|
ÖZET: Başvuru, Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne ait bir yolcu bekleme kulübesinin onarılması talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, bölgede yaşanan heyelan ve sel felaketi sonrası kulübenin zarar gördüğünü, zemin yapısının tehlikeli hale geldiğini ve kulübenin kullanıma kapatıldığını belirtmiştir. Mahalle sakinleri, durak kulübesinin onarılması için Cimer aracılığıyla başvuruda bulunmuşlardır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek ilgili idarelerden bilgi talep etmiştir.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi, yapılan incelemeler sonucunda, durak kulübesinin mülga Uzungöl Belediyesi tarafından yapıldığını ve onarımın Çaykara Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Çaykara Belediyesi ise, toplu ulaşım hizmetlerinin Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğunda olduğunu belirterek durak onarım talebini Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne iletmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, durak yerinin onarılması için Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne tavsiyede bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru sürecinde idarenin hukuka uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulamış ve başvuranın taleplerinin karşılanması için gerekli adımların atılmasını önermiştir. Bu bağlamda, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde sunulması ve vatandaşların ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, ilgili idarelerin hızlı ve etkili çözümler üretmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/18264-S.21.29212
BAŞVURU NO : 2021/11727
KARAR TARİHİ : 28/12/2021
TAVSİYE KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın, durak bekleme kulübesinin onarılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda TCKNO: özetle, Mahallesi,
Evleri mevkiinde ikamet ettiği, bölgede meydana gelen heyelan ve sel afetlerinin mahallenin ortak alanlarına zarar verdiği, mahallenin anayol ile bağlantısını sağlayan ‘yolcu durağı kulübesi’ nin zarar gördüğü, zeminde meydana gelen heyelan nedeniyle uçuruma doğru yan yattığı, zemin yapısından dolayı duvarın bir kısmının dereye doğru çöktüğü, durak olarak kullanılan kulübenin yarısının zemininin uçurumda olduğu, diğer yarısının ise kaymakta olan gevşek şev üzerinde olduğu, kolluk kuvvetleri tarafından girilmez şerit çekilerek kullanıma kapatıldığı, akabinde Belediye yetkilileri tarafından yerinde inceleme yapıldığı ve durumun yaklaşık yedi aydır devam ettiği, söz konusu kulübenin bir an önce tamirinin yapılması hususunda mahalle sakinleri tarafından Cimer aracılığıyla İdareye başvuruda bulunulduğu iddia ve ifade edilerek söz konusu güzergâhta bulunan kulübenin onarılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 06/08/2021 tarihli ve S.21. sayılı yazımız ile Trabzon Büyükşehir Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 06/09/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Şikâyete konu alanda yapılan incelemede, anılan mevkiinin bulunduğu güzergâhta İdareye ait toplu
taşıma hattının olmadığı, ayrıca belirtilen yolcu durak kulübesinin mülga Uzungöl Belediyesi tarafından
ahşaptan imal edilen bekleme kulübesi olduğu, envanterlerinde bahsi geçen kulübeye benzer bir kulübenin olmadığı, söz konusu kulübenin onarımının Çaykara Belediye Başkanlığınca yapılması gerektiği düşünüldüğünden yazının Çaykara Belediye Başkanlığına iletildiği,
3) Çaykara Belediye Başkanlığının Kurumumuza iletilen 30/11/2021 tarih ve sayılı yazısında
özetle, yapılan incelemede şikâyete konu durağın Çaykara ilçesi Mahallesi karayolu yol ayrımında yer aldığı, söz konusu yere mülga Uzungöl Belediyesi tarafından kış aylarında toplu taşıma için kapalı durak yapıldığı,
3.1) 6360 sayılı yasa kapsamında 30/03/2014 tarihinde Uzungöl Belediyesi mahalleye dönüştürüldüğü ve
Belediyeye katıldığı, 2019 yılında yağan yağmur neticesinde karayolu kenarında yer alan durak yerinin alt tarafında yer alan istinat duvarının yıkıldığı ve durak yerinin tehlikeli hale geldiği, bölge sakinlerinin
Belediyeye başvurusuna istinaden söz konusu durak alanına kırmızı şerit çekilerek güvenlik almaya çalışıldığı,
3.2) 6360 sayılı yasa gereği toplu ulaşım hizmetlerinin Büyükşehir Belediyesi görev ve yetkileri arasında
yer aldığından ve Belediyelerinin bu konuda görev ve yetkisi olmadığından durak yerinin yapılması için talebin Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletildiği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1)Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “İl ve İlçe Trafik Komisyonları”
başlıklı 12’inci maddesinde, ‘‘İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri: …( b )
bendinde Görev ve Yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,’’
7) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanunun uygulanmasında, (Değişik: 12/11/2012-6360/4 mad.) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini, ikinci fıkrasında, “ Büyükşehir belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanını…”; ifade eder.
7.1) ” Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları ” başlıklı 7’inci maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendinde, “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:…
Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ”; (g) bendinde, “ (Değişik: 12/11/2012-6360/7 mad.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek. ”; (p) bendinde, “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dâhil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 mad.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. ”; üçüncü fıkrasının a bendinde, “ İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak. ”;
7.2) “Ulaşım Hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ (Değişik birinci fıkra:
12/11/2012-6360/8 mad.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye
Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım
Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.”, ikinci fıkrasında, “Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”, üçüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.”, dördüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.’’ altıncı fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerine bu
Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. ”,
7.3) “Belediyeler Arası Hizmet İlişkileri ve Koordinasyon” başlıklı 27’nci maddesinin birinci
fıkrasında,“(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/11 mad.) Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir. ”, ikinci fıkrasında, “Büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir. ”,
7.4) Ek 2 maddesinin yedinci fıkrasında, “Büyükşehir belediyesi sınırlarına giren belediyelerin,
kanunların verdiği yetkiye dayanarak yürütmekte oldukları toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerinin, gerçek ve tüzel kişilere yaptırılması amacıyla verilen ruhsat, imtiyaz sözleşmesi ve ulaşım araçları kira sözleşmesi, ruhsatta öngörülen süre ve sahip oldukları hat güzergâhı ile sınırlı olmak şartıyla herhangi bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediyesi toplu taşım ve ulaşım sistemine dâhil edilir. ”,
8) 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması
İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun
“Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi ” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür. ”,
8.1) Geçici 1’inci maddesi sekizinci fıkrasında; “Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan
belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır. ”,
9) 15/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin ” Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde, “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla, c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi,
dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare: RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,… görev ve yetkilidir.’’
10) 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanunun, “Görev ve yetkiler” başlıklı 2’nci maddesi birinci fıkrasında;
“İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,”, ikinci fıkrasında; “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,’’ dördüncü fıkrasında; “Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”, beşinci fıkrasında; “ Her türlü taşınır ve taşınmaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, İSKİ’nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek, ”, ek 5’inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu kapsamındaki görev ve yetkilerine istinaden başvuruya konu yeri durak yerinin onarılması işleminin yapılması hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere, bölgede meydana gelen heyelan ve sel afetlerinden zarar gören ve kullanıma kapatılan kulübenin bir an önce tamirinin yapılması talep edilmektedir.
13) Ülkemizde kentlerin gelişmesi ve yoğunlaşan nüfus dolayısıyla yolcu taleplerinin artması durumu ile
karşılaşılmaktadır. Aynı zamanda vatandaşlar için kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması hususları da büyük önem taşımaktadır. Kent içi ulaşımda insanların daha kısa sürede, ekonomik ve güvenli bir şekilde seyahat etmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, yolcularına karşı sorumlu ve çevreye duyarlı bir sistemin etkinleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi için ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
14) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 5’inci maddesinde, ‘‘ (Değişik: 12/11/2012-6360/6
mad.)Büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırlarıdır. İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin mülki sınırlarıdır.’’ hükmü ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinde
Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluklarının belirlendiği, söz konusu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.’’ hükmü ile ulaşım ana planının yapılmasının
Büyükşehir Belediyesinin yetki alanında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu yetkinin Büyükşehir
Belediyesi Kanunu’nun 9’uncu maddesi hükümleri ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri
Yönetmeliği’nin 18’inci maddesi hükümleri kapsamında UKOME aracılığıyla gerçekleştirileceğine hükmedilmiştir.
15) Nitekim Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından açıklanmış olan İnsan
Hakları Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflık” başlığı altında da;
“Belgede, hukuk kurallarını sosyal ve ekonomik hayatın bir teminatı olarak gören uygulama anlayışına yönelik faaliyetler de öngörülmüştür.
Hukuk düzenimizin bir bütün olarak, en yüksek evrensel standartlarda hukuk güvenliği ilkesini gerçekleştirmeye devam etmesi vurgulanmış, bu sayede bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olduğuna yönelik güçlü bir mesaj verilmiştir. Bu amaç altında ortaya konulan hedefler öncelikle idari usulleri ve bürokratik süreçleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda, idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir.” şeklinde belirtilerek “İdarenin İş ve İşlemlerinde Hukuki
Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın Güçlendirilmesi” hedefler arasında sayılmıştır.
16) Başvuru konusu somut olayda, bölgede meydana gelen heyelan ve sel afetlerinden dolayı mahallenin
anayol ile bağlantısını sağlayan ‘yolcu durağı kulübesi’ nin zarar gördüğü, durak olarak kullanılan kulübenin yarısının zemininin uçurumda olduğu, diğer yarısının ise kaymakta olan gevşek şev üzerinde olduğu, kolluk kuvvetleri tarafından girilmez şerit çekilerek kullanıma kapatıldığı, akabinde Belediye yetkilileri tarafından yerinde inceleme yapıldığı ve durumun yaklaşık yedi aydır devam ettiğinin iddia edildiği, Trabzon Büyükşehir Belediyesince anılan mevkiinin bulunduğu güzergâhta İdareye ait toplu taşıma hattının olmadığı, ayrıca belirtilen yolcu durak kulübesinin mülga Uzungöl Belediyesi tarafından ahşaptan imal edilen bekleme kulübesi olduğu, envanterlerinde bahsi geçen kulübeye benzer bir kulübenin olmadığı sebebiyle kulübenin onarımının Çaykara Belediye Başkanlığınca yapılması gerektiğinin bildirildiği, Çaykara Belediye Başkanlığı tarafından ise 6360 sayılı yasa gereği toplu ulaşım hizmetlerinin
Büyükşehir Belediyesi görev ve yetkileri arasında yer aldığından ve Belediyelerinin bu konuda görev ve yetkisi olmadığından durak yerinin yapılması için talebin Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletildiği tespit edilmiştir.
17) 6360 sayılı Kanunun getirdiği yenilikler hususunda doktrinde; ‘‘6360 sayılı Kanunun 1, 4 ve 6’ncı
maddeleri ile büyükşehir belediyesi ve büyükşehir ilçe belediyelerinin sınırlarında önemli bir değişiklik yapılmıştır. Büyükşehir belediye mevzuatında yapılan değişiklik ile büyükşehir belediye sınırlarının yanında büyükşehir ilçe belediyelerinin sınırları da değiştirilmiştir. Büyükşehir belediyeleri ile büyükşehir ilçe belediyelerinin sınırlarında yapılan değişikliğin doğal bir sonucu olarak büyükşehir belediye teşkilatı bulunan illerdeki belediyeler açısından mücavir alanın bir anlamı kalmamıştır.
Büyükşehir belediye sınırları içinde kaldığı için mahalleye dönüşen köylerde bu yerlerin geleneksel, kültürel ve mimari özeliklerine uygun bir yapılaşmanın sağlanması amacıyla 6360 sayılı Kanunun 3.
maddesinin ilk fıkrası büyükşehir ve büyükşehir ilçe belediyelerine çeşitli görevler yüklemiştir. Büyükşehir belediye sınırları içindeki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolları yapma ve yaptırma, bu yolların bakım ve onarımı ile temizliği ve bu yollardaki karla mücadele çalışmalarını yürütme görev ve sorumluluğu yeni düzenleme ile büyükşehir belediyelerine verilmiştir. Buna göre büyükşehir belediye sınırları, yani il sınırları içindeki yerleşim yerlerini birbirine bağlayan yollar büyükşehir belediyelerinin; bunlar dışında kalan yol, cadde ve meydanlar ise, büyükşehir ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluğundadır.
5216 sayılı Kanunun 7. maddesinde yapılan bu değişikliğin temel sebebi, büyükşehir belediye sınırlarının
il sınırlarına kadar genişlemesi ve büyükşehir belediye teşkilatına sahip olan illerdeki köylerin ilgili ilçe belediyesine bağlı mahallelere dönüştürülmesidir. Yapılan değişiklik ile bu dönüşümün doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan ve ilçe merkezlerinden uzakta kalan mahallelerin ulaşım ve karla mücadele gibi bazı ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanmıştır.’’ (Yrd. Doç. Dr. Tahir MURATOĞLU, “ Mahalli İdareler
Mevzuatında 6360 sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler ”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Dergisi, C.20,S.32,s.66-83,2015) ifadelerine yer verilmiştir.
18) Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın
beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir. 31/07/2009 tarihli ve 27305 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Hizmetinin
Sunumunda Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile etkin, verimli, hesap verebilir, vatandaş beyanına güvenen ve şeffaf bir kamu yönetimi oluşturmak için kamu hizmetlerinin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere, idarelerin uyması gereken usul ve esaslar düzenlenerek İdarelerin kamu hizmetinin yerine getirilmesindeki hizmet standartları oluşturulmuştur.
18.1) Bu kapsamda 2019 yılında yağan yağmur neticesinde karayolu kenarında yer alan durak yerinin alt
tarafında bulunan, istinat duvarı yıkılan ve tehlikeli hale gelen, bölge sakinlerinin ilçe Belediyesine başvurusuna istinaden kırmızı şerit çekilerek güvenli hale getirilmeye çalışılan yerin, hâlihazırda
Büyükşehir Belediyesi ile ilçe Belediyesi tarafından söz konusu durak yeri tamirinin kendi belediyeleri hizmet alanına girmediği gerekçesiyle yapılamadığı, işlem hususunda vatandaşların mağduriyet yaşamaya devam ettiği, Büyükşehir Belediyesi tarafından gerekli koordinasyonun sağlanarak vatandaş taleplerinin karşılanması gerektiği değerlendirilmiştir.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları,
ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 7’nci maddesine istinaden büyükşehir ulaşım ana plânını yapmanın veya yaptırmanın ve uygulamanın ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamanın ve koordinasyonu sağlamanın Büyükşehir Belediyesi görev alanında olduğu, doktrinde ve
birçok yargı kararında da söz konusu hususa değinildiği, ayrıca yağmur suyundan dolayı zarar gördüğü bildirilen alanının alt yapı hizmetleri ve yağmur sularının uzaklaştırılmasına ilişkin görevlerinden dolayı da
Büyükşehir Belediyesinde olduğu değerlendirilen işlemde hâlihazırda durak yerinin onarımına belediye görev alanında olmadığı gerekçesiyle yapılmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki görev ve yetkilerine istinaden başvuruya konu
yeri durak yerinin onarılması işleminin yapılması hususunda TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TRABZON BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi