|
ÖZET: Danıştay kararında, kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’nden Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’ne geçen bir yüksek lisans öğrencisinin, harç ücretinin devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödediği ücretle aynı olması gerektiği ve transkriptinde yer alan “667 KHK ile aktarılan” ifadesinin çıkarılması talebi incelenmiştir. Başvuran, Anayasa Mahkemesi’nin kararına dayanarak, lisansüstü öğrencilerin ücret muafiyetinden yararlanmadığını ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunmuştur. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının yalnızca lisans öğrencilerini kapsadığı ve yüksek lisans öğrencilerinin durumunun farklı olduğu belirtilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş, idarenin ücret tahakkuk işleminin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, transkriptteki ifadenin “fişleme” niteliğinde olmadığı ve başvuranın somut bir mağduriyet yaşamadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/58922-S.20.63968
BAŞVURU NO : 2020/660
KARAR TARİHİ : 24/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI (Re’sen)
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, ücret iadesi ve transkriptinde yer alan bazı ibarelerin çıkartılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 21/01/2020 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
özetle; kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’nden Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi’ne geçirildiğini ve 29/11/2019 tarihinde yüksek lisans derecesi ile mezun olduğunu, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) iptal kararıyla hükmü ortadan kalkan bir madde gerekçe gösterilerek harç ödemek zorunda bırakıldığını, devlet üniversitelerine geçirilen öğrenciler için ücret muafiyetinin lisansları kapsadığı, anılan AYM kararında lisansüstü öğrencilere değinilmediğinden ücret muafiyetinin lisansüstü öğrencileri kapsamadığının bildirildiğini, bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, mezun olabilmek için devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceğinden çok daha fazla harç ücreti ödemek zorunda bırakıldığını; diğer yandan transkript belgelerinde “667 KHK ile aktarılan” ve “667 sayılı KHK ile kapatılan Turgut Özal Üniversitesinden Üniversitemize geçen öğrenci” ibarelerinin açıkça “fişleme niteliğinde” olduğunu ve bunun hem iş hem de eğitim hayatını olumsuz etkileyebileceğini ifade etmekte ve ücretli öğrenci statüsünden normal öğrenci statüsüne geçirilmeyi, harç ücretinin devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceği ile aynı miktarda olmasını ve bu miktar haricinde ödediği ücretin geri kalanının tarafına iade edilmesini ve belirttiği ibarelerin transkriptlerinden çıkarılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 10/02/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı’nın 02/03/2020 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) 667 sayılı KHK kapsamında Turgut Özal Üniversitesi’nden öğrenci dosyalarının
aktarıldığı, bu kapsamda ’un Üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset
Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Yüksek Lisans programına aktarıldığı;
2.2) Anılan öğrenciye tahakkuk ettirilen tutarlar 2018-2019 Bahar Döneminde 2.695,00 TL ve
2019-2020 Güz Döneminde 2.685,00 TL olmak üzere iki (2) dönem için toplamda 5.390,00 TL olduğu, öğrencinin söz konusu tutarların tamamını ödediği, ilgili öğrenci de dâhil olmak üzere kapatılan vakıf üniversitesi öğrencileri adına yapılan ücretlendirme işlemlerinin hukuki dayanağının 08/10/2016 tarihli ve 6749 numaralı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair
Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasındaki “Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir.” hükmü olduğu, anılan hükmün yerine getirilmesi adına öğrencilerin kapatılan üniversiteye dair ödeme planlarının ve şartlarının belirlenmesi, böylece aktarım işlemlerinden sonra Üniversiteye yapılması gereken ödemelerde hangi yolların izleneceğinin tespiti için, öncelikle öğrencilerin kapatılan üniversiteye kayıt yaptırdıkları dönemdeki “Lisansüstü Programlara Başvuru
Şartları”na bakıldığı, öğrencinin kapatılan üniversiteye kayıt yaptırdığı 2014-2015
Öğrenim Yılı Güz Yarıyılında, kayıt yaptırdığı program için ödenen ücretin 2 yılı (4 dönem) kapsayacağı ve programın normal öğrenim süresinde mezun olamaması durumunda her bir tez kaydı için ücret ödeneceğinin ifade edildiği, ancak Üniversiteye aktarılan tüm öğrencilerin kayıt oldukları dönemlere ait başvuru şartlarının tamamının, kapatılan üniversite arşivinde bulunamaması nedeniyle, uygulamada birlikteliği sağlamak adına 2 yıl olan paket öğrenim ücretinin süresi, tüm yüksek lisans öğrencileri de dâhil, 3 yıl (azami öğrenim süresi) olarak işleme tabi tutulduğu, bununla birlikte Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından aktarılan öğrencilere 2016-2017 Öğrenim Yılı Güz Dönemi için de 1 dönem ücret muafiyeti uygulandığı, böylece Orhan BULUS’un aktarım işlemlerinden sonra Üniversite’ye ödemesi gereken 1,5 yıllık (3 dönem) öğrenim ücretinden muaf tutulduğu, ancak öğrencinin bu süre zarfında öğrenimini tamamlayamadığından, azami öğrenim süresi sonunda (3 yıl-6 dönem)
tez kaydı yaptığı iki dönem için Turgut Özal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim
Yönetmeliği’nin 10. maddesinin 5. fıkrasındaki “Azami öğrenim süresini tamamladığı halde mezun olamayan ve öğrencilik hakkı devam eden lisansüstü öğrencileri, Üniversite Yönetim
Kurulunun önerisi üzerine Mütevelli Heyet tarafından belirlenen esaslara göre öğrenim ücreti öderler” hükmü uyarınca öğrencinin adına ücret tahakkuku yapıldığı;
2.3) Kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’nden aktarılan öğrencilerin ücretlerinin 08/10/2016
tarihli ve 6749 numaralı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 2. maddesinin 4.
fıkrasındaki hüküm uyarınca belirlenirken, diğer kayıtlı öğrencilerin iş ve işlemleri ile ücretleri her akademik yıl başında Cumhurbaşkanı kararı ile Resmi Gazete’de yayımlanan kararlar doğrultusunda yürütüldüğü, bu kapsamda, söz konusu kararın “Karar kapsamına girmeyen öğrenciler” başlıklı 19. maddesinde “Bu karar, 22/07/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı iken, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslara göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrenciler hakkında uygulanamaz.” hükmüne istinaden 667 sayılı KHK kapsamında aktarılan öğrenciler ile ilgili tüm işlemlerin ücretler dahil, bu kararların dışında bırakıldığı, nitekim kapatılan üniversiteden aktarılan öğrenciler ile
Üniversitelerinde öğrenim gören diğer öğrencilerin ücret ödemeye dair mevzuatlarının birbirinden farklı olduğundan kıyasa tabi tutulamayacağının mütalaa edildiği;
2.4) Başvuranın kanunsuz harç ödemek zorunda bırakıldığı iddiasına ilişkin olarak; kapatılan
vakıf üniversitesi öğrencileri adına tahakkuk ettirilen ücretlerin 6749 numaralı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrası uyarınca gerçekleştirildiği; ayrıca
’un 2 yıl olan paket öğrenim ücretinin süresinin 3 yıl üzerinden değerlendirildiğinden ve Üniversite’nin Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından 2016-2017 Öğrenim yılı Güz dönemi için yapılan ücret muafiyeti nedeniyle ücret ödemesi gereken 1,5 yıl (3 dönem) ücretsiz olarak öğrenimini sürdürdüğü;
2.5) Başvuranın ifade ettiği “667 KHK ile aktarılan” gibi ibarelerin transkript belgelerinde
ve/veya diplomalarda yer alıp almadığı bilgisiyle varsa buna ilişkin kararların ve başvuranın iddia ettiği olası olumsuzlukları hakkında değerlendirme olarak; diplomalarda “667 saylı KHK ile aktarılan” ve/veya benzer bir ifade bulunmadığı, ilgili ifadenin öğrencinin mezuniyet transkriptinde “Kayıt nedeni: 667 sayılı KHK ile aktarılan (Lisansüstü)” olarak yer aldığı, söz konusu ifadenin tüm aktarılan öğrenciler için YÖK Başkanlığı tarafından merkezi olarak belirlendiği ve bu hususta Üniversitelerinin bu hususta bir takdiri bulunmadığı;
2.6) Sorunun dostane çözümü adına değerlendirme olarak; aktarılan öğrencilerle ilgili tüm
işlemlerin, ücretler de dâhil, büyük bir hassasiyetle ve ilgili mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü, ilgilinin ücret ödemesi gereken 1,5 yılı (3 dönem) için muafiyet uygulandığı, (öğrencinin, bu süre zarfında öğrenimini tamamlamış olsaydı Üniversiteye herhangi bir ücret ödemeyecek olduğu), Üniversitenin ücretlerle ilgili çalışmalarında dostane tutum sergilediği”;
3) YÖK Başkanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nın 19/03/2020 tarihli ve
sayılı yazısında; “Bilindiği üzere, 23/7/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 667 Karar Sayılı
‘Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin 2 nci maddesinin (4) üncü fıkrasında ‘Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir.’ hükmünün mevcut olduğu, söz konusu hüküm doğrultusunda öğrencilerin ödemeleri gereken ücretlerle ilgili olarak Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantılarında alınan kararların üniversitelere gönderildiği, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılan yükseköğretim kurumlarındaki yabancı uyruklu öğrencilerden koordinatör üniversitelere yerleştirilenlerin ödeyecekleri ücretler hakkında 31.01.2017 tarihli ve 176-8032 sayılı yazımızda; ‘1- Kapatılan üniversitelerin lisansüstü (yüksek lisans ve doktora) program ücretlerine ilişkin olarak koordinatör üniversitelerin mevcutlarında ödeme planları (yüksek lisans ve doktora programları için ayrı ayrı belirtilmek üzere ders, tez, yeterlilik, dönem ücreti, paket program ücretleri ve bilimsel hazırlık program ücretlerine ait ödeme planları), mütevelli heyet kararları ve öğrencilerin bursluluk durumlarına ait bilgiler varsa ve bu bilgilerin doğruluğu koordinatör üniversite tarafından teyit ediliyorsa öğrenciler bu ücretleri ödeyeceklerdir. Ayrıca koordinatör üniversitelerde, yabancı uyruklu ön lisans, lisans ve lisansüstü (yüksek lisans ve doktora)
öğrencilerin ödemeleri gereken ücretlere ilişkin ödeme planları, öğrencilerin kabul mektupları, mütevelli heyet kararları, öğrencilere sağlanacak burslar ile bursluluğun devam koşulları veya bu öğrencilerin ad ve soyadları ile ödeyecekleri ücretlerin belirtildiği isim listeleri varsa öğrenciler bu belgeler üzerinde yazan ücretleri ödeyeceklerdir. Bu öğrencilerden sadece ödeme yaptıklarına ilişkin makbuz, dekont vb. belgeler istenecektir. 2016-2017 eğitim öğretim yılı için ücretini peşin ödemiş olanlar yerleştirildikleri yükseköğretim kurumuna ücret ödemeyeceklerdir.
2- Öğrencinin, burslu veya indirimli ücret ödediğini iddia etmesi halinde bursluluk durumuna veya indirimli ücret ödeyeceğine ilişkin belgeleri (kişinin ad ve soyadının belirtildiği mütevelli heyet kararı veya üniversite tarafından oluşturulan burslu/indirim uygulanan öğrenci listesi)
ibraz etmesi zorunludur. Bu belgelerin ibraz edilmesi durumunda öğrenci bu belgeler üzerinde yazan ücret tutarını ödeyecektir.
3- 1 inci maddede bahsi geçen ödeme planları (yüksek lisans ve doktora programları için ayrı ayrı belirtilmek üzere ders, tez, yeterlilik, dönem ücreti, paket program ücretleri ve bilimsel hazırlık program ücretlerine ait ödeme planları), mütevelli heyet kararları ve öğrencilerin bursluluk durumlarına ait bilgilerde ücretlerin ‘2016-2017 öğretim yılı için geçerli’ olduğuna ilişkin bir hüküm varsa ve daha önceki yıllara ait bilgiler de mevcut değilse yeni başlayacak olan (üniversite kapatılmadan önce programa kaydı yapılan) ve eğitim öğretime devam eden öğrenciler bu ücretleri ödeyeceklerdir.
4- 1 inci maddede bahsi geçen ödeme planları (yüksek lisans ve doktora programları için ayrı ayrı belirtilmek üzere ders, tez, yeterlilik, dönem ücreti, paket program ücretleri ve bilimsel hazırlık program ücretlerine ait ödeme planları) mütevelli heyet kararları ve öğrencilerin bursluluk durumlarına ait bilgilerde yer alan ücretlerin tamamını peşin ödeyenler ile her bir dönem için almış oldukları derslere ait ücretleri ödemiş olanlar, aynı dersler ve programlar için ücret ödemeyeceklerdir.” ifadeleri yer almıştır. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi; “Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir” (6749 sayılı
K. m. 2/4) hükmünün 2. cümlesini ‘puanı eşit ya da daha düşük devlet üniversiteleri’ yönünden Anayasa’nın 10., 13. ve 42. maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Konu ile ilgili olarak, Anayasa Mahkemesi Kararı, 06/11/2019 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında değerlendirilmiş olup, toplantıda alınan karar Başkanlığımızın 13/11/2019 tarih ve 84544 sayılı yazısı ile yükseköğretim kurumlarına (Devlet-Vakıf) gönderilmiştir. Buna göre; Anayasa Mahkemesi, ücret iadesini ön lisans ve lisans programları puanı eşit ya da daha fazla olan merkezi puanla sınırlandırdığından yüksek lisans ve doktora programlarını kapsamadığı anlaşılmaktadır.”
Şeklinde açıklamalar yaptığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 06/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1) “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri”
başlıklı 46 ncı maddesinde; “(Değişik: 13/2/2011-6111/172 md.) a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. c.
(…) bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır.”
6.2) Ek 9 uncu maddesinde; “(Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıf yükseköğretim
kurumlarının eğitim – öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu
Kanun hükümlerine tabidir. Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir.”
7) 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir.”
8) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; … ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakıf yükseköğretim kurumları [IV sayılı listenin 9 uncu sırasında Turgut Özal Üniversitesi (Ankara)], … (4) Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir.”
9) 24/12/2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 30/06/2019 tarihinden
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında
Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak
Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’ın;
9.1) “Lisansüstü öğrenim gören öğrenciler” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Lisansüstü öğrenim gören öğrenciler önlisans ve lisans öğrencilerinin yararlandığı haklardan ve sunulan hizmetlerden aynı şekilde yararlanır.”
9.2) “Karar kapsamına girmeyen öğrenciler” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Bu karar,
22/07/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnameyle kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı iken, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslara göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrenciler hakkında uygulanmaz.”
10) 13/07/2013 tarihli ve 28706 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Turgut Özal
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;
10.1) “Ücretler” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Üniversitede eğitim-öğretim ücretlidir.
Lisansüstü öğrencilerinden Mütevelli Heyeti tarafından belirlenen miktarda eğitim-öğretim ücreti alınır… (5) Azami öğrenim süresini tamamladığı halde mezun olamayan ve öğrencilik hakkı devam eden lisansüstü öğrencileri, Üniversite Yönetim Kurulunun önerisi üzerine
Mütevelli Heyet tarafından belirlenen esaslara göre öğrenim ücreti öderler.”
10.2) “Süre” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programını tamamlama
süresi azami üç yıldır… (2) Tezli yüksek lisans programını azami üç yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrenciler hakkında 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi hükümleri uygulanır. (3) Üç yıl sonunda mezun olamayan tezli yüksek lisans öğrencileri, Üniversite
Yönetim Kurulunun önerisi üzerine Mütevelli Heyet tarafından belirlenen esaslara göre öğrenim ücreti öderler. Bu durumdaki öğrenciler ilgili döneme ait öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir.
Bu öğrencilerin, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder.”
11) 04/08/2016 tarihli YÖK Genel Kurulunda kabul edilen Usul ve Esaslar’ın ilgili
maddelerinde; “9. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarındaki lisansüstü programlardaki öğrencilerin koordinatör üniversiteye yerleştirilmesine, 10. Öğrencilerin kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna ödemekte olduğu ücreti, 667 sayılı KHK uyarınca eğitime devam edecekleri yükseköğretim kurumuna ödemelerine, bu ücretin her eğitim öğretim yılında TÜFE oranında arttırılmasına ve bu ödemelerin yerleştirme yapılan yükseköğretim kurumunda ayrı bir hesap açılarak izlenmesine, … 15. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin belge düzenlenmesi, staj vb. işlemlerinin yerleştirildikleri yükseköğretim kurumu tarafından yürütülmesine, 16. Tekemmül eden diploma ve diploma yerine geçen belgelerin düzenlenmesinin koordinatör yükseköğretim kurumu tarafından gerçekleştirilmesine, bu süreçte a. Diploma veya diploma yerine geçen belgelerin imzalı olarak hazır olması halinde öğrencilere bu diplomaların verilmesine, b. Diploma veya diploma yerine geçen belgelerin hazır olmaması durumunda diplomanın, öğrencinin yerleştirildiği yükseköğretim kurumu tarafından düzenlenmesine, ancak diplomanın üzerinde 667 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca söz konusu yükseköğretim kurumuna yerleştirildiği ibaresinin yer almasına, …18. Bu Usul ve Esasların uygulanması sürecinde gerektiğinde değişiklik yapılabilmesi hususunda Yürütme Kuruluna yetki verilmesine” karar verildiği;
12) 22/02/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında; “4/8/2016 tarihli
Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında Yürütme Kuruluna verilen yetkiye dayanarak; a.
Mezun aşamasında olup koordinatör üniversitesinde sınavlara girerek mezuniyeti hak eden öğrencilerin diplomalarda 1/9/2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında belirlenen esaslara göre yani bölüm/program için gerekli çalışmalarını kapatılan üniversitede başarıyla tamamlayarak almaya hak kazandığına dair ibarenin yer almasına, b. Yükseköğretim kurumlarında derslere devam ederek mezuniyet aşamasına gelen öğrencilerin diplomalarının kayıtlı oldukları üniversiteler tarafından düzenlenmesi, diplomalarda kapatılan üniversiteye dair bilgi yer almamasına, transkriptlerde derslerin yanında eğitimin alındığı yükseköğretim kurumunun belirtilmesi uygun görülmüştür.”
13) 06/11/2019 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında; “1- Anayasa
Mahkemesinin, 2016/205E.; 2019/63K. sayılı kararıyla, 2016 yılında kapatılan vakıf yükseköğretim kurumu öğrencilerinden tercihleri doğrultusunda; a) Vakıf yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen, fakat puanı yerleştiği programın puanına eşit ya da daha fazla olan öğrenciler, ücret ödeme zorunluluğu bulunmayan öğrenci kapsamına dahil edilmemiştir.
Dolayısıyla vakıf yükseköğretim kurumlarını tercih ederek yerleşen öğrenciler; Anayasa
Mahkemesinin bu kararı sonucunda puanı, yerleştiği programın puanından fazla veya düşük olmasına bakılmaksızın ücret ödemeye devam edecektir. b) Devlet üniversiteleri programlarına yerleştirilen ve puanı, söz konusu programın taban puanına eşit ya da daha fazla puanı olan öğrencilerden, Anayasa Mahkemesinin bu kararı sonucu, ücret tahsil edilmeyecektir…”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Kurumumuza yapılan başvuruda; kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’nden Ankara
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’ne geçirilen ve 29/11/2019 tarihinde yüksek lisans derecesi ile mezun olan başvuranın, AYM’in iptal kararıyla hükmü ortadan kalkan bir madde gerekçe gösterilerek harç ödemek zorunda bırakılmasına itiraz ettiği, AYM kararında lisansüstü öğrencilere değinilmediğinden ücret muafiyetinin lisansüstü öğrencileri kapsamadığının bildirilmesiyle bunun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu iddia ettiği ve ayrıca transkript belgelerinde “667 KHK ile aktarılan” ve “667 sayılı KHK ile kapatılan Turgut Özal
Üniversitesinden Üniversitemize geçen öğrenci” ibarelerinin açıkça “fişleme niteliğinde” olduğunu ve bunun iş ve eğitim hayatını olumsuz etkileyebileceğini iddia ederek ücretli öğrenci statüsünden normal öğrenci statüsüne geçirilmeyi, harç ücretinin devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceği miktar ile aynı miktarda olmasını ve bu miktar haricinde ödediği ücretin geri kalanının tarafına iade edilmesini ve belirttiği ibarelerin transkriptlerinden çıkarılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
16) Kurumumuzca yapılan incelemede;
16.1) Başvuranın 2014-2015 Eğitim-Öğretim yılı Güz döneminde Turgut Özal Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Tezli Yüksek Lisans
Programına kabul edildiği ve 17/09/2014 tarihinde kaydolduğu, alması gereken yüksek lisans derslerini bitirip tez aşamasındayken 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe teşebbüsünün yaşandığı ve 23/07/2016 tarihli 667 sayılı KHK ile Turgut Özal Üniversitesi’nin kapatıldığı, 04/08/2016 tarihli YÖK Genel Kurulu’nda kapatılan Turgut Özal Üniversitesi’ne Ankara
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nin koordinatör üniversite olarak atandığı ve öğrencilerin aktarıldığı; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından intibak işlemlerinin kalmış olduğu aşama olan tez aşamasından yapıldığı ve Turgut Özal Üniversitesi’nde aldığı ders ve notların sisteme aktarılmasıyla kaydının yapıldığı; 2 yıl olan paket öğrenim ücreti süresinin 3 yıl üzerinden değerlendirilmesi ve Enstitü tarafından 2016-2017 Güz dönemi için ücret muafiyeti yapılması ile ücret ödemesi gereken 3 dönemde ücretsiz öğrenim gördüğü ve sadece 2018-2019
Bahar döneminde 2,695 TL ve 2019-2020 Güz döneminde 2,695 TL olmak üzere 2 dönem için toplamda 5,390 TL ücret tahakkuk ettirildiği ve öğrencinin de bunu ödediği;
16.2) 667 KHK ibaresinin yalnızca transkripte “kayıt nedeni” olarak gözüktüğü, diplomada
böyle bir ibarenin yer almadığı; ayrıca başvuranın lisans mezuniyetinin Turgut Özal
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler
Bölümünden olduğu;
16.3) Başvuranın kabul edildiği 2014-2015 Güz Yarıyılı Turgut Özal Üniversitesi Lisansüstü
Programlara Başvuru Şartlarına bakıldığında “Ücretler” kısmında, Siyaset Bilimi ve
Uluslararası İlişkiler tezli yüksek lisans program ücretinin 10.000 TL (5.000+5.000) olduğu, toplam ücretin 7 dersi, 1 semineri ve 2 tez dönemini kapsadığı, ayrıca normal eğitim süresi içerisinde yüksek lisans programlarında 2 yıl içerisinde eğitimini tamamlayamayanların aldıkları her bir ders kredisi ve tezi için ücret ödeyeceklerinin belirlendiği;
16.4) Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun
07/02/2019 tarihli kararında; 667 sayılı KHK’ye göre Turgut Özal Üniversitesi’nden devredilen lisansüstü öğrencilerin 2016-2017 Eğitim Öğretim yılı Güz yarıyılı içerisinde Enstitü’ye aktarılmaları sebebi ile kayıt işlemleri, danışman atamaları vb. işlemlerinde gecikmeler yaşandığından dolayı öğrencilere yansıtılan öğrenim ücretlerinden, 2016-2017 Eğitim Öğretim yılı Güz yarıyılı kayıt yaptıran öğrencilerin muaf olmalarının kabulüne karar verildiği; Tespit edilmiştir.
17) Başvuru konusuyla ilgili yargı kararlarına bakıldığında;
17.1) Anayasa Mahkemesi’nin 24/07/2019 tarihli ve E: 2016/205 ve K: 2019/63 sayılı
kararında; “… 62. Kuralın yer aldığı fıkrada kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin üniversitelere yerleştirilmesi ile ilgi usul ve esasların Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır. Bu nedenle kural kapatılan yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin kayıt yaptırdıkları yıldaki sıralamalarından daha yüksek sırada öğrenci kabul eden yükseköğretim kurumlarına yerleşmelerine de imkân verebileceğinden bu öğrencilerin daha önceden ödedikleri ücretleri yerleştikleri yükseköğretim kurumlarına ödemelerinin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı söylenemez. Bunun yanı sıra bu öğrencilerin eğitimin ücretli olarak verildiği vakıf yükseköğretim kurumlarına daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmeleri de ölçülülük ilkesi ile çelişmemektedir. Ancak kural kapatılan yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırdıkları yılda yapılan sınavda aldıkları puana eşit ya da daha düşük puanla öğrenci kabul eden devlet üniversitelerine söz konusu öğrencilerin yerleşmesini de kapsar niteliktedir. Kural uyarınca bu durumdaki öğrenciler kapatılan yükseköğrenim kurumlarına ödedikleri ücreti yerleştirildikleri devlet üniversitelerine ödemeye devam edecektir.
63. Anılan durum ise kişinin kayıt yaptırdığı yılda gerek yükseköğretim kurumunun akademik kadrosu, sosyal çevresi ve bulunduğu yer gerekse de başka nedenlerle yerleşme imkânı bulunduğu hâlde devlet üniversitesi yerine kapatılan vakıf üniversitesini tercih etmesi nedeniyle ödemeyi kabullendiği eğitim ücretini vakıf yükseköğretim kurumunun kapatılması nedeniyle aynı devlet üniversitesine yerleştirilmesi sonucunda ödemeye devam etmesi anlamına gelmektedir.
64. Kuralla öğrenim hakkına getirilen sınırlamanın demokratik toplum yönünden hangi zorlayıcı nedene dayandığı anlaşılamamaktadır. Öğrencinin en başından beri yerleşme hakkına sahip olduğu devlet üniversitesini tercih etmeyerek kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna kayıt olması ve sonrasında bu kurumun kapatılması nedeniyle daha önce tercih etmediği devlet üniversitesine yerleştirilmesi sonucunda kural gereği bu üniversiteye ücret ödemeye devam etmesi eğitim ve öğrenim hakkına ölçüsüz bir sınırlama içermektedir. Kural bu yönüyle Anayasa’nın 13. maddesinde aranan temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması sırasında gözetilmesi gereken güvencelerle bağdaşmamaktadır.
…
66. Kural, üniversiteye giriş sınavında aldığı puan itibarıyla devlet üniversitesine yerleşme imkânı varken vakıf yükseköğretim kurumunu tercih eden bir öğrencinin söz konusu vakıf yükseköğretim kurumunun kapatılması sonrasında puanının yeterli olduğu devlet üniversitesine yerleştirilmesi hâlinde buradaki öğrenimine kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna ödediği ücreti ödeyerek devam etmesi sonucunu doğurmaktadır. Söz konusu öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırdıkları anda aranan başarı sıraları dikkate alındığında bu başarılarına göre devlet üniversitesine kayıt olma hakkını elde ettiklerinden burada bulunan öğrenciler ile kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarından bu şekilde gelen öğrencilerin farklı hukuki durumda oldukları söylenemez. Kural aynı devlet üniversitesine başarı sırasına göre kayıt yaptırma hakkını elde eden öğrencilerden bir kısmına ücret ödeme zorunluluğu getirdiğinden farklı bir muamele öngörmektedir. Söz konusu farklı muamelenin ise makul ve nesnel bir temele dayandığı söylenemez.
67. Bu itibarla kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırdıkları yılda yapılan merkezî sınavlarda elde ettikleri başarı sıralarına eşit ya da daha az puanla öğrenci kabul eden devlet üniversitelerine öğrencilerin daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmeleri eğitim ve öğrenim hakkı bağlamında Anayasa’yla bağdaşmamaktadır.
…
18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un; 2. maddesinin (4)
numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin “puanı eşit ya da düşük devlet üniversiteleri” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, oyçokluğuyla karar verildiği” görülmüştür.
17.2) Ankara 13. İdare Mahkemesi’nin 11/02/2020 tarihli ve E: 2019/214 K: 2020/386
sayılı kararında; “Davacının 667 sayılı KHK ile kapatılan Turgut Özal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümünden mezun olduktan sonra aynı üniversitenin Sosyal
Bilimler Enstitüsü İktisat Bölümü Uluslararası Ekonomi ve Finans Tezli Yüksek Lisans
Programına 2014-2015 Eğitim-Öğretin döneminde kayıt yaptırarak Tezli Yüksek Lisans eğitimine başladığı, Turgut Özal Üniversitesi’nin 667 sayılı KHK ile kapatılması ile davacıya herhangi bir tercih hakkı verilmeksizin koordinasyon üniversite olarak belirlenen Yıldırım
Beyazıt Üniversitesi’ne yerleştirilerek eğitimine devam ettiği, 2014-2015 Eğitim-Öğretin yılında kayıt yaptırarak tezli yüksek lisans eğitimine başlayan davacının bursluluk hakkının kayıtlı olduğu programın normal öğrenim süresi sonunda sona erdiğinden bahisle 2016-2017
Eğitim-Öğretim döneminden itibaren kayıt yaptırılan her dönem için ücret ödenmesine yönelik işlem tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacının bursluluk hakkına yönelik işlemlerin kapatılan
Turgut Özal Üniversitesi’nin mevzuatına göre gerçekleştirildiği, normal yüksek lisans eğitim süresinde herhangi bir ücret alınmadığı, normal yüksek lisans eğitim süresini aşan dönemler için ücret tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının merkezi sınavlar ile yerleştirilen lisans öğrencilerinin ödemesi gereken ücrete yönelik olduğu, puanı eşit ya da daha düşük devlet üniversiteleri yönünden iptal kararının verildiği, davacının merkezi sınav ile yerleştirilerek yüksek lisans eğitimine başlamadığı, ayrıca yüksek lisans eğitimi aldığı üniversitenin kapatılması sonrasında herhangi bir tercih hakkı verilmeden doğrudan koordinasyon üniversite olarak belirlenen
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’ne yerleştirilmesi karşısında Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının davacının lehine yorumlanamayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, normal yüksek lisans eğitim süresini aşan dönemler için ücret tahakkuk ettirilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.” şeklinde karar verildiği görülmüştür.
18) Bütün dosya kapsamında yapılan değerlendirmede; başvuranın iki talebinin olduğu,
birincisinin, ödediği harç ücretinin devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceği ile aynı miktarda olması ve bu miktar haricinde ödediği ücretin geri kalanının tarafına iade edilmesi talebi olduğu, ikinci talebi olarak da “667 KHK ile aktarılan” vb. ifadelerin transkript ve diplomalarından çıkartılmasını ifade ettiği anlaşılmıştır.
18.1) Başvuranın ilk talebi değerlendirildiğinde;
18.1.1) Başvuranın AYM’in iptal kararıyla hükmü ortadan kalkan bir madde gerekçe
gösterilerek harç ödemek zorunda bırakıldığı iddiası olduğu, ancak söz konusu AYM kararında, kapatılan vakıf yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırdıkları yılda yapılan merkezî sınavlarda elde ettikleri başarı sıralarına eşit ya da daha az puanla öğrenci kabul eden devlet üniversitelerine öğrencilerin daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmelerinin eğitim ve öğrenim hakkı bağlamında Anayasa’yla bağdaşmadığı gerekçesi ile söz konusu 6749 sayılı Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesinin “puanı eşit ya da düşük devlet üniversiteleri” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği; AYM’e göre bu durum haricindeki öğrencilerin eğitimin ücretli olarak verildiği vakıf yükseköğretim kurumlarına daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmelerinin ölçülülük ilkesi ile çelişmediğinin belirlendiği, yine emsal bir yargı kararında da “Anayasa
Mahkemesi’nin iptal kararının merkezi sınavlar ile yerleştirilen lisans öğrencilerinin ödemesi gereken ücrete yönelik olduğu, puanı eşit ya da daha düşük devlet üniversiteleri yönünden iptal kararının verildiği, davacının merkezi sınav ile yerleştirilerek yüksek lisans eğitimine başlamadığı, ayrıca yüksek lisans eğitimi aldığı üniversitenin kapatılması sonrasında herhangi bir tercih hakkı verilmeden doğrudan koordinasyon üniversite olarak belirlenen Yıldırım
Beyazıt Üniversitesi’ne yerleştirilmesi karşısında Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının davacının lehine yorumlanamayacağı belirtilerek normal yüksek lisans eğitim süresini aşan dönemler için ücret tahakkuk ettirilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” sonucuna varıldığı; bu çerçevede, idarenin ücret alma işlemini dayandırdığı söz konusu 6749 sayılı Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan
“Kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından
Devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler.” şeklindeki hükmün tümden iptal edilmesinin söz konusu olmadığı, iptal edilen kısmın da merkezi sınav ile yerleştirilen öğrencileri kapsadığı, konuyla ilgili tereddütleri gidermekle görevli YÖK’ün de Anayasa
Mahkemesi kararının, ücret iadesini ön lisans ve lisans programları puanı eşit ya da daha fazla olan merkezi puanla sınırlandırdığından yüksek lisans ve doktora programlarını kapsamadığı şeklinde kararı olduğu, böylelikle başvuranın mezun olduğu lisansüstü programın merkezi yerleştirme ile öğrenci kabul etmemesi karşısında idarenin ücret talebinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı; kaldı ki Turgut Özal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’ne göre yüksek lisans programını tamamlama süresinin azami 3 yıl olduğu ve azami öğrenim süresini tamamladığı halde mezun olamayan ve öğrencilik hakkı devam eden yüksek lisans öğrencilerinin kredi başına Mütevelli Heyeti tarafından belirlenen ücreti ödemeleri gerektiği, hatta başvuranın kabul edildiği 2014-2015 yılına ilişkin Turgut Özal
Üniversitesi Lisansüstü Programlara Başvuru Şartlarında, “Tezli Yüksek Lisans Programında toplam ücretin 7 ders, 1 seminer ve 2 tez dönemini kapsadığı” ve “Normal eğitim süresi içerisinde Yüksek Lisans Programlarında 2 yıl içerisinde eğitimini tamamlayamayanların aldıkları her bir ders kredisi ve tezi için ücret ödeyecekleri” hususlarının belirlenerek ilan edildiği, yani başvuranın söz konusu Üniversite’nin kapatılmamış olması halinde de öğrenim süresini aşan dönemler için ücret ödemek durumunda kalacak olduğu anlaşılmıştır. Diğer yandan, Üniversite’nin hakkaniyetli bir yaklaşımla hem uygulamada birlikteliği sağlamak adına
2 yıl olan paket öğrenim ücretinin süresini, azami öğrenim süresi olan 3 yıl olarak işleme tabi
tuttuğu, hem de Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından aktarılan öğrencilere 2016-2017 Öğrenim
Yılı Güz Dönemi için 1 dönem ücret muafiyeti uygulandığı, böylelikle ücretlendirme işleminde hakkaniyetli bir yaklaşım sergilendiği;
18.1.2) Ancak bu noktada da başvuranın, söz konusu kararının lisans öğrencilerini kapsadığı,
anılan AYM kararında lisansüstü öğrencilere değinilmediğinden ücret muafiyetinin lisansüstü öğrencileri kapsamadığı hususunun eşitlik ilkesine aykırı olduğu, mezun olabilmek için devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceğinden çok daha fazla harç ücreti ödemek zorunda bırakıldığı iddiası değerlendirildiğinde; dikkate alınması gereken eşitlik ilkesinin mutlak eşitlik olmayıp nispi eşitlik olduğu; yani özdeş konumda olanların aynı kurallara tabi olmasının aranması gerektiği, bunun dışında mutlak bir eşitliğin aranamayacağı, lisansüstü öğrenciler ile lisans öğrencilerinin yerleştirme usullerinin farklı olması karşısında özdeş konumda olmadıkları, kaldı ki AYM tarafından lisans öğrencileri arasında bile bir ayrım yapılarak sadece puanı eşit ya da daha düşük devlet üniversitelerine yerleşenler açısından eşitliğe aykırılık yorumunun yapıldığı, sonuç itibariyle başvuranın eşitsizlik iddiasının yerinde olmadığı;
18.1.3) Ayrıca başvuranın devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödeyeceğinden çok
daha fazla harç ücreti ödemek zorunda bırakıldığı iddiası da değerlendirildiğinde; lisansüstü alımların merkezi yerleştirme ile yapılmaması karşısında iki üniversite arasında bir kıyas yapılmasının mümkün olmadığı, kişilerin ilan edilen koşulları taşıması halinde istedikleri programlara başvurabilmeleri karşısında başvuranın bir vakıf üniversitesi olan Turgut Özal
Üniversitesini tercih ettiği, söz konusu Üniversite’nin kapatılmaması halinde başvuranın eğitiminin normal süresini aşan kısımlar için ücret ödemek durumunda kalacak olduğu, söz konusu Üniversite’nin kapatılmasıyla da koordinatör üniversite olarak Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi’nin belirlenerek öğrencilerin daha önceden ödedikleri ücretleri ödeyerek devam etmelerine karar verildiği; diğer yandan devlet yükseköğretim kurumlarındaki lisansüstü öğrencilerinin ödeyecekleri ücretlerin her akademik yıl başında Cumhurbaşkanı kararı ile
Resmi Gazete’de yayımlanan kararlar doğrultusunda belirlendiği, söz konusu kararın “Karar kapsamına girmeyen öğrenciler” başlıklı 19. maddesinde “Bu karar, 22/07/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı iken, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslara göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrenciler hakkında uygulanamaz.” hükmüne istinaden 667 sayılı KHK kapsamında aktarılan öğrenciler ile ilgili ücretler dâhil tüm işlemlerin bu kararın dışında bırakıldığı, böylelikle kapatılan üniversiteden aktarılan öğrenciler ile Üniversitelerinde öğrenim gören diğer öğrencilerin ücret ödemeye dair mevzuatlarının birbirinden farklı olduğundan kıyasa tabi tutulamayacağı şeklindeki
Üniversite’nin açıklamasının yerinde olduğu; bu çerçevede, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’na göre birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim
Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı ve öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceği, vakıf yükseköğretim kurumlarında ise öğrencilerden alınacak ücretlerin mütevelli heyet tarafından tespit edileceği, söz konusu
Cumhurbaşkanı kararına göre de kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıtlı iken, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslara göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrenciler hakkında bu kararın uygulanmayacağı hükümleri karşısında başvuranın bu iddiasının da yerinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
18.2) Başvuranın ikinci talebi olarak, transkriptinde yer alan “667 KHK ile aktarılan” vb.
ifadelerin “fişleme niteliğinde” olduğu ve bunun hem iş hem de eğitim hayatını olumsuz etkileyebileceği iddiasıyla bu gibi ifadelerin transkript ve diplomalarından çıkartılması talebi değerlendirildiğinde, 22/07/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu’nca derslere devam ederek mezuniyet aşamasına gelen öğrencilerin diplomalarının kayıtlı oldukları üniversiteler tarafından düzenlenmesinin, diplomalarda kapatılan üniversiteye dair bilgi yer almamasının, ancak transkriptlerde derslerin yanında eğitimin alındığı yükseköğretim kurumunun belirtilmesinin uygun olduğuna karar verildiği, bu çerçevede Üniversite’nin ifade ettiği üzere diplomalarda “667 saylı KHK ile aktarılan” ve/veya benzer bir ifade bulunmadığı hususu
Kurumumuza gönderilen başvuranın diplomasından teyit edilmiş; ancak bütün lisansüstü derslerini Turgut Özal Üniversitesi’nde tamamlayarak tez aşamasında intibakı yapılan başvuranın transkriptinde “Kayıt nedeni: 667 sayılı KHK ile aktarılan (Lisansüstü)” şeklindeki belirlemenin yer aldığı görülmüştür. Her ne kadar başvuranın, söz konusu ifadenin “fişleme niteliğinde” olduğu ve bunun hem iş hem de eğitim hayatını olumsuz etkileyebileceği endişesi anlaşılabilir olsa da başvuranın somut olarak yaşadığı bir mağduriyeti ortaya koymadığı, kaldı ki başvuranın lisans diplomasını da Turgut Özal Üniversitesi’nden aldığı tespit edilmiş ve söz konusu ifadenin transkriptte yer alması amacının kayıt nedenini ortaya koymak olduğu, gerçekte de başvuranın Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’ne kayıt nedeninin daha önce öğrencisi olduğu Turgut Özal Üniversitesi’nin 667 sayılı KHK ile kapatılması olduğu, bu ifadenin kayıt nedenini ortaya koyarak uygulanacak mevzuatın belirlenmesi için gerekli olabileceği, diğer yandan bu somut gerçeğin belgeye yansıtılması veya yansıtılmamasının da gerçeği değiştirmeyeceği, bu gerçekliğin “fişleme” olduğu şeklindeki değerlendirmenin ise başvuranın kişisel yorumu olduğu değerlendirilmiş ve söz konusu ifadenin transkriptte yer almasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
19) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararları ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın yüksek lisans için ödediği ücretin devlet üniversitesindeki normal bir öğrencinin ödediği ücret ile aynı olması gerektiğinden bu miktar haricinde ödediği ücretin geri kalanının tarafına iade edilmesi talebi ile “667 saylı KHK ile aktarılan” şeklindeki ifadenin transkriptinden çıkarılması talebinin reddedilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak Üniversite tarafından başvurana verilen cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, Üniversitenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE, Kararın Başvuran ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI’NA ve ANKARA
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi