Yoklama, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları yerinde araştırarak tespit etmeye yarayan VUK denetim aracıdır.
Yoklamanın amacı
İşe başlama, iş bırakma, faaliyet konusu, adres, çalışan, araç, mal ve üretim kapasitesi gibi vergilendirmeye etkili maddi olgular tespit edilebilir.
Yetkililer
Yoklama kanunda yetkilendirilen görevlilerce yapılır. Görevlinin kimliği ve yetkisi gerektiğinde kontrol edilmelidir.
Yoklama fişi
Tespitler yoklama fişine yazılır; ilgili kişiye imzalatılır veya kanuni usule göre kayıt altına alınır.
Delil değeri
Yoklama fişi önemli bir resmi tespit belgesidir ancak içerdiği tespitler somut olayda diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Elektronik yoklama
Teknolojik imkanlarla yapılan elektronik yoklama ve fotoğraf, konum veya dijital kayıt uygulamaları güncel düzenlemelere tabidir.
Re’sen terk ve risk
Adresinde bulunamama veya faaliyetin fiilen sona erdiğine ilişkin yoklama tespitleri re’sen terk sürecine dayanak olabilir.
Uygulamada kontrol listesi
- İşlem tarihi ve ilgili VUK hükmü doğru mu?
- Belgelendirme yeterli mi?
- Muhasebe kaydı vergisel nitelikle uyumlu mu?
- Geçici hüküm veya özel tebliğ var mı?
- Sonraki dönem etkileri izlendi mi?
Kritik not
Tek bir tarihte yapılan yoklama, faaliyet bulunmadığını her dönem için otomatik olarak kanıtlamaz; tespitin kapsamı ve zamanı önemlidir.