|
ÖZET: Danıştay kararında, yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının denklik başvurularının Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından incelenmesi sürecinde, Seviye Tespit Sınavı (STS) şartının getirilmesi ve bu şartın geçmişteki mevzuat değişiklikleriyle birlikte değerlendirilmesi ele alınmıştır. Başvuruların, başvuru yapılan dönemdeki mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiği ve bu süreçte Denklik Yönetmeliği’nin çeşitli değişikliklere uğradığı belirtilmiştir.
YÖK’ün, denklik başvurularını değerlendirirken, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak hareket ettiği ve başvuranların okula kayıt yaptırdığı dönemde sınavsız denklik verilmesi yönündeki taleplerinin reddedildiği ifade edilmiştir. Bu durum, Anayasa Mahkemesi’nin kazanılmış hak tanımına ilişkin kararlarıyla da desteklenmektedir. Dolayısıyla, başvuranların denklik taleplerinin değerlendirilmesinde hukuka uygunluk sağlanmış, ancak süreçlerin uzun sürmesi nedeniyle yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 14818-14818 |sayi|86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/2548 2018/ 2548
KARAR TARİHİ : 31/08/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
:
Adres :
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının denklik mağduriyetleri hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 01/03/2018 1.3.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının denklik mağduriyetlerine ilişkin olarak
yapılan 42 adet başvuruda; yurt dışında (Bulgaristan, Azerbaycan, Kazakistan, Romanya, Ukrayna, Makedonya gibi ülkelerde) tıp üniversitelerinden mezun olan başvuranların YÖK’e yaptıkları diploma denklik başvurularına Seviye Tespit Sınavında (STS) başarılı olma ve staj yapma yönünde karar çıktığı, yurt dışında okumaya gittikleri dönemde böyle bir sınav şartının olmadığı, sonradan
2010 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle sınav şartı getirildiği, STS sınavı adı altında Tıpta
Uzmanlık Sınavı (TUS) yapıldığı, sadece pratisyen hekim olabilmek için yapılan bu uygulamanın kendileri için büyük bir haksızlık olduğu, ayrıca denklik başvurularının uzun sürede neticelendirildiği, bu şekilde YÖK tarafından yıllardır mağdur edildikleri belirtilerek, tıp diplomalarına denklik belgesi verilmesi talep edilmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının 26/ 04/ 2018 tarih, sayılı; 25/ 05/ 2018 tarih, sayılı; 04/ 06/ 2018 tarih, sayılı cevabi yazıları ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuruların, münferiden başvuru yapılan dönemdeki mevzuat hükümleri çerçevesinde
incelendiği, bu bağlamda yurt dışı diploma denkliği işlemlerinin tarihsel sırasına göre aşağıdaki
Yönetmeliklere göre yapıldığı;
14 Temmuz 1996 tarihli ve 22696 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 2111 Mayıs 2007 tarihli ve 26519 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği”, 06/ 11/ 2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği”, 20/ 02/ 2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği”, 05/ 12/ 2017 tarihli ve 3026130 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği”,
2.2) 20/ 02/ 2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesi ile 05/ 12/ 2017 tarihli ve 3026130 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesi hükümlerinde Seviye Belirleme
Sınavı (SYBS) işlemlerine tâbi tutulmadan yapılan işlemlere yer verildiği,
2.3) 06/ 11/ 2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi, 20/ 02/ 2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve
Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası, 05/ 12/ 2017 tarihli ve 3026130 sayılı
Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve
Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinin Tıp
Doktorluğu programında denklik başvurusunda bulunan kişilere tesis edilen Seviye Tespit Sınavı kararlarına esas teşkil ettiği,
2.4) Tıp Doktorluğu alanında düzenlenen STS’nin; yurt dışında bu alanda öğrenim gören kişilerin
başvurusunun alan incelemesinin yapılması aşamasında aldıkları eğitimin Türkiye’deki eğitime eş değer olmadığının anlaşılması üzerine, akademik kazanımlarının ölçülmesi amacıyla yapılan bir merkezî sınav olduğu, Tıp Doktorluğu mesleğini ülkemizde icra edecek kişilerin alanının yeteri düzeyde ve hakkaniyetli biçimde ölçülmesinin amaçlandığı, söz konusu sınav sorularının ÖSYM tarafından hazırlanmakta olduğu, YÖK’ün bu konuda kişiler hakkında sadece sınav kararı aldığı ve başarı durumuna göre ÖSYM’den gelen verileri esas alarak gerekli denklik işlemini tesis ettikleri, bu sınavın senede bir kez yapılması nedeniyle 2017 yılından itibaren adayların da zaman bakımından mağduriyetlerinin önüne geçmek amacıyla bu sınava muadil olarak “Yapılandırılmış Klinik
Pratik”lerinin Kurulca tespit edilen üniversitelerde de yapabilmelerinin sağlandığı,
2.5) Başvuruların, denklik başvurusu yapılan dönemde yürürlükte bulunan yönetmelik hükümleri
çerçevesinde incelendiği, farklı üniversitelerde görev yapan Tıp Doktorluğu alanında uzman öğretim üyeleri tarafından münferiden ve detaylı bir biçimde incelendiği,
2.6) Denklik başvurularının, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanuna bağlı olarak çıkarılan “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği”, “Tıp Doktorluğu” alanında Kanunla ve mer’i mevzuat hükümlerince ( 11/ 04/ 1997 tarihli “Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili
Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme”, 14/ 04/ 1928 tarihli ve 863 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun” vb.)
incelendiği,
2.7) Başvuruların, Kurul personeli olmayan, alanında bağımsız akademisyenlerden oluşan Sağlık Alt
Komisyonunca anılan mevzuat hükümleri gözetilerek münferiden incelendiği,
2.8) Yükseköğretim Genel Kurulunun 31/ 03/ 2016 tarih ve 2016.5.184 sayılı toplantısında Tıp, Diş
Hekimliği, Ebelik ve Hemşirelik programlarının denklik işlemlerinin belirlendiği, söz konusu işlem yönergesinin I-c maddesi (Seviye Belirleme Yeterlilik Sistemi (SBYS) ve Stajerlik/Klinik Pratik)
çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde, Sağlık Alt Komisyonunca verilen görüşün
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 21Yükseköğretim Denklik Komisyonunca değerlendirilerek; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları
Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca, başvuranların ÖSYM “Tıp Doktorluğu” alanında yapılan Seviye Tespit Sınavının (STS) II . aşamasından (Klinik Bilimler) 100 üzerinden en az 40 puan alması veya Yükseköğretim Genel Kurulunun 16/ 06/ 2016 tarihli kararı ile belirlenen muadil sınavlarda başarılı olması, akabinde 6,5 (altı buçuk) aylık Klinik Pratik ( 1 ay Dâhiliye, 1 ay
Pediatri, 1 ay Aile Hekimliği, 1 ay Kadın Hastalıkları ve Doğum, 1 ay Genel Cerrahi, 1 ay Acil ve 2 hafta Kardiyoloji) stajlarını Kurulca yerleştirileceği ve TEPDAD tarafından akredite edilen tıp programlarının olduğu Tıp Fakültesinde alarak başarılı olmaları hâlinde adına Tıp Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağı görüşüne Yükseköğretim
Yürütme Kurulu toplantısında varıldığı,
2.9) Kurullarınca yapılan diploma denkliği başvurularının öncelikle ön inceleme aşamasından
geçtiği, ön inceleme işlemleri kapsamında adayların diplomalarının, öğrenim gördükleri ülkedeki dış temsilciliklerimiz aracılığı ile teyit edildiği, öğrenim yıllarındaki yurt dışı fiilî kalış sürelerinin hesaplandığı, akabinde esaslı incelemeye alındığı,
2.10) Gerek Tıp Doktorluğu programında gerek diğer alanlarda son dönemlerde Kurullarınca Seviye
Tespit Sınavına muadil uygulamalar da başlatıldığı, Tıp Doktorluğu gibi meslek icrasına izin veren programlarda akademik kazanımların sınanması ve adayların bu alanda başarılı olduklarını kanıtlamalarının akabinde denklik işlemi yapılabildiği,
2.11) Söz konusu başvuruların yukarıda zikredildiği gibi akademik kriterler gözetilerek ve ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde detaylı biçimde incelendiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
3) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının 02/ 08/ 2018 tarih ve sayılı sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) Başkanlıklarının 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 347 nci maddesi gereğince
Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurulularında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kuramlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş bir kamu kurumu olduğu,
3.2) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Kanunun 7 nci maddesinin
yedinci fıkrasında Yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağının emredici olarak düzenlendiği, bu kapsamda başvuruya konu yurt dışı tıp fakültesi mezunlarına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca denklik belgesi verilebilmesi için Başkanlıklarınca yapılan Tıp Doktorluğu Alanında Yurtdışı Yükseköğretim
Diploma Denkliği İçin Seviye Tespit Sınavı (STS Tıp Doktorluğu), mezkur Kanun hükmü ile 05/ 12/ 2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği uyarınca Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapıldığından, söz konusu sınav açısından Başkanlığın görevinin, belirlenen bu usul ve esaslar gereğince sınavın hazırlanması, uygulanması ve değerlendirmesinden ibaret olduğu,
3.3) STS- 1 Tıp Doktorluğu (Temel Bilimler) ve STS- 2 Tıp Doktorluğu (Klinik Bilimler) sınavları
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 21hakkında Başkanlıklarınca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderilen 01/ 06/ 2012 tarihli
Raporda;
– STS Tıp Doktorluğu ile TUS’un test kapsam ve bazı psikometrik özellikler açısından oldukça benzer olduğu, – STS Tıp Doktorluğu ile TUS testlerinin aynı zamanda hazırlanması sebebiyle ortalama 340 kişinin başvurduğu STS Tıp Doktorluğu testinin, ülkemiz hekimleri için hayati öneme sahip olan
TUS’un daha sağlıklı hazırlanmasının önünde engel teşkil ettiği, her iki test için aynı akademisyen grubu ile çalışılması sebebiyle hazırlıkların eş zamanlı olarak yürütülmesinin mümkün olmadığı, farklı akademisyen gruplarıyla çalışılması durumunda ise testler arasında paralellik sağlanmasının zorlaştığı, test geliştirme sürecinin başvuran aday sayısından bağımsız olarak yürütülmesi sebebiyle ortalama 340 kişinin başvurduğu STS Tıp Doktorluğu için 12.500 kişinin başvurduğu
TUS’u hazırlamak kadar emek ve zaman harcandığı, – Başvuran aday sayısı temel alındığında STS Tıp Doktorluğu sınavının hazırlanıp uygulanma maliyetinin oldukça fazla olduğu, – İlk defa 2012 TUS İlkbahar döneminde uygulanan 240 soru ve testteki alanların yenilenmiş soru dağılımının adaylar yönünden daha sağlıklı bir ölçme yapılmasına olanak sağladığı, STS Tıp
Doktorluğu sınavının kaldırılarak adayların TUS’a girmeleri durumunda, bu adayların da yenilenen sistemden yararlanmış olacağı, – STS Tıp Doktorluğu sınavına giren adayların evvelki uygulamayla Mart ayında yapılan 1.
aşamada başarılı oldukları takdirde Mayıs ayındaki 2. aşamaya girmekte olduğu, bu aşamada da başarılı olurlarsa denklik alıp en erken Eylül ayındaki TUS’a girerek uzmanlık eğitimleri için tercih yapma hakkına sahip oldukları, bu durumun adaylar için en az 8 aylık bir zaman kaybına neden olduğu, STS Tıp Doktorluğu sınavının kaldırılması durumunda adayların en yakın dönemdeki TUS’a başvurarak tek aşamada denklik alabileceği, böylece sadece zamandan kazanmış olmayıp, yılda bir kez yapılan denklik sınavı yerine adayların yılda iki kez sınava girmeye hak kazanmış olacakları, hususlarında tespitler yapılarak, adayların yılda iki defa yapılan Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş
Sınavına (TUS) alınmaları ve TUS’ta 40 puan ve üzeri alanların denkliklerinin kabul edilmesinin önerildiği,
3.4) Söz konusu Raporun değerlendirildiği Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/ 03/ 2013 tarihli
toplantısında; STS Tıp Doktorluğu 1. ve 2. aşamalarının aynı günde olacak şekilde yılda iki defa yapılmasına, Tıp Doktorluğu alanında Diploma Denklik Belgesi düzenlenebilmesi için asgari başarı puanının 100 üzerinden 50 puan olmasına (yanlış cevaplar doğruları götürmeyecek şekilde puanın doğru sayısı üzerinden hesaplanmasına), sınava ilişkin Kılavuzun ÖSYM Başkanlığınca hazırlanmasına ve sınav başvurularının doğrudan ÖSYM Başkanlığına yapılmasına karar verildiği,
3.5) Yükseköğretim Genel Kurulunun 15/ 01/ 2016 tarihli toplantısında, Tıp Doktorluğu alanlarındaki
Seviye Tespit Sınavının başvuru tarihleri, uygulama usul ve esasları ile sınav ücretinin ÖSYM
Başkanlığınca belirlenmesine, başarılı olabilmek için alınması gereken asgari başarı puanının 100 üzerinden 50 puan olmasına (yanlışlar doğruyu götürmeyecek şekilde hesaplanmasına); 16/ 06/ 2016 tarihli toplantısında ise Tıp Doktorluğu alanlarındaki Seviye Tespit Sınavında başarılı olabilmek için alınması gereken asgari başarı puanının 100 üzerinden 40 puan olmasına ve doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının 1/ 4’i çıkarılmak suretiyle adayların puanlarının hesaplanmasına karar verildiği,
3.6) Bu itibarla STS Tıp Doktorluğu sınavlarının Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/ 03/ 2013,
15/ 01/ 2016 ve 16/ 06/ 2016 tarihli toplantılarında alınan kararlar uyarınca nitelik ve içerik olarak TUS ile aynı olmak suretiyle aynı gün içerisinde 2 aşamalı olarak gerçekleştirilerek yılda 2 defa
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 21uygulanmakta olduğu, TUS’ta başarı barajı 45 iken STS Tıp Doktorluğu sınavında başarı barajının
40 puan olduğu, STS Tıp Doktorluğu sınavının içerik olarak TUS ile aynı olmasının
Başkanlıklarınca hazırlanan 01/ 06/ 2012 tarihli raporda belirtilen gerekçeler kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, STS Tıp Doktorluğu sınavında barajın düşük tutulması suretiyle de adayların herhangi bir mağduriyetinin bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4.2) “Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin beşinci fıkrasında;
“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir…” hükümleri yer almaktadır .
5) 22/ 5/ 1969 tarihli Birleşmiş Milletler Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesinin;
5.1) “Ahde vefa” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Yürürlükteki her andlaşma ona taraf olanları bağlar
ve tarafların onu iyi niyetle icra etmesi gerekir .”
5.2) “İç hukuk ve andlaşmalara riayet” başlıklı 27 nci maddesinde; “Bir taraf bir andlaşmayı icra
etmeme gerekçesi olarak iç hukukunun hükümlerine başvuramaz…” hükümlerine yer verilmiştir .
6) 1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin
Sözleşmenin (Lizbon Sözleşmesi);
6.1) I. Bölümünde 1 inci maddesinde; “Tanıma”, “Bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş
etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü .” olarak tanımlanmıştır .
6.2) VI. Bölümünde 1 inci maddesinde; “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından
belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır .” hükmü yer almaktadır .
7) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
8) 23/ 2/ 2006 tarihli ve 5463 sayılı Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanunun 1 inci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti adına 1 Aralık 2004 tarihinde imzalanan “Avrupa Bölgesinde
Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme”nin onaylanması uygun bulunmuştur .” hükmü yer almaktadır .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 219) 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yükseköğretim Kurulunun
görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “p) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,” Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır .
10) Mülga 06/ 11/ 2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğinin “İnceleme sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“( 1) Yapılan inceleme sonucunda; a) Diplomanın alındığı kurumun ilgili ülke makamları ve YÖK tarafından tanınmış bir kurum olduğu, eğitimin yapıldığı programın benzeri Türk yükseköğretim programına denk olduğu, eğitim düzeyi ve öğrenim alanı açıkça tespit edilenlere mezun olduğu düzeye göre ön lisans denklik belgesi, lisans denklik belgesi veya yüksek lisans denklik belgesi verilir .
b) ÖSYS Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının kılavuzda yer alan programlarına Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından yerleştirilen öğrencilerin alacakları diplomalara 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca yapılacak inceleme sonucunda denklik belgesi verilir .
c) Mezun olunan lisans programının Türkiye’deki eşdeğer programa göre alınması zorunlu görülen derslerinde eksiklik tespit edilenlere; Türkiye’deki bir üniversitede tamamlama eğitimine tabi tutularak bu dersleri almaları ve başarılı olduğunu belgelemeleri halinde denklik belgesi verilir .
Tamamlama eğitimine katılmak isteyen öğrencilerin hangi üniversitelerde bu eğitimi alacakları, tamamlama eğitiminin süresi ve öğrencinin almak zorunda olduğu dersler Komisyonca belirlenir . Bu amaçla gerektiğinde konunun uzmanı kişilerden oluşan alt komisyonlar kurulabilir .
ç) Mezun olunan lisans programının eğitim düzeyi ve içeriğinin yeterli bulunmaması durumunda, başvuru sahibi usul ve esasları Kurul tarafından belirlenen seviye tespit sınavına tabi tutulur .
1) Seviye tespit sınavı öğrenim süresince kazanılması gereken en az bilgi düzeyinin tespitine yönelik
olup, başarılı olabilmek için gereken asgari puan 100 üzerinden 50’dir . Seviye tespit sınavları ihtiyaç durumuna göre Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek üniversitelerin ilgili bölümleri veya ÖSYM tarafından Yükseköğretim Kurulunca belirlenen tarihlerde ve yılda en az bir kez yapılır .
2) Hukuk, tıp doktorluğu, diş hekimliği, mühendislik ve öğretmenlik alanında hangi ülkelerdeki
yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların denklik işleminin seviye tespit sınavında başarılı olma şartı aranmadan yapılacağı Genel Kurul tarafından belirlenerek resmi internet sitesinde ilan edilir…” hükmüne yer verilmiştir .
11) Mülga 20/ 02/ 2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin;
11.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“d) Denklik : Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan alınan ön ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından lisans, lisans
Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini,”
“ğ) Seviye ve yeterlilik belirleme sistemi (SYBS) : Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 21belirlemeye yönelik işlemler bütününü”
11.2) “Denklik başvurusunun incelenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“( 1) Denklik başvurusu, 5 inci maddede sayılan koşul ve işlemlere ek olarak aşağıdaki hususlar
bakımından incelenir :
a) Denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari kazanımlar açısından
Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa eşdeğer olup olmadığına bakılır .
b) Türk yükseköğretim sisteminde aynı veya benzer bir program bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde ön lisans, lisans, yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olup olmadığı incelenir .
c) Unvan kullanılması gerektiği durumlarda Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince inceleme yapılır .
( 2) Komisyonca gerekli görülmesi hâlinde tanıma koşullarını sağlayan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen, incelenen diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından 4 üncü maddede belirtilen belgeler dışında ek bilgi ve belge istenebilir .
11.3) “Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci
maddesinde;
“( 1) Yapılan inceleme sonucunda, 5 inci ve 6 ncı maddelere uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularına, diplomanın alındığı kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddütlerin oluşması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla; a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğretime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimindeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, Yükseköğretim
Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı programa kayıt yaptıranların diplomalarına, SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik işlemi yapılır .
( 2) Mezun olunan programın, birinci fıkrada belirtilenler dışında olmakla birlikte Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, alınması zorunlu görülen teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından ilgili alt komisyonların ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüş ve önerileri doğrultusunda yeterli bulunması hâlinde, SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik işlemi yapılır .
( 3) Mezun olunan programın, birinci fıkrada belirtilenler dışında olması ve Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, alınması zorunlu görülen teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından ilgili alt komisyonların ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüş ve önerileri doğrultusunda eksikliğinin tespit edilmesi ve/veya tereddüt oluşması hâlinde ilgililer, eksik ve/veya yetersiz bulunan teorik ve uygulamalı dersler, yapılması gereken stajlar ve projeler bakımından şekil, usul ve esasları
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerine tabi tutulur .
( 4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri bir karşılığı Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 21edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi
yapılır .
( 5) Yapılan inceleme sonucunda, aşağıda belirtilen hâllerde denklik başvuruları reddedilir :
a) Yurtdışında faaliyet gösteren ve Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan alınan diplomalara ilişkin denklik başvuruları reddedilir . Ancak yurtdışında faaliyet gösteren ve Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, kredilerinin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde denklik incelemesine tabi tutulur .
b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık, ekstern ve gıyabi öğretim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir . Ancak bu programlarda alınan derslerin en az
% 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları denklik incelemesine tabi tutulur .
c) Yapılan incelemeler sonucu denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde, diploma denklik talebi, gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir .
ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir .
d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir . Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki eğitim-öğretimle ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır .
( 6) Denklik Birimi tarafından denklik başvurusuna ilişkin olarak 5 inci maddeye uygunluk yönünden hazırlanan ön inceleme raporu Komisyona sevk edilir . Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır .”
11.4) “Geçiş hükmü” başlıklı Geçici 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten önce yapılan denklik başvurularında, usul hükümleri dışında başvurunun yapıldığı tarihteki ilgili mevzuat hükümleri uygulanır . Ancak kişi lehine olan durumlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır .” hükümleri yer almaktadır .
12) 05/ 12/ 2017 tarihli ve 3026130 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin;
12.1) “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“g) İlmi hüviyet tespiti : Denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, yükseköğretim kurumlarınca oluşturulan komisyonlar marifetiyle yapılan sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı,”
“j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) : Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü,”
“n) Yapılandırılmış klinik sınav : Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
8 / 21yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren
ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı,”
12.2) “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu
yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde;
“( 1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda
Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki
hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır :
a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d) Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına .
( 2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde
SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır .
( 3) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı
Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur .
( 4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi yapılır .
( 5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin
Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir .
Buna ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir . Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
9 / 21mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği
klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir .
( 6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir :
a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir . Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur .
b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir . Ancak bu programlarda alınan derslerin en az
% 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur .
c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir .
ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir .
d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir . Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır .
e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir .
( 7) Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporu
Komisyona sevk edilir . Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor
Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır .”
12.3) “Denklik incelemesinde yapılacak işlemlere ilişkin diğer hükümler” başlıklı 11 inci
maddesinde; “…( 3) Denklik işlemleri sürecinde SYBS kapsamında yapılacak olan seviye tespit, ilmi hüviyet tespiti ve yapılandırılmış klinik sınav gibi sınav uygulamaları, ders/staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamalarından biri veya bir kaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır .” hükümleri yer almaktadır .
13) Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen “Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi
İşlemlerine İlişkin Usul ve Esasların”;
13.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Usul ve Esasların amacı, yurt dışındaki
yükseköğretim kuramlarından alman ön lisans, lisans ve yüksek lisans derecelerindeki diploma ya da mezuniyet belgelerinin denklik işlemleri sürecinde uygulanacak olein Seviye ve Yeterlik Belirleme
Sistemi (SYBS) işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir .”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
10 / 2113.2) “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“d) İlmî Hüviyet Tespiti : Denklik işlemleri sürecinde alman Seviye Tespit Sınavı kararı kapsamında, üniversiteler tarafından oluşturulan komisyonlar marifetiyle yapılan sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren yazılı Seviye Tespit Sınavına muadil olan sınavı”, “e) Klinik Pratik : Türk sağlık sistemine ve Türkiye’de tam ve tedavi amaçlı uygulamalara uyum ve adaptasyonu sağlamak için belli alanlarda yapılsın ayrıca denklik işlemleri sürecinde SYBS kapsamında eksik görülen klinik pratik uygulamaların tamamlanmasını da amaçlayan, ilgili uzman hekimlerin gözetmenliğinde yapılan uygulamaları”, “j) Seviye Tespit Sınavı (STS) : Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi kapsamında yapılan seviye tespit sınavını”, “k) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) : Yurt dışından mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim ve öğretim dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tâbi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme ve değerlendirmeye yönelik işlemler bütününü”, “ 1) Yapılandırılmış Klinik Sınavı : Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alman Seviye
Tespit Sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversiteler tarafından yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren, yazılı Seviye Tespit Sınavına muadil olan sınavını,” ifade eder .
13.3) “Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Uygulamaları” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“( 1) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) Uygulamaları; ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tâbi tutmadır .
( 2) SYBS işlemlerinden biri veya birkaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alam Danışma
Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri doğrultusunda uygulanır .”
13.4) “Seviye Tespit Sınavı (STS)” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“( 1) Daire Başkanlığına denklik başvurusunu yapan ve haklarında sınava gireceğine dair karar bulunan adaylar ile henüz haklarında karar alınmamış ancak ileride denklik işlemlerine başvurmak isteyen adaylar kendi isteğiyle merkezi yapılan yazılı Seviye Tespit Sınavına başvuru yapabilirler .
( 2) Yazılı Seviye Tespit Sınavları “Tıp Doktorluğu” alanında yılda iki kez, “Diş Hekimliği” ve
“Öğretmenlik” alanlarında ise yılda bir kez ÖSYM tarafından yapılır .
…
( 4) Toplam doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puanlar hesaplanır . Sınavda
başarılı olmak için alınması gereken asgari puanlar ise aşağıdaki gibidir :
a) “Tıp Doktorluğu” ve “Diş Hekimliği” için 100 üzerinden 40 ve üzeri puan…”
13.5) “Yapılandırılmış Klinik Sınav” başlıklı 7 nci maddesinde;
“( 1) “Tıp Doktorluğu” alanında yapılandırılmış klinik sınavlar, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler tarafından yılda en az birer kez yapılır .
( 2) Yapılandırılmış klinik sınavlara her bir üniversite tarafından sayılı başvuru alınabildiğinden, sadece haklarında Seviye Tespit Sınavı kararı alınmış olan adaylar başvuru yapabilir .
( 3) Yapılandırılmış klinik sınavlar klinik bilgi ve becerilerin sınanması elmacıyla, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamalar şeklinde yapılır . Bununla birlikte üniversite taralından gerekli görülmesi hâlinde ek bir yazılı aşama da içerebilir .
( 4) Yapılandırılmış klinik sınavlarda 100 üzerinden 50 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılırlar .”
13.6) “İlmî Hüviyet Tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
11 / 21“( 1) “Diş Hekimliği”, “Eczacılık”, “Hemşirelik”, “Fizyoterapi ve Rehabilitasyon”, “Ergoterapi”,
“Veterinerlik”, “Ebelik”, “Dil ve Konuşma Terapisi”, “Beslenme ve Diyetetik”, “Odyoloji”, “Çocuk
Gelişimi” alanlarında STS’ye muadil olarak İlmî hüviyet tespiti sınavı yapılır .”…
hükümlerine yer verilmiştir .
14) Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği Uyarınca Seviye ve
Yeterlik Belirleme Sistemi Kapsamında Yapılan İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik
Sınav 2018 yılı Kılavuzunda ;
14.1) “İlmi Hüviyet Tespiti : Denklik işlemleri sürecinde alınan Seviye Tespit Sınavı kararı
kapsamında, üniversiteler tarafından oluşturulan komisyonlar marifetiyle yapılan sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren yazılı Seviye Tespit Sınavına muadil olan sınavdır .
“ Yapılandırılmış Klinik Sınav : Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan Seviye Tespit
Sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversiteler tarafından yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren, yazılı Seviye Tespit Sınavına muadil olan sınavdır .
1.2 Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği uyarınca yapılacak olan
Seviye Tespit Sınavına (STS) muadil İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavı
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Üniversiteler tarafından yapılır .
1.3 İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavlarına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına
Diploma Denklik Başvurusunda bulunan ve hakkında Seviye Tespit Sınavı kararı alınan adaylar başvurabilir .
1.4 Sınav esas olarak sözlü, gerektiğinde pratik uygulama ve teorik sınav aşamalarına dayalı olarak
yapılır…
1.6 İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavda başarılı olabilmek için alınması gereken
asgari puan 100 üzerinden 50 ve üzeri puandır . Üniversiteler sınav sonuçlarını “başarılı” ve
“başarısız” olarak bildirirler .
1.7 Diş Hekimliği, Hemşirelik, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Ergoterapi, Veterinerlik, Ebelik, Dil
ve Konuşma Terapisi, Beslenme ve Diyetetik, Odyoloji, Çocuk Gelişimi alanında İlmi Hüviyet
Tespiti Sınavı yapacak üniversiteler; Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesidir…
1.9 Yapılandırılmış Klinik Sınavları yapacak üniversiteler; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi,
Gazi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesidir .”
14.2) 4. Değerlendirme : “Yükseköğretim Kurulu tarafından uygulanacak sınavlara ilişkin tüm
hesaplama ve değerlendirme işlemleri sınavı yapmakla görevlendirilen Üniversiteler tarafından yapılır . Aday, Üniversiteler tarafından yapılacak sınavların değerlendirme işlemlerinde 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alması halinde başarılı sayılır . Üniversiteler sonuçları başarılı ve başarısız olarak da bildirir .”
14.3) Tıp Doktorluğu alanında Yapılandırılmış Klinik Sınav Takvimi
Tablo- 2
Ankara Yıldırım
Ankara Gazi Hacettepe
Alan Beyazıt
Üniversitesi Üniversitesi Üniversitesi
Üniversitesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
12 / 21Temmuz 2017 Kasım 2017 Ocak 2018 Mart 2018
Tıp Doktorluğu düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde;
15.1) Başvuranların sınavsız, doğrudan denklik verilmesi yönündeki taleplerinin reddi,
15.2) Sınavların adayların yeterliliğini doğru ve hakkaniyetli bir biçimde ölçecek şekilde yapılması,
İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavlarının yaygınlaştırılması için gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması,
15.3) Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği alanlarında denklik başvurusunda bulunanlara tesis edilen
Seviye Tespit Sınavı kararlarının, hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince, diploma ve eğitim içeriğindeki önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ve gerekçeli olarak ortaya konulması,
15.4) Denklik başvurularının değerlendirilmesi sürecinin kısaltılması ve iyileştirilmesi yönünde
gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması, için tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
16) Kurumumuza yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının denklik mağduriyetlerine ilişkin olarak
yapılan başvurularda; yurt dışında (Bulgaristan, Azerbaycan, Kazakistan, Romanya, Ukrayna, Makedonya vb. ülkelerde) tıp üniversitelerinden mezun olan başvuranların YÖK’e yaptıkları diploma denklik başvurularına Seviye Tespit Sınavında (STS) başarılı olma ve staj yapma yönünde karar çıktığı, yurt dışında okumaya gittikleri dönemde böyle bir sınav şartının olmadığı, sonradan
2010 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle sınav şartı getirildiği, STS sınavı adı altında Tıpta
Uzmanlık Sınavı (TUS) yapıldığı, sadece pratisyen hekim olabilmek için yapılan bu uygulamanın kendileri için büyük bir haksızlık olduğu, ayrıca denklik başvurularının uzun sürede neticelendirildiği, bu şekilde YÖK tarafından yıllardır mağdur edildikleri belirtilerek, tıp diplomalarına denklik belgesi verilmesi talep edilmektedir .
17) Başvuruların YÖK tarafından, münferiden başvuru yapılan dönemdeki mevzuat hükümleri
çerçevesinde incelendiği, tarihi süreç içerisinde başvuru konusuna esas Denklik Yönetmeliğinin birkaç kez değiştirildiği görülmekte; bu anlamda 10, 11 ve 12 numaralı paragraflarda yer verilen, 06/ 11/ 2010 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi, 20/ 02/ 2016 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası, son olarak ise 05/ 12/ 2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları
Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve beşinci fıkrası hükümlerinde
Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği programında denklik başvurusunda bulunan kişilere Seviye Tespit
Sınavı tesis edilmesi hususları düzenlenmiştir .
18) İlgili düzenlemeler uyarınca, YÖK’e denklik başvurusunda bulunulan tarihte geçerli olan
mevzuatın uygulanacağı açık olup; bu anlamda İdare tarafından başvuranlar hakkında denklik başvurusu yapılan tarihte geçerli olan Yönetmelik hükümlerinin uygulandığı anlaşılmış;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
13 / 21başvurucuların okula kayıt yaptırdığı dönemde sınavsız denklik verilmesi yönündeki
düzenlemeler kapsamında herhangi bir kazanılmış hakkın söz konusu olmadığı açıktır . Zira
Anayasa Mahkemesi kazanılmış hakkı, kişinin bulunduğu statüden ortaya çıkan, tahakkuk etmiş, kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş hak olarak tanımlamıştır . (Anayasa
Mahkemesinin 27/ 02/ 2001 tarihli, E :1999 / 43, K:2001 / 46 sayılı ve 03/ 04/ 2001 tarihli, E :1999 / 50, K:2001 / 67 sayılı kararları)
19) İdareden temin edilen bilgilerden, diploma denkliği başvurularının öncelikle ön inceleme
aşamasından geçtiği, ön inceleme işlemleri kapsamında adayların diplomalarının, öğrenim gördükleri ülkedeki dış temsilcilikler aracılığı ile teyit edildiği, öğrenim yıllarındaki yurt dışı fiilî kalış sürelerinin hesaplandığı, akabinde esaslı incelemeye alındığı anlaşılmıştır . Her ne kadar denklik işlemleri sürecinin kapsamlı olduğu ve yurt dışı temsilciliklerden birtakım teyitler alınması gerektiği anlaşılmakla beraber, başvuranlara verilen cevabın yaklaşık bir yıl sürdüğü hususu göz önünde bulundurulduğunda, YÖK’ün iyi yönetim ilkeleri uyarınca ve hak sahiplerinin mağdur edilmemesi adına, diğer paydaş idarelerin de koordine edilmesi suretiyle söz konusu denklik değerlendirme süreçlerini kısaltacak çalışmalar yapması gerektiği değerlendirilmektedir .
20) Tıp, Diş Hekimliği, Ebelik ve Hemşirelik programlarının denklik işlemleri Yükseköğretim Genel
Kurulunun 31/ 03/ 2016 tarihli toplantısında belirlenmiştir . Söz konusu Karara göre; “Seviye
Belirleme Yeterlilik Sistemi (SBYS) ve Stajerlik/Klinik Pratik : Kurulca tanınan bir Yükseköğretim
Kurumundan alınmış, ilgili programların asgari eğitim süresi (sömestr/yıl), toplam eğitim saati ve transkript içeriği açısından uygun, zorunlu ders ve stajları tam olan ancak lb maddesi kapsamına girmeyen diploma sahipleri için şu uygulamalar yapılır”; “ Tıp Doktorluğu veya Diş Hekimliği programlarından mezun olanlar : SBYS kapsamında Seviye Tespit Sınavı (STS)-Klinik Bilimlere alınır . Sınavda başarılı olanlara, ülkemizde Kurul tarafından tescil yetkisi verilen bir akreditasyon kuruluşunca akredite olmuş tıp programı bulunan üniversitelerden birinde 6 ay süreyle Klinik Pratik yapmaları ve başarıyla tamamlamalarından sonra denklik işlemi yapılır .”
21) Başvuru konusu kapsamında YÖK’ten temin edilen bilgi ve belgelerde; Tıp Doktorluğu alanında
düzenlenen Seviye Tespit Sınavının, yurt dışında bu alanda öğrenim gören kişilerin başvurusunun alan incelemesinin yapılması aşamasında aldıkları eğitimin Türkiye’deki eğitime eş değer olmadığının anlaşılması üzerine, akademik kazanımlarının ölçülmesi amacıyla yapılan bir merkezî sınav olduğu, Tıp Doktorluğu mesleğini ülkemizde icra edecek kişilerin alanının yeterli düzeyde ve hakkaniyetli biçimde ölçülmesinin amaçlandığı, söz konusu sınav sorularının ÖSYM tarafından hazırlanmakta olduğu, YÖK’ün bu konuda kişiler hakkında sadece sınav kararı aldığı ve başarı durumuna göre ÖSYM’den gelen verileri esas alarak gerekli denklik işlemini tesis ettiği, bu sınavın senede bir kez yapılması nedeniyle 2017 yılından itibaren adayların zaman bakımından mağduriyetlerinin önüne geçmek amacıyla bu sınava muadil olarak Yapılandırılmış Klinik
Pratiklerinin YÖK tarafından tespit edilen üniversitelerde de yapabilmelerinin sağlandığı ifade edilmiştir .
22) Başvuranların denklik taleplerine ilişkin olarak, ilgili düzenlemeler çerçevesinde YÖK
tarafından yapılan inceleme neticesinde, Sağlık Alt Komisyonunca verilen görüşün Yükseköğretim
Denklik Komisyonunca değerlendirilerek, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği hükümleri uyarınca başvuranların, ÖSYM tarafından Tıp Doktorluğu alanında yapılan
Seviye Tespit Sınavından (STS) 100 üzerinden en az 40 puan alınması veya Yükseköğretim Genel
Kurulunun 16/ 06/ 2016 tarihli kararı ile belirlenen muadil sınavlarda başarılı olunması, akabinde 6,5 (altı buçuk) aylık Klinik Pratik stajların Kurulca yerleştirileceği ve TEPDAD tarafından akredite edilen tıp programlarının olduğu Tıp Fakültesinde alarak başarılı olmaları hâlinde adlarına Tıp
Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağı yönünde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
14 / 21Yükseköğretim Yürütme Kurulunca karara bağlandığı anlaşılmıştır .
23) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Kanunun 7 nci maddesinin
yedinci fıkrasında Yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağının düzenlendiği, bu kapsamda başvuruya konu yurt dışı tıp fakültesi mezunlarına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca denklik belgesi verilebilmesi için
ÖSYM tarafından yapılan Tıp Doktorluğu Alanında Yurtdışı Yükseköğretim Diploma Denkliği İçin
Seviye Tespit Sınavının (STS Tıp Doktorluğu), mezkur Kanun hükmü ile Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği uyarınca Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapıldığı, belirlenen bu usul ve esaslar gereğince sınavın hazırlanması, uygulanması ve değerlendirmesinin ÖSYM tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır .
24) Başvurucu yurt dışı tıp mezunlarının Seviye Tespit Sınavı adı altında Tıpta Uzmanlık Sınavına
(TUS) tabi tutuldukları iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme kapsamında; söz konusu sınavların içeriği ve soruları ile zorluk derecelerinin benzer olup olmadığı hususunda YÖK’e yöneltilen sorularımıza net bir cevap verilmemiştir . Bu kapsamda ÖSYM’den temin edilen bilgi ve belgelerden, STS- 1 Tıp Doktorluğu (Temel Bilimler) ve STS- 2 Tıp Doktorluğu (Klinik Bilimler) sınavları hakkında Başkanlıklarınca yapılan tespitlere ve değerlendirmelere ilişkin olarak 01/ 06/ 2012 tarihli
Rapor düzenlendiği anlaşılmıştır . Söz konusu Raporda, STS Tıp Doktorluğu ile TUS’un test kapsam ve bazı psikometrik özellikler açısından oldukça benzer olduğu, STS Tıp Doktorluğu ile TUS testlerinin aynı zamanda hazırlanması sebebiyle ortalama 340 kişinin başvurduğu STS Tıp
Doktorluğu testinin, ülkemiz hekimleri için hayati öneme sahip olan TUS’un daha sağlıklı hazırlanmasının önünde engel teşkil ettiği, her iki test için aynı akademisyen grubu ile çalışılması sebebiyle hazırlıkların eş zamanlı olarak yürütülmesinin mümkün olmadığı, farklı akademisyen gruplarıyla çalışılması durumunda ise testler arasında paralellik sağlanmasının zorlaştığı, test geliştirme sürecinin başvuran aday sayısından bağımsız olarak yürütülmesi sebebiyle ortalama 340 kişinin başvurduğu STS Tıp Doktorluğu için 12.500 kişinin başvurduğu TUS’u hazırlamak kadar emek ve zaman harcandığı, bu anlamda maliyetinin oldukça fazla olduğu belirtilmiştir . Raporda, STS Tıp Doktorluğu sınavına giren adayların önceki uygulamayla Mart ayında yapılan 1. aşamada başarılı oldukları takdirde Mayıs ayındaki 2. aşamaya girmekte olduğu, bu aşamada da başarılı olurlarsa denklik alıp en erken Eylül ayındaki TUS’a girerek uzmanlık eğitimleri için tercih yapma hakkına sahip oldukları, bu durumun adaylar için en az 8 aylık bir zaman kaybına neden olduğu, STS
Tıp Doktorluğu sınavının kaldırılması durumunda adayların en yakın dönemdeki TUS’a başvurarak tek aşamada denklik alabileceği böylece sadece zamandan kazanmış olmayıp, yılda bir kez yapılan denklik sınavı yerine adayların yılda iki kez sınava girmeye hak kazanmış olacakları hususlarında tespitler yapılarak, adayların yılda iki defa yapılan Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavına (TUS)
alınmaları ve TUS’ta 40 puan ve üzeri alanların denkliklerinin kabul edilmesinin önerildiği anlaşılmıştır .
25) Söz konusu Raporun değerlendirildiği Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/ 03/ 2013 tarihli
toplantısında; STS Tıp Doktorluğu 1. ve 2. aşamalarının aynı günde olacak şekilde yılda iki defa yapılmasına, Tıp Doktorluğu alanında Diploma Denklik Belgesi düzenlenebilmesi için asgari başarı puanının 100 üzerinden 50 puan olmasına (yanlış cevaplar doğruları götürmeyecek şekilde puanın doğru sayısı üzerinden hesaplanmasına), sınava ilişkin Kılavuzun ÖSYM Başkanlığınca hazırlanmasına ve sınav başvurularının doğrudan ÖSYM Başkanlığına yapılmasına karar verilmiştir .
Yükseköğretim Genel Kurulunun 15/ 01/ 2016 tarihli toplantısında ise, Tıp Doktorluğu alanlarındaki
Seviye Tespit Sınavında başarılı olabilmek için alınması gereken asgari başarı puanının 100 üzerinden 50 puan olmasına (yanlışlar doğruyu götürmeyecek şekilde hesaplanmasına); 16/ 06/ 2016 tarihli toplantısında ise başarılı olabilmek için alınması gereken asgari başarı puanının 100 üzerinden
40 puan olmasına ve doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının 1/ 4’i çıkarılmak suretiyle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
15 / 21adayların puanlarının hesaplanmasına karar verildiği anlaşılmıştır .
26) ÖSYM tarafından yapılan açıklamada; STS Tıp Doktorluğu sınavlarının Yükseköğretim
Genel Kurulunun 01/ 03/ 2013, 15/ 01/ 2016 ve 16/ 06/ 2016 tarihli toplantılarında alınan kararlar uyarınca nitelik ve içerik olarak TUS ile aynı olmak suretiyle aynı gün içerisinde 2 aşamalı olarak gerçekleştirilerek yılda 2 defa uygulanmakta olduğu , TUS’ta başarı barajı 45 iken STS Tıp
Doktorluğu sınavında başarı barajının 40 puan olduğu, STS Tıp Doktorluğu sınavının içerik olarak
TUS ile aynı olmasının ÖSYM tarafından hazırlanan 01/ 06/ 2012 tarihli anılan raporda belirtilen gerekçeler kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, STS Tıp Doktorluğu sınavında barajın düşük tutulması suretiyle de adayların herhangi bir mağduriyetinin bulunmadığı ifade edilmiştir .
27) Bu çerçevede yapılan araştırmalar neticesinde, başvuranlar tarafından da iddia edildiği
üzere STS ile TUS sınavlarının benzer nitelikte olduğu, dolayısıyla sınavların zorluk düzeylerinin de benzer olduğu anlaşılmıştır . TUS sınavında yurt içinde mezun olan doktor adayları 45 puanla uzmanlık tercihi yaparken, STS sınavında ise yurt dışında okuyan tıp mezunlarının denklik alıp pratisyen hekimlik yapabilmeleri için 50 puan ve üzeri, sonrasında yapılan değişiklikle ise 40 puan ve üzeri alması beklenmektedir . TUS Sınavı, Türkiye’de tıp fakültelerinden mezun olanların girmiş olduğu Tıp uzmanlığı için öğrenci seçen bir eleme sınavıdır . Bu anlamda, TUS uzmanlık tercihinde yerleştirme amaçlı kullanılan bir sıralama sınavıdır . Yurt dışı tıp mezunlarının benzer seviyedeki STS sınavına alınması bu anlamda hakkaniyete aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir .
28) Türkiye’den uzmanlık eğitimi almak için yarışan ve belli bir sayıda öğrencinin kazanacağı TUS
Sınavının soruları da çeldirici ve eleme sınavı niteliğinde olmaktadır . Yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının uzmanlık sınavına değil tıp diploması denkliği için sınava tabi tutulmaları gerekliliği göz önünde bulundurulduğunda, soru tiplerinin farklı olması gerektiği, STS Sınavının yurt dışında okuyan öğrencinin yeterliliğini sorgulayacak nitelikte olması gerektiği değerlendirilmektedir . Bu anlamda ölçme kriteri ve niteliği itibariyle farklı olması gereken söz konusu iki sınavın aynı nitelikte olmasının yurt dışı mezunları açısından hakkaniyete aykırılık oluşturduğu değerlendirilmektedir .
29) Bununla birlikte, gerek başvuranların mezun olduğu Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği
programlarında gerek diğer alanlarda son dönemlerde YÖK tarafından Seviye Tespit Sınavına muadil uygulamalar da başlatıldığı, Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği gibi meslek icrasına izin veren programlarda akademik kazanımların sınanması ve adayların bu alanda başarılı olduklarını kanıtlamalarının akabinde denklik işlemi yapılabildiği anlaşılmıştır . Buna göre YÖK’ten temin edilen bilgi ve belgelerden; Yükseköğretim Genel Kurulunun 16/ 06/ 2016 tarihli toplantısında, YÖK tarafından belirlenen üniversitelerce Seviye Tespit Sınavına muadil İlmi Hüviyet Tespiti ve
Yapılandırılmış Klinik Sınav yapılmasına karar verilmiştir .
30) 12.1 ve 13.2 numaralı paragraflarda yer verilen Denklik Yönetmeliği ile Usul ve Esaslarda
Yapılandırılmış Klinik Sınavı; Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil sınav olarak tanımlanmıştır . Tıp Doktorluğu alanında yapılandırılmış klinik sınavların, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler tarafından yılda en az birer kez yapılacağı belirtilmiştir . 14 numaralı paragrafta yer verilen Kılavuzda, anılan sınavların, bu kapsamda belirlenen Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve
Yıldırım Beyazıt Üniversitesince, her üniversite yılda bir kez yapacak şekilde gerçekleştirileceği ifade edilmiştir . Söz konusu düzenlemeler uyarınca, YÖK tarafından uygulanacak yapılandırılmış klinik sınavlara ilişkin tüm hesaplama ve değerlendirme işlemlerinin sınavı yapmakla
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
16 / 21görevlendirilen üniversiteler tarafından yapılacağı, üniversiteler tarafından yapılacak söz konusu
sınavların değerlendirme işlemlerinde 100 üzerinden 50 puan ve üzeri not alınması halinde adayların başarılı sayılacağı öngörülmüştür .
31) Mevcut durum itibariyle uygulamada ikili bir sistem olduğu; yurt dışı tıp üniversitesi
mezunlarının denklik alabilmeleri için ÖSYM tarafından yapılan STS Sınavından 40 puan veya YÖK tarafından uygulanan ve YÖK’ün belirlediği üniversiteler tarafından yapılan İlmi
Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavında 50 ve üzeri puan almak koşuluyla başarılı sayılacakları görülmektedir . Bunlardan STS Sınavının, 2017 yılından itibaren yılda iki kez olmak üzere ÖSYM tarafından yapıldığı ve nitelik ve zorluk bakımından TUS ile benzer nitelikte olduğu; Yükseköğretim Genel Kurulunun 16/ 06/ 2016 tarihli kararı ile getirilen İlmi
Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavının ise YÖK tarafından belirlenen birkaç üniversite tarafından yılda her bir üniversitenin en az bir kez yapması koşuluyla toplamda yılda yaklaşık 4 kez yapıldığı ve üniversiteler tarafından yapılan söz konusu sınavların içerik olarak, STS Sınavından farklı olarak, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınandığı ve pratik uygulamalar içerdiği anlaşılmaktadır . Bu anlamda, İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış
Klinik Sınavının, STS sınavından farklı olarak uygulama sınavı kısmının da olduğu, yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunlarının yeterliliğini ölçme mahiyetinde olması beklenen sınavda uygulama bölümü olmasının sınavın amacına daha uygun olduğu, dolayısıyla YÖK’ün yeni uygulamasının iyi bir uygulama örneği olduğu değerlendirilmektedir .
32) YÖK tarafından zaman içinde alınan kararlarla, STS Sınavı uygulamasında, başarı barajının
40 puan olarak belirlenmesi suretiyle aşağıya indirilmiş olması, yine başvuranların zaman
kaybederek mağdur olmaması adına öncesinde yılda sadece 1 kez yapılan sınavın yılda 2 kez yapılmasının sağlanması, mağduriyetlerin azalması anlamında iyi uygulama örnekleri olduğu değerlendirilmekle birlikte; STS Sınavının içerik ve zorluk açısından TUS sınavı ile benzer nitelikte olması; TUS’ta başarı barajı 45 iken STS Tıp Doktorluğu sınavında başarı barajının
40 puan olması ancak 4 doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının 1/ 4’i çıkarılmak
suretiyle puanın hesaplanacağının öngörülmesi; TUS’taki başarı barajı ile STS Tıp
Doktorluğu sınavındaki başarı barajı arasındaki farkın küçük ( 5 puan) olması hususları göz önünde bulundurulduğunda, STS Sınavının yurt dışındaki tıp üniversitesi mezunları açısından hakkaniyete aykırı bir uygulama olduğu değerlendirilmektedir .
33) Diğer bir ifadeyle, STS sınavının bir eleme sınavından ziyade yurt dışında okuyan
öğrencinin yeterliliğini sorgulayan, uzmanlık sınavı mahiyetinden ziyade denklik sınavına uygun bir formatta olması, yani bilgi yeterliliğini ölçen bir sınav olması gerektiği hususu göz önünde bulundurulduğunda; yurt dışı tıp üniversitesi mezunlarının denklik alabilmesi yani pratisyen hekimliğinin belgelenmesi için yurtiçindeki üniversitelerden mezun doktorların uzman doktor olabilmek için girdikleri TUS Sınavına benzer mahiyette bir STS Sınavına girmesi koşulunun getirilmesi eşitlik, adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olmaktadır .
34) Bunun yanı sıra, YÖK tarafından alınan karar ile sonradan getirilen İlmi Hüviyet Tespiti ve
Yapılandırılmış Klinik Sınavının, yurt dışı tıp üniversitesi mezunlarının yeterliliğini ölçmede içerik açısından amaca daha fazla hizmet eder nitelikte olduğu anlaşılmakta, bu anlamda yıl içerisinde yaklaşık 4 kez olacak şekilde yapıldığı anlaşılan söz konusu uygulamayla YÖK’ün yurt dışı tıp üniversitesi mezunlarının denklik konusunda yaşadıkları mağduriyetleri giderme adına önemli çalışmalar yaptığı görülmektedir . Ancak denklik almak için beklemekte olan çok sayıda aday olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, başvuranların mağduriyetini gidermek adına, anılan sınavların daha sık yapılması suretiyle yaygınlaştırılması gerektiği değerlendirilmektedir .
35) Yurt dışı tıp üniversitesi mezunlarına denklik verilmesi hususunda, doktorluk mesleğinin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
17 / 21ciddiyeti ve insan sağlığındaki önemi göz önünde bulundurulduğunda, mesleğin ülkede icrası için
belirli standartların oluşturulması adına mesleki yeterliliğin ölçülmesi için İdare tarafından sınav ve staj şartlarının getirilmesi yerinde bir uygulamadır . Bu kapsamda, denklik verilmesi için yapılan sınavın; eleme ve uzmanlık bilgisini ölçmekten ziyade yurt dışında okuyanların mesleki yeterliliğini sorgulayan ve daha ziyade klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınandığı ve pratik uygulamalarla birlikte belirli bir mesleki standardın oluşturulması yönünde olması gerekmektedir . Dolayısıyla YÖK’ün, söz konusu sınavın mahiyetini, belirtilen hususlar kapsamında değerlendirerek, sınava ilişkin gerekli standartların oluşturulması adına çalışmalar yapması gerektiği, bu anlamda denklik verilmesi değerlendirmesinde amaca daha iyi hizmet ettiği görülen üniversiteler tarafından yapılan İlmi Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik
Sınavlarının yaygınlaştırılarak artırılması gerektiği değerlendirilmektedir .
36) 6 numaralı paragrafta yer verilen, ülkemiz tarafından imzalanarak 23/ 2/ 2006 tarihli ve 5463
sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunarak yürürlüğe giren Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle
İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin I . Bölümünde “Tanıma”, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde tanımlanmış; VI . Bölümünün 1 inci maddesinde ise “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır .” kuralına yer verilmiştir . Anayasamızda da uluslararası sözleşmelerin kanun hükmünde olduğu kuralına yer verilerek bu sözleşmelerin uygulanması zorunlu hale getirilmektedir .
Sözleşmenin anılan maddelerinden; mezun olunan alanda diploma alınan yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği ile denklik verecek olan ülkenin yükseköğretim düzeyi ve içeriği arasında önemli bir farklılık bulunması durumu dışında, taraf olan ülkelerin resmi makamlarınca taraf olan bir diğer ülkede alınan yükseköğretim diplomasına doğrudan denklik verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır .
37) Bu kapsamda, anılan Sözleşme hükmünde diplomalar arasında önemli bir farklılık
bulunmadığı sürece diğer tarafın diplomalarına denklik verileceği belirtildiğinden, denklik verilmemesinin istisnası olarak sadece diplomalar arasında önemli bir farklılık bulunması hususuna yer verildiğinden, Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği programlarında denklik başvurusunda bulunanlara YÖK tarafından tesis edilen Seviye Tespit Sınavı kararlarında, hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince, diplomalar ve eğitim içeriklerinin farklılığı hususunun açık ve kapsamlı bir şekilde, objektif ve bilimsel kriterlerle ortaya konması gerektiği değerlendirilmektedir .
38) Başvuru konusunun sıklıkla yargıya da taşındığı, mahkeme kararlarının aynı gerekçelerle benzer
şekilde sonuçlandığı görülmektedir . Başvuru konusuna ilişkin verilen yargı kararlarında; adı geçen
Sözleşmeye taraf olan ülkemizde denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca, Sözleşmeye taraf olan ülkelerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu Sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle, YÖK tarafından Sözleşmeye taraf ülkelerden alınan diplomalara denklik verilmesinin seviye tespit sınavında başarılı olunması şartına bağlanmasının, ancak Sözleşmede yer verildiği üzere önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ortaya konulması halinde mümkün olacağı, uluslararası bir sözleşmenin gerekliliklerine aykırı bir şekilde eksik inceleme neticesinde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ifade edilmiştir . (Danıştay 8.
Daire E :2015 / 6103, K:2016 / 817 sayılı ve E :2014 / 3824, K:2014 / 8548 sayılı kararları, Ankara İdare
Mahkemesi E :2015 / 1745, K:2015 / 2759 sayılı kararı) .
39) Söz konusu mahkeme kararlarının, başvuranların ifade ettiği gibi sınavsız doğrudan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
18 / 21denklik verilmesinin kabulü şeklinde değerlendirilemeyeceği açık olup; bu anlamda anılan
mahkeme kararları uyarınca YÖK’ten beklenen, belirtilen gerekçeler kapsamında yapılan gerekli araştırma ve incelemeler neticesinde ortaya çıkan sonuca göre işlem tesis etmesidir .
Çok sayıda davaya konu edildiği anlaşılan denklik işlemlerine ilişkin mahkeme kararlarının, benzer gerekçelerle YÖK aleyhine sonuçlandığı ve kaybedilen davaların kamu zararına neden olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda, denklik kararlarının mahkeme kararlarında ve yukarıda belirtilen gerekçelerle paralel bir şekilde tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
40) Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde, yukarıda yer verilen gerekçeler, tespitler,
açıklamalar ve mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde;
40.1) Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği mesleklerini ülkemizde icra edecek kişilerin yeterliliğinin
doğru ve hakkaniyetli bir biçimde ölçülmesinin önemi göz önünde bulundurulduğunda, YÖK tarafından denklik verilmesi için sınav ve staj şartı getirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, bu anlamda başvuranların sınavsız doğrudan denklik verilmesi yönündeki taleplerinin reddinin gerektiği,
40.2) Bununla birlikte, tıp üniversitesi mezuniyetinin denklik konusunun tıpta uzmanlık eğitimi
konusundan ayrı değerlendirilmesi gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, YÖK tarafından STS
Sınavı adı altında TUS mahiyetinde sınav yapılmasının eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmekte olup; bu anlamda, yapılacak sınavların adayların yeterliliğini doğru ve hakkaniyetli bir biçimde ölçecek mahiyette olması için, İlmi Hüviyet Tespiti ve
Yapılandırılmış Klinik Sınavlarının daha çok sayıda adayın yaralanmasını sağlamak suretiyle yaygınlaştırılması için gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması gerektiği,
40.3) Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği alanlarında denklik başvurusunda bulunanlara tesis edilen
Seviye Tespit Sınavı kararlarında, hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince, diploma ve eğitim içeriğindeki önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ortaya konulması gerektiği, diplomalar ve eğitim içeriklerinin farklılığının açık ve kapsamlı bir şekilde, objektif ve bilimsel kriterlerle ortaya konulması gerektiği ,
40.4) Denklik başvurularının değerlendirilmesi sürecinin uzun sürmesi nedeniyle yaşanan
mağduriyetlerin azaltılması için, söz konusu sürecin kısaltılması ve iyileştirilmesi yönünde gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması gerektiği, kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
41) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği anlaşılmakla beraber; diploma denklik başvurularına ilişkin kararların uzun sürede neticelendirilmesi suretiyle başvuranların mağdur edildiği, ayrıca Tıp Doktorluğu programında denklik başvurusunda bulunanlara tesis edilen Seviye Tespit Sınavı kararlarının yeteri kadar gerekçeli olmadığı, bu anlamda “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranılmadığı; İdarenin, başvuruculara verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine de uymadığı anlaşılmış olup; İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
19 / 21önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
42) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvuranlara tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURULARIN KISMEN REDDİNE KISMEN
KABULÜNE,
1. Başvuranların sınavsız, doğrudan denklik verilmesi yönündeki taleplerinin REDDİNE, 2. Sınavların adayların yeterliliğini doğru ve hakkaniyetli bir biçimde ölçecek şekilde yapılması; İlmi
Hüviyet Tespiti ve Yapılandırılmış Klinik Sınavlarının yaygınlaştırılması için gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması, 3. Tıp Doktorluğu ve Diş Hekimliği alanlarında denklik başvurusunda bulunanlara tesis edilen
Seviye Tespit Sınavı kararlarının, hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince, diploma ve eğitim içeriğindeki önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ve gerekçeli olarak ortaya konulması, 4. Başvuranların zaman bakımından yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi için, denklik başvurularının değerlendirilmesi sürecinin kısaltılması ve iyileştirilmesi yönünde gerekli çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması, hususlarında YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvuranlara ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
20 / 215070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.