|
ÖZET: Danıştay kararında, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tez aşamasındaki bir öğrencinin, COVID-19 pandemisi nedeniyle tez çalışmasının sekteye uğradığını ve ek süre talep ettiğini belirtmektedir. Öğrencinin ilk kayıt dondurma talebi, Yükseköğretim Kurulu’nun 31.03.2020 tarihli kararı çerçevesinde kabul edilerek kaydı dondurulmuş ve dondurulan süre azami süresine eklenmiştir. Ancak, öğrenci daha sonra ek süre talep ettiğinde, Enstitü Yönetim Kurulu bu talebi reddetmiştir.
Kararda, ek süre verilmesi hususunda yükseköğretim kurumlarına takdir hakkı tanındığı, ancak bu hakkın sınırsız olmadığı vurgulanmaktadır. Öğrencinin ilk dilekçesinin azami süresinin dolmasından önce verildiği ve tez danışmanının olumlu görüşünün bulunduğu göz önüne alındığında, Enstitü Yönetim Kurulu’nun ret kararının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile Enstitü Yönetim Kurulu’nun kararlarının geri alınması ve ek süre talebinin yeniden değerlendirilmesi tavsiye edilmiştir. |
2.2) Pandemi nedeni ile Yükseköğretim Kurulunun 31.03.2020 tarihli ve sayılı kayıt
dondurma ile ilgili karar aldığı, ilgili kararın 1 inci maddesinde, “Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyde kayıtlı olup öğrenim gören öğrencilerin, kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumlarından talep etmeleri halinde 2019-2020 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde kayıtlarının dondurulmasına ve kayıt dondurulan sürenin azami süreden sayılmamasına” denildiği, bu kapsamda başvuranın 08.04.2020 tarihinde OBYS’den kayıt dondurma talebinde bulunduğu, talebinin Yönetim Kurulunda görüşüldüğü ve 21.04.2020 tarih ve 2020/13 sayılı karar ile aynı durumda olan tüm tez aşamasındaki öğrencilere olduğu gibi 2019-2020 Bahar döneminde kaydının dondurulduğu ve dondurulan sürenin azami öğrencilik süresine eklendiği;
2.3) Yükseköğretim Kurulunun 10.06.2020 tarihinde Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 35 inci maddesinin sekizinci fıkrasına eklenen “Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönemi afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.” denildiği;
2.4) Yükseköğretim Kurulunun ilgili kararlarında süre verilip verilmeyeceği hususunda
değerlendirmenin yetkili kurullara bırakıldığı, Enstitü Yönetim Kurulunun, tezi konusunda, kapsamında, tez danışmanının görüşüne, tezin geçtiğimiz süreçten nasıl etkilendiğine, bu konudaki bilgi ve belgelere bakarak öğrencilerin durumunu değerlendirerek karar vermekte olduğu, bu kapsamda başvuranın 06.10.2020 tarihli azami süresinin bitimine iki gün kala verdiği ek süre talepli dilekçesinde, tez danışmanının görüşü, tezinin süreçten nasıl etkilendiği, bu kapsamda bilgi veya herhangi bir belge sunmadığından 08.10.2020 tarih ve sayılı
Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile talebinin reddedildiği, devam eden süreçte 08.10.2020 tarihi itibari ile uzatılmış olan azami süresinin bittiği ve Üniversitenin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi gereğince kaydının silindiği;
Şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
3) Kurumumuzun 12.03.2021 tarihli ve sayılı ilave bilgi-belge talep yazısına
istinaden Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünün 16.03.2021 tarihli ve sayılı yazısında talep edilen ilave bilgi-belgeler sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 6.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders
kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim
Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
7) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin;
7.1) “Yüksek Lisans Programları” “Süre” başlıklı 7 nci maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.”
7.2) “Programlar, sınavlar ve değerlendirme” başlıklı 34 üncü maddesinin dördüncü
fıkrasında; “(4) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”
7.3) “Diğer hükümler” başlıklı 35 inci maddesinin sekizinci fıkrasında; “(Ek: RG-
10.6.2020-31151) Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.”
8) 05.10.2017 tarihli ve 30201 sayılı Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
8.1) “Lisansüstü programların azami süreleri” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) Lisansüstü
programların tamamlanma süresi, bilimsel hazırlık ve/veya yabancı dil hazırlıkta geçen süre hariç, kayıtlı olunan programda derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırılıp yaptırılmadığına bakılmaksızın; … b) Tezli yüksek lisans programlarında en fazla altı yarıyıldır… (2) Azamî süreler içerisinde; tezli yüksek lisans programlarında
GANO’su 2,50’nin, doktora ve sanatta yeterlik programlarında ise 3,00’ın altında kalan veya dönem projesi/tez/sanatta yeterlik çalışmasında başarısız olan ya da tez/sanatta yeterlik çalışması savunma sınavına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.”
8.2) “Kayıt dondurma ve kayıt silme” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen
nedenlerin ortaya çıkması veya öğrenci tarafından belgelendirilmesi halinde, öğrencinin kaydı
Enstitü Yönetim Kurulunun kararı ile bir yıla kadar dondurabilir: a) Tam teşekküllü kamu hastanesinden alınan heyet raporu ile belgelenmiş sağlık sorunu, b) YÖK kararı ile öğrenime ara verilmesi, c) Doğal afetler nedeniyle öğrencinin öğrenime ara vermek zorunda olması, ç)
Eşinin veya birinci dereceden kan yahut sıhrî hısımlarının ağır/acil hastalığı dolayısıyla onlara bakacak başka kimsenin bulunmaması, d) Tecil hakkını kaybetmesi veya tecilinin kaldırılması suretiyle askere alınması, e) Tutukluluk hali, f) Öğrencilik sıfatını kaldırmayan veya
Üniversiteden çıkarılmasını gerektirmeyen mahkûmiyet hali, g) Enstitü Yönetim Kurulunun kabul edeceği diğer nedenler. (2) Öğrenci, birinci fıkrada belirtilen nedenlerden herhangi birinin ortaya çıktığı tarihten itibaren iki ay içinde, kayıt dondurma talebiyle doğrudan veya kanunî temsilcisi vasıtasıyla Enstitüye başvurması gerekir. (3) Azamî kayıt dondurma süresi; bilimsel hazırlık programı ve tezsiz yüksek lisansta bir yarıyıl, tezli yüksek lisansta iki yarıyıl, doktora/sanatta yeterlikte dört yarıyıldır. Kayıt dondurma nedeninin devam etmesi veya birinci fıkrada yer alan başka bir nedenin ortaya çıkması halinde, kayıt dondurma süresi aynı usulle uzatılabilir. Askerlik, tutukluluk ve mahkûmiyet durumlarında ise kayıt, bu hallerin süresi kadar dondurulabilir. (4) Öğrenci, mazeretinin kayıt dondurma süresinden önce sona ermesi halinde, Enstitü tarafından belirlenen yükümlülükleri yerine getirerek kaydının açılmasını talep edebilir.
8.3) “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 30 uncu maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan hallerde; 2547 sayılı Kanun, YÖK’ün lisansüstü eğitime ilişkin düzenlemeleri ve kararları, Üniversitenin lisansüstü eğitim ile ilgili düzenlemeleri, Senato ve
Üniversite Yönetim Kurulunun kararları uygulanır. (2) Bu Yönetmelikteki hükümlerin uygulanması sürecinde ortaya çıkabilecek tereddütlü durumları gidermeye, ilgisine ve yetki alanına göre Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör, Enstitü Kurulu, Enstitü Yönetim
Kurulu ve anabilim/anasanat dalı başkanlığı yetkilidir.”
9) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı tarafından tüm
üniversitelere iletilen 31.03.2020 tarihli ve E.24625 sayılı “Yeni Koronavirüs Hastalığı
Salgınında Eğitim-Öğretim Süreçleri (Kayıt Dondurma)” ile ilgili kararda; “Bilindiği üzere küresel salgın Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) nedeniyle Kurulumuz tarafından bazı kararlar alınmış olup 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar dönemine münhasır olmak üzere; 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı Bahar döneminde yüz yüze eğitim yapılmadan eğitim ve öğretim faaliyetlerinin imkânlar nispetinde, sadece uzaktan öğretim, açık öğretim ve dijital öğretim yöntemi ile yapılmasına karar verilmiştir. Eğitim ve öğretim süreçlerinin mümkün olduğunca kesintiye uğramadan yürütülebilmesi için, her düzeydeki yükseköğretim programlarında yer alan derslerin “teorik kısımlarının gerekli teknik alt yapı ve yeterliğe haiz olmaları durumunda” hangilerinin uzaktan ve dijital öğretim yöntemi ile yapılacağına yükseköğretim kurumlarının yetkili organlarınca karar verilmesine imkân tanınmıştır.
Kurulumuza yapılan muhtelif başvurularda söz konusu küresel salgın nedeniyle ikametgâhlarına dönen öğrencilerin, bulundukları yerlerde internet erişimi, bilgisayar temini vb. olanakları sağlamakta zorlandıkları ifade edilerek uzaktan devam edemedikleri dersler nedeniyle mağduriyetlerinin giderilmesine imkân tanınması istenmiştir. COVID-19 küresel salgınının bahar dönemi eğitimi başladıktan sonra ortaya çıkması yükseköğretim kurumlarındaki ders ekle-sil işlemlerinin sona ermesi, dönem sırasında bazı öğrencilerin uzaktan öğretime devam etme imkânlarının olmadığı da göz önünde bulundurularak,
31.03.2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında Kurulumuz tarafından
COVID-19 küresel salgını dolayısıyla: 1. Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyde kayıtlı olup öğrenim gören öğrencilerin, kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumlarından talep etmeleri halinde 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar döneminde kayıtlarının dondurulmasına ve kayıt dondurulan sürenin azami süreden sayılmamasına, 2.
Bununla birlikte lisansüstü eğitimde tez aşamasında olan öğrencilerin; a) Tezlerinin konu, nitelik ve mahiyetlerinin müsait olması, ayrıca tezlerine uzaktan öğretimle devam etme imkânı bulunması durumunda tez döneminde öğretimlerine devam edebilmeleri ile kayıt dondurma işleminden yararlanıp yararlanamayacağı hususlarında ilgili tez danışmanın görüşü alınması kaydıyla üniversite yönetim kurulunca değerlendirilerek karar verilmesine, b) Bu süreçte tez döneminde olup azami süresi biten öğrenciler için eğitime ara verilen süre kadar ilave süre verilmesine, c) Tez teslim, savunma ve yeterlik sınav tarihlerinin belirlenmesinde küresel salgının etki süreci ve öğrencinin şartlarının dikkate alınmasına, tez savunma ve yeterlik sınavlarının “denetlenebilir ortam ve şartlarda gerçekleştirilmesi ve muhakkak kayıt altına alınması şartıyla” dijital imkânlar ile yapılabileceğine, bununla birlikte bu konuda erteleme ve kayıt dondurma imkânından da yararlanılabileceğine 3. Bu kararların 2019-2020 eğitim öğretim yılı Bahar dönemi ile sınırlı olmasına”, karar verildiği;
10) 31.03.2020 tarihli Marmara Üniversitesi Senato Kararları Uygulama Esasları’nda;
“A. Kayıt dondurma işlemleri Senato Kararları Duyurusunda belirtildiği gibi kayıt dondurma talebinde bulunan öğrenciler öğrenci bilgi yönetim sistemi (ÖBYS) üzerinden girerek kayıt dondurma taleplerini yapabilmektedir. Yükseköğretim Kurulu’nun kararları gereği kayıt dondurma talepleri kabul edilecektir. Her birimin öğrenci işleri sorumlusu kayıt dondurma taleplerini elle (manuel) olarak gerçekleştirecektir. Dekanlıklar/Müdürlükler Yönetim Kurulu kararları sonucunda kaydı dondurulan öğrencilerin listesini 22 Nisan 2020 tarihinde birimlerinin bölüm/anabilim dalları/anasanat dalları/bilim dalları ve üniversitemiz öğrenci işleri dairesi başkanlığıyla paylaşacaktır.”
11) 28.04.2020 tarihli “COVID-19 Salgını Nedeni ile Kayıt Dondurma Başvuruları
Hakkında” Duyuru’da (https://sbe.marmara.edu.tr/notice/covid-19-salgini-nedeni-ilekayit-dondurma-basvurulari-hakkinda); “31.03.2020 tarihli Üniversitemiz Senato Kararları
Uygulama Esasları gereği süresi içerisinde (öbys) üzerinden kayıt dondurma talebinde bulunan öğrencilerimizin talepleri Enstitümüz Yönetim Kurulunca değerlendirilmiştir. Bu kapsamda; ders aşamasında olan öğrencilerimizin bir dönem, diğer aşamalarda olan öğrencilerimizin ise eğitime ara verilen süre kadar (16 Mart – 31 Mayıs tarihleri arası) kayıtları dondurulmuş olup, belirtilen süreler öğrencilik azami sürelerine eklenmiştir. OBYS den veya e-Devlet’ten durumunuzu kontrol edebilirsiniz.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yönetim Kurulunun 24.09.2020 tarihli ve 2020-34 sayılı ve 08.10.2020 tarihli ve sayılı kararlarının geri alınması ve başvuranın ek süre talebinin, tez danışmanının görüşünün de alınarak Enstitü Yönetim Kurulunda yeniden değerlendirilmesi hususunda Marmara
Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Kurumumuza yapılan başvuruda, Marmara Üniversitesi Yönetişim ve Sivil Toplum
Kuruluşları tezli yüksek lisans programı öğrencisi olan başvuranın, tezsiz programdan geçiş yaptığı için azami süresinin son yılında tezini ancak yazmaya başladığını, Mart ayında başlayan salgın sebebi ile tezinin yarım kaldığını, sonrasında Ağustos ayı içerisinde tekrar tezini yazmaya başladığında ise yalnızca eğitime ara verilen süre kadar ek süre verilmesinden ötürü
Ekim ayı başında okul ile ilişiğinin kesildiğini, kayıt dondurma dilekçesinin de reddedildiğini ifade ettiği ve 10.06.2020 tarihli yeni düzenleme çerçevesinde pandeminin de devam etmesi sebebi ile hakkı olan 1 dönem ek sürenin tarafına verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
14) Somut olaya bakıldığında;
14.1) Başvuranın Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetişim ve Sivil Toplum
Kuruluşları tezsiz yüksek lisans programına 27.07.2017 tarihinde kayıt yaptırdığı;
14.2) 20.02.2019 tarihinde kurumiçi yatay geçiş ile Yönetişim ve Sivil Toplum Kuruluşları tezli
yüksek lisans programına geçiş yaptığı ve Enstitü Yönetim Kurulunun 28.02.2019 tarihli ve sayılı kararı ile programa intibakının yapıldığı;
14.3) Başvuranın “Türk Dış Politikasında Sivil Toplum Kuruluşları: Türkiye Diyanet Vakfı
Örneği” başlıklı tez önerisinin 02.07.2019 tarihinde kabul edildiği;
14.4) Yükseköğretim Kurulunun 31.03.2020 tarihinde kayıt dondurma ile ilgili kararı aldığı;
14.5) Başvuranın 08.04.2020 tarihinde OBYS üzerinden kayıt dondurma talebinde bulunduğu
ve talebin Yönetim Kurulunda görüşüldüğü ve 21.04.2020 tarihli ve sayılı karar ile kaydının dondurulduğu ve dondurulan sürenin azami süresine eklendiği;
14.6) 28.04.2020 tarihli duyuruda, ders aşamasında olan öğrencilerin bir dönem, diğer
aşamalarda olan öğrencilerin ise eğitime ara verilen süre kadar (16 Mart – 31 Mayıs tarihleri arası) kayıtlarının dondurulduğu ve belirtilen sürelerin öğrencilik azami sürelerine eklendiği, durumun OBYS’den veya e-Devlet’ten kontrol edilebileceği hususlarının duyurulduğu;
14.7) Başvuranın, 14.09.2020 tarihli Öğrenci Dilekçe Formunda “pandemi sürecinde teziyle
ilgili görüşmeleri tamamlayamadığı için 10.06.2020 tarihli Resmi Gazete’nin sayılı kararı gereğince bir dönem ek süre hakkını kullanmayı” talep ettiği, formun “Öğretim üyesi/Danışman Görüşü” kısmında tez danışmanının “Destekliyorum” kutucuğunu işaretlediği, bu talebin 24.09.2020 tarihli Enstitü Yönetim Kurulunda görüşüldüğü ve 2020-34 sayılı kararla, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gereğince 01.06.2020 tarihi itibariyle normal sürece dönülmesi, YÖK Başkanlığının 10.06.2020 tarihli kararı, hâlihazırda eğitim ve öğretim sürecinin devam etmesi ve daha önce ek süre alması kapsamında talebin reddedildiği ve 30.09.2020 tarihli yazıyla bu kararın başvurana bildirildiği;
14.8) Başvuranın, 06.10.2020 tarihli Öğrenci Dilekçe Formunda “tez çalışmasının ilk
bölümünü tamamladığını, ancak Mart ayının ortasında başlayan salgın sebebi ile vakıf yöneticileri ve gönüllülerle olan görüşmelerini Ağustos ayı sonu ve Eylül ayında gerçekleştirdiğini, danışman hocasının da onayı ile tezinin en kısa sürede sonuçlandırabilmek için ek süre talep ettiğini” belirttiği ve bu talebin 08.10.2020 tarihli ve sayılı Enstitü
Yönetim Kurulunun kararı ile reddedildiği;
14.9) Başvuranın uzatılmış azami süresinin bitmiş olması nedeniyle 08.10.2020 tarihli ve
Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla kaydının silindiği;
14.10) Başvuranın 16.10.2020 tarihinde Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
15) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda;
yükseköğretim kurumlarında, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; 20.04.2016 tarihli
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde tezli yüksek lisans programının süresinin her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olduğu ve programın en çok altı yarıyılda tamamlanacağı, dört yarıyıl sonunda derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği; 10.06.2020 tarihinde eklenen fıkra ile lisansüstü programlarla ilgili devam ve diğer esasların senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirleneceği; yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebileceği ve verilen bu ek sürelerin azami süreden sayılmayacağı; Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde, lisansüstü programların tamamlanma süresinin, her dönem için kayıt yaptırılıp yaptırılmadığına bakılmaksızın tezli yüksek lisans programlarında en fazla altı yarıyıl olduğu, azamî süreler içerisinde; tezli yüksek lisans programlarında tez savunma sınavına girmeyen öğrencinin
Üniversite ile ilişiğinin kesileceği, sağlık sorunu, doğal afetler, tutukluluk hali, YÖK kararı ile öğrenime ara verilmesi gibi nedenlerin ortaya çıkması veya öğrenci tarafından belgelendirilmesi halinde öğrencinin kaydının Enstitü Yönetim Kurulunun kararı ile bir yıla kadar dondurabileceği; bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; 2547 sayılı Kanun’un, YÖK’ün lisansüstü eğitime ilişkin düzenlemeleri ve kararlarının, Üniversitenin lisansüstü eğitim ile ilgili düzenlemelerinin, Senato ve Üniversite Yönetim Kurulunun kararlarının uygulanacağı, bu Yönetmelikteki hükümlerin uygulanması sürecinde ortaya çıkabilecek tereddütlü durumları gidermeye de, ilgisine ve yetki alanına göre Senato, Üniversite Yönetim
Kurulu, Rektör, Enstitü Kurulu, Enstitü Yönetim Kurulu ve anabilim/anasanat dalı başkanlığının yetkili olduğu; 31.03.2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar dönemine münhasır olmak üzere yükseköğretim kurumlarında lisansüstü düzeyde kayıtlı olup öğrenim gören öğrencilerin, kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumlarından talep etmeleri halinde 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar döneminde kayıtlarının dondurulmasına ve kayıt dondurulan sürenin azami süreden sayılmamasına, bununla birlikte lisansüstü eğitimde tez aşamasında olan öğrencilerin kayıt dondurma işleminden yararlanıp yararlanamayacağı hususlarında ilgili tez danışmanın görüşü alınması kaydıyla üniversite yönetim kurulunca değerlendirilerek karar verilmesine, bu süreçte tez döneminde olup azami süresi biten öğrenciler için eğitime ara verilen süre kadar ilave süre verilmesine karar verildiği; 31.03.2020 tarihli Marmara Üniversitesi Senato Kararları
Uygulama Esasları’nda ise kayıt dondurma talebinde bulunan öğrencilerin öğrenci bilgi yönetim sistemi (ÖBYS) üzerinden girerek kayıt dondurma taleplerini yapabilecekleri, Yükseköğretim Kurulu’nun kararları gereği kayıt dondurma taleplerinin kabul edileceği; Üniversitenin 28.04.2020 tarihli duyusunda ise bu kapsamda; ders aşamasında olan öğrencilerin bir dönem, diğer aşamalarda olan öğrencilerin ise eğitime ara verilen süre kadar (16 Mart – 31
Mayıs tarihleri arası) kayıtlarının dondurulduğu ve belirtilen sürelerin azami sürelere eklendiği;
Hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
16) Kurumumuzca yapılan incelemede; uyuşmazlığın, tez aşamasında olan başvuranın salgın
sebebi ile çalışmalarının sekteye uğradığı iddiası ile tarafına ek süre verilmesi talebinin reddedilmesine ilişkin olduğu anlaşılmış olup;
16.1) Azami süresi 2019-2020 eğitim-öğretim yılının Bahar dönemi sonunda bitmesi gereken
başvuranın ilk kayıt dondurma talebinin, YÖK’ün, tez döneminde olup azami süresi biten öğrenciler için eğitime ara verilen süre kadar ilave süre verilmesi kararı çerçevesinde değerlendirildiği ve üniversitenin talep eden bütün öğrencilerine uygulandığı üzere eğitime ara verilen süre kadar (16 Mart – 31 Mayıs tarihleri arası) başvuranın kaydının dondurulduğu, bu sürenin azami süresine eklendiği ve yapılan bu işlemlerin duyurulduğu ve hatta sürecin edevletten veya OBYS’den takip edilebileceğinin de vurgulandığı, bu aşamada başvuranın herhangi bir itirazının da olmadığı;
16.2) Öncesinde sadece belli koşullar ve talebi halinde öğrencilere kayıt dondurma hakkı
verilirken son olarak Covid-19 salgını nedeniyle 10.06.2020 tarihinde Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliği’ne eklenen bir fıkrayla yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebileceğinin ve verilen bu ek sürelerin azami süreden sayılmayacağının belirlendiği, bu düzenlemeyle afet ve salgınlarda “tez aşamasındaki öğrencilere” talepleri halinde ek süre verilmesi hususunda yükseköğretim kurumlarına takdiri yetki verildiği;
16.3) Başvuranın da bu çerçevede 14.09.2020 ve 06.10.2020 tarihinde matbu “Öğrenci Dilekçe
Formu”nu doldurarak salgın nedeniyle yapması gereken görüşmeleri zamanında yapamadığını belirterek ek süre talep ettiği, ancak bu taleplerinin Enstitü Yönetim Kurulu tarafından reddedildiği;
16.4) Üniversitenin Kurumumuza verdiği ilk cevapta, sürenin verilip verilemeyeceği hususunda
değerlendirmenin üniversitenin yetkili kurullarına bırakıldığı, Enstitü Yönetim Kurulunun, tezin konusunda, tez danışmanının görüşüne, tezin geçilen süreçten nasıl etkilendiğine, bu konudaki bilgi ve belgelere bakarak öğrencilerin durumunu değerlendirdiği ve karar verdiği, bu kapsamda, başvuranın azami süresinin bitimine iki gün kala dilekçe (06.10.2020 tarihli dilekçe)
verdiği ve ayrıca tez danışman görüşünün ve tezin süreçten nasıl etkilendiğine dair bilgi-belge sunulmadığı hususlarının açıklandığı;
Görülmüştür.
17) İnceleme sürecinde, üniversitenin “başvuranın azami süresinin bitimine iki gün kala dilekçe
verdiği ve ayrıca tez danışman görüşünün ve tezin süreçten nasıl etkilendiğine dair bilgi-belge sunulmadığı” şeklindeki açıklamalar başvurana sorulduğunda, ilk olarak 14.09.2020 tarihinde dilekçe verdiği, bu dilekçesinde danışmanının olumlu görüşünün yer aldığı öğrenilmiş ve bu durumu netleştirmek adına ilave bilgi-belge talep edilmiş ve gelen bilgi-belgelerde başvuranın
14.09.2020 tarihinde verdiği Öğrenci Dilekçe Formu ve bu formda danışmanının olumlu görüşü
görülmüştür.
18) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuatın birlikte
değerlendirilmesi neticesinde;
18.1) Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, yükseköğretim kurumları tarafından,
salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebileceğinin ve verilen bu ek sürelerin azami süreden sayılmayacağının kurala bağlandığı ve bu kararda yükseköğretim kurumlarına takdir hakkı verildiği, başvuranın ek süre talebinin de bu kapsamda değerlendirilerek talebin reddine karar verildiği, söz konusu ret kararında gerekçe olarak eğitim ve öğretim sürecinin devam etmesi ve başvurana daha önce ek süre verilmesi hususlarının gösterildiği, her ne kadar daha önce ek süre verilmesi bir dönem daha ek süre verilmesine engel olmasa da Kurumumuza verilen cevapta danışman görüşünün ve tezin süreçten nasıl etkilendiğine ilişkin bilgi-belge olmadığı, ayrıca azami sürenin dolmasına iki gün kala dilekçe verildiği hususlarının Enstitü Yönetim Kurulu tarafından dikkate alınarak ret kararı verildiğinin açıklandığı görülmüştür.
18.2) Her ne kadar ek süre verilmesi hususunda yükseköğretim kurumlarının takdir hakkı
olduğu açık olsa da bu hakkın mutlak ve sınırsız olduğunun söylenemeyeceği, kamu hizmetinin verimliliği, etkinliği ve kamu yararı ile kişi yararı arasında bir denge kurulması sorumluluğunun bu hak ve yetkinin sınırını oluşturduğu kabul edilerek başvuru özelinde üniversitenin ret gerekçesi olarak ortaya koyduğu danışman görüşünün olmadığı ve azami sürenin dolmasına iki gün kala dilekçe verildiği şeklindeki açıklamaların gerçeği yansıtmadığı, başvuranın ilk dilekçesini 14.09.2020 tarihinde verdiği, bu tarihin azami sürenin dolduğu 08.10.2020 tarihinden makul derecede önce olduğu, ayrıca bu ilk dilekçede danışmanın kaydın dondurulması ile ilgili olarak olumlu görüş beyan ettiği, diğer yandan başvuranın tezinin salgından nasıl etkilendiğini de formda belirttiği tespit edildiğinden söz konusu takdir hakkının başvuruya konu somut olayın gereklerine uygun olarak kullanılmadığı değerlendirilmiştir.
18.3) Diğer yandan, 08.10.2020 tarihli ve 2020-39 sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararında,
Cumhurbaşkanlığı Kararı gereğince 1 Haziran 2020 tarihi itibariyle normal sürece dönülmesi, YÖK Başkanlığının 10.06.2020 tarihli kararı, hâlihazırda eğitim ve öğretim sürecinin devam etmesi ve adı geçene daha önce ek süre verilmesi sebebiyle başvuranın bir dönem ek süre talebinin reddine karar verildiği belirtilmekte ise de; başvuranın bir dönem ek süre talebinin
20.04.2016 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin sekizinci
fıkrası kapsamında yapılmış olması, söz konusu fıkranın 10.6.2020 tarihli ve 31151 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olması, başka bir deyişle Yönetmelikle tanınan bir dönem ek süre talep etme hakkının zaten Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gereğince
1 Haziran 2020 tarihi itibariyle normal sürece dönülmesi akabinde 10.6.2020 tarihinde tanınmış
olması sebebiyle de Enstitü Yönetim Kurulu kararının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
18.4) Bu çerçevede, başvuranın ek süre verilmesi talebinin Marmara Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun 24.09.2020 tarihli ve sayılı ve 08.10.2020 tarihli ve sayılı kararlarıyla reddedilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak bazı bilgi-belgelerin eksik gönderildiği, bunun “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine aykırı olduğu; başvurana verilen cevaplarda da “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz
gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KABULÜ ile Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun 24.09.2020 tarihli ve sayılı ve 08.10.2020 tarihli ve sayılı kararlarının geri alınması ve başvuranın ek süre talebinin, tez danışmanının görüşünün de alınarak Enstitü Yönetim Kurulunda yeniden değerlendirilmesi hususunda MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
– 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
– Kararın, BAŞVURAN ile MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi