|
ÖZET: İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık Bölümü yüksek lisans programına başvuran bir aday, en yüksek ALES puanına ve olumlu mülakat sonucuna rağmen asıl ve yedek listede yer almadığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. İnceleme sonucunda, başvuranın yazılı sınavda 30 puan, mülakatta ise 35 puan alarak toplamda 68,82 başarı puanı elde ettiği ve bu puanla 14. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Programa kabul için belirlenen 10 kişilik kontenjanın dışında kalmıştır.
Yüksek lisans programına kabul koşulları ve başarı notunun hesaplanması ile ilgili mevzuat incelendiğinde, başvuranın iddialarının aksine, kabul sürecinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği belirlenmiştir. ALES puanına %50, lisans mezuniyet notuna %20, mülakat sonucuna %20 ve yabancı dil puanına %10 ağırlık verildiği, başvuranın başarı notunun 65’in altında kalmadığı, ancak diğer adayların not ortalamalarının daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın iddialarının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığına karar verilmiş ve başvurusu reddedilmiştir. İdarenin işlemlerinin mevzuata uygun olduğu vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4418-S.20.7011
BAŞVURU NO : 2019/17959
KARAR TARİHİ : 20/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, yüksek lisans programına başvurusunun kabul
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmemesine itirazı hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
2019-2020 Eğitim-Öğretim yılı İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık
Bölümü yüksek lisans programına başvurduğunu ve 17/07/2019 tarihinde yazılı sınava ve mülakata katıldığını, en yüksek ALES puanı ve okul ortalamasına sahip olduğu, yazılıda sorulan 3 sorudan ikisine net ve doğru cevaplar yazdığı ve mülakatının da olumlu geçmesine rağmen asıl ve yedek listesinde isminin yer almadığını, kendisine haksızlık yapıldığını düşündüğünü ifade etmekte ve inceleme yapılarak bir haksızlık mevcutsa en kısa sürede çözümlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 23/10/2019 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
İzmir Demokrasi Üniversitesi’nin 27/11/2019 tarihli cevabi yazısı ekinde gerekli belgeler gönderilmiştir.
3) Kurumumuzun 01/08/2019 tarihli Gönderme Kararına ilişkin olarak verilen
05/09/2019 tarihli cevabi yazıda; “İlgili yüksek lisans programına 30 adayın başvurduğu, değerlendirmenin mevzuata uygun şekilde yapıldığı, 12 adayın girmediği, girenlerden ilan edilen kontenjanda belirtilen 10 adedinin asıl, 2 adedinin yedek olarak programa kabul edildiği görülmüştür. 6 adayın bilim sınavı/mülakat sınavlarının birinden veya her ikisinden de 50 puan altında not aldığı ve bu nedenle İzmir Demokrasi Üniversitesi Lisansüstü Eğirdim-Öğretim
Yönetmeliğinin Yüksek Lisans Programına Öğrenci Kabulü başlıklı 10. maddesine göre başarısız olarak değerlendirildiği görülmüştür.” şeklinde açıklamalar görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6/11/1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun;
6.1) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendine göre; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
6.2) “Lisans üstü öğretim:” başlıklı 50 inci maddesinin a bendine göre; “Lisans düzeyinde
öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.”
7) 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin “Yüksek Lisans Programları” “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1) Yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların, lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerekir… (4) Yükseköğretim kurumları yüksek lisans programlarına yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi
ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabilir.”
8) 06/11/2017 tarihli ve 30232 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İzmir Demokrasi
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin;
8.1) “Kontenjanların belirlenmesi ve ilanı” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“(1) İlan edilmesi düşünülen öğrenci kontenjanları, ilgili enstitü anabilim/anasanat dalı akademik kurul kararı ile enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlıklarınca enstitü müdürlüğüne önerilir. Bu kontenjanlar enstitü kurulunca karara bağlanır ve Senatoya sunulur. Senatonun onayladığı kontenjanlar Rektörlük tarafından ilan edilir. İlanda programların adları, son başvuru tarihi, başvuru koşulları, istenen belgeler, var ise diğer açıklayıcı bilgiler yer alır. Söz konusu ilan her yarıyıl için verilebilir. Sınav ile ilgili tüm işlemler, enstitü müdürlükleri tarafından yürütülür.”
8.2) “Yüksek lisans programına başvuru” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Tezli yüksek
lisans programına başvuru esasları şunlardır: a) Adayların bir lisans derecesine sahip olmaları veya lisans eğitimini başarıyla sürdüren ancak o dönem sonunda mezun olabilecek durumda olmaları gerekir. b) Adayların başvurduğu puan türünde 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları veya YÖK’çe ALES’e eşdeğer kabul edilen bir sınavdan eşdeğer puan almış olmaları gerekir… c) Tezli yüksek lisans programlarına başvuru için yabancı dil puanı ve belgesi istenip istenmeyeceği ve taban puanları enstitü anabilim/anasanat dalı akademik kurulu tarafından önerilir. Enstitü kurulu kararı ve Senatonun onayıyla belirlenir. ç) Yabancı dil puanının başvuru şartı olarak aranması halinde; ÖSYM tarafından yapılan yabancı dil sınavlarından asgari 40 puan alınması ya da ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bunun muadili puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine senato karar verir…”
8.3) “Değerlendirme ve öğrenci kabulü” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Lisansüstü
programlara başvuran adaylardan başvurularının uygunluğu enstitü müdürlüğünce onaylananlar mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınava alınırlar. Bu sınavlara girmeyen aday başarısız sayılır. (2) Anabilim/anasanat dalı başkanlığınca tezli yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik başvurularını değerlendirmek, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınavı yapmak için, öncelikle ilgili anabilim/anasanat dalı öğretim üyeleri arasından üç veya beş asıl, iki yedek öğretim üyesi jüri olarak önerilir ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanır. (3) Adaylar, ilanda belirtilen yer ve zamanda, başvurdukları enstitü anabilim/anasanat dalında sınava alınır.
Sınava ilgili enstitü anabilim/anasanat dalının akademik kurul üyeleri izleyici olarak katılabilir, ancak değerlendirme sırasında salonda yalnızca değerlendirme jürisi bulunur. Bu değerlendirmede başarılı olanlar kontenjan dâhilinde en yüksek nota göre sıralanarak belirlenir.
Başarılı olanların sayısı, ilan edilen kontenjandan fazla ise, bunlar yedek olarak sıralanır. Başarı notunun eşitliği halinde ALES puanı sıralaması esas alınır. Sıralama listesi, değerlendirme jürisince tutanak biçiminde imzalandıktan sonra jüri başkanınca mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınavını izleyen ilk iş günü içinde enstitü müdürlüğüne teslim edilir. Sınav sonuçları, enstitü yönetim kurulunca onaylanır ve enstitü müdürlüğü tarafından ilan edilir.”
8.4) “Yüksek lisans programına öğrenci kabulü” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“(1) (Değişik:RG-30/6/2019-30817) Tezli yüksek lisans programına öğrenci kabulünde başarı notunun hesaplanmasında; ALES puanına %50, lisans mezuniyet notuna %20, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucuna %20 ve yabancı dil puanına %10 ağırlık verilir. Yabancı dil puanı olmayan adayların, buradan gelecek puan katkıları sıfır olarak alınır… (4) Yüksek lisans programlarına kabul edilebilmek için başarı notunun en az 65 olması gerekir.”
8.5) “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 49 uncu maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan hallerde; ilgili mevzuat hükümleri ile YÖK, Senato, ilgili enstitü kurulu ve ilgili enstitü yönetim kurulu kararları uygulanır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda; İzmir Demokrasi Üniversitesi Mimarlık Bölümü
yüksek lisans programına başvuran ve 17/07/2019 tarihinde yazılı sınava ve mülakata katılan başvuranın, en yüksek ALES puanı ve okul ortalamasına sahip olduğu, yazılıda sorulan 3 sorudan ikisine net ve doğru cevaplar yazdığı ve mülakatının da olumlu geçmesine rağmen asıl ve yedek listesinde isminin yer almadığı ve kendisine haksızlık yapıldığı iddiasıyla inceleme yapılarak bir haksızlık mevcutsa çözümlenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
11) Somut olaya bakıldığında; İzmir Demokrasi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Fen
Bilimleri Enstitüsü 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Güz yarıyılında ilgili anabilim dallarına alınacak yüksek lisans ve doktora öğrencilerine ilişkin duyurunun yapıldığı, buna göre
Mimarlık Anabilim Dalında Tezli Yüksek Lisans Programı için 10 yeni kayıt kontenjanı ayrıldığı, programa kabul koşullarının belirlendiği ve “Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama ve
İç Mimarlık bölümlerinin birinden mezun olmak, ALES Sayısal puan türünden en az 60 standart puan almak, Yabancı Dil şartı aranmamaktadır.” şeklinde ilan edildiği, “Lisansüstü Sınavı
Değerlendirme Koşulları” başlığı altında ise “Tezli yüksek lisans programına öğrenci kabulünde başarı notunun hesaplanmasında; ALES puanına % 50, lisans mezuniyet notuna % 20, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucuna % 20 ve yabancı dil puanına % 10 ağırlık verilir. Yabancı dil puanının başvuru koşulu olarak aranmadığı programlarda başarı notunun hesaplanmasında, ALES puanına % 50, lisans mezuniyet notuna % 25, mülakat/yetenek ve
/veya yazılı sınav sonucuna % 25 ağırlık verilir. Mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucunda 50 puanın altında alan aday başarısız sayılır. Yüksek lisans programlarına kabul edilebilmek için başarı notunun en az 65 olması gerekir.” şeklinde ilan edildiği; programa toplam 30 kişinin başvurduğu, 17/07/2019 tarihinde hem yazılı sınav hem de sözlü mülakat yapıldığı, yazılı sınavda 5 sorunun sorularak 3 tanesinin cevaplanmasının istenildiği, sonuç olarak başvuranın yazılı sınavda 30, sözlü mülakatta ise 35 puan alarak başarı puanının 68,823365 olduğu ve 14. sırada yer aldığı tespit edilmiştir.
12) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; lisansüstü eğitim usul ve esaslarının
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğinin ve yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans yapmak isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçileceğinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda hüküm altına alındığı; buna göre yüksek lisans programlarına kabullerde, adayların lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerektiğinin, yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabileceğinin; İzmir Demokrasi
Üniversitesi Yönetmeliği’ne göre ise bir lisans derecesine sahip veya mezun olabilecek durumda olan adayların, başvurduğu puan türünde 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmalarının, başvuru için yabancı dil puanı ve belgesi istenip istenmeyeceğinin anabilim dalı akademik kurulu tarafından önerilip Enstitü kurulu kararı ve Senatonun onayıyla belirleneceğinin; programa öğrenci kabulünde başarı notunun hesaplanmasında; ALES puanına
%50, lisans mezuniyet notuna %20, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucuna %20 ve yabancı dil puanına %10 ağırlık verileceğinin, yabancı dil puanı olmayan adayların, buradan gelecek puan katkılarının sıfır olarak alınacağının ve programa kabul edilebilmek için başarı notunun en az 65 olması gerektiğinin ve bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde; ilgili mevzuat hükümleri ile YÖK, Senato, ilgili enstitü kurulu ve ilgili enstitü yönetim kurulu kararlarının uygulanacağının düzenlendiği ve söz konusu program ilanında ise başarı notunun hesaplanmasında, ALES puanına % 50, lisans mezuniyet notuna % 20, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucuna % 20 ve yabancı dil puanına % 10 ağırlık verileceğinin; yabancı dil puanının başvuru koşulu olarak aranmadığı programlarda ise başarı notunun hesaplanmasında, ALES puanına % 50, lisans mezuniyet notuna % 25, mülakat/yetenek ve
/veya yazılı sınav sonucuna % 25 ağırlık verileceğini, mülakat/yetenek ve/veya yazılı sınav sonucunda 50 puanın altında alan adayın başarısız sayılacağının ve başarı notunun en az 65 olması gerektiğinin kurala bağlandığı görülmüştür.
13) Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın en yüksek ALES puanı ve okul
ortalamasına sahip olduğu, yazılıda sorulan 3 sorudan ikisine net ve doğru cevaplar yazdığı ve mülakatının da olumlu geçtiği, ancak buna rağmen asıl ve yedek listesinde isminin yer almadığı şeklinde iddia ve açıklamaları olduğu görülmüş olup başvuranın iddia ettiği gibi adaylar arasında en yüksek ALES puanına sahip olduğu, ancak lisans mezuniyet not ortalaması açısından kazanan adaylar içerisinde sadece bir kişinin not ortalamasının kendisinden düşük olduğu, onun dışında kazanan bütün adayların not ortalamasının başvuranın ortalamasından yüksek olduğu, başvuranın 5 sorudan 1, 2 ve 3 nolu soruları cevapladığı, 1 ve 2 nolu sorulardan 5’er puan, 3 nolu sorudan ise 20 puan aldığı, söz konusu puanların, sorulara ilişkin hazırlanmış detaylı cevap anahtarı, diğer adayların cevapları ve aldıkları puanlar çerçevesinde objektif ve tarafsız verilmediğinin söylenemeyeceği, ayrıca her ne kadara adayların verdiği cevaplara ilişkin bir kayıt olmasa da sözlü mülakatta sorulacak soruların genel çerçevesinin jüri üyelerince tutanakla kayda geçirildiği, sonuç olarak önceden belirlenmiş ve duyurulmuş kural ve şartlara göre söz konusu program adaylarının sıralandığı ve buna göre oluşan sıralamada başvuranın 14. sırada yer alarak belirlenen 10 kişilik kontenjan dışında kaldığı tespit edilmiş olup bu işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirildiği değerlendirilmiştir.
14) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan
değerlendirmede; söz konusu yüksek lisans programına alım sürecinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, yani program için aranan koşulların ilan edildiği, adayların yazılı ve sözlü sınava tabi tutulduğu, daha önceden belirli koşullar ve hesaplama oranları çerçevesinde genel başarı notlarının hesaplandığı ve sonuç olarak başvuranın asıl ve yedek listesinde isminin yer almaması ve programa alınmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak Üniversite tarafından doğrudan başvurana cevap verilmediği, böylelikle “kararların geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uyulmadığı, daha önemlisi ise bilimsel değerlendirmelerde “açık ve şeffaf” olmanın ve
“gerekçelendirmenin” beklendiği, sözlü mülakatlar için Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulu’nun 15/04/2013 tarihli ve sayılı kararında da yer verildiği üzere “sözlü sınavlarda sorulan soruların ve jüri üyelerinin ayrı ayrı verdikleri puanların sınav tutanağında bulunması gerektiği”, başvuruya konu sözlü mülakatta hangi soruların sorulacağının tutanak altına alındığı, ancak adaylar tarafından verilen cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli kayıt ile jüri üyelerinin verdikleri puanların ayrı ayrı tutulmadığı tespit edilmiş olup bundan böyle idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi