|
ÖZET: Başvuru, Pendik Belediye Başkanlığı tarafından yol yapılması amacıyla terk edilen bir arsanın plan değişikliği sonrasında geri iade edilmesi talebini içermektedir. Başvuru, 28 Temmuz 2016 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılmış ve 24 Ocak 2017 tarihinde reddedilmiştir. Başvuru sürecinde, ilgili mevzuat gereği idari başvuru yollarının tüketilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuru Pendik Belediye Başkanlığına yönlendirilmiştir. İdare, başvuruyu reddetmiş ve başvuran, aynı talep ile yeniden Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuştur.
Yapılan incelemelerde, başvuranın yola terk ettiği alanın, zamanla yapılan imar planı değişiklikleriyle yeşil alan olarak belirlendiği ortaya çıkmıştır. İlgili mevzuat gereği, kamu yararına tahsis edilen alanların iade edilmesi mümkün değildir. Kamu Denetçisi, başvurunun reddedilmesi yönünde öneride bulunmuş ve bu öneri Kamu Başdenetçisi tarafından kabul edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranların taleplerinin hukuka aykırı olmadığına ve kamu yararının öncelikli olduğuna karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine yönelik gerekçelerini, mülkiyet hakkı ile kamu yararı arasındaki dengeyi gözeterek oluşturmuştur. İdarenin, başvuranların taleplerini reddetme gerekçeleri, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda, başvuranların taleplerinin hukuka aykırı bulunması, kamu yararının korunması açısından gerekli bir adım olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
BAŞVURU NO : 2016/3174 2016/ 3174
KARAR TARİHİ : 24/01/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Pendik Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Yol yapılması için terk ettikleri arsanın plan değişikliği sonrasında kendilerine iade edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 28/07/2016 28.7.2016
I. USUL
A. Başvuru Süreci 1.Başvuru Kurumumuza İstanbul Bürosunca gönderilen ve 28/ 07/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan, dilekçeyle yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 3/ 2013 tarihli ve
28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş olup, 2016/ 3174 başvuru sayılı “Ret Karar
Önerisi”yle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2.Yapılan ön incelemesi neticesinde başvuranın 26/ 01/ 2016 tarihli ilk başvurusunun diğer şartları taşıdığı ancak 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve ilgili Yönetmeliğin 12 nci maddesi uyarınca 06/ 01/ 1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmemiş olduğu görüldüğünden başvuru ve eklerinin bahsi geçen Yönetmeliğin 20 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre Pendik Belediye Başkanlığına gönderilmesine 12/ 02/ 2016 tarihinde karar verilmiştir .
.
1 / 94.5.Doğu Mah . pafta ada parselin fiili durumda boş arazi olduğu, ihdası
istenen kısmın ada parsele bitişik ve mezarlık alanından bir duvar ile ayrıldığı, bu alanın ticaret+konut alanına alınabilmesi için ilgili birimlerden görüşler alındığı, sonuç olarak 1/ 1000 ölçekli Pendik Merkez Revizyon Uygulama İmar Planında söz konusu taşınmazın yeşil alan olarak planlandığından dolayı imar planında yapılacak değişiklikle aynı yapılaşma koşullarına uygun olacak şekilde planlanması halinde ihdas işleminin yapılabileceği açıklamalarına yer verilmiştir .
C. Olaylar
5.Başvuru formu ve ekleri ile idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde
olaylar özetle şöyledir :
5.1.12/ 01/ 1976 onay tarihli 1/ 1000 ölçekli Pendik Merkez Uygulama İmar Planında İstanbul İli
Pendik İlçesi ada parselden oluşan, ada parselin tamamı herhangi bir yapılaşma hakkı olmayan yol ve park alanı olarak planlanmıştır .
5.2.09/ 09/ 1991 tarihli Pendik Belediyesi Encümen Kararı ile ada parselde bulunan taşınmazın 98 m 2’lik kısmının Belediye adına yol olarak bedelsiz terkine karar verilmiştir .
5.3.Ancak yukarıda idarenin başvuru konusuna ilişkin açıklamaları kısmında da belirtildiği gibi, 12/ 01/ 1976 onay tarihli imar planında çeşitli zamanlarda yapılan değişiklikler ile yola terk için ayrılan alan en son halen yürürlükte olan 16/ 05/ 2008- 14/ 03/ 2010 onay tarihli 1/ 1000 ölçekli Pendik
Merkez Revizyon Uygulama İmar Planında yeşil alan olarak belirlenmiştir .
5.4.Başvuran, İstanbul Pendik Belediyesinin 09/ 09/ 1991 tarih ve 1117 sayılı Encümen Kararına istinaden yola terk için ayrılan ancak sonradan yapılan plan tadilatıyla yol için ayrılan alanın yeşil alan olarak yeniden belirlenmesi nedeniyle yola terk için alınan 98 m 2’ lik taşınmazın hak sahipleri olarak kendilerine iadesi için Kurumumuza başvurmuş, idari başvuru yolları tüketilmeksizin
Kurumumuza yapılan başvuru hakkında Pendik Belediye Başkanlığına 12/ 02/ 2016 tarihinde
Gönderme Kararı verilmiştir .
5.5.Gönderme Kararı üzerine Pendik Belediye Başkanlığı tarafından talebin reddedilmesi nedeniyle başvuran aynı talep konusuyla 28/ 07/ 2016 tarihinde Kurumumuza ikinci kez başvuruda bulunmuştur .
D. Kamu Denetçisi Yahya AKMAN’ın İnceleme ve Araştırma Bulguları 6. Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 30/ 09/ 2016 tarihli ve sayılı yazı ile Pendik Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarece konuya ilişkin belgelerin örnekleri gönderilerek 4 numaralı paragraf ve alt bentlerinde değinilen açıklamalara yer verilmiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 7.18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir . Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, .
3 / 9kanunla sınırlanabilir . Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz .” Hükmü yer
almaktadır .
7.1.“ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, hükmü yer almaktadır .
8.14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, hükmü yer almaktadır .
9.3/ 5/ 1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun “ İfraz ve Tevhid” başlıklı 15 inci maddesinde; “İmar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez . İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun olması şarttır . İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir . İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez .” hükmü yer almaktadır .
9.1.“Tescil ve şüyuun izalesi” başlıklı 16 ncı maddesinde; “Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki gayrimenkullerin re’sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır . Onaylama işlemi, müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir . Tapu dairesi, tescil veya terkin işlemini bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır . Bu Kanun hükümlerine göre şüyulandırılan gayrimenkullerin sahipleri ilgili idarenin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde aralarında anlaşamadıkları veya şüyuun izalesi için, mahkemeye müracaat edilmediği takdirde ilgili idare hissedarmış gibi, şüyuun izalesi davası açabilir .
Tarafların rızası veya mahkeme kararı ile şüyuun izalesi ve arazi taksimi de yukarıdaki hükümlere tabidir .” hükmü yer almaktadır .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 10.Anayasa Mahkemesinin 12/ 01/ 2012 tarih ve E. 2011/ 23, K .2012/ 3 sayılı Kararında özetle; “
Malikin rızasıyla yola terk etmesi de kaynaklardan birisi olmakla birlikte bu durumda bir bağışlama söz konusu olup hukukumuzda bağışlamanın şarta bağlı olarak yapılması mümkündür . Eğer malik bağışladığı taşınmazın yol dışında başka bir amaç için kullanılmasını istemiyorsa şarta bağlı bağışlama yapma imkânına sahiptir . Bu yönüyle itiraz konusu kuralın mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği söylenemez …” ifadelerine yer verilmiştir .
11.AİHM 15/ 01/ 2008 tarihli ve 6489 başvuru numaralı KARAMAN TÜRKİYE davasında özetle; … Başvuranlar, Borçlar Kanunu’nun 244. maddesi uyarınca, yasal bir gerekçe olmadan bağışı
4 / 9alan taraf, bağış koşullarını yerine getirmezse bağış yapan tarafın bağıştan vazgeçebileceğini iddia
etmektedirler .
… Mevcut davada AİHM, başvuranların, hibe ettikleri taşınmazın ne hibeye konu amaç ne başka bir kamu yararı proje için kullanılan bölümünün kendilerine iade edilmesini meşru bir şekilde bekleyebilecekleri görüşündedir . AİHM’ye göre, bu tip bir hak en azından “mamelek değer” olarak değerlendirilebilir ve dolayısıyla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ilk satırı uyarınca “mülk” olarak sayılabilir .” 12.Danıştay 6. Dairesinin 13/ 10/ 2015 tarih, E: 2012/ 5723 ve K :2015 / 5912 sayılı kararında özetle; “… Bu durumda, kamu alanında kalan ve kamu yararı amacıyla kamu gücü kullanılarak davacıdan alınan taşınmazın daha sonra davalı idarece yapılan imar planı değişikliğiyle imar adasına dahil edilmek suretiyle kullanım amacının değişmesi sonucunda davacıya bedelsiz iade edilmesi gerektiğinden aksi yönde verilen mahkeme kararında isabet bulunmamaktadır . …” ifadelerine yer verilmiştir .
13.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20/ 06/ 1973 tarih ve E:1971 / 1- 224 ve K :1973 / 524 sayılı kararında özetle; “… Dava konusu taşınmazdan yol geçirilmekten vazgeçilmekle, bağışlanan bağışlama amacına tahsis olunmamış, bağışlamada bulunan davacıyı terkine zorlayan neden ortadan kalkmış ve bunun sonucu olarak bağışlama niteliğinde bulunan hukuki muamelenin sebebinde var olan bağışlama koşulu gerçekleşmemiş olmasına göre, davalı Belediye bedelsiz olarak aldığı taşınmazı gene bedelsiz olarak iade etmek zorundadır…” ifadelerine yer verilmiştir .
14.Yargıtay Beşinci Hukuk Dairesinin 13/ 09/ 1995 tarih ve E:1995 / 12446 ve K :1995 / 13658 sayılı kararında özetle; “… İmar planı yapılırken, kendi isteği ile ve bedelsiz olarak herhangi bir koşul ileri sürmeksizin, bir kısım yerini yola terk eden kişi; imar planı değişikliğiyle yolun daraltılması halinde, kalan bölümün geri verilmesini isteyemez…” ifadelerine yer verilmiştir . “ayrıca bkz .
Yargıtay HD. si E :1996 / 5090, K: 1996/ 5622, Yargıtay 5. Dairesi E : 1994/ 1108, K:1994 / 3671)” 15.Danıştay 6 nci Dairesinin 09/ 12/ 1993 tarih, E:1992 / 4612 ve K :1993 / 5197 sayılı kararında özetle; “… Davacının ……. , …….. 8 pafta, 8320- 8321 parsel sayılı taşınmazının önünde bulunan yol fazlası kısmın daha önce bedelsiz olarak terk edildiğinden bahisle yine bedel alınmaksızın kendisine devrinin yapılması yolundaki başvurusunun reddine ilişkin 3.4.1991 günlü, 2487 sayılı belediye encümeni kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda;… halen davalı idare tasarrufunda bulunan ve iki parselin birleştirilmesi amacıyla bedelsiz olarak davacının mülkiyetinden çıkan, daha sonra yol fazlası haline gelen kısmın yukarıda anılan Yasa hükümleri uyarınca bedelsiz olarak terk edilmiş olsa dahi eski sahibine bedel alınmaksızın iade edilemeyeceği …” ifadelerine yer verilmiştir .
C. Kamu Denetçisi Yahya AKMAN’ın Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
16.Yola terk işleminin yapılırken herhangi bir şart ileri sürülmemesi halinde bu durumun mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmeyeceği, bu nedenle herhangi bir şart öne sürmeden bağışlanan taşınmazların bedelsiz iadesinin söz konusu olamayacağı değerlendirilerek şikayetin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
.
5 / 9D. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
17.Başvuran, 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda özetle, Pendik Belediyesi Encümen
Kararına istinaden malik oldukları arsanın bir kısmını yola terk etmek zorunda kaldıklarını ancak sonradan yapılan plan tadilatlarıyla yol için planlanan bu kısmın yeşil alana çevrildiğini bu nedenle yol için terk edilen taşınmazın kendilerine bedelsiz devrini Kurumumuzdan talep etmektedir .
18.Başvuran ve diğer malikler adına vekilleri tarafından, 20/ 11/ 1991 tarihli tescil istem belgesi ile
Pendik Tapu Sicil Müdürlüğüne başvuruları üzerine; Pendik- Doğu Mahallesi Tavşantepe ada, ve parsellerde bulunan tarla şeklindeki taşınmazlarıyla ilgili olarak tevhid, yola terk ve ifraz talebinde bulunulduğu, Pendik Belediyesinin 09/ 09/ 1991 tarih ve 1117 sayılı encümen kararı ve
Kadastro Müdürlüğünce tanzim olunan değişiklik beyannamesinde belirtilen (D) (E) (F) harfleri ile gösterilen toplam 1119 m 2 lik kısmının mahalli belediye lehine yola terki ile bakiye kalan 5568 m 2’lik kısmın ise ifrazen tescili gerçekleştirilmiştir .
19.Başvuranların tekrar kendilerine iade edilmesini istedikleri yerin ise ada, parselin kuzeydoğu bölümünde 12/ 01/ 1976 tarihli Pendik Uygulama İmar Planına göre yol alanı olarak terk edildiği, 23/ 09/ 2005 T .T .’li Pendik Merkez Uygulama İmar Planında Mezarlık Alanına alındığı, 16/ 05/ 2008 T .T .’li Pendik Merkez Revizyon Uygulama İmar Planında ise Yola terkedilen taşınmazın
Yeşil Alana ayrıldığı görülmüştür .
20.İmar Kanununun 15 inci maddesi uyarınca, imar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına ve tevhidine izin verilmemektedir . Bu nedenle 1976 tarihli Uygulama İmar Planına göre başvuranın ada parselde bulunan taşınmazına ilişkin tehvid ve ifrazına ilişkin talebi nedeniyle bahse konu iadesi istenen taşınmazın başvuranların rızası ile yola terk edildiği, daha sonra müteaddit defalar yapılan plan değişikliği ve revizyonları sonucunda gayrimenkul yeşil alan olarak belirlendiği görülmüştür . Dolayısıyla başvurana, yeşil alan olarak belirlenen alanın tekrar verilebilmesi için imar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tehvidin bu planlara uygun olması şartı bulunmaktadır .
21. Ancak iadesi talep edilen alana ilişkin yapılacak olan plan değişikliği teklifinin kabul edilmesi durumunda İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca nazım ve uygulama imar planındaki yeşil alan miktarının azalmasına sebep olacağı, Pendik İlçesinde bulunan mevcut mezarlık alanlarının tamamına yakınının dolu olması ve ilçenin büyük çoğunluğunun yapılaşmasını tamamlamış olması sebebiyle de yeni mezarlık alanlarının tesisi hususunda yaşanan sıkıntıların defin hizmetlerini zorlaştırdığı bu nedenle her metrekareye ihtiyaç duyulduğu ifade edilerek meri planlardaki lejantı dışında başka bir amaç dahilinde kullanılmasının uygun görülmediği anlaşılmıştır .
22.Somut başvuru konusunun 11 numaralı paragrafta değinilen AİHM kararı ile 13 ve 14 üncü paragraflarda belirtilen yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesinde; başvuranların taşınmazlarını belirli bir amacın tahsisine ilişkin bir şartla bağışladıkları, söz konusu idarelerin bağışlanan taşınmazları şarta bağlı bir amaç için kullanmayarak, tahsis edilen amaç dışında kullanmaları nedeniyle gerek AİHM kararında gerekse yargı kararlarında bu durumun mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirildiği, 10 numaralı paragrafta belirtilen Anayasa Mahkemesi kararı ile 15 ve 16 ncı paragraflarda, yargı kararlarında ise, önceki imar planı ile taşınmaz maldan bir
.
6 / 9kısmını, kendi rızası ile bedelsiz olarak terk edilmesi durumunda yola terk yapılırken herhangi bir
şart ileri sürülmemesi halinde bu durumun mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmeyeceği, bu nedenle herhangi bir şart öne sürmeden bağışlanan taşınmazların bedelsiz iadesinin söz konusu olamayacağı ifade edilmiştir .
23.Hukukumuzda, yollar kamu yararına tahsis edilmiş orta malı niteliğinde olup, kamu mallarının tabi olduğu hukuki rejime bağlıdırlar . Yollar zamanaşımı yolu ile kazanılamayacağı gibi yolların tapu siciline kaydı da gerekmemekte olup, sadece ölçümü yapılarak gösterilmesi yeterli olabilmektedir . Ancak yollar zaman içinde gelişen ihtiyaçlara bağlı olarak imar planlarında değişiklik yapılması suretiyle kapatılabileceği gibi bazı yol parçalarının da açığa çıkması ihtimal dâhilindedir .
24.Bu bağlamda İstanbul Büyükşehir Belediyesinin başvuranın talep ettiği taşınmazı iade etmeme hususunda belirttiği gerekçeler değerlendirildiğinde, iadesi talep edilen alana ilişkin yapılacak olan plan değişikliği teklifinin kabul edilmesi halinde nazım ve uygulama imar planındaki yeşil alan miktarının azalmasına sebep olacağı, zaten iadesi istenen alanın mevcut mezarlık alanına bitişik olması dolayısıyla, Pendik İlçesinde bulunan mezarlık alanlarının tamamına yakınının dolu olduğu ve ilçenin büyük çoğunluğunun yapılaşmasını tamamlamış olması sebebiyle de yeni mezarlık alanlarının tesisi hususunda yaşanan sıkıntıların defin hizmetlerini zorlaştırdığı, bu nedenle her metrekareye ihtiyaç duyulduğu gerekçeleri dikkatte alındığında; İstanbul’un yüzölçümüne oranla m 2’ ye düşen insan sayısı bakımından ülkemizin hatta dünyanın en kalabalık kentleri arasında olduğu, iç ve dış göçler sonucunda nüfus yoğunluğunun her geçen gün giderek arttığı, bu nedenle
İstanbul’un gelecekteki şehir planlaması açısından önemli bir olgu olduğu gerçeği ile birlikte değerlendirildiğinde, idarece yapılan planlamalarda kamu yararı amacının güdüldüğü açıktır .
25.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranların iadesini talep ettikleri taşınmazı herhangi bir şarta bağlamadan yola terk olarak bıraktıkları, idarenin iade etmeme gerekçesinde genel menfaatlere hitap eden kamu yararına kullanımları somut olarak gösterdiği, birlikte yaşamanın ve faydalanmanın bir sonucu olarak kamu yararının bireysel yarardan daha üstün olması gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığından buna yönelik idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 25. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26.Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis
7 / 9etmeleri beklenmektedir .
26.1.28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru
İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
26.2. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ancak idarenin başvuranla ilgili işleminde 23/ 11/ 2015 tarihli dilekçesine cevap vermediği anlaşıldığından, idarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40
ıncı maddesinin ikinci fıkrasında “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde yargı yolu açıktır .
8 / 9V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve PENDİK BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye
Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.