|
ÖZET: Başvuru, Adapazarı Belediye Başkanlığı’na yöneltilen, yolun asfaltlanması ve toprak kaymasını önleyecek malzeme ile kaplanması talebini içermektedir. Şikayetçi, başvurusunda, yolun yapılması için yapılan girişimlerin yetersiz kaldığını, idarenin kendisine net bir yanıt vermediğini ve sürecin dört yıldır devam ettiğini belirtmiştir. İdare, asfalt talep edilen yolda altyapı eksiklikleri bulunduğu gerekçesiyle, bu eksiklikler tamamlanmadan asfaltlama işlemi yapılamayacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, ilgili mevzuat çerçevesinde idarenin açıklamalarını ve şikayetçinin taleplerini incelemiştir. Sonuç olarak, asfaltlama talebinin reddedilmesine karar verilmiş, ancak yolun kenarındaki toprak alanın tehlikelilik açısından değerlendirilerek uygun bir malzeme ile kaplanması hususunda Adapazarı Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde, ilgili idarenin eylemlerine karşı dava açma süresinin yeniden başlayacağını belirtmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4812-S.23.7896
BAŞVURU NO : 2022/14999
KARAR TARİHİ : 12/04/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADAPAZARI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin, yolun asfalt ile kaplanması ve yolun kenarında bulunan
BAŞVURUNUN KONUSU :
toprak alanın toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda özetle; yol yapılması talebi ile ilgili olarak bir görevlinin şikayet edilen yer için geldiğini, iddia edilen konularda, haklı olduğunu, teknik rapor tutacağını ve idareye bildireceğini telefon ile bildirdiğini, idareyi telefon ile 3 kez aradığını, bir kez de yüz yüze görüştüğünü ve net cevap alınamadığını, Kurumumuza yaptığı başvuru öncesinde de yazılı başvurusunun bulunduğunu, yazılı dilekçeler idarede kaldığından ve cevap verilmediğinden bu başvuruların gönderilemediğini, Belediye’nin her defasında sadece telefon ile bilgi verdiğini, bu görüşmelerde de yolun programa alındığı ancak zaman verilemediğinin bildirildiğini, sürecin 4 yıldır bu şekilde devam ettiğini, idarenin yol olarak kullandığı alanda bu güne kadar 5 kez düzeltme yaptığını ve malzeme getirdiğini, ancak yola toprak kaydığından her defasında yolun tekrar bozulduğunu, bu şekilde devam etmesinin kamu kaynağının israfına da yol açtığını iddia ve ifade ederek “yolun asfalt ile kaplanmasını, yolun üstünde kalan toprak alanın duvar ile ya da toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü
/
uyarınca Adapazarı Belediye Başkanlığından 21/11/2022 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3. Adapazarı Belediye Başkanlığından alınan 20/12/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; “asfalt talep edilen yolda altyapı eksiklikleri bulunduğundan konunun Sakarya Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığına (SASKİ) iletildiği, ilgi (f) gün sayılı cevabi yazısında 2023 yılı içerisinde herhangi bir altyapı çalışmasının bulunmadığı bildirildiğinden asfalt yapımı ile ilgili bir planlama yapılamadığı ve ne zaman yapılacağı hakkında bilgi verilemediği, asfalt talep edilen güzergahta bulunan altyapı eksikliklerinin tamamlanması için hangi işlemlerin tamamlanması gerektiğine ilişkin ilgi (d) gün sayılı yazı ile Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü Su ve Kanal İşletme Dairesi Başkanlığından (SASKİ) bilgi istendiği, ilgi (f) tarihli ekli yazısında “2023 yılı içerisinde, söz konusu yolda herhangi bir altyapı çalışmanın (kanalizasyon, yağmursuyu, içmesuyu) bulunmadığı”nın bildirildiği, şikayetçinin talebinin, altyapı çalışmalarının 2023 programında bulunmamasından dolayı Belediye 2023 yılı sıcak asfalt programı kapsamına alınamadığı” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
, 4.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır”,
4.3. “Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5.2. “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları
şunlardır:
… g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.
İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak”,
7. 5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikah, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler. …
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir. …”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kısmen kabulü ile kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şikayetçi, iş bu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere özetle, evinin önünde bulunan yolun asfalt ile kaplanmasını, yolun üstünde kalan toprak alanın duvar ile ya da toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanmasını talep etmektedir.
10. 18/02/2022 tarihinde şikâyetçinin, şikâyet numaralı başvurusu ile Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda, “yirmi yıldır imarlı olan arsasına üç yıl önce ev yaptırdığını, belediyenin stabilize bir yol yaptığını ancak bu yol bir başka duvarın dibinde olduğundan ikinci bir duvar yapılması gerektiğinin belediye görevlileri tarafından tarafına sözlü olarak iletildiğini, yol konusunda en az 4-5 defa yazılı ve
sözlü başvuruda bulunduğunu, tarihlerini hatırlamadığını, başvuru sonucunda belediye görevlilerinin yolun uçmasını önlemek için duvar örülmesi gerektiğini bildirmelerine rağmen üç yıldır sorununun çözülmediğini, aynı bölgede yapılan evlere 400 metre mesafe bulunmasına rağmen asfalt yol yapılırken kendi evinin yakınındaki 20 metre yolun asfalt yapılmadığını, toprak kaydığından yolda bozulmalar olduğunu” iddia ve ifade ederek “yolun güvenliği açısından duvarın belediye tarafından yapılmasını ve bölgedeki evlere eşit davranılarak yolunun asfaltlanmasını” talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
11. 29/03/2022 tarihinde Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle
“Başvuruya konu asfalt yol ile yolun kenarında bulunan duvarın yapılması talebinin incelenerek gerekli işlemlerin yapılması ve sonucundan Kurumumuzun ve şikayetçinin bilgilendirilmesini teminen” Adapazarı
Belediye Başkanlığı’na muhatap GÖNDERME KARARI tesis edilmiştir. Adapazarı Belediye Başkanlığı
Fen İşleri Müdürlüğünün 1/7/2022 tarih ve sayılı yazısı ile “Asfalt talep edilen güzergahta altyapı eksiklikleri bulunduğundan, asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu malının heba olmaması adına bu eksikliklerin tamamlanmasına müteakiben sıcak asfalt çalışma programı kapsamında değerlendirilecektir.” şeklinde Kurumumuza cevap verilmiş ve tarihinde şikâyetçi tarafından İdarece telefonla arandığı, teknik inceleme yapıldığının bildirildiği, ancak net sonuç alınamadığı, idarenin yol olarak kullandığı alanda bu güne kadar 5 kez düzeltme ve malzeme getirdiği, ancak yola toprak kaydığından her defasında yol tekrar bozulduğunu, bu durumun kamu kaynağının israfına da yol açtığı ifadeleriyle başvuruda bulunulmuştur.
12. Kurumumuz tarafından inceleme ve araştırma yapılmış olup Kurumumuzca istenen bilgi-belge isteme yazısına istinaden Adapazarı Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde özetle, “asfalt talep edilen yolda altyapı eksiklikleri bulunduğunu, konunun alt yapıyı gerçekleşticek olan Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su ve Kanal İşletme Dairesi
Başkanlığına (SASKİ) iletildiği, SASKİ tarafından 2023 yılı içerisinde herhangi bir altyapı çalışmasının bulunmadığı bildirildiğinden asfalt yapımı ile ilgili bir planlama yapılamadığı ve ne zaman yapılacağı hakkında bilgi verilemediği, asfalt talep edilen güzergahta bulunan altyapı eksikliklerinin tamamlanması için hangi işlemlerin tamamlanması gerektiğine ilişkin bilgi istendiği, yazıda “2023 yılı içerisinde, söz konusu yolda herhangi bir altyapı çalışmanın (kanalizasyon, yağmursuyu, içmesuyu) bulunmadığı”nın bildirildiği, şikayetçinin talebinin, altyapı çalışmalarının 2023 programında bulunmamasından dolayı
Belediye 2023 yılı sıcak asfalt programı kapsamına alınamadığı” şeklinde açıklama yapıldığı görülmektedir.
13. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7 nci maddesinde; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış olup; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevlerin dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında belirtilmiştir. Bu nedenle büyükşehir belediye sınırları içindeki yerleşim yerlerini birbirine bağlayan yollar büyükşehir belediyelerinin; bunlar dışında kalan yol, cadde ve meydanlar ise ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluğundadır. (Tahir MURATOĞLU, Mahalli İdareler Mevzuatında
6360 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 20, Sayı : 2023/4812-S.23.7896 32,
Yıl: 2015,s.83. )
14. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 ncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su, kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı…, şehir içi trafik hizmetlerini yapıp, yaptırmak, belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Ancak belirtilen görevlerin belediye tarafından yerine getirilmesinin ilk şartı, hizmetin mahalli müşterek nitelikte
olmasıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarında mahalli müşterek ihtiyaç, herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan somut durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği, özünde etkinlik, ölçek ve sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan, bölünebilir ve rekabet konusu olabilen, yerel ve
kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir. (Anayasa Mahkemesi, E:
2013/19, K: 2013/100, 12.09.2013 )
15. Ayrıca Kanunun 14 ncü maddesinde mahalli müşterek nitelikte olmak şartının yanı sıra hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliğinin dikkate alınarak belirleneceği de hüküm altına alınmıştır. Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 06/07/2022 tarihli görüş yazısında da; “5216 sayılı Kanun’da sayılan istisnalar dışında büyükşehirlerde ilçe belediyelerinin şehir içi yollarında yetki ve sorumluluğun ilçe belediyelerinde olduğu, bununla beraber ilçe belediyelerince yollara ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği” değerlendirmesi yapılmıştır.
(https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/buyukseh-r-ic-ndek–yollarin-sorumlulugu20220706152300.pdf) Kanunda belirtilen söz konusu kriterlerin değerlendirilmesi yapılmadan belediye tarafından yerine getirilen hizmetlerin müşterek ihtiyaçları karşılamaması, bir takım hizmetlerin aksaması ve böylece kamu hizmetlerinin belediye eliyle yürütülmesinde güdülen amaca ulaşılamaması durumu söz konusu olabilecektir. (Bilal Can, Belediye Hizmetlerinin Yerine Getirilmesinde Öncelik Sırası Sorunu, EÜHFD, C. XVII, S. 1–2, 2013, s.178)
16. Mali kaynakların kısıtlı olmasına karşın idareden yerine getirilmesi gereken hizmet beklentisinin oldukça fazla olduğu hususları da göz önüne alındığında söz konusu kaynakların kullanımının etkin olmaması, idarece yerine getirilen hizmetlerin verimliliğini etkileyebileceği gibi bir kısım hizmetlerin hiç ya da yeterli şekilde sunulamamasına da neden olabilecektir. Bu nedenle Kanun hükümleri uyarınca, idareden yol yapımı talebinin incelenmesinde beklenen hizmetin mahalli müşterek nitelikte olması kriteri de dikkate alınarak hizmetin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesidir. Anayasa’nın 65 nci maddesinde de Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
Maddenin gerekçesinde de maddenin hiç kimseye Devletten sosyal ve ekonomik hakları gerçekleştirmesini isteme hakkı vermediği, bu hakların devlete yüklenen ödevlerden ibaret olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla devletin mali kaynaklarının sınırlı olduğu gerçeği, devlete sonsuz bir harcama imkânı tanımamakta olup devletin harcamalarını mali kaynaklarının elverdiği ölçüde gerçekleştirmesini gerektirmekte ve maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, devletin ekonomik planlarında ortaya çıkabilecek olumsuz yöndeki sapmalardan öncelikle yine vatandaşlar etkilenmektedir. (Veysel Dinler, ‘Devletin İktisadi ve
Sosyal Ödevlerinin Sınırı’ Açısından İdarenin Sorumluluğu, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Dergisi, C. 1, S.1, Aralık 2008, s.5)
17. Kamu hizmetlerinin sunulacağı konu ve yerlerin seçiminde, herkese eşit hizmet verecek şekilde karar tesis edilmelidir. Kamu kaynakları sınırlı olduğu için, kamu kurumları herkesin bu kaynaklardan eşit derecede yararlanması için çalışma yürütmek zorundadır. Bir kişi için yapılacak kamu hizmeti, daha fazla kişinin kamu hizmeti almak için beklemesini gerektirmemelidir. Kamu hizmeti sunumunda belediyenin mali durumu ile birlikte kamu kaynakların dengeli dağılımının sorumluluğunun da dikkate alınması gerekmektedir. Aksi durumda, söz konusu öncelik sırasının
belirlenmesinde kullanılan ölçütler dikkate alınmadan plan ve program yapmak bazı hizmetlerin aksamasına hatta bir takım hizmetlerin hiç yapılmamasına dahi neden olabilecektir. Belediye
Kanununda yer alan hüküm gereğince hizmetlerin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının belirlenmesinde temel alınan kıstaslardan biri mali durumdur. Belediyenin mali durumunun iyi olması halinde yapılacak olan hizmetin belirlenmesinde hizmetin ivediliği kriteri kıstas alınmaktadır. Hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde de, somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. Zira aksi bir durum, daha fazla insanın ivedilik arz eden müşterek ihtiyaçların ötelenmesine ve karşılanamamasına yol açabilecektir.
18. Bu bağlamda başvuruya konu Adapazarı ilçesi 15 Temmuz Camili Mahallesinde bulunan şikayetçinin evine ulaşımını sağlayan yolun asfaltlanması talebinin söz konusu kriterler bakımından değerlendirildiğinde, Kurumumuza yol hizmeti sunulmasına yönelik yapılan bir başvuruda, “orman arazisinden ek yol açılması talebi hakkında yapılan bir başvurunun incelenmesi neticesinde ise; başvuranın bahçesine 20 metre yakınına kadar yolun mevcut olduğu, ek yol talebinin sadece kendi taşınmazına ulaşım sağladığı ve sadece başvuranın kullanımının mümkün olduğu, başka bir ifade ile bireysel yarar sağladığı, bu açıdan bakıldığında mevzuatın aradığı şartlardan olan kamu yararı şartını sağlamadığı, ayrıca söz konusu taşınmaza 20 metre yakınına kadar yolun mevcut olması sebebiyle orman arazisinden yol açılması için aranan diğer şart olan zaruret şartını sağlamadığı anlaşıldığından idarenin başvuranın ek yol açılması talebini karşılamama işleminin mevzuata aykırı olmadığı” değerlendirmesi yapılmıştır. (Kamu Denetçiliği
Kurumu, 01/03/2022 tarihli ve 2021/16234 başvuru numaralı Ret Kararı.)
(Asfalt yol yapılması talep edilen taşınmazın bulunduğu alana ilişkin görüntü)
19. Bu çerçevede Kurumumuzca yapılacak değerlendirmeye esas olmak üzere somut başvurunun incelenmesi neticesinde öncelikle talebin; mahalli müşterek nitelikte olması şartının yanı sıra yollara ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak somut olayda Adapazarı Belediyesince asfalt talep edilen yolda kanalizasyon, yağmursuyu, içmesuyu şeklinde altyapı eksiklikleri bulunduğu
gerekçesiyle konu ile ilgili Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su ve Kanal İşletme
Dairesi Başkanlığı (SASKİ) arasında yazışma gerçekleştirildiği, SASKİ tarafından 2023 yılı içerisinde herhangi bir altyapı çalışmasının bulunmadığının bildirilmesi üzerine altyapı çalışmalarının 2023 programında bulunmamasından dolayı talebin 2023 yılı sıcak asfalt programı kapsamına alınamadığının belirtildiği, 01/07/2022 tarihli ve Sayılı cevabi yazıda, asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu malının heba olmaması adına bu eksikliklerin tamamlanmasına müteakiben talebin sıcak asfalt çalışma programı kapsamında değerlendirileceği ifadelerine yer verildiği, alt yapı yapılmadan asfalt yol yapılması halinde, kanalizasyon, yağmursuyu, içmesuyuna yönelik alt yapı için tekrar yolun bozulmasının gerekeceği anlaşılmıştır.
20. Bu kapsamda Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İdarenin işlemlerinde
Anayasa’nın 65. maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi hükümlerine göre kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belirlenirken belediyenin mali durumu ile hizmetin ivediliğinin dikkate alması gerektiği, şikayetçinin evine ulaşımı sağlayan yola iki ayrı stabilize yol bulunduğu, idarece asfalt yapılması talebinin reddedilmeyip asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu malının heba olmaması için altyapı eksiklerinin tamamlanmasının ardından gerçekleştirileceğinin bildirildiği, başvuran tarafından idarenin yol olarak kullandığı alanda bu güne kadar
5 kez düzeltme ve malzeme getirdiği, ancak yola toprak kaydığından her defasında yol tekrar bozulduğunu
ifade edildiği mevcut şartlar değerlendirildiğinde başvuranın asfalt yol yapılması talebinin bu aşamada reddedilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilememesi nedeniyle başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
(Duvar yapılması talep edilen alana ilişkin görüntü)
21. Diğer taraftan, şikayetçinin Adapazarı Belediye Başkanlığı’na ve Kurumumuza yapmış olduğu başvurularda stabilize yolun asfaltlanması talebi yanında yolun kenarında bulunan toprak alanın toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanması talebinde de bulunduğu, idarenin yol olarak kullandığı alanda bu güne kadar 5 kez düzeltme yapıldığı, ancak yola toprak kaydığından her defasında yolun tekrar
bozulduğunu ifade edildiği Kurumumuzca verilen Gönderme Kararında da bu hususun özellikle belirtildiği, buna karşın Adapazarı Belediye Başkanlığı’nca Gönderme Kararı üzerine verilen cevabi yazı ile bilgi ve belge talep yazımıza verilen cevapta bu hususa değinilmediği ve herhangi bir açıklama yapılmadığı, bu nedenle şikayetçi tarafından toprak kayması olduğu belirtilen alana ilişkin tehlikelilik bakımından değerlendirme yapılmasına ve “hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması”na ihtiyaç bulunduğu tespit edilmiştir.
(Şikayetçi tarafından toprak kayması olduğu belirtilen alana ilişkin görüntü)
22. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin stabilize yolun asfaltlanması talebinin idarece bu aşamada Büyükşehir Belediyesi tarafından, kanalizayon, yağmur suyu ve içmesuyu şeklindeki alt yapının henüz tamamlanmadığı ve 2023 yılı programında yer almadığı gerekçesiyle, 2023 yılı programına alınmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememekle birlikte defaten arizi olarak yol yapıldığı halde yolun bozulmasına yol açan yolun kenarında bulunan toprak alanın, tehlikelilik bakımından değerlendirilerek toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanması talebi ile ilgili olarak gerekli değerlendirmenin makul sürede yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap
verildiği, ancak idarenin, şikâyetçinin yolun kenarında bulunan toprak alanın toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanması talebi ile ilgili olarak makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davranmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmazsa durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Sakarya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
Başvuranın stabilize yolun asfaltlanması talebinin REDDİNE,
Başvuruya konu yolun bozulmasına neden olduğu ifade edilen yol kenarında bulunan toprak alanın, tehlikelilik açısından değerlendirilerek toprak kaymasını önleyecek bir malzeme ile kaplanması talebi ile ilgili olarak gerekli değerlendirmenin makul sürede yapılması hususunda ADAPAZARI
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ADAPAZARI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Adapazarı Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi