|
ÖZET: Bu karar, başvuranın yurt dışında aldığı Hukuk diplomasının denklik işleminin reddi ve Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki “meslek icrasına izin vermez” şerhinin kaldırılması talebi üzerine verilmiştir. Başvuran, Yükseköğretim Kurulu’na yaptığı başvuruda, eğitim süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle diploma denklik talebinin reddedildiğini belirtmiştir. Yükseköğretim Kurulu, başvuranın 56 gün gibi kısa bir süreyle eğitim almasının, Hukuk alanında gerekli kazanımları elde etmesi için yeterli olmadığını tespit etmiştir.
Mezuniyet Tanıma Belgesi, ilgili mevzuat uyarınca, yalnızca başvuranın tanınan bir yükseköğretim kurumundan mezun olduğunu gösteren ve denklik belgesi niteliği taşımayan bir belge olarak tanımlanmıştır. Bu belgenin üzerinde yer alan “meslek icrasına izin vermez” ibaresinin hukuka uygun olduğu, başvuranın bu ibareye itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talebi reddedilmiş ve karar, hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2386-S.22.3619
BAŞVURU NO : 2021/15524
KARAR TARİHİ : 21/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki “meslek icrasına
BAŞVURUNUN KONUSU :
izin vermez” şerhinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasıyla kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Yükseköğretim
Kurulu (YÖK) Başkanlığına yaptığı başvuru ile meslek icrası yapmayacağından dolayı tanınan mezuniyetine şerhli denklik verilmesini talep ettiğini, yapmış olduğu denklik başvurusunun meslek icrası talep edip etmediğine bakılmadan mevzuata aykırı olarak olumsuz sonuçlandırıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 22.09.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının – – sayılı yazısında;
2.1. Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik taleplerinin, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde Kurul
Başkanlığınca değerlendirilmekte olduğu;
2.2. Kosova’da bulunan “Iliria College Iliria Royal University”de gördüğü öğrenimin ardından aldığı diplomanın denklik işleminin yapılması talebiyle 24.12.2019 tarihinde Kurula başvuran başvuranın
başvurusuna esas belgelerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi neticesinde, başvuranın 2015-2017 yılları arasında görmüş olduğu öğrenimi süresince toplamda 56 gün ilgili ülkede kaldığı anlaşılmış olup bu kadar kısa sürede Hukuk alanında Lisans kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresi yetersiz olduğundan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6.fıkrası uyarınca Diploma denklik başvurusunun reddedilmesine
Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 04.08.2021 tarihli toplantısında karar verilmiş ve bu hususta başvurana 18.08.2021 tarihli ve sayılı yazı ile gerekli bildirimde bulunulduğu, 2.3. Başvuranın diploma denklik başvurusunun redddedilme nedeninin eğitime devam süresinin yetersiz olması ve bu kadar kısa bir sürede Hukuk eğitiminin alınamayacağı ve bu eğitimin kazanımlarının sağlanamayacağı olduğu, başvuranın avukatlık ve hakimlik yapıp yapamayacağına, meslek icra edip edemeyeceğine ilişkin tespit olmadığı, 2.4. Ayrıca, başvuranın 20.01.2020 tarihli dilekçesinde Mezuniyet Tanıma Belgesi talebi işleme alınarak adına düzenlenen seri no.lu belge 22.07.2020 tarihli ve sayılı yazı ile tarafına gönderildiği, başvuranın düzenlenen bu belgedeki şerhe itirazı ile ilgili TBMM Dilekçe Komisyonu’na verdiği dilekçesine de 22.01.2021 tarihli ve sayılı yazı ile cevap verildiği, 2.5. İdarece Kurumumuza yapılan 2021/15828 sayılı aynı konuyu içeren başvuruya verilen yanıtlarda; Mezkûr Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde Mezuniyet Tanıma
Belgesinin “Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi ifade eder.” olarak tanımlandığı, aynı Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde ise Diploma Denklik Belgesinin “Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi ifade eder.” şeklinde tanımlandığı, ayrıca “Yurtdışındaki Yükseköğretim Kurumları, Programları ve Derecelerinin Tanınmasına
İlişkin Usul ve Esaslar”ın İkinci Bölüm 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Mezuniyet
Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir.” hükmünün bulunduğu, bu itibarla, yurt dışından alınmış bir diplomanın hangi alan ve dereceye eş değer olduğunun mevzuat hükümleri kapsamında denklik incelemesinin yapılmasının ardından Diploma Denklik
Belgesi düzenlenmesi ile tespit edildiği, meslek istihdamına ilişkin iş ve işlemlerin Diploma Denklik
Belgesi ile yapıldığı, Mezuniyet Tanıma Belgesinin ise yukarıda iktibas edilen mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere Diploma Denklik Belgesi ile eş değer olmadığı ve kişinin yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olduğunu beyan etmekle birlikte Diploma Denklik Belgesi hükmünde olmadığı için kişiye meslek istihdamına ilişkin herhangi bir hak ve sorumluluk vermediği;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 09.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin
her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (Değişik: 17/8/1983 – 2880/3 md.) (p) bendinde; “Yükseköğretim Kurulunun görevleri; … p) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,”
5.2. “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı” başlıklı ek 41 inci maddesinde; “(Ek:17/10/2019-7188/5 md.) İlgili kanunlarda belirtilen şartlara ilave olarak, hâkim adaylığı sınavına girmek ve avukatlık veya noterlik stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında veya İdari
Yargı Ön Sınavında başarılı olmak şarttır. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavına, hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanlar; İdari Yargı Ön Sınavına, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olanlar girebilir. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında ilgililerin; a)
Anayasa Hukuku, b) Anayasa Yargısı, c) İdare Hukuku, d) İdari Yargılama Usulü, e) Medeni Hukuk, f)
Borçlar Hukuku, g) Ticaret Hukuku, h) Hukuk Yargılama Usulü, ı) İcra ve İflas Hukuku, i) Ceza Hukuku, j) Ceza Yargılama Usulü, k) İş Hukuku, l) Vergi Hukuku, m) Vergi Usul Hukuku, n) Avukatlık Hukuku, o) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi, ö) Türk Hukuk Tarihi, alanlarındaki bilgileri ölçülür. İdari Yargı Ön
Sınavında ilgililerin; a) Anayasa Hukuku, b) Anayasa Yargısı, c) İdare Hukuku, d) Türk İdari Teşkilatı, e)
İdari Yargılama Usulü, f) Medeni Hukuk, g) Borçlar Hukuku (Genel hükümler), h) Ticari İşletme ve
Şirketler Hukuku, ı) Hukuk Yargılama Usulü, i) Ceza Hukuku (Genel hükümler), j) Ceza Yargılama Usulü, k) Vergi Hukuku, l) Vergi Usul Hukuku, m) Maliye ve Ekonomi, n) İmar ve Çevre Hukuku, o) Hukuk
Felsefesi ve Sosyolojisi, alanlarındaki bilgileri ölçülür. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı yılda en az bir defa, İdari Yargı Ön Sınavı ise iki yılda en az bir defa olacak şekilde Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılır. Sınavlar test şeklinde yapılır. Sınavlarda çoktan seçmeli en az yüz soru sorulur ve yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır. Sınavların yapılma şekli ile sınavlara ilişkin diğer hususlar Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Noterler Birliğinin görüşü alınarak Adalet
Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasında hâkimlik, savcılık, avukatlık ve noterlik meslekleri hukuk mesleği olarak kabul edilir.”
6. 06.04.2006 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin
Sözleşme (Lizbon Sözleşmesi)’nin
6.1. “Tanıma” başlığı altında; “Bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü.”
6.2. “Koşul” başlığı altında; “Genel koşullar Yükseköğretime veya diğer belirli bir düzeye kabul için veya belirli bir düzeyde yükseköğretim derecesinin verilebilmesi için yerine getirilmesi gereken koşullar.
Özel koşullar Belli bir yükseköğretim programına kabul için veya belirli bir çalışma alanında özel bir yükseköğretim derecesi almak için genel koşullarla birlikte yerine getirilmesi gereken diğer koşullar.”
7. 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlığa kabul şartları” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(Değişik: 30/1/1979 – 2178/1 md.) Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için : a) Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak, c) Avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış bulunmak, d) (Ek : 2/5/2001 – 4667/3 md.; Mülga: 28/11/2006-5558/1 md.) e) Levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgahı bulunmak, f) Bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekir.”
8. 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin
8.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e)
Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi, … ı) Kurum tanıma belgesi: Bir yükseköğretim kurumunun
Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi halinde ilgililere verilen
ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan okul tanıma belgesini, i) Mezuniyet tanıma belgesi:
Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, k) Tanıma: Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini, … ifade eder.”
8.2. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir: a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye girişçıkış dökümlerinin uygunluğu, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından
Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı, ç) Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı. (2) Kişinin sunduğu tüm belgeler
Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının
türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.”
8.3. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır: a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a)
ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d)
Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına. (2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır. (3) (Değişik:RG-30/7/2019-30847) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin
Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur. (4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi yapılır. (5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir. (6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde
reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitimöğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az
%70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur. b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir. ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (Mülga ibare:RG-14/4/2020-31099) (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek cümleler:RG-14/4/2020-31099) Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz. e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir. (7) Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporu
Komisyona sevk edilir. Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor
Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır.”
8.4. “Denklik incelemesinde yapılacak işlemlere ilişkin diğer hükümler” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış diplomaların tanıma ve denklik işlemleri sonucunda düzenlenen mezuniyet tanıma ve diploma denklik belgesinin şekli ve içeriği
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”
9. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
İşlemlerine İlişkin Çalışma Usul ve Esasları’nın;
9.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “f) Denklik belgesi: Yükseköğretim
Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının eş değerliliğini gösteren belgeyi, g) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösteren belgeyi, … j) Mezuniyet tanıma belgesi: Yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, resmi olarak tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, … o) Tanıma: Yurt dışı bir yükseköğretim kurumunun ve kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul
edilmesini, ö) Tanıma belgesi: Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, …”
9.2. Mezuniyet tanıma veya diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi başlıklı 12 nci maddesinde; “(1) Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları; a) Mezuniyet tanıma belgesi veya diploma denklik belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, b)
Belgelerin asıl, gerçeğe uygun ve başvuru sahibine ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede fiilen kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve öğrenim kazanımları açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eş değer olup olmadığı, 77 ç) Diploma denklik belgesi için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eş değerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 43’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı, bakımından incelenir. (2) Esastan inceleme, kural olarak transkript ve varsa transfer transkript ile birlikte
Yönetmelik’in 5 ve 6’ncı maddelerinde belirtilen belgeler üzerinden yapılır. Ancak gerekli görülen durumlarda ayrıntılı transkript de istenebilir. (3) Başvuru sahibi, gerekli görüldüğü durumlarda ayrıntılı transkript/ders içeriklerini veya ek belgeleri kırk beş gün içinde ibraz edemezse, inceleme dosyada mevcut transkript ve belgeler üzerinden yapılır. (4) Başvuru sahibinin sunduğu belgeler Daire Başkanlığınca birinci fıkra kapsamında incelendikten sonra öğrenim durumu ve içeriğine ilişkin gerekli duyulması halinde Bilim
Alanı Danışma Komisyonu veya üniversitelerden görüş alınarak Daire Başkanlığınca bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (5) Komisyonun gerek görmesi halinde, denklik başvurusunda beyan edilen yükseköğretim kurumunda öğrenim görülüp görülmediği, öğrenim görüldü ise hangi yıllar arasında öğrenim görüldüğü, öğrenim şekli (devamlı/örgün/açık öğretim vb.) mezun olunup olunmadığı ve adına diploma düzenlenip düzenlenmediği hususlarında ilgili kurumlardan teyit belgesi, ek bilgi ve belge ile başvuru sahiplerinden ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından ek bilgi ve belge istenebilir.”
10. Yurtdışındaki Yükseköğretim Kurumları, Programları ve Derecelerinin Tanınmasına İlişkin
Usul ve Esaslar’ın
10.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “g) Denklik Belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eş değer olduğunu gösterir belgeyi,… j)
Kurum Tanıma Belgesi (Okul Tanıma Belgesi): Bir yükseköğretim kurumunun, Yükseköğretim Kurulunca tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi hâlinde ilgililere verilen ancak Denklik Belgesi niteliği taşımayan belgeyi, k) Mezuniyet Tanıma Belgesi: Yurt dışı bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak
Denklik Belgesi niteliği taşımayan belgeyi, … o) Tanıma: Yükseköğretim Kurulunca ilgili yükseköğretim kurumunun akademik derece vermeye yetkili bir kurum ve ilgili yükseköğretim programının akademik derece vermeye yetkili bir program olarak kabul edilmesini,…”
10.2. “Mezuniyet ve Kurum Tanıma Belgelerinin Düzenlenmesi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Mezuniyet Tanıma Belgesinin düzenlenmesinde şu hususlar dikkate alınır: a) Mezuniyet
Tanıma Belgesi, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine
Komisyon kararı ile düzenlenir. b) Mezuniyet Tanıma Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumu, programın adı ve derecesi yer alır. c) Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir. d) Mezuniyet Tanıma Belgesi kuşe kâğıda basılır ve
Genel Sekreter tarafından imzalanır. e) Tanınmayan yükseköğretim kurumu veya programından mezun olan kişilere Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmez.”
11. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik El Kitapçığının; 94. sayfasında yer alan
Mezuniyet ve Kurum Tanıma Belgelerinin Düzenlenmesi başlıklı 5 inci maddesinde; “– (1) Mezuniyet
Tanıma Belgesinin düzenlenmesinde şu hususlar dikkate alınır: a) Mezuniyet Tanıma Belgesi, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine Komisyon kararı ile düzenlenir. b) Mezuniyet Tanıma Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumu, programın adı ve derecesi yer alır. c) Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir. d) Mezuniyet Tanıma Belgesi kuşe kâğıda basılır ve Genel Sekreter tarafından imzalanır. e) Tanınmayan yükseköğretim kurumu veya programından mezun olan kişilere
Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmez….”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuranın, “Iliria College Iliria Royal University”de gördüğü Hukuk öğrenimin ardından aldığı diplomanın denklik işleminin yapılması talebiyle 24.12.2019 tarihinde Yükseköğretim Kurulu’na başvurduğu, diploma denklik talebinin Hukuk alanında Lisans kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresinin yetersiz olması sebebiyle reddedildiği açıklamalarıyla adına düzenlenen 22.07.2020 tarihli ve sayılı yazı ile tarafına gönderilen Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 01.07.2020 tarihli kararıyla verilen seri no.lu Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki “meslek icrasına izin vermez” şerhinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasıyla kaldırılması talebinde olduğu anlaşılmıştır.
14. Somut olayda;
14.1. Başvuranın, denklik işlemi yapılması için 24.12.2019 tarihinde Kurula başvurduğu, başvuranın başvurusuna esas belgelerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi neticesinde, başvuranın 2015-2017 yılları arasında görmüş olduğu öğrenimi süresince toplamda 56 gün ilgili ülkede kaldığı tespit edilerek, bu kadar kısa sürede Hukuk alanında Lisans kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresi yetersiz olduğundan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6.fıkrası uyarınca Diploma denklik başvurusunun reddedilmesine
Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 04.08.2021 tarihli toplantısında karar verildiği ve bu hususta başvurana 18.08.2021 tarihli ve sayılı yazı ile gerekli bildirimde bulunulduğu;
14.2. Başvuranın ayrıca 20.01.2020 tarihli dilekçesi ile tarafına Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmesi talebinde bulunduğu;
14.3. Başvuranın mezuniyet tanıma işlemine esas olan belgelerinin münferiden incelendiği ve yapılan inceleme neticesinde, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca başvurana Lisans Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağına ve uyarı olarak “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” ibaresinin yer alması gerektiğine karar verildiği ve Yürütme Kuruluna sunulduğu;
14.4. Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 01.07.2020 tarihli kararıyla “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şerhinin yer aldığı Mezuniyet Tanıma Belgesinin düzenlendiği;”
14.5. Başvuranın, bu belgedeki şerhe itirazı ile ilgili TBMM Dilekçe Komisyonu’na dilekçe verdiği, başvuranın bu dilekçesine de 2.01.2021 tarihli ve sayılı yazı ile cevap verildiği, Tespit edilmiştir.
15. Emsal nitelikte yargı kararlarına bakıldığında; Ankara 2. İdare Mahkemesi Esas No : 2020/1671
Karar No : 2021/1177 sayılı ilamında; “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7. maddesinin (p)
bendinde; yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek hususu Yükseköğretim Kurulu’nun görevleri arasında sayılmıştır. Ülkemiz tarafından 01.12.2004 tarihinde imzalanıp 28.2.2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
5463 sayılı Kanun uyarınca 08.01.2007 tarihinde onaylanarak 01.03.2007 tarihinde yürürlüğe giren
Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim İle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin I. Bölümünde, Tanıma, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde tanımlanmış; VI. bölümünün 1. maddesinde; “Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık (substantial difference) görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır.” kuralına, VI. bölümünün 3. maddesinde ise; “Bir Taraftaki tanıma için bir diğer Tarafta verilmiş olan yüksek eğitim niteliği aşağıdaki sonuçlardan birini veya her ikisini sağlayacaktır: a.
Tanımanın talep edildiği Taraf’taki benzer nitelik sahipleri ile aynı koşullarda olmak üzere, ilgili sınavlar daha yüksek eğitim çalışmalarına ve/veya doktora hazırlıklarına katılım; b. Tanımanın talep edildiği
Tarafta veya onun yetkili bulunduğu alanlardaki yasa ve yönetmeliklere tabi olmak üzere akademik unvanın kullanılması. Ayrıca, tanıma, Tanımanın talep edildiği Tarafta veya onun yetkili bulunduğu alanlardaki yasa ve yönetmeliklere tabi olmak üzere iş piyasasına katılımı kolaylaştırabilir.” kuralına yer verilmiştir.
05.12.2017 tarih ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 3. maddesinin birinci fıkrasında; “…(d) Denklik:
Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, (e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi (…) (i) Mezuniyet tanıma belgesi: Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi ifade
eder.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan; YÖK tarafından yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik el kitapçığının 94. sayfasının 5. maddesinde: “(1) Mezuniyet Tanıma
Belgesinin düzenlenmesinde şu hususlar dikkate alınır: a) Mezuniyet Tanıma Belgesi, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine Komisyon kararı ile düzenlenir. b)
Mezuniyet Tanıma Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumu, programın adı ve derecesi yer alır. c) Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir. d) Mezuniyet Tanıma Belgesi kuşe kâğıda basılır ve Genel Sekreter tarafından imzalanır. e)
Tanınmayan yükseköğretim kurumu veya programından mezun olan kişilere Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmez. “(1) Mezuniyet Tanıma Belgesinin düzenlenmesinde şu hususlar dikkate alınır: a) Mezuniyet
Tanıma Belgesi, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine
Komisyon kararı ile düzenlenir. b) Mezuniyet Tanıma Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumu, programın adı ve derecesi yer alır. c) Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir…” düzenlemesine yer verilmiştir. Dava dosyasının incelenmesinden, Azerbaycan Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünden 1995 yılında mezun olan davacı tarafından, meslek icrasına izin veren lisans mezuniyet tanıma belgesi düzenlenmesi istemiyle
23.08.2020 tarihinde başvurulduğu, başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı
anlaşılmıştır. Uyuşmazlığa konu olayda, mezuniyet tanıma belgesinin, ilgili mevzuat kapsamında denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belge olarak tanımlanan diploma denklik belgesi niteliğinde olmadığı, belgenin niteliği gereği yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren belge olduğu ve aynı zamanda, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik el kitapçığının 94. sayfasının 5. maddesinde söz konusu belgeye, belgenin; sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve denklik belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermediği ifadesinin yazılacağı yönünde açık düzenlemeye yer verildiği de görüldüğünden; davacı tarafından meslek icrasına izin verecek nitelikte mezuniyet tanıma belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine,…”
karar verildiği görülmüştür.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; başvuruya konu uyuşmazlığın başvurana verilen
Mezuniyet Tanıma Belgesinde uyarı olarak yer verilen “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şeklindeki ibarenin hukuka aykırı olduğu iddiasından kaynaklandığı,
16.1. Yukarıda yer verilen ilgili mevzuatta görüldüğü üzere lisans tanıma ve denklik işlemlerinde YÖK’ün görevli olduğu, “denklik” ve “tanıma”nın ayrıntılı tanımlarının yapıldığı ve her bir “diploma denklik belgesi”, “kurum tanıma belgesi” ve “mezuniyet tanıma belgesinin” neyi ifade ettiğinin açıkça belirlendiği; böylelikle söz konusu belgeler arasındaki nüansların ortaya konulduğu ve Mezuniyet tanıma belgesinin yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belge olarak tanımlandığı ve Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğunun ve Denklik Belgesi yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceğinin de ayrıca kurala bağlandığı, tespit edilmiş olup bu çerçevede başvuranın söz konusu “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” Uyarısının yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
16.2. Ayrıca, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik el kitapçığının 94. sayfasının 5.
maddesinde söz konusu belgeye, belgenin; sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve denklik belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermediği ifadesinin yazılacağı yönünde açık düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.
16.3. Yükseköğretim Yürütme Kurulunca başvuranın diploma denklik başvurunun incelendiği ve 2015-
2017 yılları arasında görmüş olduğu öğrenimi süresince toplamda 56 gün ilgili ülkede kaldığı anlaşılmış
olup bu kadar kısa sürede Hukuk alanında Lisans kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresi yetersiz olduğundan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7.
maddesinin 6.fıkrası uyarınca Diploma denklik başvurusunun reddedilmesine Yükseköğretim Yürütme
Kurulunun 04.08.2021 tarihli toplantısında karar verilen başvuranın diploma denklik belgesi almadan önce talebi üzerine Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlendiği, bunun diploma denklik belgesi niteliği taşımadığının ortaya konulması açısından söz konusu uyarıya belge üzerinde yer verildiği görülmüştür.
16.4. Yukarıda yer verildiği üzere ilgili mevzuatında Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerinde Denklik Belgesi yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceğinin önceden kurala bağlanması karşısında bu uyarının, kişilerin talebi üzerine verilen tüm Mezuniyet Tanıma Belgeleri üzerinde yer aldığı, bu durumun başvurana özel bir durum olmadığı değerlendirilmiştir.
16.5. Diğer yandan, “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” uyarısının kamu yararına da matuf olduğu, söz konusu “Diploma Denklik Belgesi”, “Mezuniyet Tanıma Belgesi” gibi tanım ve adların teknik bir konu olarak herkes tarafından bütün nüanslarıyla bilenemeyeceği, söz konusu uyarı sayesinde bir önlem olarak başvuranın ve karşı tarafların olası mağduriyetlerinin önüne geçilmiş olacağı değerlendirilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki
“meslek icrasına izin vermez” şerhinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasıyla kaldırılması talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi