|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, bir kamu idaresi ile yüklenici arasında gerçekleştirilen bir ihale sürecinde brüt işçilik maliyetinin hesaplanması ve ödenmesi konusundaki hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. İdari şartnamede belirtilen işçilik ücretleri ile yüklenicinin işçi bordrolarında gösterdiği brüt işçilik maliyeti arasında fark olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, yüklenicinin işçilere yemek, yol ücretleri ve resmi tatil ücretlerini eksik ödemesinden kaynaklanmış olup, kamu zararına yol açmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddesi gereğince, idarelerin yüklenicinin işçi ücretlerini kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yüklenici, işçi ücretlerini tam olarak ödemediği takdirde, idare tarafından hakedişlerden kesinti yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda, yapılan incelemelerde yüklenicinin ödemediği brüt işçilik ücretlerinin kamu zararı oluşturduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, yüklenici tarafından ödenmeyen brüt işçilik ücretleri nedeniyle oluşan kamu zararı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve ihale mevzuatına uyum açısından önemli bir hukuki değerlendirme sunmaktadır. |
| Kamu İdaresi Türü | Diğer Özel Bütçeli İdareler |
| Yılı | 2014 |
| Dairesi | 8 |
| Karar No | 74 |
| İlam No | 151 |
| Tutanak Tarihi | 21.1.2016 |
| Kararın Konusu | İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar |
Brüt İşçilik Maliyetinin Yükleniciye Fazla Ödenmesi
İhale tarihi 25.01.2013 olan …Genel Müdürlüğü …Bölge Müdürlüğü ile …Ltd. Şti. arasında imzalanan …TL sözleşme bedelli … İşine ait hakediş ödemelerinde, Kamu İhale Kurumundaki işçilik hesap modülüne göre hesaplanan brüt işçilik maliyeti ile yüklenicinin katlandığı brüt işçilik maliyeti arasında yüklenici lehine fark oluştuğu görülmüştür.
İşe ilişkin İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde;
“…
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
Görev yapacak özel güvenlik personelleri 3 lü vardiyalı sistemle çalışacaklarından dolayı asgari ücrete % 20 (yüzde yirmi) ilave ödeme yapılacaktır. Yapılacak olan bu % 20 (Yüzde yirmi) ilave ödeme teklif fiyata dahil edilecektir. Resmi ve Dini Bayram günleri ile Yılbaşı günü ve resmi tatillerde (toplam 466,5 gün) Özel Güvenlik hizmetleri 24 saat çalışma esasına göre tamgün için (33) kişi yarım gün için (13) Özel Güvenlik Personeli ile sürdürülecektir.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
Tüm özel güvenlik personeline, her bir personel için; aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 5,00 TL (Beş TL) yemek ücreti, personele nakdi olarak ödenecek, tahakkuk bordrosunda gösterilecektir.
Tüm özel güvenlik personeline her bir personel için; aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 2.80 TL (İki TL Seksen Kr) yol ücreti, personele nakdi olarak ödenecek, tahakkuk bordrosunda gösterilecektir… “denilmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde aylık asgari işçilik maliyeti, brüt asgari ücret veya İdari Şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarından oluşur. Yüklenici, teklif bedeli içinde yer alan ve İdareden aldığı brüt işçilik ücretlerini olduğu gibi işçi bordrolarına koyarak ödemekle yükümlüdür. Bu bedelin işçilere veya işçiler adına ilgili Kurumlara tam ödenmemesi halinde İdare tarafından yükleniciye fazladan bir ödeme yapılmış olması nedeniyle kamu zararı ortaya çıkacaktır.
Söz konusu hizmet alımı işine ait hakediş ödemelerinin incelenmesinde; Kamu İhale Kurumu İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapılan hesaplama ile bulunan aylık brüt işçilik maliyeti ile işçi ücret bordolarına göre hesaplanan aylık brüt işçilik maliyeti arasında yüklenici lehine farkın olduğu görülmüş olup bu farkın yüklenici tarafından işçilere yemek, yol ücretlerinin eksik ödenmesinden, fazla çalışma ve resmi tatil çalışma ücretlerinin eksik ödenmesinden, işçinin raporlu olduğu günler için ücret ve yemek-yol gideri kesintisi yapılmasından veya SGK’ya eksik prim ödenmesinden kaynaklanabileceği düşünülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücreti kesme yükümlülüğü” başlıklı 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasında; “İşverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür. ” hükmü gereğince İdare tarafından aylık işçi ücret bordroları üzerinden, yüklenicinin işçi ücretlerini ve sigorta primlerini tam hesaplayıp hesaplamadığı kontrol edilerek, işçi ücretlerinden yapılmış bir kesinti (icra kesintisi gibi yasal kesintiler dışında) varsa bunun da hakedişlerden düşülmesi gerekmektedir.
Nitekim bazı …Bölge Müdürlüklerinde bu şekilde hesaplama yapılarak bulunan yüklenici tarafından ödenmeyen brüt işçilik ücretlerinin, hakediş üzerinden kesintisinin yapıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, …Bölge Müdürlüğü …Şube Müdürlükleri Özel Güvenlik Hizmeti Alım İhalesi İşine ait hakediş ödemelerinde, yüklenici tarafından ödenmeyen brüt işçilik ücretlerinin toplam tutarı olarak sorguda belirtilen …TL’nin,
a) İlişikli ödeme emri belgesi ve ekleri üzerinden yargılama esnasında yapılan yeniden hesaplamada …TL’sinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından, bu konuda ilişilecek husus bulunmadığına,
b) Kalan …TL’sinin ise kamu zararı niteliğinde olduğu görüldüğünden, bu tutarın;
Harcama Yetkilisi … (Bölge Müd. Yard.) ile Gerçekleştirme Görevlisi …(Destek Hizm. Şube Müd.) ’ye müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oybirliğiyle, karar verildi.