|
ÖZET: Başvuran, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Programında yüksek lisans yaparken ilişiğinin kesilmesi ve yüksek lisans diplomasının verilmesi talebinde bulunmuştur. Başvurusunda, 7417 Sayılı Kanun kapsamında eğitim süresinin 4 dönem olması gerektiğini, ancak kendisine yalnızca 2 dönem verildiğini belirtmiştir. Ayrıca, tezinin danışmanı tarafından izinsiz kullanıldığı ve tez teslim sürecinde yaşadığı zorluklar nedeniyle ilişiğinin kesildiğini ifade etmiştir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın ilişiğinin kesilmesinin mevzuata uygun olduğunu savunmuş ve başvuranın tez aşamasında gerekli süreçleri tamamlamadığı için ilişiğinin kesildiğini belirtmiştir. Üniversite, başvuranın tez teslim sürecindeki gecikmelerin danışman kaynaklı olduğuna dair herhangi bir somut bulgu bulunmadığını vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde öneride bulunmuş ve başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuranın yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönündeki kararın, ilgili mevzuat çerçevesinde alındığı sonucuna varılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4739-S.24.7487
BAŞVURU NO : 2024/346
KARAR TARİHİ : 03.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, hakkında yapılan ilişik kesme işleminin iptal
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmesi ve yüksek lisans diplomasının verilmesi talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 08.01.2024
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. ’ün kanuni temsilcisi tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; ’ün, 20 Eylül 2018 tarihinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü İktisat Programında yüksek lisans yapmaya başladığı, devam ettiremediği için ilişiğinin kesildiği öğrenimine 7417 Sayılı Kanun İle 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçiçi Madde 83 kapsamında döndüğü, ancak kendisine Kanuna aykırı olarak toplamda 4 dönem/yarıyıl eğitim süresi verilmesi gerekirken 2 dönem eğitim süresi verildiği, başka üniversitelerin ders dönemini bitiren öğrencilerine 4 yarıyıl eğitim süresi verdiğinin tespit edildiği, ’ün tezinin kurul tarafından başarılı görüldüğü ve tez sınav tutanağının kurulca imzalandığı, ancak danışmanın müvekkilin hazırladığı yazılımsal kodları kendisiyle paylaşılmasını istediği ve paylaşılmaması halinde tezinin kabul edilmeyeceği doğrultusunda baskılarda bulunarak tehdit ettiği, ’ün tezinde işlediği konuların ve oluşturduğu kodların tez danışmanı . tarafından izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullanıldığı, danışmanın oyalaması, randevu vermemesi, tezini enstitüye teslim etmesi için eksik olan imzalarını zamanında tamamlamasına yardımcı olmaması sebebiyle ’ün tezini zamanında enstitüye teslim edemediği ve enstitü tarafından ilişiğinin kesildiği belirterek ilişik kesme işleminin iptal edilmesi, yüksek lisans diplomasının verilmesi ve danışman hakkında soruşturma yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 28/03/2024 tarihli ve sayılı yazı eklerinde;
2.1. Lisansüstü programlarda ilişiği kesilen öğrencilerin intibak ettirileceği dönem ve intibaka sayılacak derslerin ilgili Enstitü Yönetim Kurulları tarafından intibak esaslarına göre yapıldığı, Enstitü Yönetim
Kurulunun ders aşamasında ilişiği kesilen öğrencilerin, geçmişte geçer not (Tezli/Tezsiz Yüksek Lisans en az CC, Doktora/Lisans Sonrası Doktora en az CB) aldıkları dersleri sayarak sayılan derslerin, programın ders yükünün yarısının bir eksiği olan ders sayısına denk geldiği koşulda, öğrencinin döneminden bir dönem eksiltilerek intibakının yapılacağı döneme karar verdiği; (Örneğin, lisansüstü programın kredili ders yükü sayısı 7 ise; sayılan 3 ders için 1 dönem, sayılan 6 ders için 2 dönem eksiltilir. Tezsiz programlar için kredili ders yükü 10 olduğu koşulda, 5 derse kadar dönem eksiltilmesi yapılmaz, 6 dersi sayılan öğrencinin
1 dönem eğitim süresinden düşülür.) adı geçen öğrencinin kredili ders yükünün 7 olduğu,
2.2. 7417 Sayılı Kanunun Geçici 83. Maddesi ile öğrenimlerine başlayacak olan öğrenciler için 09.08.2022 tarih ve sayılı Üniversite Senato Kararı ile belirlenen uygulama esaslarının “4.3. Lisansüstü
Öğrenciler” başlıklı maddesinin ve Sosyal Bilimler Enstitüsü İntibak Uygulama Esaslarının “2-A Ders
Aşamasında İlişiği Kesilmiş Lisansüstü Öğrenciler” başlıklı maddesinin yapılan işlemlerin dayanağı olduğu,
2.3. Başvuranın İktisat Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans programından azami süresinin son döneminde (6. Dönem) tez aşamasında 04.07.2022 tarihinde kendi isteğiyle kaydını sildirdiği, tez aşamasında ilişiği kesildiği için 2022-2023 güz dönemine tez aşamasına 5. dönem öğrencisi olarak intibakının yapıldığı ve tez hazırlama süresi için Üniversite Senato Kararına göre 2 dönem süre verildiği, 7417 Sayılı Kanunun
Geçici 83. Maddesinde kanun kapsamında kayıt yapan öğrencilere verilecek eğitim süresinden bahsedilmediği, uygulamaya ilişkin usul ve esasların YÖK Genel Kuruluna bırakıldığı, YÖK Genel Kurul kararında ise uygulama ilkelerinin yükseköğretim kurumlarının ilgili kurullarına bırakıldığı, bu nedenle
Üniversite Senatosunun aldığı uygulama esaslarında azami öğrenim süresini bitirmiş olan yüksek lisans öğrencilerine 2 dönem tez hazırlama süresi verildiği,
2.4. Olayda, danışman .’nın sorumluluklarını yerine getirmediğine ve başvuranın mağduriyetine yol açtığına ilişkin tespit edilen bir ihmal bilgisinin Sosyal Bilimler Enstitüsünde mevcut olmadığı, başvuranın, tezinde işlediği konuların ve oluşturduğu kodların tez danışmanı . tarafından izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullanıldığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak Üniversitelerinde Bilimsel Araştırma ve
Yayın Etiği Kurulunda bir soruşturmanın hali hazırda devam ettiği,
2.5. Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü tarafından başvuran hakkında açılmış ve sonuçlanmış bir disiplin soruşturması bulunduğu ve soruşturma neticesinde 1 hafta uzaklaştırma cezası verildiği hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (d) fıkrasında, “Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”, 5.4. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinin (b) fıkrasının ilk iki bendinde; “b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek…”, 5.5. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan
için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”, 5.6. 7417 Sayılı Kanunun 35 inci maddesi ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici
83 üncü maddede; “Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans
tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188)
mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
Birinci fıkra kapsamında yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun 20 nci maddesindeki usul ve esaslara göre yapılır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu maddede belirtilen haklardan yararlandırılır.
Bu maddede yer alan hükümlerden yararlanarak ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptıranlardan
ÖSYS/YKS puanı giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına sahip olanlar, bu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilecektir. Bu kapsamda farklı bir diploma programından yatay geçişle kabul edilecek öğrenci sayıları, ilgili programa kayıtlı öğrenci sayısı
ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınmak suretiyle belirlenir. Buna ilişkin usul ve esaslar yükseköğretim kurumları senatolarınca belirlenir.
Bu maddeden yararlanıp bir yükseköğretim kurumunda öğrenci statüsü kazananlar başvurmaları halinde
Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açık öğretim önlisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilirler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.”,
6. 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç ve Kapsam ” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik yükseköğretim kurumlarında yürütülen yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarından oluşan lisansüstü eğitim ve öğretimi düzenler.”, 6.2. “Süre” başlıklı 7 nci maddesinde, “Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”, 7. 08/02/2014 tarihli ve 28907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Orta Doğu Teknik Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen lisansüstü programlarına öğrenci kabul ve kayıt işlemleri ile lisansüstü eğitimöğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Orta Doğu Teknik Üniversitesinde yürütülen lisansüstü programlara öğrenci kabul ve kayıt işlemleri ile lisansüstü eğitim öğretim ve sınavlara ilişkin hükümleri kapsar.”, 7.3. “Tezli yüksek lisans programında süre” başlıklı 30 uncu maddesinde, “Tezli yüksek lisans programının süresi iki yıldır. Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerin tümünü yerine getiren öğrenciler daha kısa sürede mezun olabilir.
Tezli yüksek lisans programları için azami eğitim öğretim süresi üç yıldır.
Tezli yüksek lisans tez savunmasında tez çalışması jüri tarafından yetersiz bulunan öğrencilere, jürinin uygun gördüğü durumlarda tez çalışmalarının tamamlanması için en fazla 3 ay ek süre verilebilir.”, 7.4. “Yüksek lisans tezinin hazırlanması ve sonuçlandırılması” başlıklı 34 üncü maddesinde, “…(7)
Tez savunmasında başarılı olan öğrenci format yönünden ilgili enstitü tarafından uygun bulunan yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını, intihal raporu ile birlikte tez sınavına giriş tarihinden itibaren
bir ay içinde ilgili enstitüye teslim etmek zorundadır. Öğrencinin talebi, ilgili EABD’nin önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulunun onayı ile teslim süresi en fazla bir ay daha uzatılabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde programla ilişiği kesilir…”, 8. 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna eklenen Geçici 83 üncü madde Uygulama İlkelerinin 16 ncı maddesinde, “7417 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin intibakı vb. eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına, … karar verilmiştir.”, 9. Orta Doğu Teknik Üniversitesinin 09/08/2022 tarihli ve sayılı Senato Kararı ile belirlenen
7417 Sayılı Kanunun Geçici 83 üncü Maddesi İle Öğrenimlerine Başlayacak Olan Öğrenciler İçin
Uygulama Esaslarının “Lisansüstü Öğrenciler” başlıklı 4.3 üncü maddesinde, “Lisansüstü programlardan ilişiği kesilen öğrencilerin ilgili kurullar tarafından yapılan intibak değerlendirme işlemlerinden sonra ilgili programlara kayıtları yapılır.”, 10. Orta Doğu Teknik Üniversitesi 7417 Sayılı Kanunun Geçici 83 üncü Maddesi İle Öğrenimlerine
Başlayacak Olan Öğrenciler İçin Sosyal Bilimler Enstitüsü İntibak Uygulama Esaslarının “Tez aşamasında ilişiği kesilen lisansüstü öğrenciler” başlıklı 7/B maddesinde, “Ders yüklerini tamamlayarak, azami süre dolması nedeniyle tez aşamasında ilişiği kesilmiş olan yüksek lisans öğrencilerine tez savunmasına girmek için 2 dönem süre verilerek intibak işlemleri 5. dönemlerine yapılır.” hükümleri ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından, devam etmekte olduğu yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönünde verilen kararın iptal edilmesini ve çalışmalarını izinsiz kullandığını iddia ettiği danışman hakkında soruşturma yapılmasını talep etmektedir.
13. Anayasa’nın 130 uncu maddesinde ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3 üncü maddesinde üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu; Yükseköğretim Kanunu’nun 43 ve 44 üncü maddelerinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ile ilgili esasların, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından kabul edilen eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, 7417 Sayılı Kanunun Geçici 83 üncü maddesinde, kanun kapsamında kayıt yapan öğrencilere verilecek eğitim süresi ile ilgili bir belirleme yapılmadığı, uygulamaya ilişkin usul ve esasların YÖK Genel Kuruluna bırakıldığı, YÖK Genel Kurul kararı ile belirlenen Uygulama İlkelerinin
16 ncı maddesinde de “7417 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce
başarılı olduğu derslerin intibakı vb. eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına, karar verilmiştir.” denilmekte olduğu görülmektedir.
14. Söz konusu mevzuat hükümlerine dayanılarak hazırlanan Orta Doğu Teknik Üniversitesi 7417 Sayılı
Kanunun Geçici 83 üncü Maddesi İle Öğrenimlerine Başlayacak Olan Öğrenciler İçin Sosyal
Bilimler Enstitüsü İntibak Uygulama Esaslarının “Tez aşamasında ilişiği kesilen lisansüstü öğrenciler” başlıklı 7/B maddesinde, ders yüklerini tamamlayarak, azami süre dolması nedeniyle tez aşamasında ilişiği kesilmiş olan yüksek lisans öğrencilerine tez savunmasına girmek için 2 dönem süre verilerek intibak işlemlerinin 5. dönemlerine yapılacağı düzenlenmiştir.
15. Somut olayda, başvuranın İktisat Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans programından azami süresinin son döneminde (6. Dönem) tez aşamasında 04.07.2022 tarihinde kendi isteğiyle kaydını sildirdiği, tez aşamasında ilişiği kesildiği için 2022-2023 güz dönemine tez aşamasına 5. dönem öğrencisi olarak intibakının yapıldığı ve tez hazırlama süresi için Üniversite Senato Kararına göre 2 dönem süre verildiği görülmüş olup; azami öğrenim süresini bitirmiş olan yüksek lisans öğrencilerine 2 dönem tez hazırlama süresi verilmesine ilişkin uygulamanın, ilgili mevzuatla verilen takdir yetkisi çerçevesinde Üniversite
Senatosunun belirlediği esaslara uygun olarak yürütüldüğü anlaşılmıştır.
16. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin
7 nci fıkrasında yer alan, tez savunmasında başarılı olan öğrencinin, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az
üç kopyasını, intihal raporu ile birlikte tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim etmemesi halinde, gerekli koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamayacağı, öğrencilik haklarından yararlanamayacağı ve azami süresinin dolması halinde programla ilişiğinin kesileceği yönündeki hüküm doğrultusunda, olayda başvuranın tez teslim ve imza süreçlerini tamamlamadığı için akademik olarak başarısız sayılarak ilişiğinin kesildiği görülmüş olup; tez teslim sürecinin, danışmanın başvuranı oyalaması, randevu vermemesi, eksik olan imzaları zamanında tamamlamasına yardımcı olmaması gibi nedenlerle tamamlanmadığı iddialarını destekler herhangi bir somut bulguya rastlanılmadığı, ilişik kesme işlemine ilişkin olarak her öğrenciye uygulanan prosedürün başvurana da tatbik edildiği değerlendirilmiştir.
17. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 gün ve E.2013/67, K2013/164)
18. Görüldüğü üzere “hukuki belirlilik” kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesini de gerektirmekte olup; somut olayda Orta Doğu Teknik Üniversitesi 7417 Sayılı Kanunun Geçici 83 üncü Maddesi İle
Öğrenimlerine Başlayacak Olan Öğrenciler İçin Sosyal Bilimler Enstitüsü İntibak Uygulama
Esaslarının ilgili maddelerinde, tez aşamasında ilişiği kesilmiş olan yüksek lisans öğrencilerine tez savunmasına girmek için 2 dönem süre verileceğinin ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde hangi hallerde ilişik kesme işleminin yapılacağının açıkça ifade edildiği göz önünde bulundurulduğunda, şikayet konusu idari işlemlerin, önceden düzenlenmiş
ve herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmiş açık ve net mevzuatlar çerçevesinde tesis edildiği anlaşılmaktadır.
19. Başvuranın tezinde işlediği konuların ve oluşturduğu kodların tez danışmanı tarafından izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullanıldığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak ise Orta Doğu Teknik
Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından hali hazırda bir soruşturma yürütüldüğü bilgisi edinilmiş olup; böylelikle başvuranın olayın soruşturulması yönündeki talebinin İdare tarafından karşılanmış olduğu görülmüştür.
20. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönünde verilen kararın iptal edilmesi talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi