|
ÖZET: Bu karar, uzman öğretmenlik unvanı için başvuran bir öğretmenin, yüksek lisans mezunu olması nedeniyle yazılı sınavdan muaf tutulması gerektiği ve bu muafiyetin başvuru sürecinde gerekli işaretlemenin yapılmaması nedeniyle yaşanan mağduriyeti ele almaktadır. 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’na göre, uzman öğretmen unvanı için gerekli şartları taşıyan başvuran, yüksek lisans eğitimini tamamladığı için yazılı sınavdan muaf tutulmalıdır. Ancak, başvuranın MEBBİS üzerinden muafiyet talebini tamamlamaması nedeniyle başvurusu reddedilmiştir.
Kararda, başvuranın uzman öğretmenlik için gerekli şartları taşıdığı ve bu durumun dikkate alınarak başvurusunun kabul edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde, yüksek lisans mezunlarının yazılı sınavdan muaf tutulması gerektiği belirtilerek, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığı’na, başvuranın ve benzer durumdaki diğer öğretmenlerin başvurularının kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7857-S.23.12875
BAŞVURU NO : 2023/1049
KARAR TARİHİ : 22/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Uzman öğretmenlik başvurusunun kabul edilmesi talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 19/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Beyza DEMİRCİ (25751439220); Uzman öğretmen unvan sürecinde alınması gereken eğitimleri aldığını, yapılması gereken tüm başvuruları yaptığı, süreç sonunda yapılan yazılı sınavdan
Marmara Üniversitesi/ Eğitim Bilimleri Enstitüsü/ Türk Dili ve Edebiyatı programı yüksek lisans mezunu olması sebebiyle muaf olduğu, Muaf olduğuna dair gelen son onay ekranını da onayladığını, ancak uzman öğretmenlik belgeleri oluşturulduğunda MEBBİS üzerinde uzmanlığının verilmediğini ifade ederek
Uzman Öğretmen olarak atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı 12.05.2023 tarihli cevabi yazısında:
2.1. “Uzman öğretmen ve başöğretmen unvanları için ilgili mevzuatına göre hazırlanan Uzman
Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav süreci belirli bir planlama doğrultusunda hazırlanarak ayrıntılı bir şekilde bir takvime bağlandığı, söz konusu takvimde, uzman öğretmen ve başöğretmen unvanlarına ilişkin Bakanlık resmî eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin yazılı sınav ve sınavdan muafiyet başvurularının 26 Eylül 2022-03 Ekim 2022 (8
Gün) tarihleri arasında, itirazların ise 11-17 Ekim 2022 tarihleri arasında alınacağı belirtildiği, Eğitim
Programına katılacakların ilanı ise 07.07.2022 tarihinde yayımlandığı, söz konusu duyurunun öğretmenlik kariyer basamakları yazılı sınavına başvuruda bulunacak öğretmen ve uzman öğretmenlerde aranacak şartlardan biri olan mesleki çalışmaları tamamlamış olmak hükmü gereğince belgelendirme işlemleri adaylarca 07.07.2022-03.10.2022 tarihleri arasında MEBBIS üzerinden yapıldığı, 2.2. Başvuru sahibi, mesleki gelişim çalışmalarını ve “180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim Programı
Seminerini” 18.07.2022-05.09.2022 tarihleri arasında tamamladığı, devam eden süreçte mesleki gelişim
çalışmaları ve eğitim programını tamamlayan öğretmen/uzman öğretmenler için Bakanlık resmî web sayfasında 26 Eylül 2022 tarihinde; “Uzman öğretmen ve başöğretmenlik için, Millî Eğitim Bakanlığı resmî eğitim kurumları ile özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin Öğretmenlik Kariyer
Basamakları Yazılı Sınavı başvuruları ile sınavdan muaf olanların başvuruları basvuru.meb.gov.tr adresi üzerinden bugün itibarıyla başladığı.” seklinde gerekli duyuru yapıldığı, ayrıca duyuruda belirtilen tarihler arasında başvuruda bulunamayanlar bakımından başvuru süreci 06 Ekim 2022 tarihine kadar Bakan Oluru ile uzatıldığı ve kesin olmayan başvuru sonuçları 10 Ekim 2022 tarihinde açıklandığı, sonuçların açıklanmasının ardından da başvuruda bulunmayan öğretmenler için Bakan Oluru ile başvuru süreci 12
Ekim 2022 tarihine kadar yeniden uzatıldığı, ayrıca Bakanlık tarafından başvuruda bulunmayan öğretmenlerin kişisel telefonlarına, gerek 03 Ekim 2022 gerek 06 Ekim 2022 gerekse 12 Ekim 2022 tarihlerinden önce başvuruda bulunmalarına yönelik hatırlatma mesajları gönderildiği, 10 Ekim 2022 tarihinde açıklanan kesin olmayan başvuru sonuçlarıyla da öğretmenlerin başvurularını kontrol etmelerine ve başvurusu bulunmayan öğretmenlerin 12 Ekim 2022 tarihi saat 23.59’a kadar başvuruda bulunmalarına imkân sağlandığı, tüm başvuru süreci boyunca öğretmenler, hem Web sayfasında yapılan duyurularla hem de valiliklere gönderilen yazılarla bilgilendirildiği, yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere ilgililer, yazılı sınav başvuruları ile sınavdan muaf olanların başvuruları basvuru.meb.gov.tr adresi üzerinden kendi şifreleri ile kendi MEBBIS ekranlarından yaptıkları, tüm başvuru süreci boyunca da öğretmenler, başvurularını sistem üzerinden kontrol edebildiği, ayrıca duyuruda da belirtildiği üzere uzman öğretmen ve başöğretmen unvanlarına ilişkin başvuruları değerlendirilerek kabul edilenlerin ilanı yine elektronik ortamda 10.10.2022 tarihinde yayımlandığı, değerlendirme sonuçlarına itirazlar duyuruya göre 11-17 Ekim 2022 tarihlerinde alındığı, ilgili kişinin belirtilen tarihlerde herhangi bir başvurusu ya da itirazı da bulunmadığı, 2.3. Öte yandan, uzman öğretmen ve başöğretmen unvanlarına ilişkin süreç, Bakanlık ile Genel Müdürlük internet sitesinde yayımlanan ve tüm valiliklere gönderilen “Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik Eğitim
Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav Duyurusu” doğrultusunda tamamlandığı, bu bağlamda başvuru süresi 2 kez uzatılmasına rağmen ilgi (c) yazı ekinde yer alan “başvuru kontrol ekranında” görüleceği üzere başvurusunu tamamlamayan ilgilinin başvurusunun mevzuat gereği kabul edilmesi mümkün bulunmadığı.”
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanununun “Öğretmenlik kariyer basamakları” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunanlardan; a) Mesleki gelişime yönelik 180 saatten az olmamak üzere düzenlenen Uzman Öğretmenlik Eğitim
Programını tamamlamış olan, b) Mesleki gelişim alanlarında uzman öğretmenlik için öngörülen asgari çalışmaları tamamlamış olan, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmayan, öğretmenler uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir. Uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara uzman öğretmen sertifikası düzenlenir.
(2) Uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunan ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmayan uzman öğretmenlerden mesleki gelişime yönelik 240 saatten az olmamak üzere düzenlenen
Başöğretmenlik Eğitim Programını tamamlamış olan ve mesleki gelişim alanlarında başöğretmenlik için öngörülen çalışmaları tamamlayanlar başöğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabilir.
Yazılı sınavda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Yazılı sınavda başarılı olanlara başöğretmen sertifikası düzenlenir.
(3) Yüksek lisans eğitimini tamamlayanlar uzman öğretmen unvanı için öngörülen, doktora eğitimini tamamlayanlar ise başöğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınavdan muaf tutulur.
…
(5) Öğretmen unvanından, bu göreve atanmanın atamaya yetkili amir tarafından onaylandığı tarihten, uzman öğretmen veya başöğretmen unvanından ise uzman öğretmen/başöğretmen sertifikasının düzenlendiği tarihten itibaren yararlanılır.
…
(8) Öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında ilerlemeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”,
6. Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yönetmeliğinin,
6.1. “Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanları için öngörülen yazılı sınava başvuracaklarda aranacak şartlar” başlıklı 12 inci maddesinde, “(1) Uzman öğretmen unvanı için yapılacak yazılı sınava başvuruda bulunacak öğretmenlerde; a) Yazılı sınav başvuru tarihinin son günü itibarıyla aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunmak, b) Öğretmen olarak görev yapıyor olmak, c) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmamak, ç) Öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yönelik hazırlanan en az 180 saatlik Uzman Öğretmenlik Eğitim
Programını tamamlamış olmak, d) Uzman Öğretmenlik Mesleki Gelişim Çalışmalarını tamamlamış olmak, şartları aranır.”,
6.2. “Yazılı sınavdan muafiyet” başlıklı 13 üncü maddesinde, “(1) Lisansüstü eğitimini tamamlayan öğretmenler uzman öğretmen unvanı için öngörülen; doktora eğitimini tamamlayan uzman öğretmenler ise başöğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınavdan muaf tutulur.
(2) Lisansüstü eğitimini tamamlayan öğretmenler, 12 nci maddenin birinci fıkrasında uzman öğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuruda bulunacaklarda aranan şartları taşımaları hâlinde uzman öğretmen unvanı için; doktora eğitimini tamamlayan uzman öğretmenler, 12 nci maddenin ikinci fıkrasında
başöğretmen unvanı için öngörülen yazılı sınava başvuruda bulunacaklarda aranan şartları taşımaları hâlinde başöğretmen unvanı için başvuruda bulunabilir.”,
6.3. “Eğitim programı” başlıklı 15 inci maddesinde, “ (1) Eğitim programı; Eğitim Kurulu kararıyla belirlenir ve Millî Eğitim Bakanlığı Personeli Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği çerçevesinde yürütülür.
(2) Uzman Öğretmenlik Eğitim Programına yazılı sınava başvuru tarihinin son günü itibarıyla en az on yıl hizmeti bulunan öğretmenler; Başöğretmenlik Eğitim Programına ise yazılı sınava başvuru tarihinin son günü itibarıyla uzman öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunan uzman öğretmenler başvuruda bulunabilir.
(3) Eğitim programını tamamlayanlara seminer belgesi düzenlenir. Seminer belgesi, düzenlendiği tarihi takip eden üç yıl süreyle geçerlidir; bu süre içinde eğitim programında değişiklik olması hâlinde öğretmenler/uzman öğretmenler değişen konularla sınırlı eğitime tabi tutulur.”,
6.4. “İl değerlendirme komisyonunun görevleri” başlıklı 20 nci maddesinde, “(1) İl değerlendirme komisyonu; uzman öğretmen ve başöğretmen unvanı için başvuruda bulunanları, 12 nci ve 13 üncü maddeler kapsamında şartları taşıyıp taşımadıkları yönünden değerlendirmekle ve bu değerlendirmelere yapılan itirazları sonuçlandırmakla görevlidir.”,
6.5. “İl değerlendirme komisyonu değerlendirme sonuçlarına itiraz” başlıklı 21 inci maddesinde, “(1)
İl değerlendirme komisyonu tarafından yapılan değerlendirmelere, değerlendirme sonuçlarının ilanı tarihinden itibaren en geç beş iş günü içinde il millî eğitim müdürlüğü aracılığıyla itiraz edilebilir. Bu itirazlar, il değerlendirme komisyonu tarafından itiraz tarihinden itibaren en geç on iş günü içerisinde incelenerek sonucu ilgiliye tebliğ edilir.”,
6.6. “Sertifika düzenlenmesi ve öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen unvanından yararlanma” başlıklı 27 nci maddesinde, “(1) Uzman öğretmen/başöğretmen unvanı için yapılan yazılı sınavda başarılı olanlar ve sınavdan muaf olanlardan 13 üncü madde kapsamında başvurusu kabul edilenler ile 16 ncı maddenin ikinci fıkrasına göre kurumlarınca başvurusu uygun bulunanlara uzman öğretmen/başöğretmen sertifikası kesin sonuçların ilanı tarihi itibarıyla Bakanlıkça düzenlenir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. 180 saatlik uzman öğretmenlik eğitimini tamamlayan ancak, yüksek lisans mezunu olduğu için uzman öğretmenlik sınava girmeyeceğine dair başvuruyu tamamlamayan başvuran, uzman öğretmenlik unvanının verilmesini talep etmektedir.
9. 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu ile öğretmenlik kariyer basamaklarına atanmaya ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup, aday öğretmenlik dâhil öğretmenlikte en az on yıl hizmeti bulunanlardan; mesleki gelişime yönelik 180 saatten az olmamak üzere düzenlenen Uzman Öğretmenlik Eğitim
Programını tamamlamış olan, mesleki gelişim alanlarında uzman öğretmenlik için öngörülen asgari çalışmaları tamamlamış olan uzman öğretmen unvanı için yapılan yazılı sınava başvuruda bulunabileceği, ancak Yüksek lisans eğitimini tamamlayanların ise söz konusu yazılı sınavdan muaf tutulacağı, uzman öğretmen unvanından ise uzman öğretmen sertifikasının düzenlendiği tarihten itibaren yararlanılacağı öngörülmüştür.
10. Başvuruya konu olayda, başvuran uzman öğretmenliğe atanmaya yönelik şartları taşımakla birlikte, lisansüstü eğitimini tamamlamış olması sebebiyle yazılı sınavdan muaf olacak şekilde MEBBİS üzerinden muafiyete ilişkin gerekli işaretlemeyi yapmadığından başvurusunun kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
11. 7354 sayılı Kanun gereğince yüksek lisans eğitimini tamamlayan öğretmenlerin uzman öğretmenlik için öngörülen şartları taşıması halinde yazılı sınavdan muaf tutulacağı hükmü kapsamında başvuranın yüksek lisans eğitimini tamamladığı ve uzman öğretmenlik için gerekli olan diğer şartları yerine getirdiği dikkate alındığında söz konusu eğitim ve sertifika şartlarını tamamlayan başvuranın uzman öğretmenlik başvurusu yapmasının beklenmesi ve bu beklenti çerçevesinde sistemsel bir hata nedeniyle işaretleme yapılmadığı ikrarı ile ayrıca başvuru sürecinden ayrı olarak, söz konusu başvurunun kabul edilmesi halinde ilgili idarece yüklenilecek külfetin makul düzeyde olduğu değerlendirilmekte olup, başvuran ile başvuran gibi başvurusu kabul edilmeyen öğretmenlerin mağduriyetlerinin giderilmesinin hakkaniyet gereği olduğu sonucuna varılmıştır.
12. Her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre hazırlanan Uzman Öğretmenlik ve
Başöğretmenlik Eğitim Programı ile Öğretmenlik Kariyer Basamakları Yazılı Sınav sürecinin belirli bir planlama doğrultusunda hazırlanarak ayrıntılı bir şekilde bir takvime bağlandığı ve bu süreç içerisinde ilgililerin yeniden başvuru ve itiraz imkanlarının sağlandığı belirtilse de, yüksek lisansını tamamlayan öğretmenlerin yazılı sınavdan muaf tutulduğu dikkate alındığında, 7354 sayılı Kanun gereğince, uzman öğretmenlik ve başöğretmenliğe atanmak üzere yapılan başvuruların belirli bir sınav takvimine bağlı kılınmasını gerektiren herhangi düzenlemenin bulunmadığı görülmektedir.
13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 7354 sayılı Kanun uyarınca yüksek lisans eğitimini tamamlayan başvuranın başvurusunun kabul edilmesi talebinin yerinde olduğu değerlendirildiğinden muafiyet kapsamında başvurusu kabul edilmeyen başvuran ile bu durumdaki diğer öğretmenlerin, başvurularının kabul edilerek atama süreçlerinin işletilmesi yönünde ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
“7354 sayılı Kanun uyarınca yüksek lisans eğitimini tamamlayan başvuranın başvurusunun kabul edilmesi talebinin yerinde olduğu değerlendirildiğinden muafiyet kapsamında başvurusu kabul edilmeyen başvuran ile bu durumdaki diğer öğretmenlerin başvurularının kabul edilerek atama süreçlerinin işletilmesi” yönünde
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi