|
ÖZET: Başvuru, Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) tarafından yüksek gerilim tazminatından yararlanma talebiyle yapılmıştır. Başvuran, Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu çerçevesinde, yüksek gerilimde fiilen çalışan kamu görevlilerine her gün için 15 TL ilave ücret ödenmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak, EÜAŞ, bu ödemelerin yalnızca belirli şartları taşıyan personel için geçerli olduğunu belirtmiştir. Başvuran, santral sahasında yüksek gerilim altında çalışan tüm personelin bu ödemeden yararlanması gerektiğini, aksi durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
EÜAŞ, başvuruya verdiği yanıtta, yüksek gerilim ilave ödemesinin yalnızca açık ve kapalı şalt merkezlerinde veya enerji nakil hatlarının tesis, bakım ve kontrol hizmetlerinde fiilen çalışan personel için geçerli olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın talebinin toplu sözleşme hükümlerine aykırı olduğu ve bu nedenle kabul edilemeyeceği vurgulanmıştır. İdare, bu konuda mahkeme kararlarının da kendileri lehine olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin geçerli bir dayanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin, idarenin kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17281-17281 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/7007 2018/ 7007
KARAR TARİHİ : 16/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü (EÜAŞ)
BAŞVURUNUN KONUSU : Yüksek gerilim tazminatından faydalanma hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 25/05/2018 25.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren
konularda istihdam edilen Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına yönelik mali ve sosyal haklarına ilişkin 2018- 2019 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşmenin 11’inci maddesinde; ‘TEİAŞ, EÜAŞ ve TEDAŞ Genel Müdürlüklerine ait enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı ve kontrol hizmetlerinde; Elektrik Kuvvetli Akım
Tesisleri yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan kamu görevlilerine çalıştıkları her gün için 15,00 TL ilave ücret ödenir ’ ifadesinin yer aldığı, memur ve sözleşmeli personele Yüksek Gerilim İlave ödemesinin uygulanmasına yönelik genel esasların belirlenmesi amacıyla Genel Müdürlük komisyonunca belirlenen genel esaslara göre ödemenin yapılabilmesi için “yüksek gerilim altında fiilen çalışma” şartı gerektiği ve buna bağlı olarak ödemeden yüksek gerilime maruz kalan her çalışanın yararlandırılmasının mümkün olmadığının belirtildiği, komisyonca santral sahasının büyük bölümünde çalışan veya ilgili bölümlere girerek görev yapan her personele işe geldikleri her gün için yaptıkları her iş kontrol olarak değerlendirilerek
1 / 8ödemede bulunulması bu bölümlerde işe gelmenin yeterli görüldüğü, fiilen bir çalışma yapmanın
önemli olmadığı, yüksek gerilime maruz kalınabileceği yorumu ile ödemede bulunulduğu kanaatini oluşturduğu, santral sahasının tüm birimleri ile “çok tehlikeli işyeri” statüsünde olduğu, santral sahasının muhtelif yerlerinde 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimle çalışan ekipman, teçhizat, şalt merkezi ve enerji nakil hatları bulunmakta olduğundan ödemeden yararlananlar kadar yararlanmayanların da yüksek gerilim altında çalıştığını ve yüksek gerilimin etkilerine maruz kaldığını, bu durumun eşitlik ve hakkaniyete aykırı olduğunu iler sürerek yüksek gerilim ilave ödemesinden yararlanmayı ve eşitsizliğin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 11/ 07/ 2018 tarih ve . sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazısına istinaden, Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğünün (EÜAŞ) 25/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazılarında;
2.1) “Görev yapan personelden toplu sözleşme metninde belirtilen şartlarda çalışan, “ …, açık ve
kapalı şalt merkezleri, enerji nakil hatlarının tesisi, bakım veya kontrolü hizmetlerinde; Elektrik
Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde” “fiilen çalışan” şartlarını taşıyan personellere ödeme yapılması gerekmekte olup konuya ilişkin Maliye
Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünden alınan 27/ 07/ 2016 tarih ve sayılı yazıda; a) TEİAŞ, EÜAŞ ve TEDAŞ Genel Müdürlüklerinin açık ve kapalı şalt merkezlerinde ve yüksek gerilim altında fiilen çalışan kamu görevlilerine, b) TEİAŞ, EÜAŞ ve TEDAŞ Genel Müdürlüklerinin enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde ve yüksek gerilim altında fiilen çalışan kamu görevlilerine; yüksek gerilim ilave ödemesi yapılmasına imkan bulunduğunun belirtildiği,
2.2) Konuya ilişkin Teftiş Kurulu Başkanlığının 23/ 03/ 2017 tarih, no’lu İnceleme Raporu
doğrultusunda; söz konusu ödemenin İşletme Müdürlüklerinde standart olarak uygulanmadığı, farklı, hatalı ve keyfi uygulamalar olduğu, bundan böyle; a) Yüksek Gerilim İlave Ödemesinden sadece “açık ve kapalı şalt merkezlerinde” ile “enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde” ve “yüksek gerilim altında fiilen çalışan” personelin yararlanabileceği, b) Sadece mesai giriş çıkışları ile bu kişilerin belirlenmesinin mevzuata ve toplu iş sözleşmeleri ile bu konuda alınan resmi görüşlere uygun olmadığı, açık ve kapalı şalt merkezleri veya enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü ile alakalı olarak yüksek gerilim altında fiilen çalışan personele, bu yerlerde hangi iş için ve hangi günlerde çalıştığının kişi bazlı olarak ilgili ünitelerce açıkça belirlendikten sonra ödeme yapılması gerektiği,
2.3) 2018- 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme döneminde Yüksek gerilim ilave
ödemelerinin uygulamasında genel esasların belirlenmesine yönelik Toplu Sözleşme hükümleri, Maliye Bakanlığının görüşü, Şirketimiz Teftiş Kurulu Başkanlığının raporları dikkate alınarak
2 / 8düzenlenen Komisyon Kararında; “Toplu sözleşme maddelerinde açıkça belirtildiği üzere, ödemenin
yapılabilmesi için “yüksek gerilim altında fiilen çalışma” şartının getirildiği yani; Enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde ve enerji nakil hatlarının tesisi, bakım veya kontrolü hizmetlerinde görevli olarak çalışanların yararlanabileceği, dolayısıyla bu ödemeden yüksek gerilime maruz kalan her çalışanın yararlandırılmasının mümkün olmadığı,
2.4) Ünitelerince yüksek gerilim tazminatı ödenebileceği, Yüksek Gerilim Tazminatı ödenecek
Memur, Sözleşmeli Memur ve İşçi personelin çalıştırıldıkları veya görevlendirildikleri servisler ile yaptırılan işlerin açıkça belirtilerek Puantaj cetvellerinde gösterilmesi gerektiği, İşletme
Müdürlüklerince Komisyon kurularak Yüksek Gerilim Tazminatından yararlandırılacak personelin belirlenmesi gerektiği, toplu sözleşme hükümlerinde belirtilen çalışma yerlerinde “fiilen” çalışan personele yaptırılan işler amirleri tarafından “puantaj” yapıldıktan sonra Yüksek Gerilim ilave ödemesi yapılmasının esas olduğu,
2.5) Bilindiği üzere, “maruz kalma” ile “fiilen çalışma”nın farklı anlamlara geldiği, toplu
sözleşmenin ilgili maddesinde “maruz kalma” ifadesi kullanılmış olsaydı, santrallarda görev yapan hemen hemen tüm personelin ilave ödemeden faydalanması imkanı olacak ve bu doğrultuda işlem yapılacaktı . Oysa ki, yürürlükte olan Toplu Sözleşmede; Yüksek Gerilim Altında “fiili” çalışma kısıtı getirilmiş, bu konuda ilgili kurumların tespit yaparak, anılan sözleşme hükümlerinde belirtilen yerlerde fiili olarak çalışan personele ilave ödeme yapılmasına hükmedildiği, Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı haksız yüksek gerilim ilave ödeme taleplerinin İdarece karşılanması mümkün görülmediği,
2.6) Yüksek Gerilim İlave Ödemeleri konusunda Şirket aleyhine İdare Mahkemesinde 3 dava
açıldığı; Yüksek Gerilim İlave Ödemelerine ilişkin Şirket lehine karar verilmiş olup, davacıların talepleri reddedildiği, mahkeme kararlarında özetle “ …4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu
Sözleşme Kanunu kapsamına giren kurumlarda istihdam edilen personelin söz konusu ödemeden faydalanabilmesi için, ya açık ve kapalı şalt merkezlerinde, ya da enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrol hizmetlerinde çalışılıyor olunması, diğer taraftan bu alanlarda çalışılmaya ek olarak yüksek gerilim altında fiilen görev yapıyor olunması gerektiği, eş anlatımla yüksek gerilim altında fiilen çalışılmakla birlikte, açık ve kapalı şalt merkezlerinde veya enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde çalışılması durumunda anılan ödemeden yararlanılamayacağı sonucuna ulaşıldığı …” belirtilmiştir .
2.7) Başvuru sahibi ’ın söz konusu ilave ödemeden faydalanabilmesi için Kamu
Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018- 2019 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşmenin 10. bölümünün “Yüksek gerilim ilave ödemesi” başlıklı 11’inci maddesinde belirtilen yerlerde, fiilen çalışması gerekmekte olup, anılan sözleşme hükümlerinde açıkça belirtilen yerlerde fiilen çalışmayan personellerin; haksız ve mevzuata aykırı
Yüksek Gerilim İlave Ödemesi taleplerinin olumlu karşılanması ve ödeme yapılması mümkün görülmediği açıklaması yapılmıştır .
III- İLGİLİ MEVZUAT
3) 2079 sayılı Anayasanın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci
3 / 8fıkrasında “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine
uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .”
“Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı 53’üncü maddesinde “Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler . Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir . Kamu
Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir . Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem
Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir .”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”
“Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlığı altında yer alan 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” Hükümlerine yer verilmiştir .
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Ve Toplu Sözleşme Kanununun; 1.“Tanımlar”
başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “Toplu sözleşme : Bu Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını belirlemek üzere yürütülen toplu sözleşme görüşmeleri sonucunda mutabık kalınması durumunda taraflarca imzalanan sözleşme” olarak tanımlanmıştır .
5.2) “Toplu Sözleşmenin Kapsamı” başlıklı 28’inci maddesinde; “Toplu sözleşme; kamu
görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar… Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir .”
5.3) “Toplu sözleşme görüşmeleri” başlıklı 31 inci maddesinde ; “… Toplu sözleşme görüşme
süreci sonunda, kamu görevlilerinin geneline yönelik mali ve sosyal haklara ilişkin bölüm ile her bir hizmet koluna özgü mali ve sosyal haklara ilişkin bölümlerden ve tek metinden oluşan toplu sözleşme veya toplantı tutanağı imzalanır . Toplu sözleşmeye kurumsal hiyerarşiyi bozacak ve aynı veya benzer unvanlı kamu görevlilerinin mali ve sosyal hakları arasında kurumlar arası dengesizliğe
4 / 8yol açacak hükümler konulamaz .” hükümlerini amirdir .
6) 25/ 08/ 2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.
Dönem Toplu Sözleşmenin Onuncu Bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet
Koluna İlişkin Toplu Sözleşmesi’nin “Yüksek Gerilim İlave Ödemesi” başlıklı 11’inci maddesi
“TEİAŞ, EÜAŞ, TEDAŞ genel müdürlüklerine ait enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil hatlarının tesis, bakımı veya kontrolü hizmetlerinde, Elektrik Kuvveti
Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan kamu görevlilerine her gün için 15 TL ilave ücret ödenir .” şeklinde düzenlenmiştir .
Düzenlemeleri yapılmıştır .
IV. Kamu Denetçisi Celile Özlem TUNÇAK’ın Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
7) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuru sahibi özetle Toplu Sözleşmenin 11’inci maddesinde Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan kamu görevlilerine çalıştıkları her gün için 15,00 TL ilave ücret ödenir ’ ifadesinin yer aldığı, santral sahası tüm birimleri ile “çok tehlikeli işyeri” statüsünde olup santral sahasının muhtelif yerlerinde 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimle çalışan ekipman, teçhizat, şalt merkezi ve enerji nakil hatları bulunmakta olduğundan ödemeden yararlananlar kadar yararlanmayanlar da yüksek gerilim altında çalışmakta ve yüksek gerilimin etkilerine maruz kaldığını, bu durumun eşitlik ve hakkaniyete aykırı olduğundan yüksek gerilim ilave ödemesinden yararlanmayı ve eşitsizliğin giderilmesini talep etmektedir .
9) Çalışma yaşamında meydana gelen değişimlerin, mevzuat hükümlerine hızlı ve sürekli biçimde
uyarlanamaması, iş hukukunun kendine özgü kaynaklarının da ortaya çıkmasına yol açmıştır . Bu kapsamda özel hukuk ilişkilerinden, mesleki teşekküller ile işveren ve işçi sendikalarının faaliyetlerinden, toplu görüşmelerin sonunda varılan antlaşmalardan doğan bireysel iş sözleşmeleri, toplu iş sözleşmeleri ve işyeri iç yönetmelikleri iş hukukunun kendine özgü kaynaklarını oluşturmaktadır .
10) Yürürlükteki mevzuat hükümlerinin, çalışma hayatı ve ilişkilerinin tüm ayrıntılarını öngörmesi
ve düzenlemesi beklenemez . Yasama organı tarafından kanunlarla getirilen düzenlemeler, sosyal devlet düzeni içerisinde daima asgari seviyeyi belirler . Bireysel veya toplu iş sözleşmeleri ile kanunlarda belirlenen asgari seviyenin üzerinde hak ve menfaat tanıyan hükümlerin getirilmesi mümkündür . Kamu görevlileri toplu sözleşmesi, kamu görevlilerinin özlük hakları ve çalışma koşulları noktasında idarenin düzenleme yetkisinin, bizatihi anayasa tarafından kamu işveren heyeti
5 / 8ve kamu görevlileri sendikaları heyetinden müteşekkil sosyal taraflara bırakıldığı kanun hükmünde
sonuç doğuran kendine özgü (sui generis) genel düzenleyici işlemdir . Anayasada yer alan düzenleme uyarınca memurlar ve diğer kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının kanunla düzenlenmesi esas olmakla birlikte, söz konusu hakların toplu sözleşme imzalanması yoluyla da düzenlenmesi mümkündür .
11) Konuyla ilgili olarak Yargıtay 9’uncu Hukuk Dairesi 22/ 01/ 2009 tarihli, Esas ve
Karar sayılı kararında : “Çalışma koşullarını belirleyen faktörler arasında yukarıdan aşağıya doğru bir sıralama yapmak gerekirse; Anayasa, kanunlar, toplu iş sözleşmesi, bireysel iş sözleşmesi, personel yönetmeliği ve benzer kaynaklar ve işyeri uygulamaları bir bütün olarak çalışma koşullarını belirler . Çalışma koşullarını belirleyen piramidin üst sıralarında mutlak emredici olarak düzenlenen bir hususun, işçi lehine de olsa alt sıradaki kaynaklar ile değiştirilmesi mümkün değildir . Bunun dışında emredici hükümlerin bulunmadığı hallerde çalışma koşullarım belirleyen kaynaklar arasında çatışma durumunda, işçi yararına olan düzenlemenin çalışma koşulunu oluşturduğu kabul edilmelidir . Normlar kuralı uyarınca, iş sözleşmesinde işçi lehine bir düzenleme işverenin tek taraflı tasarrufu ile işçi aleyhine değiştirilemez . ” şeklinde hüküm kurmuştur .
12) İş hukukunun akdi kaynaklarından olan toplu sözleşmeler ile öngörülen amaç, yasama
kaynaklarının yanında, bunların belirlediği çalışma şartlarına ilave olarak işçilere tamamlayıcı yararlar sağlamaktır . Bu noktada taraflar sözleşme serbestisi içinde, kendi aralarında anlaşarak toplu iş sözleşmelerinde, çalışma yaşamı ile ilgili yürürlükteki mevzuatın emredici hükümlerine aykırı olmayan hükümler belirleyebilirler . Toplu sözleşmelerde, herhangi bir haklı ve makul neden olmadan çalışanlar arasında fark gözetici hükümlerin yer almaması Anayasamızda yer alan eşitlik ilkesinin ve işverenin eşit davranma yükümlülüğü ilkesinin bir gereğidir .
13) Bilindiği üzere, kamu hizmetinin genel ilkelerinden olan eşitlik ilkesi idareye birçok sorumluluk
yüklemektedir . Eşitlik ilkesi Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtilen fiili değil hukuki eşitliği ifade eder . Yani aynı statüdekiler arasında eşitliği ifade eder . İdarenin, farklı statülerde olan personel hakkında farklı işlem tesis etmiş olması eşitlik ilkesine aykırı değildir . Buna göre idare, kamu hizmetini dilediğine sunmakta özgür olmadığı gibi eşit durumda bulunanlara eşit biçimde sunmak, denkler arasında bir farklılaşma, ayrışmaya sebep vermeyecek şekilde kamu hizmetinin ifasını sağlamak zorundadır .
14) Başvuru sahibinin ileri sürdüğü Toplu Sözleşmede yer alan 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde
fiilen çalışan kamu görevlilerine çalıştıkları her gün için 15,00 TL ilave ücret ödemesinden çok tehlikeli işyeri statünde olan yüksek gerilim altında çalışan ve yüksek gerilim etkisine maruz kalan her çalışanında yararlanması gerektiği hususunda EÜAŞ tarafından Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürlüğünün görüş yazısında; açık ve kapalı salt merkezlerinde ve yüksek gerilim altında fiilen çalışan kamu görevlileri le enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde ve yüksek gerilim altında fiilen çalışan kamu görevlilerine yüksek gerilim ilave ödemesinin yapılacağı uygun görülmüştür .
15) Konuyla ilgili olarak İdare tarafından 06/ 12/ 2017 ve 01/ 02/ 2018 tarihli Yüksek Gerilim
Tazminatı Komisyon Tutanaklarında, idareye ait işletme müdürlüklerinde yüksek gerilim
6 / 8tazminatından hangi personelin yararlandırılacağı açıkça belirlenmiş olup, söz konusu Komisyon
kararında toplu sözleşme maddelerinde açıkça belirtildiği üzere anılan tazminatın personele ödenmesi için öncelikle görevlendirme yapılan personele fiilen çalışma şartının getirildiği anlaşılmaktadır . Bununla ilgili olarak da tazminat ödemesi kapsamında görevlendirilen personelin yaptıkları işlerin puantaj cetvellerinde gösterilecektir . Sadece 1000 volt ve üzeri yüksek gerilim altında, açık ve kapalı şalt merkezlerinde veya enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde maruz kalmak söz konusu tazminatın ödenmesi için yeterli olmadığı toplu sözleşmede açıkça belirtilmiştir .
16) Başvuruya konu olan enerji üretim yerlerinde, açık ve kapalı şalt merkezlerinde, enerji nakil
hatlarının tesis, bakımı veya kontrolü hizmetlerinde, Elektrik Kuvveti Akım Tesisleri
Yönetmeliğinde belirtilen 1000 volt ve üzeri yüksek gerilimde fiilen çalışan kamu görevlilerine her gün için 15 TL ilave ücret ödemesinin Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018- 2019 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşmenin 11’inci maddesinde öngörülmüştür .
17) Aynı sözleşme ile söz konusu tazminatın sözleşme ile tanımlanmış muhtelif çalışma sahasında
fiilen görevlendirilen personele ödenmesinin usulüne uygun şekilde imzalanan ve yürürlüğe giren bir toplu sözleşme ile farklı belirlenmiş olmasının, Anayasamızın eşitlik ve ücrette adalet prensiplerine, yahut İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa Sosyal Şartı gibi uluslararası hukuki metinlerdeki eşit davranma ilkesine aykırı olarak nitelendirilebilmesi ancak söz konusu farklılığın hukuken yasaklanmış bir ayrımcılık sonucunda ya da farklı davranışın sübjektif bir nedene dayanması hallerinde mümkün olacaktır .
18) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, İdarenin cevabi yazıları ve
tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde yüksek gerilim tazminatının toplu sözleşme ile çalışanlar arasında ödenmesinin farklı şart ve kriterlere bağlanmasının yapılan işin doğası gereği Anayasamızın eşitlik ilkesine aykırılığın ileri sürülebilmesi mümkün değildir . Zira Kamu İşveren Heyeti ile Enerji
Bir-Sen işçi sendikası tarafından müzakere edilmiş ve karşılıklı anlaşma neticesinde bağıtlanmış bulunan toplu sözleşmesi ile tazminata ilişkin hususlar tespit olunmuştur . Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını
Kapsayan 4’üncü Dönem Toplu Sözleşmesinin Onuncu Bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve
Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin tarafları arasında yapılan görüşmeler neticesinde mutabakata varılarak imzalandığı ve böylece iki mali yıl boyunca kesin hüküm ihtiva ettiği; taraflar arasında yeniden görüşme yapılarak ya da başka yöntemlerle hükümlerinin değiştirilmesine, geri çekilmesine ya da yorum yoluyla genişletilerek uygulanmasına imkân bulunmadığı, dolayısıyla açık ve kapalı salt merkezlerinde ve yüksek gerilim altında, enerji nakil hatlarının tesisi, bakımı, kontrolü hizmetlerinde ve yüksek gerilim altında fiilen veya aktif bir şekilde çalışmayan her personele yüksek gerilim ilave ödemesinin idare tarafından yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık taşımadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
7 / 8Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi
ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Çanakkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE (EÜAŞ) tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi