Yolun servis yolu niteliğinde ve sadece parsel içerisinde devamlılığı olan bir yol niteliğinde olması nedenleriyle nazım imar planında gösterilmemesi (BİM)

İSTEMİN ÖZETİ : Davacı tarafından, Kocaeli ili Gebze ilçesi Çayırova Mahallesi 2 ada 19 parsel sayılı taşınmazını kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisinin 06/08/2015 tarih ve 179 Sayılı kararı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/11/2015 tarih ve 632 Sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının taşınmazıyla ilgili kısımlarının iptali istemiyle açılan davada; “…dava konusu Gebze Belediye Meclisinin 06/08/2015 tarih ve 179 Sayılı kararı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/11/2015 tarih ve 632 Sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının davacının taşınmazıyla ilgili kısımlarında imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı bağlamında, mevzuata ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin 21/02/2018 tarih ve E:2016/568, K:2018/303 Sayılı kararının; dava konusu planın üst ölçekli planların ana kararlarını koruyan ve ölçek bazında yeni bilgi ve verileri geliştiren nitelikte olduğu, davaya konu parseli batısındaki 1/25000 ölçekli planda yer verilen 15 metre imar yolunun gösterilmesinin farklı kullanım alanlarını birbirinden ayrılması ve turizm alanları ile kıyı bağlantısı açısında önem taşıdığı, bilirkişi raporundaki tespitlerin aksine parselin büyüklüğü , fonksiyonların birbiri ve kıyı ile olan ilişkisi göz önünde bulundurularak 20 metrelik imar yoluna askı olacak şekilde 15 metre imar yolu önerildiği, bu güzergahta kurum görüşleri ve yerinde yapılan detaylı arazi kullanım çalışmaları sonucunda korunması gerekli yapı, ağaç vs rastlanmadığı, parselin batısında yer alan ”otopark alanı”nın belediyelerinin 15.06.2017 tarih ve 346 Sayılı kararı ile ”park alanı” olarak düzenlendiği iddialarıyla kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : İstinaf dilekçesinde belirtilen hususların mahkeme kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı ve kararın usul ve hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin 21/02/2018 tarih ve E:2016/568, K:2018/303 Sayılı kararına karşı yapılan istinaf incelemesi neticesinde verilen Dairemizin 23/11/2018 tarih ve E:2018/604, K:2018/2486 Sayılı kararının davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay 6. Dairesinin 28/03/2022 tarih ve E:2019/13233, K:2022/3716 Sayılı kararı ile bozulması sonucunda yeniden esasa alınan dava dosyasında bozma kararına uyulup, dosyadaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:

KARAR : Dava, Kocaeli ili Gebze ilçesi Çayırova Mahallesi 2 ada 19 parsel sayılı taşınmazını kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisinin 06/08/2015 tarih ve 179 Sayılı kararı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/11/2015 tarih ve 632 Sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının taşınmazıyla ilgili kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun ”Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı;varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

Mekânsal Plânlar Yapım Yönetmeliğinin “Genel Plânlama Esasları” başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının ( c ) bendinde, “Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının sahibi olduğu Kocaeli ili Gebze ilçesi Çayırova Mahallesi 2 ada 19 parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan, Gebze Belediye Meclisinin 06/08/2015 tarih ve 179 Sayılı kararı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/11/2015 tarih ve 632 Sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının davacının taşınmazıyla ilgili kısımlarının iptali istemiyle açılan davada verilen karara karşı istinafa gelindiği anlaşılmaktadır.

Mahkemesince yapılan keşif-bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu esas alınarak; “Bu durumda; yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu Gebze Belediye Meclisinin 06/08/2015 tarih ve 179 Sayılı kararı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/11/2015 tarih ve 632 Sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının davacının taşınmazıyla ilgili kısımlarında imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı bağlamında, mevzuata ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır…” gerekçesiyle dava konusu planın iptaline karar verildiği görülmüştür.

Olayda, dava konusu parsellerden geçen 15 ve 20 metrelik yolların üst plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında belirlenerek planlara işlendiği, davacı tarafından nazım imar planına karşı dava açılmadığı, davanın sadece uygulama imar planına münhasır olduğu, dolayısıyla bu aşamada 1/5000 ölçekli nazım imar planının 1/25000 ölçekli plana uygunluğu denetiminin yapılamayacağı, üst plandaki fonksiyonlara uygun şekilde dava konusu uygulama imar planında 15 ve 20 metrelik yolların belirlendiği tespit edildiğinden, ilk derece mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Davacının dava konusu planda temel itirazlarından 15 ve 20 metrelik yollara ilişkin itirazının üst plana ilişkin olması ve bu üst plana karşı dava açılmaması nedeniyle incelenemeyeceği, yolun sürekliliği ve ana arter niteliğinde olması nedeniyle yerinin değiştirilemeyeceği de açıktır. Diğer taraftan dava konusu parselde yer alan 10m’lik yolun servis yolu niteliğinde olduğu ve sadece parsel içerisinde devamlılığı olan bir yol niteliğinde olduğu görüldüğünden 10m’lik yolun nazım imar planında gösterilmemesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Öte yandan, dava konusu parselin batısında yer alan “Otopark Alanı”nın Kocaeli B.Şehir Belediye Meclisinin 15.06.2017 tarih ve 346 Sayılı işlemi ile “park alanı” olarak düzenlendiği görülmektedir.

Bu durumda, davacının parsel bazlı dava açtığı ve iddiasının yukarıda belirtilen hususlarla sınırlı olduğu, alt ökçekli dava konusu planın üst ölçekli plana uygun olduğu, davacının istem ve iddialarının hukuka uygun olmadığı, dolayısıyla dava konusu planın planlama ve şehircilik ilkeleri ile kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerekmektedir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, istinaf talebinin kabulüne, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi’nin 21/02/2018 tarih ve E:2016/568, K:2018/303 Sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 2.334,50-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, dava, istinaf ve temyiz safhasında davalı idarelerin karşıladıkları aşağıda dökümü yapılan yargılama gideri ile hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, posta gideri avansından artan kısmın talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde karar kesinleştikten sonra re’sen ilgililerine iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay’da temyiz yolu açık olmak üzere, 04.07.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.