|
ÖZET: Başvuru, Burhaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu tarafından yolluksuz ve harcırahsız olarak Edremit Adliyesine naklen atanan bir zabıt kâtibinin, bu süreçte yolluk ve harcırah talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, Edremit Cumhuriyet Başsavcılığı’na yaptığı talebin olumsuz yanıtlanmasının ardından, yolluk ve harcırah ödemesi yapılmasını istemektedir. Adalet Bakanlığı, başvuranın geçici görevlendirmesinin, adli soruşturmaların sağlıklı yürütülmesi amacıyla yapıldığını ve Edremit ile Burhaniye arasındaki mesafenin 15 km olduğunu belirterek, yolluk ve harcırah ödemesinin gerekmediğini savunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvuranın Edremit Adliyesine atanmasının yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi gerektiğine kanaat getirmiştir. Ayrıca, idarenin başvuruya verdiği yanıtta, hangi mercilere başvurulabileceği konusunda bilgi vermediği tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve Adalet Bakanlığı’na, başvuranın Edremit Adliyesine görevlendirilmesi işleminin yolluklu ve harcıhaşlı olarak düzeltilmesi yönünde tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. Adalet Bakanlığı’nın bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem yapması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2794-S.24.4451
BAŞVURU NO : 2023/14586
KARAR TARİHİ : 12.03.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Yolluk ve harcırah ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Burhaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Başkanlığının 19.06.2023 tarihli ve sayılı kararıyla ‘yolluksuz ve harcırahsız’ olarak
Edremit Adliyesine kadrosu ile birlikte naklen atandığını, Edremit Cumhuriyet Başsavcılığı makamından yolluk ve harcırah ödenmesi talebinde bulunduğunu; ancak talebinin Edremit Cumhuriyet Başsavcılığının
11.09.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısıyla reddedildiğini belirterek naklen atanma işlemi
kapsamında tarafına yolluk ve harcırah ödemesi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 16.10.2023 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 30.10.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Burhaniye Adliyesinde Zabıt Kâtibi olarak görev yapan başvuranın kendisi ve eski eşi hakkında adli soruşturmaya başlanıldığının bildirilmesi nedeniyle, soruşturmaların sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi açısından Burhaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Komisyon Başkanlığının sayılı kararı ile adı geçen personelin 19.12.2022 tarihinden itibaren Edremit Adliyesi 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 3 ay süre ile yolluksuz ve harcırahsız olarak çalışmak üzere geçici görevlendirilmesine karar verildiği, Komisyon Başkanlığının 16.03.2023 tarihli ve sayılı kararı ile yolluksuz ve harcırahsız olarak 3 ay süre ile geçici görevlendirilmesinin uzatıldığı, 2.2. Başvuran hakkındaki adli ve idari soruşturmaların devam ettiği, ilgili hakkında yapılan geçici görevlendirme süresinin 19.06.2023 tarihinde dolması, Edremit Adliyesinin mevcut iş ve kadro durumu gözetildiğinde personel ihtiyacının bulunması nedenleri ile Edremit Adliyesinde geçici görevli Zabıt Kâtibi ( ‘ın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 76 ncı maddesi ve Adalet Bakanlığı Memur
/
Atama Sınav Yönetmeliğinin 45 inci maddesi gereğince yolluksuz ve harcırahsız olarak Edremit Adliyesine kadrosu ile birlikte naklen atanmasına karar verildiği 2.3. Edremit ilçesinin Burhaniye ilçesi ile mesafesinin 15 km olduğu, memurun hakkındaki adli ve idari soruşturmaların sağlıklı yürütülebilmesi için geçici olarak görevlendirildiği, naklen atanarak halen Edremit
Adliyesinde görev yaptığı, başvuruya konu Adalet Komisyonu Başkanlığının 19.06.2023 tarihli ve sayılı kararında herhangi bir hata ve eksik hususun bulunmadığı 2.4. Başvuranın iddialarını karşılar evrakların eksiksiz olarak yazı ekinde sunulduğu, 2.5. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesi; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 3.3. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.
Sözleşmeli olarak çalıştırılanların yol masrafları ile gündelikleri sözleşmelerindeki şartlara göre ödenir.” 6. 10.02.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun; 6.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesi; Bu Kanunda geçen; a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;
…
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.” 6.2. “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesi;
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
…
Harcırah verilir.” 6.3. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesi; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” 6.4. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesi; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile
istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekâleten gönderilenlere;
4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekâleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.” 7. 13.01.2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri Nolu Harcırah Kanunu
Genel Tebliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi; “Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla, 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır.” 7.2. “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesi; “İl mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir.
Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Burhaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlığının 19.06.2023 tarihli ve sayılı kararıyla ‘yolluksuz ve harcırahsız’ olarak Edremit Adliyesine kadrosu ile birlikte naklen atandığını, Edremit Cumhuriyet Başsavcılığı makamından yolluk ve harcırah ödenmesi talebinde bulunduğunu; ancak talebinin Edremit Cumhuriyet
Başsavcılığının 11.09.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısıyla reddedildiğini belirterek geçici görevlendirme işlemleri ve naklen atanma işlemi kapsamında tarafına yolluk ve harcırah ödemesi yapılmasını talep etmektedir.
10. Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Edremit Adliyesinin mevcut iş ve kadro durumu gözetildiğinde personel ihtiyacının bulunması nedenleri başvuranın yolluksuz ve harcırahsız olarak Edremit Adliyesine kadrosu ile birlikte naklen atanmasına karar verildiği, Edremit ilçesinin
Burhaniye ilçesi ile mesafesinin 15 km olduğu, memurun hakkındaki adli ve idari soruşturmaların sağlıklı
yürütülebilmesi için geçici olarak görevlendirildiği, sonrasında ise naklen atanarak halen Edremit
Adliyesinde görev yaptığı hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 12.05.2010 tarihinde Karşıyaka Adliyesinde Zabıt Kâtibi olarak kamu görevine başladığı, 09.05.2019 tarihinde aile birliği mazereti kapsamında Burhaniye
Adliyesine tayininin yapıldığı, başvuran ve eşi hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 19.12.2022 tarihinden itibaren Edremit Adliyesinde ‘yolluksuz ve harcırahsız’ olmak üzere geçici olarak görevlendirildiği, 16.03.2023 tarihinde geçici görevlendirme süresinin uzatıldığı, 19.06.2023 tarihinden itibaren ise ‘yolluksuz ve harcırahsız’ olarak kadrosu ile birlikte naklen atamasının yapıldığı, Kurum kayıtlarından yapılan incelemede ise başvuranın ikametgâh adresinin Balıkesir ili Burhaniye ilçesinde bulunduğu bilgisi edinilmiştir.
12. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
13. Başvuranın Burhaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının sayılı kararı ile 19.12.2022 tarihinden itibaren Edremit Adliyesi 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görevlendirilme işlemi, kurum içi geçici görevlendirme niteliğinde olup “kurum içi geçici görevlendirme” ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir husus da bulunmamaktadır. Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, yargı kararları da büyük önem taşımaktadır.
Yerleşik içtihat haline gelen idari yargı kararları ile birlikte kamu personel rejiminin esasları da göz önünde tutulduğunda, kurum içi geçici görevlendirmeye ilişkin şartlar daha açık ve net bir hal almaktadır.
14. Kamu görevlilerinin harcırah işlemleri, 10.02.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Kanun’un 3 üncü maddesinde ‘memuriyet mahalli’ tanımına yer verilmiş, memur veya hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilmiştir. Memuriyet mahalli tanımının uygulamada ortaya çıkan tereddütlerinin giderilmesi amacıyla 27.11.2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 39 Seri Nolu Harcırah Kanunu
Genel Tebliğinde de büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir. Söz konusu Tebliğde, memuriyet mahalline ilişkin açıklamalara yer verilerek ihtiyaç duyulması halinde o il genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alınacağı hususuna değinilmiştir. Ayrıca, 41 Seri Nolu Harcırah Kanunu Genel
Tebliğinde de memuriyet mahalline ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
15. Başvuruya konu olayda; başvuranın 19.12.2022 tarihinden itibaren geçici olarak, 19.06.2023 tarihinden itibaren ise naklen atanma kapsamında görevlendirildiği Edremit Adliyesinin, daha önce asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerin yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 41
Seri Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin 4 üncü maddesinde memuriyet mahalli, ‘Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler’ olarak hüküm altına alınmıştır.
16. Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibariyle bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkânı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.
17. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. (AYM, 17/04/2008
Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
18. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun kendi kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmektedir. Meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak öngörülmüştür.
19. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
20. Sayıştay 2’nci Dairesince verilen 17.11.2016 tarihli ve 35437 nolu Kararda; “Bu hükümlere göre bir kimseye geçici görev yolluğu kapsamında ödeme yapılabilmesi için 14 üncü maddede yazılı şartlardan birinin gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlardan biri de memur ve hizmetlinin bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere diğer bir deyişle memuriyet mahalli dışında bir yere gönderilmesidir. Yapılan incelemede, ………….’in, …..’nın ……
ilçesinde bulunan …. görevlendirildiği, ilgilinin ikametgâh yerinin …… olduğu, bu görevlendirme kapsamında ilgiliye harcırahın unsurlarından yol masrafının ödendiği anlaşılmıştır. Ancak, ………’ memuriyet mahalli içinde bir yere görevlendirilmiştir. Bu haliyle ilgiliye yol masrafı ödenmesi mümkün değildir.” şeklinde değerlendirme yapılmış ve ikametgâhının bulunduğu yerdeki bir görevin ifası için görevlendirilen ilgiliye bu görevlendirmesi kapsamında harcırah ödenemeyeceği; memuriyet mahalli içinde bir yere görevlendirilen kişiye 6245 sayılı Harcırah Kanununda öngörülmemesine rağmen yol masrafı ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.” şeklinde karar verilmiştir.
21. Hazine ve Maliye Bakanlığınca verilen bir görüş yazısında da; 6245 sayılı Kanun uyarınca, kişinin görev yeri gibi ikametgâhının da memuriyet mahalli tanımına girdiği, kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir göreve gönderilen personele geçici görev yolluğu verilebilmesi için, bu görevlendirmenin mahalli dışına yapılmış olması gerektiği ifade edilmiştir.
22. Ayrıca, görevlendirmelere ait makam onaylarında “yolluksuz, harcırahsız” ibarelerine yer verilmiş olsa dahi 6245 sayılı Kanun’un 42 inci maddesinde getirilen sınırlamalar dikkate alınarak geçici görev
harcırahının ödenmesi gerekmekte olup, “yolluksuz, harcırahsız” ibareleri ancak dava açma sürelerinin hesabında dikkate alınmaktadır. Yolluk ödenmesine (hak kazanılmasına) neden olan işlemin hukuki sebebi, genellikle atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemlerinden biri olmakla birlikte, yolluğun ödenmesi konusunda idari dava konusu olabilecek bir uyuşmazlığın doğması, yolluk konusunda bir işlemin tesis edilmiş olması koşuluna bağlıdır. Yolluk konusundaki işlem ise ya yolluğa hak kazandıran atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemiyle birlikte, atama, nakil veya görevlendirmenin “yolluklu veya yolluksuz” olduğunun işlemde belirtilmesi suretiyle, ya da yolluğa hak kazandığı iddiasında olan kişinin yolluk talebiyle başvurusu üzerine tesis edilebilir. Doğal olarak sözü edilen işlemle birlikte tesis edilmiş bir yolluk işleminin varlığı halinde, yani yolluklu veya yolluksuz ibaresinin işlemde yer alması durumunda dava açma süresi, yolluksuz ibaresi yer alan işlemin tebliğ tarihine göre belirlenecek; yolluk konusunda işlemde bir ibare konulmamış ya da ayrı bir işlem kurulmamış olması halinde dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde öngörüldüğü gibi ilgili tarafından yöneltilecek bir başvuru üzerine oluşacak açık veya zımni bir ret işlemine göre hesaplanacaktır. (Danıştay 5. Dairesi’nin 13.02.2014 tarihli ve E. 2013/10293, K. 2014/1031 sayılı kararı)
23. İdarenin ilave masraflardan kaçınmak amacıyla görevlendirme onayında harcırahsız ve yolluksuz ibaresine yer vermesi hukuken harcırah ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Bilindiği üzere, temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için, ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da re’sen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde, yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte veya başka bir yerde görevlendirilebilmekte, bu atamaya veya görevlendirmeye bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar 24. Somut olayımızda başvuranın yapılan görevlendirme işleminin “yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi” talebinin “Edremit ilçesinin Burhaniye ilçesi ile mesafesinin 15 km olduğu, memurun hakkındaki adli ve idari soruşturmaların sağlıklı yürütülebilmesi için geçici olarak görevlendirildiği,” gerekçelerine binaen yukarıda yer verilen hükümler ve yargı kararları çerçevesinde itibar edilememiştir 25. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın görevlendirmesinin yapıldığı Edremit Adliyesinin; yerleşim özellikleri bakımından gerek asıl görevli olduğu Burhaniye Adliyesinin, gerekse ikametgâhının bulunduğu Burhaniye ilçesinin devamı niteliğinde mahal olduğuna yönelik idare tarafından bir veri sunulamadığı görülmüş olup başvuranın bahsi geçen görevlendirmesinin memuriyet mahalli içinde olduğuna dair bir tespit yapılamadığından, ayrıca somut uyuşmazlık konusuna ilişkin
Ombudsmanın 2019/16737, 2020/98268 ve 2023/12648 numaralı Tavsiye Kararları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın Edremit Adliyesine görevlendirilmesi işleminin yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi ve buna göre oluşan mali kayıpların ödenmesi hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın Edremit Adliyesine görevlendirilmesi işleminin yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi ve buna göre oluşan mali kayıpların ödenmesi hususunda ADALET BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
ADALET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi