|
ÖZET: Başvuran, Aydın İli Didim İlçesi Akbük Mahallesi’nde bulunan S.S. Bozdoğan Sitesi önünden geçen yüksek gerilim hattının kaldırılması veya yer altına alınması talebinde bulunmuştur. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’na yaptığı başvuru, hattın mülkiyetinin kendisine ait olmaması nedeniyle olumsuz yanıtlanmıştır. Başvuran, yüksek gerilim hattının binalara 2-5 metre mesafede bulunmasının insan sağlığına zarar verdiğini ve Didim gibi bir turizm şehrine yakışmadığını öne sürerek, hattın ya yer altına alınmasını ya da başka bir yere taşınmasını talep etmiştir.
İlgili idareler, enerji nakil hattının özel mülkiyette bulunmadığını ve imar planına uygun olarak tesis edildiğini belirtmiştir. Yapılan ölçümlerde, hattın binalara en yakın mesafesinin 2.5 metre olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının mevzuat hükümlerine uygun olmadığı ve enerji nakil hattının inşasında kamu yararının oluşmadığı ifade edilmiştir. Didim Belediyesi de, enerji nakil hattının bulunduğu alanın imar planına uygun olmadığını ve hattın karşı tarafa taşınamayacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığını, dolayısıyla herhangi bir insan hakkı ihlali tespit edilmediğini vurgulamıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9942-9942 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2464 2017/ 2464
KARAR TARİHİ : 22/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel
Müdürlüğü
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu
Başkanlığı
Didim Belediye Başkanlığı(Resen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Yüksek gerilim hattının kaldırılması ya da yeraltına alınması talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2017 22.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Aydın İli Didim İlçesi Akbük Mahallesinde bulunan S.S. Bozdoğan Sitesinin önünden
geçen yüksek gerilim hattıyla ilgili olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanlığına şikayette bulunduğunu, ancak kendisine 28/ 02/ 2017 tarih ve- sayılı yazıyla, yüksek gerilim hattının kendi mülkiyeti içerisinde olmadığından bahisle olumsuz yanıt verildiğini belirterek, mevcut haliyle binalara 2- 5 metre mesafe yakınlıkta bulunan, yüksek gerilim hattının insan sağlığına ciddi zararlar verdiğini hem de görüntü açısından bir turizm şehri olan Didim’e yakışmadığını ifade ederek enerji nakil hattının ya yer altına alınmasını ya da hattın bulunduğu yerden karşı tarafa alınmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Aydın Denizli Muğla Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü’nün konuya ilişkin
12/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvurucu, ’ın daha önce kurumlarına başvuruda bulunduğu, Bölge
1 / 6Müdürlüğünce yapılan tespitler sonucunda, Aydın İli Didim İlçesi Akbük Mahallesi, / , / , ve
/ parsellerinin kenarından AR-ES İnşaat Ltd . Şirketine ait trafoya enerji veren enerji nakil hattının, kamuya terk edilmiş olan kısmından güzergah alınarak yapıldığı, Elektrik Kuvvetli Akım
Tesisleri Yönetmeliğinde (EKAT) belirtilen yapılara olan yatay yaklaşma mesafesinin sınırlarının dışında olduğu ve söz konusu enerji nakil hattının başvurucunun mülkiyetinden geçmediği gerekçesiyle olumsuz yanıtlandığı
2.2) Başvuruya konu hattın AR-ES İnşaat Ltd . Şirketi tarafından tesis edilmiş özel hat durumunda
olduğu ve 07/ 10/ 2016 tarihinde kurumlarınca tüm yasal prosedürü tamamlanarak geçici kabulü de yapılarak hatta enerji verildiği,
2.3) Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’ne göre hava hattı iletkenlerinin yapılara olan en
küçük yatay uzaklık mesafesinin 2 metre olduğu, başvuruya konu yerde yapılan topoğrafik ölçümler sonucunda enerji nakil hattının binalara en yakın mesafesinin 2,5 metre olarak ölçüldüğü, dolayısıyla başvuruya konu enerji nakil hattının iddia edildiği gibi insan sağlığını, can ve mal emniyetini tehlikeye sokacak bir durumda olmadığı,
2.4) Enerji Nakil hattının imar planına uygun olarak tesis edildiği, ekonomik ömrünün de 30 yıl
olarak kabul edildiği, belirtilmiştir .
2.5) Diğer taraftan konuya taraf olarak değerlendirilen Didim Belediyesi tarafından 23/ 06/ 2017
tarihinde gönderilen cevabi yazı ve eklerinde;
2.6) Didim İlçesi, Akbük Mahallesinde bulunan Bozdoğanlar Sitesinin 44200.00 m 2 yüz ölçüme
sahip kadastro parselinin Akbük Belediye Encümeninin 19/ 11/ 1993 tarih sayılı kararı ile
Uygulama İmar Planına göre yapılan İmar Uygulamasıyla; , , ada ve 13123.95 m 2sinin park ve yol olarak kamu lehine terki yapılarak 21/ 06/ 1994 tarihinde tapu siciline tescilinin yapıldığı,
2.7) ’a ait meskenin ada parselde bulunan nolu bağımsız bölümden
oluştuğu, bahse konu Enerji Nakil Hattının Bozdoğanlar Sitesinin batısında güneyden-kuzeye istikamette yolun Bozdoğanlar Sitesi tarafında olduğu,
2.8) Sitenin bulunduğu parselin, batı sınırında orman parseli ile komşu olduğu, 21.06.1994
tarihinde yapılan tapu siciline tescil sonucunda, SS Bozdoğanlar Sitesi batısında bulunan kuzey-güney istikametinde 10 metre genişliğindeki imar yolunun uygulama imar planına göre kısmen oluştuğu fakat orman parselinde imar yollarına dair bir terk işleminin bulunmaması nedeniyle enerji nakil hattının bulunduğu yolun güneyden-kuzeye olan istikamette sol tarafının uygulama imar planına uygun hale gelemediği, dolayısıyla ilgili sitenin karşı tarafının imar planına göre belediye lehine terki yapılmamış orman parseli olması nedeniyle başvuruya konu edilen direklerin karşı tarafa aktarılamayacağı, İfade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T .C. Anayasasının;
2 / 63.1) “Kişinin dokunulmazlığı, maddî ve manevî varlığı başlıklı 17 nci maddesinde, “herkesin
yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu”
3.2) “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56 ncı maddesinde; “herkesin sağlıklı ve
dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve çevre sağlığını korumanın devletin ve vatandaşların ödevi olduğu” hükümleri ile,
4) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 25 inci maddesinde; “herkesin kendisinin ve ailesinin
sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkının olduğu” hükmü ile,
5) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 2 nci maddesinde ise; “herkesin yaşam hakkı yasanın
koruması altındadır” hükümleri yer almaktadır .
6) 30/ 11/ 2000 tarih ve 24246 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliğinin
6.1) Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde;
“ Elektrik kuvvetli akım tesisleri” : İnsanlar, diğer canlılar ve eşyalar için bazı durumlarda (yaklaşma, dokunma vb.) tehlikeli olabilecek ve elektrik enerjisinin üretilmesini, özelliğinin değiştirilmesini, biriktirilmesini, iletilmesini, dağıtılmasını ve mekanik enerjiye, ışığa, kimyasal enerjiye vb.
enerjilere dönüştürülerek kullanılmasını sağlayan tesislerdir .
“Yüksek gerilim” : Etkin değeri 1000 voltun üstünde olan fazlar arası gerilimdir .
Aynı Yönetmeliğin Kuvvetli akım tesislerinin güvenliği başlıklı 5. Maddesi : “Kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır . Herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akım tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulması olanaksız olmalıdır ve ilerideki bölümlerde belirtilen emniyet mesafeleri ile koruma önlemleri sağlanmalıdır .”
6.2) Uzaklıklar Başlıklı 44 üncü maddesi (i) bendinde;
“Hava hattı iletkenleri ile yanından geçtikleri yapıların en çıkıntılı bölümleri arasında, en büyük salınım konumunda en az Çizelge- 5’te verilen yatay uzaklık bulunmalıdır .”
Çizelge 5- Hava hattı iletkenlerinin en büyük salınımlı durumda yapılara olan en küçük yatay uzaklıkları;
Hattın izin verilen en yüksek sürekli Yatay uzaklık “metre” işletme gerilimi kV 0- 1 ( 1 dahil) 1 1- 36 ( 36 dahil) 2 36- 72,5 ( 72,5 dahil) 3 72,5- 170 ( 170 dahil) 4 170- 420 ( 420 dahil) 5 şeklindedir .
3 / 6IV) KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Aydın İli Didim İlçesi Akbük Mahallesinde bulunan S.S. Bozdoğan Sitesinin önünden
geçen enerji nakil hattının kaldırılması yönünde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanlığına başvuruda bulunmuş, Başvuranın talebinin söz konusu nakil hattının mülkiyeti içerisinde geçmediği belirtilerek talebine olumsuz yanıt verilmiştir . Başvuran süresi içerisinde, meskeninin hemen yanında bulunan enerji nakil hattının binalara 2- 5 metre mesafe yakınlıkta bulunduğu, insan sağlığına ciddi zararlar verdiğini hem de görüntü açısından bir turizm şehri olan Didim’e yakışmadığını iddia ederek enerji nakil hattının ya yer altına alınmasını ya da hattın bulunduğu yerden karşı tarafa alınmasını talep etmektedir .
9) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde elde edilen bulgular ve kurumlardan
gönderilen bilgi ve belgeler ışığında; başvuranın, başvuruya konu ettiği enerji nakil hattı güzergahının özel mülkiyette bulunan bölgeden geçmediği, ancak imar planlarında turizm konut alanı olarak ayrılmış olan, başvuranın da meskeninin bulunduğu konut alanlarına bitişik kaldırımdan geçtiği, başvuranın talebinde zikrettiği yolun karşı tarafının ise; orman arazisi içinde olduğu, enerji nakil hattının AR-ES Tur . Sey . Taah . Danış . Hizm . ve Tic . Ltd . Şirketinin Aydın İli Didim İlçesi
Akbük Mahallesi, 1255 sokak, No: – adresinde ada, – – – – – parselde bulunan araziler üzerine yapılacak olan toplu konutlarının şantiye dönemine yönelik enerji ihtiyacını karşılamak üzere 250 Kva gücünde mevzuata uygun olarak tüm izinleri alınarak inşa edildiği anlaşılmıştır .
10) Mevzuat yönünden yapılan araştırma neticesinde; 3. Paragrafta belirtilen Anayasanın 17 nci .
maddesinde; “herkesin yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu” ve yine 56 ncı maddesinde; “herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu ve çevre sağlığını korumanın devletin ve vatandaşların ödevi olduğu” açıkça hüküm altına alınmıştır . 4. ve 5. Paragraflarda belirtilen uluslararası metinlerde de; “herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkının olduğu” “herkesin yaşam hakkı yasanın koruması altındadır” şeklinde karara bağlandığı anlaşılmıştır . Somut olayda, başvuranın şikayete konu enerji nakil hattı hakkında, özel mülkiyeti içerisinde bulunmasa bile kent yaşamı içerisinde hem sağlık, hem de çevre kirliliği gibi nedenlerle endişe ederek başvurmasında menfaat koşuluna haiz olduğu değerlendirilmektedir . Ancak enerji nakil hattının konutlara yakınlığı konusundaki kaygılarına sebep olan mesafe 6. Paragrafta belirtilen Yönetmelik hükmünde 2 metre olarak olarak belirtilmiştir . Şikayete konu enerji nakil hattının binalara en yakın yatay mesafesinin
2.5 metre olarak ölçüldüğü görülmüştür . Dolayısıyla idarece bir özel hukuk tüzel kişisi olan AR-ES
Tur . Sey . Taah . Danış . Hizm . Ve Tic . Ltd . Şirketine enerji vermek üzere tesis edilen enerji nakil hattının mevzuat hükümlerine uygun inşa edildiği tespit edilmiştir .
11) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu enerji nakil hattı Ar-Es İnş .
Ltd . Şirketinin Didim İlçesi Akbük Mahallesi, 1255 sokak, No: – adresinde inşa edilmekte olan
4 / 6inşaat şantiyesi enerji ihtiyacını karşılamak üzere, gerekli tüm izinler alınarak, enerji nakil hattının
maliyet giderlerinin tümü de kamu kaynağı kullanılmadan özel şirketçe karşılanarak inşa edildiği, ADM Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’nin nakil hattının inşası sırasında tüm yasal kontrolleri yaptığı, ayrıca mülki birimlere sunulacak tüm belgeleri sunduğu, tehlikeli olabilecek tüm hususlarda da önceden ilgili birimleri bilgilendirdiği anlaşılmıştır .
12) Başvuranın iddia ettiği diğer bir husus olan enerji nakil hattının meskenlere tehlikeli biçimde
yakın olduğu hususunda, enerji nakil hattının geçici kabul tarihi olan 15/ 01/ 2016 tarihinden bu tarafa herhangi bir olumsuzlukla karşılaşılmadığı, kaldı ki enerji nakil hattının mevzuatta belirtilen meskenlere yakınlık mesafesinin binalara en yakın yerinde bile en az 2.5 metre uzakta olduğu, sağlığa zararlı olduğuna ilişkin iddialarını ise somut delillerle belgelendiremediği görülmektedir .
Diğer taraftan yöre halkının enerji nakil hattının inşası esnasında ne ADM Elektrik Dağıtım Anonim
Şirketi’ne ne de Didim Belediye Başkanlığına herhangi bir başvuruda bulunmadıkları, enerji nakil hattının inşasının bölgede inşa edilmekte olan yeni meskenler için inşa edildiği anlaşılmaktadır .
13.Sonuç olarak, enerji nakil hattının inşasının tesis edilmesinde sorumlu idarenin Aydın Denizli
Muğla Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü’nün olduğu, enerji nakil hattının özel mülkiyet içerisinden geçmediği gibi herhangi bir olumsuzlukla da karşılaşılmadığı, başvuranın talebinde zikredilen, nakil hattının yolun karşısına ya da yer altına alınmasında kamu yararının oluşmadığı değerlendirildiğinden, idarece tesis edilen iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 14.Yaşam hakkı (sağlık hakkı dahil); bireyin vazgeçemeyeceği, erteleyemeyeceği ve yaşamını sürdürmesi için olmazsa olmaz niteliğe sahip en temel insan haklarından biridir . Anayasanın “Sağlık
Hizmetleri ve Çevrenin Korunması” başlıklı 56 ncı maddesinde; herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğuna ve devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla yükümlülüğüne vurgu yapılmış, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 10
Aralık 1948 tarih ve 217 A(III) sayılı Kararıyla ilan edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin
25 nci maddesinde, herkesin; kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve
tıbbi bakım hakkının var olduğu ifade edilmiş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 2 nci maddesinde ise, “herkesin yaşam hakkı yasanın koruması altındadır” ifadesine yer verilmiştir .
15. Sağlık hakkının temel bir insan hakkı oluşu ve yaşam için vazgeçilemez niteliği, bu hakkın devlet tarafından kesintisiz bir şekilde sağlanması zorunluluğunu doğurmuş ve gerek ulusal gerekse de uluslararası metinlerde; bireyin sağlık hakkının sürdürülmesi ve iyileştirilmesinin devletler için bir yükümlülük olduğu ifade edilmiştir .
16. Başvuranın talepleri ile yukarıda zikredilen ulusal ve uluslararası metinler birlikte değerlendirildiğinde, başvurucuya yönelik herhangi bir insan hakkı ihlaline rastlanmamıştır .
C. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17.İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler
5 / 6yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Aydın Denizli Muğla Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğü ve Didim Belediye Başkanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana verilen cevapta idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Bundan böyle idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Aydın İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Ret kararının BAŞVURANA, ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURULU BAŞKANLIĞI,
AYDIN DENİZLİ MUĞLA ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ ve DİDİM BELEDİYE BAŞKANLIĞI ’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi