|
ÖZET: Yüreğir Belediyesi’ne yapılan başvuruda, şikayetçi, evine ve bahçesine giden 300 metrelik yolun asfaltlanmasını talep etmiştir. Başvuran, daha önceki başvurusunun dostane bir çözümle sonuçlandığını, ancak yol üzerindeki engellerin kaldırılmasına rağmen asfaltlama işleminin yapılmadığını belirtmiştir. Yüreğir Belediye Başkanlığı, başvuranın talebine ilişkin yaptığı açıklamada, yolun asfaltlanabilmesi için gerekli altyapı çalışmalarının tamamlanması gerektiğini ve mevcut durumun belediyenin bütçe imkanları doğrultusunda değerlendirileceğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde karar vermiştir. Başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde bir öneri sunulmuştur. İdarenin, başvuranın talebinin kamu yararı açısından değerlendirildiğinde, asfaltlama işleminin altyapı eksiklikleri tamamlanmadan gerçekleştirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Ancak, yolun kullanıma açılabilmesi için gerekli olan mıcır benzeri malzemenin serilmesi konusunda Yüreğir Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuranın asfalt yol talebi reddedilirken, yolun durumu ve başvuranın yaşadığı zorluklar göz önünde bulundurularak, uygun görülecek çalışmaların makul sürede yapılması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, başvuran ve Yüreğir Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5703-S.24.8982
BAŞVURU NO : 2023/19882
KARAR TARİHİ : 27.05.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin yolun asfalt/stabilize olarak kullanıma açılması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda şikayetçi dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; “Kurumumuza daha önce yaptığı 2023/425 başvuru numaralı dosyanın 24.7.2023 tarihinde dostane çözüm ile sonuçlandığını fakat Adana ili Yüreğir ilçesi Belediyesi ve ilgili memurlarının kendisini mağdur ettiklerini, evine ve bahçesine giden 300 metrelik yol üzerindeki tüm engellerin, ağaçların, yapıların, çukurların kendisi tarafından parası ödenerek kaldırtıldığını, artık yolun temiz olduğunu ve asfalt/stabilize yapılmaya hiçbir engel bulunmadığını, o sırada Şeyh Murat köyünün tüm yollarının sokaklarının asfaltlandığını fakat kendisinin defalarca memurları aramasına rağmen kendisinin 300 metrelik yolunu yapmadıklarını, mağdur ve şikayetçi olduğunu” iddia ve ifade ederek “gereğinin yapılmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Yüreğir Belediye Başkanlığından 20.12.2023 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3. Yüreğir Belediye Başkanlığından alınan 17.01.2024 tarih ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; “Kadastro Yolu içerisindeki yapılarla ilgili; Adana İli, Yüreğir İlçesi Kaymakamlığının
10.11.2022 tarih ve sayılı kararları gereği; “..parseller arasında kalan kadastro yolu olduğu, yol alanı
içerisine 1973 yılında yapılan eski ev olduğu ve yol alanı içerisine tecavüzünün bulunduğu, ancak 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine yapılan tecavüzlerin önlenmesi hakkında Kanunun 15.12.1984 yılına yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan tecavüz olduğu ve Kanun geriye İşlemez ilkesi gereği işlem yapılamayacağından, için yapılan vaki men’i müdahale talebinin RED’dine ..” diye geçtiği,
Fen İşleri Müdürlüğü olarak, mahallinde gerekli incelemelerin yapıldığı, ilgili taşınmaza (parsele) ulaşım sağlandığı, asfalt çalışmaları yapılamadığı, henüz Büyükşehir Belediyesi’nin altyapı çalışmalarını yapmadığı,
Madde “1” de belirtildiği üzere yapılar eski tarihte yapılmış olduğundan ve Kanunun geriye işlemediğinden yapılarla ilgili bir işlem yapılamadığı, kadastro yolun asfaltlanabilmesi için tüm alt yapı çalışmalarının
Büyükşehir Belediyesince bitirilmesi halinde Belediyece programa alınabileceği, evlere asfalt yoldan, bahçeye de stabilize ve mıcır serili yoldan ulaşım sağlandığı,
Halihazırda kullanılmakta olan yolların bakım-onarımının Belediye bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda yürütüldüğü, bahse konu yolun tüm altyapı çalışmalarının ilgili Kurumlarca yapılmasını müteakip, Belediye bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda değerlendirileceği, müteaddit defa Müdürlük tarafından mahalline gidilip, yerinde görülüp incelendiği, bahse konu alanın imarlı olmadığı, yol güzergahında ulaşım sağlandığı, Yüreğir Belediyesi’nin kendi mücavir alanı içerisinde sorumluluğunda bulunan yolların bakım ve onarımını Belediyenin bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda yaptığı” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
,
4.2. “Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları” başlıklı 65’ inci maddesinde; “(Değişik:
3/10/2001-4709/22 mad.) Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
4.2. “Mahalli idareler” başlıklı 127’nci maddesinde; “Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
5.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5.2. “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6. 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.
İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak”,
7. 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı
14 ncü maddesinde; “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikah, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler. …
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kısmen kabulü ile kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Şikayetçi, iş bu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere özetle, Ada parseldeki evine ve bahçesine giden yolun üzerinde bulunan
engellerin masrafı kendisi tarafından karşılanarak kaldırıldığı ancak yol yapılmadığı için yağmur yağdığında çamur olduğu, limon bahçesindeki ürünü pazara çıkarmakta zorlandığı ve maddi kayba uğradığı iddiasıyla asfalt/stabilize olarak kullanıma açılmasını talep etmektedir.
10. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7 nci maddesinde; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış olup; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevlerin dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında belirtilmiştir. Bu nedenle büyükşehir belediye sınırları içindeki yerleşim yerlerini birbirine bağlayan yollar büyükşehir belediyelerinin; bunlar dışında kalan yol, cadde ve meydanlar ise ilçe belediyelerinin görev ve sorumluluğundadır. (Tahir MURATOĞLU, Mahalli İdareler Mevzuatında
6360 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 20, Sayı : 2024/5703-S.24.8982 32,
Yıl: 2015, s.83. )
11. “Büyükşehir İçindeki Yolların Sorumluluğu” hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel
Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 17/06/2020 tarihli görüş yazısında; “… ilçe belediyeleri merkezindeki
6360 sayılı Kanun’un yürürlüğü öncesi mahalle olan yerler ile 6360 sonrası ilçeye bağlanan mahallerin
içindeki şehir içi yolların sorumluluğunun ilçe belediyesinde bulunduğu, 6360 sayılı Kanun ile ilçeye bağlanan ve köyden mahalleye dönüşmüş mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar ile bu mahalleleri birbirine bağlayan yolların sorumluluğunun büyükşehir belediyesinde bulunduğu, diğer taraftan 6360 sayılı Kanun öncesi köy iken köy bağlısı (yazlık-kışlık kullanım dâhil) ve köy tarlası vb. hükümdeki yerlerle ilgili büyükşehirlere kanunla verilen özel bir yetki ve sorumluluk olmadığından belediyelerin şehir içi yol yapımıyla ilgili genel yetkisine istinaden; mahalle bağlıları ve tarlaları ile mahalle merkezleri arasındaki yollar ile aynı mahallenin bağlılarını ve tarlalarını birbirine bağlayan yolların sorumluluğunun ilçe belediyesinde bulunduğu” ifadelerine yer verilmiştir.
(https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/yollarin-sorumlulugu-20200717082357.pdf )
12. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 ncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su, kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı…, şehir içi trafik hizmetlerini yapıp, yaptırmak, belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Ancak belirtilen görevlerin belediye tarafından yerine getirilmesinin ilk şartı, hizmetin mahalli müşterek nitelikte olmasıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarında mahalli müşterek ihtiyaç, herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan somut durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve sürekli güncelleştirdiği, özünde etkinlik, ölçek ve sağladığı yarar bakımından yerel sınırları aşmayan, bölünebilir ve rekabet konusu olabilen, yerel ve
kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir. (Anayasa Mahkemesi, E:
2013/19, K: 2013/100, 12.09.2013 )
13. Ayrıca Kanunun 14 ncü maddesinde mahalli müşterek nitelikte olmak şartının yanı sıra hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliğinin dikkate alınarak belirleneceği de hüküm altına alınmıştır. Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 06/07/2022 tarihli görüş yazısında da; “5216 sayılı Kanun’da sayılan istisnalar dışında büyükşehirlerde ilçe belediyelerinin şehir içi yollarında yetki ve sorumluluğun ilçe belediyelerinde olduğu, bununla beraber ilçe belediyelerince yollara ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği” değerlendirmesi yapılmıştır.
(https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/buyukseh-r-ic-ndek–yollarin-sorumlulugu20220706152300.pdf ) Kanunda belirtilen söz konusu kriterlerin değerlendirilmesi yapılmadan belediye tarafından yerine getirilen hizmetlerin müşterek ihtiyaçları karşılamaması, bir takım hizmetlerin aksaması
ve böylece kamu hizmetlerinin belediye eliyle yürütülmesinde güdülen amaca ulaşılamaması durumu söz konusu olabilecektir. (Bilal Can, Belediye Hizmetlerinin Yerine Getirilmesinde Öncelik Sırası Sorunu, EÜHFD, C. XVII, S. 1–2, 2013, s.178)
14. Mali kaynakların kısıtlı olmasına karşın idareden yerine getirilmesi gereken hizmet beklentisinin oldukça fazla olduğu da göz önüne alındığında, söz konusu kaynakların kullanımının etkin olmaması, idarece yerine getirilen hizmetlerin verimliliğini etkileyebileceği gibi bir kısım hizmetlerin hiç ya da yeterli şekilde sunulamamasına da neden olabilecektir. Bu nedenle Kanun hükümleri uyarınca, idareden yol yapımı talebinin incelenmesinde beklenen hizmetin mahalli müşterek nitelikte olması kriteri de dikkate alınarak hizmetin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesidir. Anayasa’nın 65 nci maddesinde de Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır. Maddenin gerekçesinde de maddenin hiç kimseye Devletten sosyal ve ekonomik hakları gerçekleştirmesini isteme hakkı vermediği, bu hakların devlete yüklenen ödevlerden ibaret olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla devletin mali kaynaklarının sınırlı olduğu gerçeği, devlete sonsuz bir harcama imkânı tanımamakta olup devletin harcamalarını mali kaynaklarının elverdiği ölçüde gerçekleştirmesini gerektirmekte ve maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, devletin ekonomik planlarında ortaya çıkabilecek olumsuz yöndeki sapmalardan öncelikle yine vatandaşlar etkilenmektedir. (Veysel Dinler, ‘Devletin İktisadi ve
Sosyal Ödevlerinin Sınırı’ Açısından İdarenin Sorumluluğu, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Dergisi, C. 1, S.1, Aralık 2008, s.5)
15. Kamu hizmetlerinin sunulacağı konu ve yerlerin seçiminde, herkese eşit hizmet verecek şekilde karar tesis edilmelidir. Kamu kaynakları sınırlı olduğu için, kamu kurumları herkesin bu kaynaklardan eşit derecede yararlanması için çalışma yürütmek zorundadır. Bir kişi için yapılacak kamu hizmeti, daha fazla kişinin kamu hizmeti almak için beklemesini gerektirmemelidir. Kamu hizmeti sunumunda belediyenin mali durumu ile birlikte kamu kaynakların dengeli dağılımının sorumluluğunun da dikkate alınması gerekmektedir. Aksi durumda, söz konusu öncelik sırasının belirlenmesinde kullanılan ölçütler dikkate alınmadan plan ve program yapmak bazı hizmetlerin aksamasına hatta bir takım hizmetlerin hiç yapılmamasına dahi neden olabilecektir. Belediye
Kanununda yer alan hüküm gereğince hizmetlerin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının belirlenmesinde temel alınan kıstaslardan biri mali durumdur. Belediyenin mali durumunun iyi olması halinde yapılacak olan hizmetin belirlenmesinde hizmetin ivediliği kriteri kıstas alınmaktadır. Hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde de, somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. Zira aksi bir durum, daha fazla insanın ivedilik arz eden müşterek ihtiyaçların ötelenmesine ve karşılanamamasına yol açabilecektir.
16. Bu bağlamda başvuruya konu şikayetçinin Ada parseldeki evine ve limon bahçesine giden yolun 300 metrelik kısmının asfalt/stabilize olarak kullanıma açılması talebinin de söz konusu kriterler bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir. Kurumumuza yol hizmeti sunulmasına yönelik yapılan bir başvuruda, “orman arazisinden ek yol açılması talebi hakkında yapılan bir başvurunun incelenmesi neticesinde ise; başvuranın bahçesine 20 metre yakınına kadar yolun mevcut olduğu, ek yol talebinin sadece kendi taşınmazına ulaşım sağladığı ve sadece başvuranın kullanımının mümkün olduğu, başka bir ifade ile bireysel yarar sağladığı, bu açıdan bakıldığında mevzuatın aradığı şartlardan olan kamu yararı şartını sağlamadığı, ayrıca söz konusu taşınmaza 20 metre yakınına kadar yolun mevcut olması sebebiyle orman arazisinden yol açılması için aranan diğer şart olan zaruret şartını sağlamadığı anlaşıldığından idarenin başvuranın ek yol açılması talebini karşılamama işleminin mevzuata aykırı
olmadığı” değerlendirmesi yapılmıştır. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 01/03/2022 tarihli ve 2021/16234 başvuru numaralı Ret Kararı.)
17. Bu çerçevede dosya kapsamında incelemesi yapılan uyuşmazlık hakkında;
17.1. 09/01/2023 tarihinde şikâyetçinin, 2023/425 şikâyet numaralı başvurusu ile Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, 12/04/2023 tarihli ve sayılı Bilgi-Belge Talep Yazımız ile bilgi ve belge talep edildiği, söz konusu yazımıza muhatap bilgilerin Kurumumuza iletilmemesi üzerine 08/06/2023 tarihli ve sayılı ilgi yazımız ile talep edilen bilgi ve belgelerin gönderilmesinin tekiden istendiği, ilgili yazı üzerine Fen İşleri Müdürlüğü tarafından gönderilen 12/06/2023 tarihli ve
– – sayılı yazıda özetle, “… Vatandaşın dilekçede bahsettiği kadastro yoluyla ilgili olarak Adana İli, Yüreğir Kaymakamlığının 10.11.2022 tarih ve sayılı kararı mevcuttur.
Müdürlüğümüz kaçak inşaatlar konusunda yetkili ve görevli değildir. Bundan dolayı
Müdürlüğümüzce üst yazı ile birlikte 14.12.2022 tarih ve – – sayılı yazımız ile gereğinin yapılması için Yapı Kontrol Müdürlüğüne, Emlak İstimlak Müdürlüğüne ve Zabıta
Müdürlüğüne havalesi yapılmıştır. İlgilinin talep ettiği yolun açılabilmesi için yol üzerindeki binaların, ağaçların ve müştemilatların ilgili Müdürlüklerce tahliye edilmesi (kaldırılması) mukabilinde
Müdürlüğümüzce yol çalışmaları yapılabilir. Yıkım ve cezai kararları almak uygulatmak Müdürlüğümüz görev ve yetkisi içerisinde değildir. Ancak, Müdürlüklerce yıkım ile ilgili Müdürlüğümüzden iş makinaları talep edilmesi halinde gereği yapılmaktadır.” şeklinde cevap verildiği,
17.2. 12/06/2023 tarihinde Fen İşleri Müdürlüğü tarafından cevap verildiği ve idarenin ilgili diğer birimleri tarafından bilgi ve belge isteme yazısına cevap verilmediğinden ve 14.12.2022 tarih ve – – sayılı yazı ile gereğinin yapılması için Yapı Kontrol Müdürlüğüne, Emlak İstimlak
Müdürlüğüne ve Zabıta Müdürlüğüne havalesinin yapıldığı bildirildiğinden inceleme ve araştırmanın tamamlanabilmesi için ilgili müdürlükler tarafından yapılan değerlendirme sonucunun 03/07/2023 tarihli ve sayılı İkinci Tekit Yazısı ile ivedilikle Kurumumuza gönderilmesinin istendiği,
17.3. Yüreğir Belediye Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından gönderilen 19/07/2023 tarih ve
– – sayılı cevabi yazıda özetle, “İlgi sayılı yazılarda belirtilen vatandaş dilekçesinde açılması talep edilen kadastro yolu ile ilgili gereğinin yapılması için Kurumumuz Fen İşleri
Müdürlüğü, Yapı Kontrol Müdürlüğü ve Emlak ve İstimlak Müdürlüğü tarafından yapılan bahse konu yolun incelemesi ve araştırması yapılmış olup; Tapunun Adana ili, Yüreğir İlçesi, Şeyh Murat Mahallesi (Köyü) ile ilgili ’ un şikayet ve talep ettiği yolun tespiti için 10/07/2023 tarihinde şikayet konusu yere gidildi. Şikayet konusu yol kadastro yolu olup kamulaştırılacak husus bulunmamakta ve üzerinde bulunan muhdesat sahipleri işgalci durumundadır. Ekte belirtilen resimde de görüldüğü üzere ’un 10/07/2023 tarihindeki dilekçesinde de şikayette bulunduğu yol hakkında gerekli işlemlerin yapıldığı, talep ettiği yolun açıldığı ve yol yapım çalışmalarının devam ettiğini belirtmiştir.” açıklamasına yer verildiği, bilgi ve belge talep yazısına cevaben gönderilen yazı ekinde yer alan kayıtların incelenmesinden başvuruya konu yolun kullanıma açılması talebinin karşılandığı, şikayetçi tarafından ıslak imzalı olarak idareye teslim edilen dilekçede, “Şikayette bulunduğum yol hakkında gerekli işlemler yapılmış olup talep ettiğim yol açılmıştır. Yol yapım çalışması devam etmektedir.” şeklinde beyanda bulunulduğu anlaşıldığından 24/7/2023 tarihinde Kurumumuz tarafından DOSTANE ÇÖZÜM KARARI tesis edildiği, tarihinde şikayetçi tarafından evine ve bahçesine giden 300 metrelik yol üzerindeki tüm engellerin, ağaçların, yapıların, çukurların kendisi tarafından parası ödenerek kaldırtıldığını, artık yolun temiz olduğunu ve asfalt/stabilize yapılmaya hiçbir engel bulunmadığı, kendisinin 300 metrelik yolunun yapılmadığı iddiasıyla tekrar Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
18. Kurumumuzca yapılacak değerlendirmeye esas olmak üzere somut başvurunun incelenmesi neticesinde öncelikle talebin; mahalli müşterek nitelikte olması şartının yanı sıra yollara ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Somut olayda Yüreğir Belediye Başkanlığı tarafından Fen İşleri Müdürlüğü olarak mahallinde gerekli incelemelerin yapıldığı, ilgili taşınmaza (parsele) ulaşım sağlandığı, henüz Büyükşehir Belediyesi altyapı çalışmalarını yapmadığından asfalt çalışmalarının yapılamadığı, kadastro yolun asfaltlanabilmesi için tüm alt yapı çalışmalarının
Büyükşehir Belediyesince bitirilmesi halinde Belediyece programa alınabileceği, evlere asfalt yoldan, bahçeye de stabilize ve mıcır serili yoldan ulaşım sağlandığı, halihazırda kullanılmakta olan yolların bakım-onarımının Belediye bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda yürütüldüğü, bahse konu yolun tüm altyapı çalışmalarının ilgili Kurumlarca yapılmasını müteakip Belediye bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda değerlendirileceği, müteaddit defa Müdürlük tarafından mahalline gidilip yerinde görülüp incelendiği, bahse konu alanın imarlı olmadığı, yol güzergahında ulaşım sağlandığı, Yüreğir Belediyesi’nin kendi mücavir alanı içerisinde sorumluluğunda bulunan yolların bakım ve onarımını Belediyenin bütçe imkanları ve çalışma programları doğrultusunda yaptığı hususlarının ifade edildiği anlaşılmıştır.
19. Bu kapsamda Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin idare tarafından yerinde inceleme yapıldığı, başvuru konusu edilen yolun kadastral yol olduğu, başvuranın evinin kadastral yola tecavüzlü olduğu, 3091 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce bir başka deyişle
1984 yılından önce yapıldığı, idarenin kadastral yolun imkanlar ölçüsünde açıldığını belirterek fotoğrafları
gönderdiği ve mıcır tarzı bir taş ile düzeltme yapıldığının ve ulaşım imkanı sağlandığının anlaşıldığı, başvuranın bu yolun asfalt/stabilize yapılmasını talep ettiği anlaşılmış olup İdarenin işlemlerinde
Anayasa’nın 65’inci maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi hükümlerine göre kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belirlenirken belediyenin mali durumu ile hizmetin ivediliğinin dikkate alması gerektiği, imarlı olmayan kadastral yoldan ulaşımın sağlanabildiği, ayrıca idarenin bir yolun asfalt ile kaplanması durumunda diğer alt yapı hizmetlerinin yürütülmesi konusunda durumun gerektirdiği koşulları dikkate almasının tabii olduğu, altyapı eksikliklerinin tamamlanması adına sıcak asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu kaynaklarının uygun bir şekilde kullanılması için mali imkânlar ve öncelik sırası göz önünde bulundurularak kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir tespitin yapılamadığı, mevcut şartlar değerlendirildiğinde başvuranın asfalt yol yapımı talebinin reddedilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
20. Diğer taraftan, evine ve bahçesine giden 300 metrelik yol üzerindeki tüm engellerin, ağaçların, yapıların, çukurların kendisi tarafından parası ödenerek kaldırıldığını ifade eden şikayetçi yolun asfaltlanması talebi yanında Ada parseldeki evine ve bahçesine giden yolun yağmur yağdığında çamur olduğu, limon bahçesindeki ürünü pazara çıkarmakta zorlandığı ve maddi kayba uğradığı iddia ettiğinden ve yolun kullanıma açılması talebinde de bulunduğundan, idare ve şikayetçi tarafından gönderilen fotoğraflardan yağmur yağması durumunda yolun fiilen kullanılmasının zorlaşacağı için alt yapı eksiklikleri tamamlanana kadar yolun 300 metrelik kısmına mıcır benzeri bir malzeme serilmesi ve
“hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması”na ihtiyaç bulunduğu tespit edilmiştir.
21. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konu ile ilgili tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ulaşım sağlanabilen imarlı olmayan
kadastral yolun altyapı eksiklikleri tamamlanmadan asfalt ile kaplanması durumunda sıcak asfaltın uzun ömürlü olmayacağı ve kamu kaynaklarının uygun bir şekilde kullanılmamasına yol açacağı; altyapı durumu, mali imkanlar ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir tespitin yapılamadığı, mevcut şartlar değerlendirildiğinde henüz alt yapı çalışması tamamlanmamış olan alana ilişkin asfalt yol yapımı talebinin reddedilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediği, bununla birlikte yağmur yağdığında çamur olduğu, üzerindeki tüm takyidatların ücretiyle kaldırtıldığı belirtilen 300 metrelik kısmına yağmur yağması durumunda yolun fiilen kullanılmasını sağlayacak nitelikte mıcır benzeri bir malzeme serilmesi talebi ile ilgili olarak gerekli değerlendirme ile uygun görülecek çalışmaların makul sürede yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmazsa durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Adana İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN KABULÜ ile KISMEN REDDİNE,
Yolun asfaltlanması talebinin REDDİNE,
Başvuruya konu üzerindeki tüm engellerin, ağaçların, yapıların, çukurların başvuran tarafından parası ödenerek kaldırıldığı ve yağmur yağdığında çamur olduğu ifade edilen yolun 300 metrelik kısmına mıcır benzeri bir malzeme serilmesi ile ilgili olarak gerekli değerlendirme ile uygun görülecek çalışmaların makul sürede yapılması hususunda YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yüreğir Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi