|
ÖZET: Başvuru, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyeliği görevini yürütmekte olan bir profesörün emeklilik işlemlerinin tamamlanması talebine ilişkindir. Başvuran, 29 Temmuz 2024 itibarıyla emekli olmak için Yükseköğretim Kurulu’na (YÖK) dilekçe vermiş, ancak YÖK, görev süresinin sona erdiği gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Başvuran, emeklilik işlemlerinin yürütülmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvuruda bulunmuş, ancak SGK da işlemleri Yükseköğretim Kurulu’na yönlendirmiştir. Başvuran, YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinden ayrılmasına rağmen, emeklilik işlemlerinin tamamlanmadığını ve bu durumdan kaynaklanan hak kaybını dile getirmiştir.
Yükseköğretim Kurulu ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, başvuranın emeklilik talebinin yerine getirilemeyeceğini, zira başvuranın kendi iradesiyle üniversitedeki görevine dönmek istemediğini belirtmiştir. SGK ise, başvuranın emeklilik işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli belgelerin ilgili kurumdan alınması gerektiğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın emeklilik talebinin YÖK tarafından zamanında işleme alınmaması nedeniyle hukuka aykırı bir durum oluştuğunu tespit etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Yükseköğretim Kurulu ve SGK’ya, başvuranın emeklilik işlemlerinin tamamlanması için gerekli adımların atılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın haklarının korunması ve idarelerin yükümlülüklerini yerine getirmesi açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13261-S.24.19947
BAŞVURU NO : 2024/11905
KARAR TARİHİ : 29.11.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyeliğinde bulunmuş olan başvuranın emeklilik işlemlerinin tamamlanarak üyelik görevi üzerinden emekli edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesinde (AYBÜ)
profesör kadrosunda olmakla beraber 26/07/2021 tarihinden itibaren Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı emrinde (YÖK) Denetleme Kurulu üyesi olarak görev yapmaktayken hizmet yılını ve yaş haddini doldurarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 60/(c) maddesinde belirtilen kendi kurumuna dönme hakkından yararlanmayıp 29/07/2024 tarihi itibarıyla emekliye ayrılma talepli dilekçesini 30/07/2024 tarihinde YÖK’e ilettiğini, YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinin sona erdiğinin ise 31/07/2024 tarihli yazı ile tarafına bildirildiğini, ayrıca 31/07/2024 tarihinde doldurup teslim ettiği ilişik kesme formuna “29/07/2024 tarihinde emeklilik işlemleri nedeniyle ilişik kesme” şeklinde şerh düştüğünü, ancak Hizmet Takip
Programı’nda (HİTAP) gördüğü üzere işten ayrılış bildirgesinin 29/07/2024 tarihi olarak ve işten ayrılış nedeninin 2547 sayılı Kanun’un 8/(b) maddesi gereğince YÖK Denetleme Kurulu üyeliği görev süresinin sona ermesi şeklinde girildiğini, bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) 02/08/2004 tarihinde son görevi olan YÖK Denetleme Kurulu üyeliği üzerinden emeklilik talebiyle başvuruda bulunduğunu, bununla birlikte YÖK Personel Daire Başkanlığının 30/07/2024 tarihli ve tarafına 03/08/2024 tarihinde tebliğ edilen
/
yazısında YÖK’ten emekli olma talepli dilekçesinin incelenerek Denetleme Kurulu üyeliğinin sona ermesi nedeniyle dilekçesine işlem yapılamadığının tarafına bildirildiğini, 05/08/2024 tarihinde YÖK Personel
Daire Başkanlığının bahsi geçen yazısına cevaben işten ayrılış nedeninin düzeltilmesini talep ettiği bir dilekçe verdiğini, fakat tarafına herhangi bir bilgi verilmediği gibi talebine yönelik bir işlem de tesis edilmediğini, SGK’ya yapmış olduğu YÖK’ten emekli edilme talepli başvurusunun ise kadrosunun bulunduğu AYBÜ’ye gönderildiğini, bunun ardından AYBÜ’ye ilettiği 15/08/2024 tarihli dilekçesinde emeklilik talebinin YÖK Denetleme Kurulu üyeliği üzerinden olup emeklilik işlemlerinin yürütülmesi için evrakının SGK’ya iade edilmesini ve sigortalı olarak son çalıştığı kurum olan YÖK’e bilgi verilmesini talep ettiğini, AYBÜ’nün 21/08/2024 tarihli SGK’ya gönderdiği yazıda ise kendisinin Kurumlarıyla bir ilişiğinin olmadığının belirtildiğini, buna rağmen SGK’nın emeklilik işlemlerinin tamamlanması için YÖK’e bildirimde bulunmayıp dosyasını arşive kaldırdığını, 12/09/2024 tarihinde YÖK Personel Daire
Başkanlığınca telefonla tarafına emeklilik için gerekli evrakların SGK’ya iletileceği yönünde bilgi verildiğini, buna istinaden 13/09/2024 tarihinde YÖK’e emeklilik talebini yineleyen bir başvuruda bulunduğunu, ancak bütün bunlara rağmen şimdiye kadar ilgili idarelerin emeklilik işlemlerine yönelik herhangi bir işlem tesis etmediğini belirterek 29/07/2024 tarihinden itibaren YÖK Denetleme Kuruluğu üyeliğinden emekliye ayrılma talepli dilekçesine istinaden emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 07/10/2024 tarih ve – / -S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) Personel Daire Başkanlığınca 18/11/2024 tarihinde gönderilen E- – – sayılı yazıda ilgili mevzuatına da yer verilmek suretiyle
özetle:
2.1. YÖK Denetleme Kurulu üyesi olarak görev yapan başvuranın 14/07/2024 tarihinde görev süresinin sona ermesi nedeniyle 29/07/2024 tarihinde Kurullarından ayrılış işlemlerinin yapıldığı ve özlük dosyasının
AYBÜ’ye gönderildiği, 2.2. Akabinde ilgilinin 30/07/2024 tarihli dilekçesiyle emeklilik talebinde bulunduğu, fakat görev süresinin sona ermesi nedeniyle söz konusu talebinin yerine getirilemediği ve ilgilinin 13/09/2024 tarihli dilekçesindeki talebi üzerine dilekçelerinin SGK’ya gönderildiği, 2.3. Ardından SGK ve AYBÜ hitaplı yazılarında 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi uyarınca
Kurullarından emekli olma imkânı bulunmayan başvuranın anılan fıkra kapsamında AYBÜ’de 30/07/2024 tarihi itibarıyla görevine başlaması gerekmesine rağmen görevine başlamaması sebebiyle ilgili Üniversite tarafından 657 sayılı Kanun’un 94’üncü maddesi kapsamında işlem tesis edilmesi gerektiğinden emeklilik onay işlemlerinin de anılan Üniversite tarafından yerine getirilmesi gerektiğinin bildirildiği, ifade edilmiştir.
3. Kurumumuzun 08/10/2024 tarih ve – / -S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğünce (AYBÜ) gönderilen 15/10/2024
tarih ve E- sayılı yazıda ilgili mevzuatına da yer verilmek suretiyle özetle:
3.1. Üniversitelerinin Ana Bilim Dalı profesör kadrosunda görev yapmaktayken YÖK Denetleme Kurulu üyesi olarak atanan başvuranın 26/07/2021 tarihinde Üniversitelerindeki görevinden ayrıldığı, 3.2. Adı geçen öğretim üyesinin YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinin sona erdiği ve 29/07/2024 tarihinde ayrıldığının YÖK’ün 30/07/2024 tarihli yazısıyla bildirildiği, ancak adı geçenin 29/07/2024 tarihinden bu yana Üniversitelerindeki görevine başlamadığı, 3.3. Üstelik başvuranın 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinden yararlanmak istemediğini yazmış olduğu dilekçelerde defaatle vurguladığı, ilgilinin kendi iradesi doğrultusunda Üniversiteleriyle mevcut bir hukuki ilişkisi olmaksızın emeklilik ile ilgili işlem yapılmadığı ve kendisinin de bu yönde bir talebi olmadığı, 3.4. Diğer taraftan, başvuranın 2024/Temmuz keseneklerinin gönderilmediğine ilişkin SGK’dan alınan yazıya cevap olarak ilgilinin 2024/Temmuz keseneklerinin YÖK Denetleme Kurulu Başkanlığı tarafından yapılması gerektiğinin kişinin maaş nakil ilmühaberinde belirtilen yeni görev yerinde aylığa hak kazandığı tarihin 15/08/2024 olarak belirtilmesinden anlaşıldığı ve bu durumun SGK’ya da bildirildiği, 3.5. Başvuranın 29/07/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılma talebini YÖK Denetleme Kurul üyeliği görev süresinin bitimi sonrasında YÖK’e vermesi, 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinden yararlanmak istememesi ve Üniversitelerinde göreve başlamaması nedenleriyle Üniversiteleri tarafından emeklilik işlemlerinin yapılamadığı, 3.6. Başvuru konusu uyuşmazlık hakkında öncelikle ilgilinin emeklilik işlemlerinin son görev yeri tarafından yapılması gerektiğinin açık olduğu, ancak başvuranın YÖK Denetleme Kurulu üyeliği görevinden ayrıldığı ve 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinden yararlanmak istememesi nedeniyle
Üniversitelerindeki görevine de başlamadığının tespit edildiği, dolayısıyla emeklilik işlemlerinin
Üniversiteleri tarafından yapılamayacağının görüldüğü, bu kapsamda Üniversiteleri tarafından emeklilik işlemlerinin yapılabilmesi için ilgilinin ya Üniversitelerinde görev yapıyor olması ya da Üniversitelerinden istifa ederek görevden ayrılmış olması gerektiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Kurumumuzun 09/10/2024 tarih ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünce gönderilen 14/11/2024 tarih ve E sayılı yazıda ilgili
mevzuatına da yer verilmek suretiyle özetle:
4.1. Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun’un “Kamu görevlilerinin emekliye sevk onayları” başlıklı 48’inci maddesinin; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların yaşlılık, malûllük veya
vazife malûllüğü işlemleri; a) Re’sen emekliye sevk hallerinde, sigortalının çalıştığı göreve atamasındaki usûle göre atamaya yetkili makamın, b) İstek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüüğü hallerinde kamu idaresinin en yüksek amirinin, (…) onayı ile tekemmül eder” hükmünü amir olduğu, 4.2. Bu hükümle, 4/1-(c) kapsamında sigortalı sayılan kamu görevlilerinin emeklilik işlemlerinin sonuçlanması açısından emekliye sevk onayının alınmasının bir zorunluluk olarak belirlendiği ve emekliye sevk onayının hangi hallerde hangi makamlarca alınacağının da sayma yoluyla düzenlendiği, 4.3. Diğer taraftan, 2547 sayılı Kanun’un “Yükseköğretim Denetleme Kurulu” başlıklı 8’inci maddesinde; “(…) Üyelerin görev süresi üç yıldır. Görev süreleri boyunca üyelerin kurumlarıyla ilişikleri kesilir.
Üyelerin yaş haddi, öğretim üyelerinde olduğu gibidir.(..)” hükmünün, 4.4. Aynı Kanun’un “Kurumlara dönüş” başlıklı 60’ıncı maddesinde ise; “(…) c. Yükseköğretim Kurulu veya Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeliklerine, rektör ve dekanlıklara yükseköğretim kurumları ile bir kamu görevinde iken seçilenlerden, süresini tamamlayarak yeniden seçilmemeleri sebebiyle ayrılanların, bu görevlerinde geçirdikleri süreler hesaba katılmak ve buna göre aylık ve dereceleri yükseltilmek suretiyle meslek, unvan ve sıfatları dikkate alınarak ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarına boş kadro koşulu aranmaksızın dönüşleri yapılır.” hükmünün yer aldığı, 4.5. Bu çerçevede, YÖK Denetleme Kurulu üyeliğine bir kamu görevindeyken seçilenlerden görev sürelerinin sona ermesi nedeniyle söz konusu görevden ayrılanların ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarında tekrar göreve başlayacaklarının hükme bağlandığı, 4.6. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar kapsamında emekli sicil dosyasının tetkikinde, ilgilinin AYBÜ’de profesör kadro ünvanında görev yapmaktayken 26/07/2021 tarihinde YÖK Denetleme Kurulu üyeliğine seçildiği, 14/07/2024 tarihinde görev süresinin sona ermesiyle 29/07/2024 tarihinde ayrılış işleminin gerçekleştirildiği, 4.7. Diğer taraftan, ilgilinin YÖK’e hitaben yazdığı 30/07/2024 tarihli dilekçesi ile 29/07/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılmak istediğini bildirdiği, 4.8. Ayrıca ilginin 01/08/2024 tarihli dilekçesinde 30/07/2024 tarihinde iletmiş olduğu dilekçesi dikkate alınarak 29/07/2024 tarihinden itibaren emeklilik işlemlerinin başlatılmasını talep ettiği, 4.9. Ancak Kurumlarınca 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi uyarınca YÖK Denetleme Kurulu üyeliğine bir kamu görevindeyken seçilenlerden görev sürelerinin sona ermesi nedeniyle söz konusu görevden ayrılanların ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarına dönüşlerinin yapılacağı tercihe bağlı olmayan bir düzenleme olarak yer aldığından, 12/08/2024 tarihli yazı ile AYBÜ’den ilgilinin yukarıda bahsi geçen dilekçelerinde yer alan emeklilik talebine ilişkin gereğinin yapılmasının talep edildiği, cevaben alınan 21/08/2024 tarihli yazıda ise ilgilinin görevine başlamaması nedeniyle talebin yerine getirilemeyeceğinin bildirildiği, /
4.10. Bunun üzerine, 05/09/2024 tarihli yazıları ile ilgiliye görev yaptığı kuruma müracaat ederek emekliye sevk edildiğine dair belgelerin gönderilmesi halinde emeklilik işlemlerinin gerçekleştirileceğine ilişkin bilgi verildiği, 4.11. Öte yandan, YÖK’ün Kurumlarına hitaben yazdığı 18/09/2024 tarihli yazısında ilgilinin 14/07/2024 tarihinde görev süresinin sona ermesi nedeniyle 29/07/2024 tarihinde ayrılış işleminin gerçekleştirildiği belirtilerek herhangi bir işlem yapılmaksızın yalnızca ilgilinin kurumlarına hitaben vermiş olduğu emeklilik taleplerini içeren dilekçelerinin gönderildiği, 4.12. Bu defa, AYBÜ’ye hitaben yazılan 26/09/2024 tarihli yazı ile bir kez daha ilgilinin emekliliğe ilişkin evraklarının gönderilmesinin talep edildiği, ilgili emekliye sevk edilmiyor ise 2024/Temmuz ayından sonraki kesenek ve karşılıklarının gönderilmemesi sebebinin (istifa, müstafi, göreve son vb.) bildirilmesinin talep edildiği, cevaben alınan 04/10/2024 tarihli yazıda ise ilgilinin 2547 sayılı Kanun’un 60/(c)
maddesinden faydalanmak istememesi nedeniyle emeklilik işlemlerinin yapılamadığının bildirildiği, 4.13. Bu itibarla, YÖK Denetleme Kuruluğu üyeliği sona erdikten sonra söz konusu Kurumdan emeklilik talebinde bulunan ve bu talebi karşılanmayan, 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi uyarınca önceki görevine tercihe bağlı olmaksızın dönüşünün yapılması gerekirken söz konusu görevine başlamayan ve bu nedenle Kurumunun emekliye sevk işlemlerini yapamadığı ilgili hakkında esasen hâlen aktif olarak kamu görevinde bulunması (son görev yaptığı kurumlarca sigortalılığının herhangi bir nedenle sona erdirilmemesi) nedeniyle de Kurumlarınca açıktan emeklilik işlemlerinin yapılamadığı, 4.14. Diğer taraftan, YÖK tarafından Kurumlarına ve AYBÜ’ye hitaben yazılan 06/11/2024 tarihli yazı ile ilgilinin emeklilik talebinin görev süresinin bitiminden sonra olması nedeniyle yerine getirilmesine imkân bulunmadığı ve 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi uyarınca ilgilinin 30/07/2024 tarihinde AYBÜ’de görevine başlaması gerektiği halde başlamadığı anlaşıldığından ilgili hakkında söz konusu üniversitece 657 sayılı Kanun’un 94’üncü maddesi kapsamında (memurluktan çekilme) işlem yapılması ve emeklilik onay işlemlerinin de üniversite tarafından yapılması gerektiğinin bildirildiği, 4.15. Bu kapsamda, ilgilinin görev yaptığı kurumca emekliye sevk onayının gönderilmesi veya ilgilinin sigortalılığının sona erdirilerek nedeninin bildirilmesi halinde Kurumlarınca ilgilinin emeklilik işlemlerinin gerçekleştirilebileceği, hususları aktarılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 5.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”, 5.2. “Sosyal güvenlik hakkı” başlıklı 60’ıncı maddesinde; “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.”, 5.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5.4. “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” başlıklı 123’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Kamu görevlilerinin emekliye sevk onayları” başlıklı 48’inci maddesinde; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların yaşlılık, malûllük veya vazife malûllüğü işlemleri; a) Re’sen emekliye sevk hallerinde, sigortalının çalıştığı göreve atamasındaki usûle göre atamaya yetkili makamın, b) İstek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüğü hallerinde kamu idaresinin en yüksek amirinin, c) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri için Meclis Başkanlığının, belediye başkanları için belediye encümeninin, illerin daimi komisyon üyeleri için il valiliğinin, çalıştıkları kamu idareleri ile ilişikleri kesilmiş olup da bir kanunla sigortalılık hakkı devam edenler için daha önce görev yaptıkları son kamu idaresinin en yüksek amirinin, d) Kurumların yönetim kurulu üyelerinin istek, malûliyet ve yaş haddi hallerinde, atanmalarında atamayı yapan kurumun en yüksek amirinin, e) Sayıştay Başkanının aynı halleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, onayı ile tekemmül eder.
Özel kanun hükümleri hariç olmak üzere yetkili makamın emekliye sevk onayı, talep tarihinden itibaren bir ayı geçemez. Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararname ile atananların görevleriyle ilişiklerinin kesilmesi ilgili bakanın onayı ile tekemmül eder.”, 8. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
8.1. “Yükseköğretim Denetleme Kurulu” başlıklı 8’inci maddesinde; “a. Yükseköğretim Denetleme
Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında bulunduran, Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir kuruluştur.
b. Kuruluş ve İşleyişi:
Yükseköğretim Denetleme Kurulu:
(1) Yükseköğretim Kurulu tarafından profesörler ve bakanlık merkez teşkilatlarında en az on yıl müfettiş veya denetçi olarak çalışanlar arasından önerilecek onbeş üyeden, (2) Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay tarafından gösterilecek üçer aday arasından Yükseköğretim Kurulu tarafından seçilip önerilecek birer üyeden, (3) Milli Savunma Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca seçilecek birer üyeden, oluşur.
Bu suretle tespit edilen Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin atanmaları, cari usullere göre yapılır.
Yükseköğretim Denetleme Kurul Başkanı, bu kurul üyeleri arasından Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından atanır.
Üyelerin görev süresi üç yıldır. Görev süreleri boyunca üyelerin kurumlarıyla ilişikleri kesilir. Üyelerin yaş haddi, öğretim üyelerinde olduğu gibidir.
Süreleri sona eren üyelerin yeniden seçilmeleri mümkündür. Herhangi bir nedenle üyeliğin normal süreden önce sona ermesi halinde, eski üyenin kalan süresini tamamlamak üzere aynı statüde yenisi seçilir.
Kurul üyelerinin ücretleri, Yükseköğretim Kurulu üyelerine ödenen ücreti geçmeyecek şekilde
Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Emekli olarak seçilenlerin emekli maaşlarının ödenmesine devam edilir.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyeleri, Cumhurbaşkanı ve Yükseköğretim Kurulu tarafından verilen istisnai geçici görevler dışında hiç bir kamu kuruluşu veya özel kuruluşta ücretli ve ücretsiz çalışamazlar.
Üyelerden geçici görevlendirme dışında herhangi bir nedenle bir yıl içinde, yıllık izin hariç, toplam üç ay hizmete devam etmeyenler kuruldan ayrılmış sayılır.
Kamu kurum ve kuruluşları, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının talebi üzerine, merkez teşkilatlarına ait kadrolarında bulunan müfettiş, denetçi ve alanında uzman personeli, yürütülen işlere yardımcı olmak üzere
Yükseköğretim Denetleme Kurulunda iki yıla kadar görevlendirebilir. Görev süresi dolan personel aynı usulle yeniden görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilen personel, kurumlarından aylıklı izinli sayılır ve görevlendirmede geçen süreler fiilen kendi mesleklerinde geçirilmiş olarak kabul edilir.”, 8.2. “Kurumlara dönüş” başlıklı 60’ıncı maddesinde; “a. Bir süre öğretim üyesi olarak çalıştıktan sonra
Cumhurbaşkanı yardımcılığına, bakanlığa veya Yasama Organı Üyeliğine seçilenler, bu görevlerde geçirdikleri süreler hesaba katılmak ve buna göre aylık dereceleri yükseltilmek, meslek unvan ve sıfatlarını
kazanma ile ilgili hükümler saklı kalmak şartıyla başvurmaları halinde bu Kanun hükümlerine göre ayrıldıkları yükseköğretim kurumuna kadro koşulu aranmaksızın dönerler.
Bunlardan emekli iken yüksek öğretim kurumlarına dönenlerin veya yüksek öğretim kurumlarına döndükten sonra emekliliğe hak kazanıp emekli olanların emekli aylıkları kesilmez.
b. Yükseköğretim kurumlarından, mahkeme veya disiplin kararları ile çıkarılanlar hariç olmak üzere herhangi bir nedenle kendi isteği ile ayrılan öğretim üyeleri başvuruları üzerine bu Kanun hükümleri çerçevesinde kadro koşulu aranmaksızın tekrar ayrıldıkları yükseköğretim kurumlarına dönebilirler.
c. Yükseköğretim Kurulu veya Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeliklerine, rektör ve dekanlıklara yükseköğretim kurumları ile bir kamu görevinde iken seçilenlerden, süresinin tamamlayarak yeniden seçilmemeleri sebebiyle ayrılanların, bu görevlerinde geçirdikleri süreler hesaba katılmak ve buna göre aylık ve dereceleri yükseltilmek suretiyle meslek, unvan ve sıfatları dikkate alınarak ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarına boş kadro koşulu aranmaksızın dönüşleri yapılır.”, 9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Çekilme” başlıklı 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle; AYBÜ’de profesör kadrosunda görev yapmaktayken 26/07/2021 tarihi itibarıyla YÖK
Denetleme Kurulu üyeliği görevine başladığını, üç yıllık görev süresinin dolmasının ardından 30/07/2024 tarihinde YÖK’e iletmiş olduğu dilekçesinde 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinde tanınan kurumuna dönüş hakkından yararlanmayıp 29/07/2024 tarihi itibarıyla emekliye ayrılmak istediğini, üyelik görevinin sona erdiğine yönelik yazının ise tarafına 31/07/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, ilişik kesme işlemlerinin de bu tarihte yapıldığını, ancak YÖK’ün görevden ayrılışını 29/07/2024 tarihinde üyelik görev süresinin sona ermesi şeklinde bildirdiğini, emekliye ayrılma talebinin görev süresinin sona erdiği gerekçesiyle reddedildiğini, 02/08/2024 tarihinde SGK’ya son görevi olan YÖK Denetleme Kurulu üyeliği üzerinden emekli olma talebiyle başvuruda bulunmasına rağmen SGK’nın emekliye sevk işlemleri için başvurusunu
kadrosunun bulunduğu AYBÜ’ye ilettiğini, AYBÜ’nün verdiği yanıtta ise kendisinin hâlihazırda üniversiteyle bir ilişiğinin olmadığının ifade edildiğini, buna karşın SGK’nın emeklilik işlemlerinin tamamlanması için YÖK’e bildirimde bulunmayıp dosyasını arşive kaldırdığını belirterek 29/07/2024 tarihi itibarıyla YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinden emekliye ayrılma talepli dilekçesine istinaden emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.
12. Yükseköğretim Kurulu tarafından özetle; YÖK Denetleme Kurulu üyesi olarak görev yapan başvuranın 14/07/2024 tarihinde görev süresinin sona ermesi nedeniyle 29/07/2024 tarihinde ayrılış işlemlerinin yapıldığı, daha sonrasında ilgilinin 30/07/2024 tarihli dilekçesiyle emeklilik talebinde bulunduğu, fakat görev süresinin sona ermesi nedeniyle söz konusu talebinin yerine getirilemediği, başvuranın ilişiğinin kesilmesinin ardından 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi uyarınca 30/07/2024 tarihi itibarıyla önceki kurumu olan AYBÜ’de göreve başlaması gerekmesine rağmen göreve başlamaması sebebiyle anılan
Üniversite tarafından 657 sayılı Kanun’un memurluktan çekilmeye ilişkin 94’üncü maddesi kapsamında ilgili hakkında işlem tesis edilmesi gerektiğinden emeklilik onay işlemlerinin de adı geçen idare tarafından yerine getirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
13. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından özetle; başvuranın Üniversitelerinin i Ana Bilim Dalı’nda profesör kadrosunda görev yapmaktayken YÖK Denetleme
Kurulu üyesi olarak atanıp 26/07/2021 tarihinde söz konusu görevinden ayrıldığı, YÖK’ün 30/07/2024 tarihli yazısında adı geçenin 29/07/2024 tarihi itibarıyla YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinin sona erdiğinin bildirildiği, ancak ilgilinin 29/07/2024 tarihinden beri Üniversitedeki görevine başlamadığı, başvuranın kendi iradesi doğrultusunda Üniversitelerinden emekliye ayrılma talebinin de bulunmadığı, ayrıca kişinin maaş nakil ilmühaberinde belirtilen yeni görev yerinde aylığa hak kazandığı tarihin 15/08/2024 olarak belirlenmesinden anlaşıldığı üzere 2024/Temmuz keseneklerinin YÖK Denetleme Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilmesi gerektiği, başvuranın emeklilik işlemlerinin son görev yeri tarafından yapılması gerektiğinin açık olduğu, ancak başvuranın YÖK Denetleme Kurulu üyeliğinden ayrıldığı ve 2547 sayılı
Kanun’un 60/(c) maddesinden yararlanmak istememesi nedeniyle Üniversitelerindeki görevine de başlamadığının tespit edildiği, dolayısıyla emeklilik işlemlerinin Üniversiteleri tarafından yapılamayacağının görüldüğü, bu kapsamda ilgilinin emeklilik işlemlerinin yapılabilmesi için ya
Üniversitelerinde görev yapıyor olması ya da Üniversitelerinden istifa ederek görevden ayrılmış olması gerektiği aktarılmıştır.
14. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; 5510 sayılı Kanun’un 48’inci maddesi gereğince 4/1-(c)
kapsamında sigortalı sayılan kamu görevlilerinin emeklilik işlemlerinin sonuçlanması açısından emekliye sevk onayının alınmasının bir zorunluluk olarak belirlendiği, 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesine göre ise YÖK Denetleme Kurulu üyeliğine bir kamu görevindeyken seçilenlerden görev sürelerinin sona ermesi nedeniyle söz konusu görevden ayrılanların ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarında tekrar göreve başlayacaklarının hükme bağlandığı, bahse konu hükümde belirtilen kuruma dönüşün tercihe bağlı olmayan bir düzenleme olarak yer aldığı, bu kapsamda ilgilinin AYBÜ’de profesör kadro ünvanında görev
yapmaktayken 26/07/2021 tarihinde YÖK Denetleme Kurulu üyeliğine seçildiği, 14/07/2024 tarihinde görev süresinin sona ermesiyle 29/07/2024 tarihinde ayrılış işleminin gerçekleştirildiği, başvuranın ise
YÖK’e hitaben yazdığı 30/07/2024 tarihli dilekçesinde 29/07/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılmak istediğini bildirdiği, ayrıca adı geçenin aynı talebi Kurumlarına 01/08/2024 tarihli dilekçesiyle ilettiği, ancak 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesi hükmü gereğince başvuranın kendi kurumuna dönüş yapması bir zorunluluk olduğundan 12/08/2024 tarihli yazı ile ilgilinin emeklilik işlemlerine yönelik gereğinin yapılması için AYBÜ’ye bildirimde bulunulduğu, buna cevaben alınan 21/08/2024 tarihli yazıda ise başvuranın Üniversitedeki görevine başlamaması nedeniyle söz konusu işlemlerin yerine getirilemeyeceğinin ifade edildiği, bunun üzerine başvurana 05/09/2024 tarihli yazılarıyla görev yaptığı kuruma müracaat ederek emekliye sevk yazısının gönderilmesi halinde emeklilik işlemlerinin gerçekleştirileceğine yönelik bilgi verildiği, başvuranın hâlen aktif olarak kamu görevinde bulunması nedeniyle açıktan emeklilik işlemlerinin yapılamadığı, bu kapsamda ilgilinin görev yaptığı kurumca emekliye sevk onayının gönderilmesi veya ilgilinin sigortalılığının sona erdirilerek nedeninin bildirilmesi halinde emeklilik işlemlerinin gerçekleştirilebileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
15. Bu çerçevede başvuru konusu somut uyuşmazlığın; başvuranın emekliye ayrılma talebinde bulunduğu 30/07/2024 tarihli dilekçesinin geçerli sayılıp sayılamayacağı ile buna bağlı olarak emeklilik işlemlerinin hangi idare tarafından yürütülmesi gerektiği hususlarında ortaya çıktığı görülmektedir.
16. Öncelikle başvuran ve idareler tarafından Kurumumuza iletilen bilgi ve belgeler kapsamında
başvuruya konu olay ve olgulara bakıldığında:
16.1. Başvuran, AYBÜ’de profesör kadrosunda görev yapmaktayken 26/07/2021 tarihinde YÖK
Denetleme Kurulu üyesi olarak göreve başlamıştır. 2547 sayılı Kanun’un 8/(b) maddesinde düzenlenen üç yıllık görev süresinin bitmesinin ardından başvuranın ayrılış işlemleri YÖK tarafından 29/07/2024 tarihi itibarıyla yapılmıştır.
16.2. Söz konusu ayrılış durumu ve ilgilinin maaş nakil ilmühaberi ile özlük-sicil dosyası başvuranın önceki görev yeri olan AYBÜ’ye 30/07/2024 tarihli yazıyla iletilmiştir. Ancak anılan yazı başvurana 31/07/2024 tarihli bir başka yazıyla bildirilmiş olup başvuranın ilişik kesme işlemlerinin de bu tarihte tamamlandığı anlaşılmaktadır.
16.3. Bu süreç aralığında ise başvuran, YÖK’e hitaben yazmış olduğu 30/07/2024 tarihli dilekçesinde 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinde kendisine tanınan haktan yararlanmayarak AYBÜ’deki profesörlük görevine dönmek istemediğini ve 29/07/2024 tarihinden itibaren emekliye ayrılmayı talep ettiğini ifade etmiştir. Ayrıca başvuran, ilişik kesme formunda da 30/07/2024 tarihli dilekçesindeki emeklilik talebi hususunu şerh düşerek formu doldurmuştur. YÖK’ün 30/07/2024 tarihli cevabi yazısında ise YÖK
Denetleme Kurulu üyeliğinin başvuru tarihi itibarıyla sona ermiş olması nedeniyle anılan dilekçeye yönelik işlem yapılamadığı belirtilmiştir.
16.4. Devamında başvuran, 05/08/2024 tarihli YÖK’e hitaben yazmış olduğu dilekçesinde, işten ayrılış bildirgesinin sehven yanlış çıkış koduyla 29/07/2024 tarihi ve işten ayrılış nedeninin “YÖK Denetleme
Kurulu Üyelik Görev Süresi Sona Erme (2547 S.K. 8/B)” şeklinde bildirildiğini ifade ederek söz konusu işten ayrılış nedeninin düzeltilmesini talep etmiştir. YÖK tarafından 03/09/2024 tarihinde yazılan cevabi yazıda, yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığı ve başvuranın sunmuş olduğu dilekçeyle ilgili işlem tesis edilemediği bildirilmiştir.
16.5. Yine başvuran, 13/09/2024 tarihli YÖK’e hitaben yazmış olduğu dilekçesinde, emeklilik işlemlerinin tamamlanması için gerekli evrakların SGK’ya iletilmesi talebinde bulunmuştur. YÖK ise 17/09/2024 tarihinde başvuranın emeklilik talepli dilekçelerini üst yazıyla SGK’ya iletmiştir.
16.6. Diğer yandan başvuran, SGK’ya hitaben yazdığı 01/08/2024 tarihli dilekçesinde YÖK’e 30/07/2024 tarihinde iletmiş olduğu emeklilik işlemlerinin 29/07/2024 tarihi itibarıyla başlatılması talebini ileri sürmüştür. Bunun üzerine 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) hükümleri gereğince başvuranın AYBÜ’deki görevine dönüşünün tercihe bağlı bir hak olmadığından hareketle ilgilinin 01/08/2024 tarihli dilekçesi SGK tarafından 12/08/2024 tarihli yazıyla AYBÜ’ye yollanmış ve emeklilik talebine yönelik gereğinin yapılması hususu bildirilmiştir.
16.7. AYBÜ tarafından 21/08/2024 tarihli cevabi yazıda ise, adı geçenin 2547 sayılı Kanun’un 60/(c)
maddesinden yararlanmak istememesi ve Üniversitedeki görevine başlamaması nedeniyle emeklilik talebinin yerine getirilemediği belirtilmiştir.
16.8. Bunun ardından SGK tarafından başvurana iletilen 05/09/2024 tarihli yazıda, görev yaptığı kuruma (AYBÜ) başvuruda bulunarak emekliye sevk edildiğine dair belgelerin gönderilmesi halinde durumunun aylık bağlama yönünden incelenebileceği hususu ifade edilmiştir.
17. Başvuru konusu somut uyuşmazlığa uygulanması gereken normlar açısından 2547 sayılı Kanun’un 8 ve 60’ıncı maddeleri ile 5510 sayılı Kanun’un 48’inci maddesine bakmak gerekecektir. Buna göre, YÖK
Denetleme Kurulu üyeliğine seçilen kişilerin görev süresi üç yıldır. Bu kişiler eğer yükseköğretim kurumlarında veya bir kamu görevindeyken üye olarak seçilmişlerse, ilgililerin bahsedilen üç yıllık görev süresini tamamlayarak yeniden seçilmemeleri nedeniyle üyelik görevinden ayrılmaları durumunda ayrıldıkları tarihten itibaren kendi kurumlarına boş kadro şartı aranmaksızın dönüşleri yapılır.
18. Görüldüğü üzere, hâlihazırda bir yükseköğretim kurumu veya bir kamu görevinde çalışmakta olup da
YÖK Denetleme Kurulu üyesi olarak atanan kişiler için üç yıllık görev süresinin bitmesinin ardından önceki kurumuna dönüş hakkı tanınmış olmakla beraber bu hakkın kullanımında idareye herhangi bir takdir alanı bırakılmamıştır.
19. Yani, herhangi bir yazılı talep şartı aranmaksızın kişilerin görev süresinin bitip de YÖK Denetleme
Kurulu üyeliğinden ilişikleri kesildiği takdirde önceki kurumlarına dönüşlerinin sağlanması adına gerekli usuli işlemler idarece kendiliğinden başlatılmak zorundadır. Bu durumda, YÖK Denetleme Kurulu üyesi
/
olan birisinin üyelik görev süresinin bitmesiyle birlikte önceki kurumuna dönüş yapması yasal olarak öngörülmüş olup kurumlar arası naklen atamaya benzer bir sürecin işlediği karşımıza çıkmaktadır.
20. O halde, söz konusu kuruma dönüş işlemleri bağlı yetki kapsamında kalmakla birlikte bildirici değil kurucu bir nitelik taşımaktadır. Dolayısıyla idarenin ihmali bir davranışla bu işlemleri gerçekleştirmemiş olması kişileri hak kaybına uğratabilecektir.
21. Öte yandan, kişilerin üyelikten önceki görevlerine dönüşüne yönelik idarece gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin her ne kadar kişinin isteğinden bağımsız bir şekilde yürütülmesi öngörülmüşse dahi idarenin kanuniliği ilkesinden hareketle belirli usul ve esaslara uygun olması beklenir. Bu usul ve esaslar ise hukuk devleti ilkesinden kaynaklanan belirlilik, öngörülebilirlik gibi koşulları bünyesinde taşımalıdır.
22. Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken temel
hukuk ilkeleri ve Anayasa’nın bulunduğunun bilincinde olan devlettir (Anayasa Mahkemesi [AYM], E:
2001/406, K: 2004/20, T: 17/02/2004).
23. Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin önkoşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Bu bakımdan, kanunun metni, bireylerin, gerektiğinde hukuki yardım almak suretiyle, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecek düzeyde kaleme alınmış olmalıdır.
Dolayısıyla, uygulanması öncesinde kanunun, muhtemel etki ve sonuçlarının yeterli derecede öngörülebilir olması gereklidir (AYM, E: 2013/39, K: 2013/65, T: 22/05/2013).
24. Bu itibarla, YÖK Denetleme Kurulu üyeliği görev süresi biten bir kişinin bu göreviyle ilişiğinin kesilip önceki kurumuna dönüşünün yapılmasına ilişkin işlemlerden haberdar edilmesi ve ona göre hareket edebilecek bir alana sahip olması bahsedilen ilkelerin gereklerindendir. Her ne kadar üç yıllık görev süresinin başlangıcı ve bitişi kanunen öngörülen bir durum olsa da idari sürecin her aşaması kişiyi ilgilendirmekte olup idarenin de bunun bilinciyle ve sorumluluğuyla işlemlerini gerçekleştirmesi önem taşımaktadır.
25. Diğer taraftan, 5510 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde; 4/1-(c) kapsamındaki kamu görevlilerinin emekliye sevk edilmesi işlemlerinin nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin kuralların yer aldığı görülmektedir.
Anılan hükümde, istek üzerine emekli olunacak hallerde kamu idaresinin en yüksek amirinin onayı ile
emeklilik işlemlerinin tamamlanacağı ve yetkili makamın emekliye sevk onayının talep tarihinden itibaren bir ayı geçemeyeceği belirtilmiştir. Böylelikle, kamu görevinde bulunan kişilerin kendi istekleriyle emekli olmaları ancak kurum amirinin emekliye sevk onayının alınması şartıyla mümkün olabilmektedir. Bununla beraber talep tarihinden itibaren en geç bir ay içinde söz konusu onayın verilmesi, yukarıda aktarılana benzer şekilde bağlı yetkiye tabi tutulmuştur. Kanunla öngörülen bu yetkinin ihmali bir davranışla kullanılmaması durumunda kişilerin emeklilik işlemleri kapsamında hak kaybına uğramaları ihtimali gündeme gelebilecektir.
26. Bu doğrultuda başvuru konusu somut uyuşmazlığa bakıldığında:
26.1. Başvuranın YÖK Denetleme Kurulu üyeliği görevine 26/07/2021 tarihinde başladığı ve üç yıllık görev süresinin esasen 26/07/2024 tarihinde sona erdiği görülmektedir. Ancak YÖK tarafından başvuranın üyelik görevinden ayrılışı 29/07/2024 tarihi itibarıyla yapılmış olup kendisi 31/07/2024 tarihli yazıyla bu durumdan haberdar edilmiştir.
26.2. Başvuran ise henüz üyelik görevinden ayrılışına yönelik kendisine bildirim yapılmadan 30/07/2024 tarihli dilekçesinde emekliye ayrılma talebini YÖK’e iletmiştir. Buna karşın YÖK tarafından başvurana o tarihte görevden ayrılışının gerçekleştiği ileri sürülerek emeklilik talebine ilişkin herhangi bir işlem yapılamayacağı yönünde bir yanıt verilmiştir.
26.3. Somut olay ve olguların gelişimine bakıldığında, her ne kadar YÖK tarafından başvuranın üyelik görevinin 29/07/2024 tarihi itibarıyla sona erdiğinden bahsedilse de fiili durumun böyle gerçekleşmediği yönünde göstergeler mevcuttur.
26.4. Öyle ki, başvuranın 31/07/2024 tarihinde ilgili yazıyı tebliğ alması ve ilişik kesme formunda 30/07/2024 tarihinde kayda girmiş olan emeklilik dilekçesindeki talebini şerh düşmesi göstermektedir ki
YÖK’ün iddia ettiği üzere başvuranın fiilen görevden ayrılışı 29/07/2024 tarihinde gerçekleşmemiştir.
Kaldı ki YÖK tarafından başvuran hakkında düzenlenen işten ayrılış bildirgesi ile personel nakil bildiriminde tebliğ tarihinin 29/07/2024 olduğu yönünde somut olayla örtüşmeyen bilgiler bulunmaktadır.
Bu tür durumların somut olaydaki maddi gerçeği tam anlamıyla yansıttığından söz edilemeyeceği gibi kamusal yetkilerle donatılmış idare organlarının iddialarına duyulan güven karşısında bireylerin kendi iddialarını ortaya koyabilmesinde adil olmayan bir sonuç doğurduğu ortadadır.
26.5. Dolayısıyla, hukuk devletinin önkoşullarından olan hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde, kişilerin haklarında tesis edilen işlemler konusunda bilgi sahibi edinilmeden o işlemlerin sonuçlarına katlanması beklenemez. Kaldı ki 2547 sayılı Kanun’un 60/(c) maddesinde kişilere tanınan hakkın tercihe bağlı olmadığının kabulü halinde dahi kişinin önceki kurumuna dönüş işlemlerine dair bilgilendirilmesi idarenin usuli yükümlülüğüdür. Bu yükümlülüklere uygun hareket edilmediği takdirde eğer ki kişi, öngöremediği ve istemediği bir sonuçla karşılaşırsa kişi yönünden doğan olumsuz sonucun giderilmesine yönelik sorumluluğun da idareye yüklenmesi lazım gelir.
26.6. Bu itibarla, 5510 sayılı Kanun’un 48’inci maddesi uyarınca başvuranın henüz görevden ayrılmadığı bir tarihte idareye (YÖK) sunmuş olduğu emeklilik talebini içeren dilekçesinin ilgili idarenin en yüksek amiri tarafından onaylanması yoluyla emeklilik işlemlerinin tamamlatılması şeklinde bir süreç yürütülmesi gerektiği açıktır. Zaten yukarıda da belirtildiği üzere ilgili kanun hükmüyle emekliye sevk onayına ilişkin idareye bağlı yetki tanınmış olup bir ay içinde emekliye sevk onayının verilmesi idarenin yasal zorunluluğudur.
26.7. Sonuç olarak, başvuranın emeklilik talebini ilettiği 30/07/2024 tarihinde henüz YÖK Denetleme
Kurulu üyeliği görevinden ayrılmadığının kabul edilerek ilgilinin emeklilik sevk onayı işlemlerinin YÖK tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği, bu nedenle idarenin kanuniliği ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde YÖK tarafından başvuranın emeklilik talebinin reddedilmesine yönelik uygulanan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete uyarlık görülemediği değerlendirilmektedir.
27. Bu kapsamda yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları ile idarelerin beyanları, ilgili mevzuat hükümleri ve konuya ilişkin yargı kararları çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme sonucunda; başvuranın 30/07/2024 tarihli dilekçesinde ileri sürdüğü emeklilik talebinin o tarihte YÖK Denetleme Kurulu üyeliği görevinden ayrılışının gerçekleştirilmesi nedeniyle idare (YÖK)
tarafından reddedilmesine yönelik uygulanan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete uyarlık görülemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareler tarafından başvurana ve Kurumumuza makul sürede cevap verildiği görülmüş olup “makul sürede karar verme” ve “kararların geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı, ancak başvurana verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ile idarenin (YÖK) Kurumumuza iletmiş olduğu yanıtta ilgili ve yeterli bir gerekçeye dayanmadığı anlaşıldığından “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranılmadığı görülmüş olup idarelerin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararı’nın idareye tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir işlem ya da eylem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN KABULÜNE,
-Başvuranın 30/07/2024 tarihli dilekçesinde belirttiği üzere emekliye sevk işlemlerinin tamamlanmasına yönelik gereğinin yapılması için YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
-Ayrıca başvuranın 30/07/2024 tarihli dilekçesi esas alınarak emekliye sevk onayına ilişkin 5510 sayılı
Kanun’un 48’inci maddesinde yer alan bir aylık süre de göz önünde bulundurulmak suretiyle emeklilik işlemlerinin tamamlanması hususunda SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idareler
(YÖK ve SGK) tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idarelere hatırlatılmasına, Kararın BAŞVURAN ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA, SOSYAL GÜVENLİK
KURUMU BAŞKANLIĞINA ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/