|
ÖZET: Başvuru, İzmir Karabağlar ilçesindeki bir dükkanın oturma raporu alabilmesi için Karabağlar Belediyesi tarafından talep edilen yüksek yol bedeline itiraz eden bir esnaf tarafından yapılmıştır. Şikayetçi, dükkanının değerinin 150 bin TL olduğunu, ancak belediyenin kendisinden 260 bin TL talep ettiğini belirtmiştir. Bu bedelin, site içerisindeki diğer dükkan ve dairelerle paylaştırılmasını talep eden başvuran, oturma raporu olmaması nedeniyle çeşitli haklardan yararlanamadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek Karabağlar Belediyesi’nden bilgi talep etmiştir. Belediyeden alınan yanıtta, yol bedelinin hesaplanmasında kullanılan yöntem ve geçmişte yapılan ödemelere dair bilgiler verilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, yapı kullanma izin belgesi almak için gerekli olan altyapı bedelinin ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemek istemesi üzerine, idarenin talep ettiği bedelin hukuka uygunluğu sorgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Karabağlar Belediyesi’ne, yol mükellefiyeti adı altında talep edilen bedelin tahsil edilebilmesi için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını yeniden değerlendirmesi ve bu doğrultuda yeni bir işlem tesis etmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu kararın, başvuran ve belediye başkanlığına tebliğ edilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3514-S.22.5301
BAŞVURU NO : 2021/16341
KARAR TARİHİ : 14/03/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABAĞLAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İdare tarafından talep edilen yol bedeline itiraz ve sahip olduğu dükkânın payı oranında ödeme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; İzmir Karabağlar ilçesinde
Mahallesi / No: adresinde bulunan dükkanı ile ilgili oturma raporu almak için Karabağlar
Belediyesi nezdinde uzun zamandır çaba gösterdiğini, fakat tahmini değeri 150 bin TL olan dükkanına oturma raporu alınması için Karabağlar Belediyesince 260 bin TL yol ücreti çıkartıldığını, bu bedelin sitenin tamamına ait olduğunun söylendiğini fakat çoğu kişinin oturma raporu olduğu için haliyle kimsenin bu ödemeden haberinin olmadığını, oturma raporu olmayanların da ödemek istemediğini, diğer işletme ve dairelerin imar affından yararlandığını, fakat oturma raporu olduğunu zannettiği için bu haktan faydalanamadığını, oturma raporu olmadığı için esnaf odasından kredi kullanamadığını ve iş yeri açma ruhsatını belediyeden alamadığını, ifade ve iddia ederek, ödemenin dükkan ve dairelere bölünüp kendi paylarına düşen ödemeyi yapmak diğer bir deyişle tüm ödemeyi kendilerinden talep etmek yerine yol ücretinin sadece kendi dükkanlarına düşen kısmını yapmak yönünde talepte bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla şikayet edilen idareden 15/10/2021 tarihli dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümlerini hatırlatılarak bilgi ve belge talepli yazılarına istinaden Karabağlar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğü’nden alınan 19/11/2021 tarih ve sayılı yazıda özetle; “…
Bahse konu ada parseldeki taşınmazın arşiv dosyası incelemesinde; Fen İşleri Müdürlüğü’nün bila tarihli yazısında söz konusu parselin cephe aldığı imar yolunda yol ve kanalı yapıldığında mahsubu yapılmak üzere hesaplanan 6.007.500 TL’nin mezkur parsel sahibi tarafından 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 23.
maddesi gereğince %25’i olan 1.501.875 TL’yi 18.07.1986 gün ve 272303 sayılı makbuz ile Belediyemiz emanet hesabına yatırıldığı, %75’i için İzmir 5. Noterliğinin 18.07.1986 gün sayılı taahhütnamesinin
sunulduğundan bahsedildiği görülmüş olup, Bloklar ve Bloklar için
31.07.1986 tarihli cilt no:20 sahife no:22 dosya no: 383 sayılı yeni inşaat ruhsatının düzenlendiği tespit
edilmiş olup, Fen işleri Müdürlüğümüze yazdığımız ilgi (b) yazımızda ada parselde bulunan taşınmazlarla ilgili olarak yol mükellefiyetinin tamamının yatırılıp yatırılmadığı konusunda görüş sorulmuş olup gelen cevabi ilgi (c) yazıda; Müdürlüklerince yapılan incelemede tapunun ada parseli ile ilgili geriye kalan %75’lik kısmının yatırıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı, bu nedenle adı anılan parselin onaylı İmar Planına göre cephe aldığı imar yolları Müdürlüklerinin 2021 yılı ücret tarifesi bedeli üzerinden yeniden hesaplandığı, %75’lik kısmına tekabül eden bedelin 279.020,12 TL olduğu belirtilmiştir.
… Fen İşleri Müdürlüğümüze yazılan ilgi (ç) yazımızda yukarıda bahsi geçen hususlarla ilgili
Müdürlüklerini ilgilendiren kısımların incelenerek Kurumunuza verilecek cevaba esas teşkil edecek
Müdürlük görüşlerinin Müdürlüğümüze iletilmesi istenmiş, gelen cevabi ilgi (d) yazıda ise; Bahse konu yol bedeli miktarına ilişkin ifade edilen 260.000,00 TL miktarı içeren ayrıca yargıya intikal etmiş herhangi bir bilgi ve belge Müdürlüklerinde bulunmadığı, adı anılan ada parsel ile ilgili ilgi (c) yazılarında belirtilen parselin %75’lik kısmını içeren bedel Müdürlüklerinin 2021 yılı ücret tarifesi üzerinden hesaplanmış olup, bu bedelin 279.020,12 TL olduğu, söz konusu bedel parselin onaylı İmar Planında belirlenen yol genişliklerinin yarısının parsel cephe uzunluklarının çarpımı ve parsel köşesine isabet eden kısmındaki yol genişliklerinin yarısının çarpımından elde edilen metrekarenin Belediye Meclisimizce belirlenen 2021 yılı ücret tarifesindeki miktar ile çarpımından elde edilen bedel olduğu belirtilmiştir.
Konuya ilişkin olarak söz konusu ada parselin arşiv dosyasında yapılan incelemede; 31.07.1986 tarih cilt no:20 sahife no: 22 dosya no:383 ile A (24-25-26-27-28-29) Blok 36 daire + 48 dükkan, C (11-12) Blok 12 daire + 16 dükkan için 7589 m2 üzerinden yeni inşaat ruhsatı düzenlendiği, yazımız ekindeki tabloda belirtilen bağımsız bölümlere farklı tarihlerde yapı kullanma izin belgesi tanzim edildiği görülmüş olup, 5 yıllık ruhsat süresi içinde tüm yapıya yapı kullanma izin belgesi düzenlenmediği için ruhsatın hükümsüz olduğu tespit edilmiştir.
İlgi (a) yazınızda belirtilen şikayete konu yol bedeli ile ilgili olarak Fen İşleri Müdürlüğümüzün ilgi (c) ve ilgi (d) görüş yazıları, yapı ruhsatının bir sureti, yapı kullanma izin belgesi alan bağımsız bölümleri gösteren tablo yazımız ekinde gönderilmiş olup, ada parseldeki yapı kullanma izin belgesi almayan bağımsız bölümlerin yapı kullanma izin belgesini alabilmesi için; yol mükellefiyetinin ödenmesi hususunda
“Başkanlık Oluru” alınarak karara bağlanabileceği kanaatina varılmıştır. Ayrıca bahse konu taşınmazın ruhsatının hükümsüz hale gelmesi sebebiyle, 03.06.2021 tarih ve 31500 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği’nin “Projeler ve Yapı İzin
Belgelerine İlişkin Hususlar” başlıklı 57. maddesindeki hükümleri sağlaması koşuluyla yapı kullanma izin belgesi müracaatı tekrardan değerlendirilecektir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, “C. Suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38’inci maddesinin yedinci fıkrasında “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin
/
birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
5. 3194 sayılı İmar Kanununun “Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı” başlıklı 23 üncü maddesinde; “İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, Şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare
tarafından yıktırılır.”,
6. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun “Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin
Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, “Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.”,
7. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;
7.1. “Yol Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 86 ncı maddesinde; “Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin
sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir:
a) Yeni yol açılması, b) Mevcut yolların yüzde kırk nispetinde veya daha fazla genişletilmesi, … Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır.”,
7.3. “Ücrete tabi işler” başlıklı 97 nci maddesinde, “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.”,
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu özetle, İzmir Karabağlar ilçesi Mahallesi / No: adresinde bulunan dükkanı ile ilgili yapı kullanma izin belgesi almak isteyen şikayetçi, Karabağlar Belediyesince 150 bin lira değeri olan bir dükkanın oturma raporu alabilmesi için tüm yapı ile ilgili 260 bin TL yol ücreti çıkartıldığını ifade ve iddia ederek bahse konu yol ücretinin, site içinde bulunan dükkan ve dairelere bölünmesini ve sadece kendi payına düşen kısmını ödemek istemesine ilişkin talebi hakkındadır.
10. Başvuranın iddia ve talepleri karşısında idareden alınan cevabi yazının tetkikinden; söz konusu parselin cephe aldığı imar yolunda yol ve kanalı yapıldığında mahsubu yapılmak üzere hesaplanan
6.007.500 TL’nin mezkur parsel sahibi tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23. maddesi gereğince
/
%25’i olan 1.501.875 TL’yi 18.07.1986 gün ve sayılı makbuz ile Belediyenin emanet hesabına yatırıldığı, %75’i için İzmir 5. Noterliğinin 18.07.1986 gün 30545 sayılı taahhütnamesinin sunulduğunun görüldüğü, A24-A25-A26-A27-A28-A29 Bloklar ve C11-C12 Bloklar için 31.07.1986 tarihli cilt no:20 sahife no:22 dosya no: 383 sayılı yeni inşaat ruhsatının düzenlendiği, tapunun 10645 ada 1 parseli ile ilgili geriye kalan %75’lik kısmının yatırıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı, bu nedenle adı anılan parselin onaylı İmar Planına göre cephe aldığı imar yollarının ilgili müdürlüğün 2021 yılı ücret tarifesi bedeli üzerinden yeniden hesaplandığı, %75’lik kısmına tekabül eden bedelin 279.020,12 TL olduğu, söz konusu bedelin, parselin onaylı İmar Planında belirlenen yol genişliklerinin yarısının parsel cephe uzunluklarının çarpımı ve parsel köşesine isabet eden kısmındaki yol genişliklerinin yarısının çarpımından elde edilen metrekarenin Belediye Meclisince belirlenen 2021 yılı ücret tarifesindeki miktar ile çarpımından elde edilen bedel olduğu, açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
11. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23’üncü maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtilmiş ve bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanarak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan
%75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilemeyeceği, imar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
12. Uyuşmazlık konusu hakkındaki ilgili mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, içerisinde yol, kanalizasyon ve su tesislerinin de yer aldığı teknik altyapı tesislerine ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehirlerde büyükşehir belediyesinin ve/veya ilçe belediyesinin yetkili ve görevli olduğu, 3194 sayılı İmar Kanununun 23 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25’ini peşin ödeyip geri kalan %75’ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, dolayısıyla söz konusu bedelin; 2464 sayılı Kanun 97 nci maddesi uyarınca harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve belediyenin henüz altyapı götürmediği inkişaf alanlarında ilgililerin isteğine bağlı olarak yapı ruhsatı verildikten sonra teknik alt yapı tesislerinin belediyece yapılması karşılığında belediye meclisince düzenlenen tarifelere göre %25’i peşin kalan %75’i teknik alt yapı tamamlandıktan sonra alınan ücret
olduğuna ilişkin düzenlemeler dikkate alınarak somut olay değerlendirildiğinde:
13. İdare tarafından, bahse konu ada parsel için “yol mükellefiyeti” adı altında talep edilen bedelin
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 86’ncı maddesi uyarınca ‘Yol Harcamalarına Katılma Payı’
kapsamında aranmadığı, uyuşmazlık konusu bedelin, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23’üncü maddesi kapsamında talep edildiği tespit edilmiştir.
14. T.C. Danıştay Altıncı Dairesinin 23.03.2017 tarih Esas: 2013/8901, Karar: 2017/2019 sayılı kararında; “ … Dosyanın incelenmesinden İzmir İli, Gaziemir İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı
/
parselde kayıtlı davacılara ait taşınmazda yapılması planlanan inşaat için yapı müteahhidi …. adına vekaleten …. tarafından 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi gereğince İzmir 30. Noterliği’nde …/…/2010 tarihinde … sayılı yevmiye numarası ile yol teknik alt yapı bedeli taahhüt edildiği ve % 25’e tekabül eden 50.640,00-TL tutarın 06.10.2010 tarihinde ödendiği, sonrasında 29.05.2012 tarihli ihbarname ile kalan
%75’e tekabül eden 182.304,00-TL bedelin davacı ….’den istenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davaya konu taahhüt yapı müteahhidi tarafından verilmiş olup, davalı idarece taahhüt uyarınca ödenmesi gereken yol teknik alt yapı bedelinin %75’lik kısmının yapı müteahhidinden istenebileceği açık olduğundan, yapı maliki olan davacılara ihbarname gönderilmek suretiyle anılan tutarın istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın bu kısmının reddine ilişkin mahkeme kararında isabet görülmemiştir.” yönünde karar verildiği tespit edilmiştir.
15. Bu kapsamda, 3194 sayılı İmar Kanununun 23 üncü maddesinde, “ … ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir.” hükmüne yer verildiği, bahse konu parselin cephe aldığı imar yolunda, yol ve kanalı yapıldığında mahsubu yapılmak üzere hesaplanan ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23’üncü maddesi gereğince %25’i olan tutarın, mezkur parsel sahibi tarafından 18.07.1986 gün ve sayılı makbuz ile Belediyenin emanet hesabına yatırıldığı hususları ile birlikte, Danıştay Altıncı Dairesince, “ödenmesi gereken yol teknik alt yapı bedelinin %75’lik kısmının, taahhüttü veren yapı müteahhidinden istenebileceği” yönünde hüküm kurulduğuna ilişkin tespitler birlikte değerlendirildiğinde, şikayete konu 10645 ada 1 parsel için “yol mükellefiyeti” adı altında talep edilen bedelin tahsil edilebilmesi için ilgili mevzuatta aranan gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı hususları tespit edildikten şikayet konusu işlem hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, yargı kararı, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, şikayete konu 10645 ada 1 parsel için “yol mükellefiyeti” adı altında talep edilen bedele ilişkin uyuşmazlık konusu hakkında, ilgili mevzuatta aranan gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığın hususlarının tespit edildikten sonra yeni işlem tesis edilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı İzmir İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre ŞİKAYETİN
KABULÜNE,
Şikayete konu 10645 ada 1 parsel için “yol mükellefiyeti” adı altında talep edilen bedelin tahsil edilebilmesi için ilgili mevzuatta aranan gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı hususlarının tekrar değerlendirilmesi ve bu kapsamda yeni işlem tesis edilmesi için KARABAĞLAR BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Karabağlar Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Karabağlar Belediye Başkanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi