|
ÖZET: Başvuran, yurt dışında cep telefonu satın alarak 19/07/2019 tarihinde 618,60 TL harç ödemesi yapmıştır. Ancak, 20/07/2019 tarihinde yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile bu harç miktarı 1.500,00 TL’ye yükseltilmiştir. Yurda giriş tarihi 21/07/2019 olan başvuran, IMEI kaydını yapmak istediğinde sistemde yurda giriş tarihi görünmediğinden kayıt işlemini gerçekleştirememiştir. Başvuran, harcını eski tutar üzerinden ödemek için 22/07/2019 tarihine kadar süre tanındığını öğrendiğini belirtmiş, fakat bu tarihte de sistemdeki sorun nedeniyle kaydını yaptıramamıştır. Sonuç olarak, güncel harç tutarını ödemek zorunda kalmış ve fazla ödediği tutarın iadesini talep etmiştir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, başvuranın harcının ödendiği tarihin değil, IMEI kaydı işleminin yapıldığı günün esas alınması gerektiğini ifade etmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı da, harç artışının yürürlüğe girmesinin ardından yapılan işlemlerde yeni tutarın geçerli olduğunu belirtmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü, başvuranın yurda giriş bilgilerini doğrulamış ve sistemdeki gecikmenin yoğunluktan kaynaklanabileceğini açıklamıştır. Tüm bu değerlendirmeler sonucunda, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5826-S.20.9286
BAŞVURU NO : 2019/17909
KARAR TARİHİ : 11/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞI
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı miktarında değişiklik yapılmadan önce harç ücretini ödediği iddiasıyla ödediği ücretin eski tarife üzerinden geçerli olması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi; 16/07/2019 tarihinde yurt dışında bulunmakta iken cep telefonu satın aldığını,
19/07/2019 tarihinde yurt dışındayken banka aracılığıyla internet şubesi üzerinden 618,60
TL yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım harcı ödediğini, Resmi Gazetede yayımlanan
Cumhurbaşkanı Kararı ile 20/07/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere söz konusu harcın artırıldığını, yurda giriş tarihinin 21/07/2019 tarihi olduğunu, yurda giriş yaptığında vergisini ödediği telefonunun e-devlet üzerinden IMIE kaydını yapmak istediğini, ancak yurda giriş tarihi sistemde gözükmediğinden cep telefonu kaydını yapamadığını, ilgili idarelerle telefon görüşmesi yaptığını, vergi artışı hafta sonuna denk geldiğinden vatandaşların mağdur olmaması için IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/07/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabileceğini öğrendiğini, ancak yurda giriş tarihi bir gün geçmesine rağmen e-devlet sistemine yansımadığını, bu yüzden telefonun IMEI kaydını yapamadığını, yurda giriş tarihinin 22/07/2019 tarihi akşam saatlerinde e-devlete işlendiğini, ancak sistem yapılan ödemeyi görmediğinden kayıt işleminin gerçekleşmediğini, güncel harç tutarını ödemek zorunda kaldığını iddia ederek yaşanan aksaklığın sebebinin bildirilmesini ve fazla ödediği harç tutarının iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu Başkanlığından, Hazine ve Maliye Bakanlığından ve Emniyet Genel
Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu Başkanlığının 09/12/2019 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların,
ülkemiz içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmelerinin gerektiği, söz konusu kayıt işlemlerinin usulünün 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu uyarınca yayımlanan ilgili Yönetmelik ve Tebliğler ile düzenlendiği,
2.2) Kayıt işlemine dahil olan kullanım izin harcının 19/07/2019 tarihli 30836 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile yeniden belirlendiği ve 618,60
TL’den 1.500,00 TL’ye yükseltildiği,
2.3) Başvurucunun kayıt kapsamında bulunan cihazı için henüz yurda giriş yapmadan
elektronik sistem üzerinden o tarihte (19/07/2019) geçerli olan kullanım izin harcını ödediğini ifade ettiği, yurt dışından getirilen cihazın ise ülkemize yolcu sıfatını haiz başvurucu ile birlikte 21/07/2019 tarihinde girdiği, ilgili CBK ile yeniden belirlenen harç bedelinin 19/07/2019 tarihinde yayımlandığı ancak Kararın yürürlüğünün yayımı izleyen gün (20/07/2019) olduğunun hükme bağlandığı, bu noktada dikkat edilmesi gereken hususun söz konusu harcın tahakkuk aşaması olduğu, 19/12/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi
Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olduğundan daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının, gerek yasal gerekse sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı,
2.4) Ödeme kontrol işlemlerinin Kurumla herhangi bir ilişkisi olmaksızın Türksat A.Ş. ile GİB
arasında web servisi kullanılarak yapıldığı, Türksat A.Ş sistemleri ile GİB arasında yapılan kontroller sonrasında, başvuru işlemlerinin tamamlanması için Kuruma Türksat A.Ş. tarafından sadece “Ödeme Alında” bilgisinin gönderildiği, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir bilgi paylaşılmadığı,
2.5) Diğer taraftan, somut olayda başvurucunun yurda giriş tarihinin, kullanım izin harcını
güncellediği 1314 sayılı CBK’nın yürürlük tarihinden sonra olduğunun görüldüğü, bu nedenle başvurucunun eski düzenleme döneminde yatırmış olduğu harç meblağının yeni CBK’nın yürürlüğünden sonraki işlemlerde kullanılamayacağı mütalaa edildiği, zira kayıt işleminin vergiyi doğuran olayın gerçekleşme anında yürürlükte olan miktar ile başvurucunun yatırmış olduğu miktarın uyuşmaması nedeniyle tamamlamadığının görüldüğü,
3) Hazine ve Maliye Bakanlığının 23/12/2019 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında
özetle;
3.1) 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII- Yolcu beraberinde getirilen telefon
kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu hükmüne yer verildiği,
3.2) 19/7/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı uyarınca 20/7/2019 tarihinden itibaren yapılan kayıt işlemlerinde 1.500 TL harç aranıldığı,
3.3) 19/10/2012 tarih ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde de açıklandığı üzere,
yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu,
3.4) Buna göre, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, IMEI numarasının
kayıt altına alınması suretiyle kullanım izninin verildiği anda doğduğu dikkate alındığında, 20/7/2019 tarihi ve sonrasında verilen kullanım izinleri için 1.500 TL harç alınması kanun hükmü gereği olduğu,
3.5) Bu itibarla, şikayetçinin vergi artışı hafta sonuna denk geldiğinden vatandaşların
mağdur olmaması için IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/7/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabildiği iddiasının doğru olmadığı,
4) Emniyet Genel Müdürlüğünün 23/12/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısında ise;
4.1) Başvuranın yurda giriş çıkış kayıtları ve aktarımıyla ilgili olarak yapılan kontrollerde; adı
geçenin belirttiği tarihlerde yurda giriş çıkış yaptığı, EGM ve TÜRKSAT A.Ş. arasında sorgulama yapan servisi e-Devlet arayüzünden 19/07/2019 tarihinden itibaren ara ara sorgulandığı ve herhangi bir hataya rastlanılmadığı,
4.2) Başvuranın yurda giriş-çıkış bilgilerinin e-Devlet sistemine yansımasındaki gecikmenin e-
Devlet sisteminden kaynaklanan hatalar (aşırı yoğunluk, yüklenmeler) yüzünden olabileceği,
4.3) Şahısların yurtdışından getirmiş oldukları telefonlarını e-Devlet üzerinden sisteme
Bilgi Teknolojileri Kurumunun IMEI kayıt sistemi üzerinden kayıt ettirdikleri, adı geçenin Bilgi Teknolojileri Kurumunun bu sisteme giriş yapması halinde en yakın İl veya
İlçe Emniyet Müdürlüğüne müracaat etmesi gerektiğinin sistem üzerinden tarafına uyarı olarak verileceği, ancak başvuranın böyle bir kaydının olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
6) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7) 02/07/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108 inci
maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”,
7.1) “Mükellef” başlıklı 109 uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”
7.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110 uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve
diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
7.3) “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127 nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm
bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”
7.4) “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen
almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”
7.5) (8) sayılı tarifenin “VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı”
başlıklı bölümünde; “Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir.
Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren
6183 sayılı Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat
yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”
8) 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının (Yolcu Beraberinde Getirilen Telefon Kullanım İzin Harcı
Tutarının Yeniden Belirlenmesine Dair Karar) birinci maddesinde; “2/7/1964 tarihli ve
492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII- Yolcu beraberinde getirilen telefon
kullanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan maktu harç tutarı
1.500 TL. olarak yeniden belirlenmiştir.”, ikinci maddesinde; “Bu Karar, yayımı tarihini
izleyen gün yürürlüğe girer.”, üçüncü maddesinde; “ Bu Karar hükümlerini Hazine ve Maliye
Bakanı yürütür.”
9) 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmeti yapabilmesi için kayıt altına alınmasına, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ve elektronik kimlik bilgisi başka cihazlara kopyalanan, bertaraf edilen veya ihraç edilen cihazlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
9.1) “Beyaz liste” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Beyaz liste;
a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin
Kanunun mülga Geçici 6 ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan cihazların ihraç edilmesi veya bertaraf edilmesi halinde, bu durumun Kuruma bildirilmesi akabinde cihazlara ait IMEI numaraları beyaz listeden çıkarılır.”
9.2) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması”
başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1) Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.
(2) Mevzuat gereği e-Devlet kapısından kendisi üzerine kayıt yapılmasına izin verilmeyen kişiler işletmeci abone kayıt merkezlerine başvurur.
(3) 18 yaşından küçükler için kayıt başvuruları anne, baba ya da yasal temsilcileri tarafından yapılır.
(4) Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılır.
(5) e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibi sorumludur.
(6) Abone kayıt merkezine yapılan başvurular için, bilgi ve belgelerin kontrolünden ilgili işletmeci ve abone kayıt merkezi sorumludur.
(7) Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.
(8) Kurumun ilgili bilgi veya belgelerde uygunsuzluk tespit etmesi halinde cihaza ait IMEI numarası veya numaraları beyaz listeden çıkarılır.”
10) 19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu
beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının
IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır. Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 16/07/2019 tarihinde yurt dışında
bulunmakta iken cep telefonu satın aldığını, 19/07/2019 tarihinde yurt dışındayken banka aracılığıyla internet şubesi üzerinden 618,60 TL yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım harcı ödediğini, aynı gün Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 20/07/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere söz konusu harcın artırıldığını, yurda giriş tarihinin 21/07/2019 tarihi olduğunu, vatandaşların mağdur olmaması için IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/07/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabileceğini öğrendiğini ancak yurda giriş yaptığında harcını ödediği telefonunun e-devlet üzerinden IMIE kaydını yapmak istediğinde yurda giriş tarihi sistemde gözükmediğinden cep telefonu kaydını yapamadığını bu nedenle güncel miktar üzerinden harç ödemek zorunda kaldığını belirterek fazla ödediği harç tutarının iade edilmesini talep etmektedir.
13) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini (IMEI) haiz cihazların
(cep telefonu, dizüstü bilgisayarlar vb.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, yolcunun
Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 120 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisine sahip cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması işlemleri, Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan tebliğ hükümleri çerçevesinde yerine getirilmektedir. Buna göre cihaz sahibi e-devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini (değişiklikten önce 618,60 TL iken, 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile maktu harç tutarı 1.500 TL olarak yeniden belirlenmiştir.) yatırmak ve e-Devlet sisteminden kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
14) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı 492 sayılı Harçlar Kanununa
istinaden alınmakta olup; imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir.
15) 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin
“VIII-Yolcu beraberinde getirilen telefon kulanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan (ticari mahiyette olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurtdışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında) maktu harç tutarı 1500
TL olarak yeniden belirlenmiş olup söz konusu karar yayımı tarihini izleyen gün yürürlüğe girmiştir.
16) Harç ödemesi, kayıt işlemi sırasında e-devlet sistemine entegre bankalar veya vergi
daireleri aracılığıyla yapılabilmektedir. Ancak sadece harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İlgili idare tarafından, söz konusu hususun Kurumun internet sitesinde belirli aralıklarla duyurulduğu ve e-devlet portalında ilgili hizmetin kullanılması sırasında ekranda bulunan bilgilendirme metinlerinde de büyük puntolarla gösterildiği ifade edilmiştir. Bununla birlikte Kurumun resmi internet sitesinde ‘sık sorulan sorular’ bölümünde yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının belirtildiği tespit edilmiştir.
17) Kurumumuzca verilen 09/12/2019 tarihli 2019/11455 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararında, kayıt dışı olduğu tespit edilen cihazın yeniden kayıt altına alınabilmesi için güncel harç tutarı ödenmesi gerektiğinden idarenin işleminin hukuka aykırılık oluşturmadığı tespiti dolayısıyla başvuranın talebinin reddi, 120 gün içinde kayıt işlemi tamamlanmayan cihazın üç sene boyunca iletişime kapatılmadığı anlaşıldığından, yolcu beraberinde yurt dışından getirilen cihazların kayıt altına alınması sürecinde gerekli iş ve işlemlerin zamanında ve titizlikle yapılması hususunda İdareye tavsiyede bulunulması yönünde
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı verilmiştir.
18) Somut olayda yapılan incelemede ise; şikâyetçinin başvuru dilekçesinde 21/07/2019
tarihinde yurda giriş yaptığı ancak yurda giriş tarihi sistemde gözükmediği için cep telefonu kaydını yapamadığı, ilgili idarelerle telefon görüşmesi yaptığında vatandaşların mağdur olmaması için IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/07/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabileceğini öğrendiği hususlarının yer aldığı anlaşılmaktadır. İlgili idareler tarafından ise vergiyi doğuran olay olarak harcın ödendiği tarihin değil IMEI kaydı işleminin yapıldığı günün esas alınması gerektiği, 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesinden sonra IMEI kaydı yapılmak istendiğinden bu tarihte geçerli olan tutar üzerinden harcın ödenmesi gerektiği ayrıca şikayetçinin vergi artışı hafta sonuna denk geldiğinden vatandaşların mağdur olmaması için IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/7/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabildiği iddiasının söz konusu olmadığı şeklinde açıklama yapıldığı görülmektedir.
19) Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin
“Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibinin cihazının kaydını e-Devlet kapısı üzerinden yapacağı; dördüncü fıkrasında ise başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
20) Anayasa Mahkemesi, haklı (meşru) beklenti kavramını “makul bir şekilde ortaya konmuş
icra edilebilir bir iddianın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli bir kanun hükmüne veya başarılı olma şansının yüksek olduğunu gösteren yerleşik ve istikrarlı bir yargı içtihadına dayanan, yeterli somutluğa sahip nitelikteki bir beklenti” olarak tanımlamakta; temelsiz bir hak kazanma beklentisinin veya sadece ulusal hukukta ilgili hak kapsamında savunulabilir bir iddianın varlığının meşru beklentinin kabulü için yeterli olmayacağını vurgulamaktadır. (Anayasa
Mahkemesi’nin 01/07/2015 tarihli ve E. 2015/39; K. 2015/62 sayılı kararı)
21) Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın 19/7/2019 tarihinde yurtdışında iken
618.60 TL. olan yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı
gün Resmi Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile telefon kullanım izin harcında artırıma gidilmesi nedeniyle başvurandan güncel tutar üzerinden harcı ödemesinin istendiği anlaşılmıştır. Diğer taraftan şikayetçinin IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/7/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabildiği iddiasını kanıtlayan herhangi bir belge ve bulgu tespit edilememiştir. Ayrıca Yönetmeliğin “yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılır” hükmü çerçevesinde başvuranın 21/07/2019 tarihinde yurda giriş yaptığı göz önüne alındığında güncel harç miktarı üzerinden ödemenin yapılması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda her ne kadar başvuranın 19/07/2019 tarihinde ödediği tutar üzerinden e-devlet sistemi aracılığı ile IMEI kaydını yapabileceği beklentisi içerisinde olduğu görülmekte ise de başvuranın bu beklentisinin haklı olarak görülebilmesi ve hakkının hukuken korunması için haklı beklenti eşiğine ulaşması gerektiği değerlendirilmiştir.
22) Başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına
Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hükmü dikkate alındığında, başvuranın yurtdışında iken 19/7/2019 tarihinde 618.60 TL. olan yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı gereği telefon kullanım izin harcında artırıma gidildiği ve başvuranın yürürlük tarihi sonrasında 21/7/2019 tarihinde yurda giriş yaptığı ayrıca şikayetçinin IMEI kayıt işlemlerinin eski harç tutarı üzerinden 22/7/2019 tarihi öğle saatlerine kadar yapılabildiği iddiasını kanıtlayan herhangi bir belge ve bulgu olmadığı anlaşılmış olup cihaz kaydının yapılabilmesi için güncel harç tutarının ödenmesinin istenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘makul sürede karar verme’, ilkesine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞI’NA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi