|
ÖZET: Başvuran, Belçika’da 2013-2019 yılları arasında tıp eğitimi almış ve 2020 yılında diploma denklik başvurusunda bulunmuştur. Ancak, Yükseköğretim Kurulu, başvuranın mezun olduğu üniversitenin dünya sıralamalarında ilk 1000’de yer almadığı gerekçesiyle denklik talebini reddetmiştir. Başvuran, bu durumu itiraz ederek, üniversitesinin URAP sıralamasında 801. sırada olduğunu ve dolayısıyla denklik talebinin kabul edilmesi gerektiğini savunmuştur. Yükseköğretim Kurulu ise, başvuranın eğitim aldığı üniversitenin sıralama kuruluşları arasında yer almadığını belirterek, denklik başvurusunun incelenmediğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Yükseköğretim Kurulu’nun denklik taleplerini değerlendirme yetkisini saklı tuttuğunu ve her başvurunun münferiden incelendiğini belirtmiştir. Başvuranın, tıp doktorluğu için gerekli olan seviye tespit sınavını geçmesi ve Türkiye’de klinik pratik yapması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde öneri sunulmuş ve karar alınmıştır. Başvuranın, itiraz sürecinde hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgilendirilmemesi ise iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1217-S.24.2000
BAŞVURU NO : 2023/14075
KARAR TARİHİ : 02.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın denklik talebi sonucu verilen karara itirazları hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle ; 2012 yılında tıp eğitimi almak için Belçika’ya gittiğini, 2013-2014 eğitim-öğretim döneminde başladığı tıp eğitiminin 2019 yılında mezuniyeti ile sona erdiğini, 2020 yılında denklik başvurusunda bulunduğunu, “Mezun olduğu üniversitenin Yurt dışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında sıralama kuruluşlarınca ilk 1000’de yer alması gerektiği; URAP World Ranking’in Kurul tarafından belirlenen sıralama listeleri içinde yer almaması” gerekçeleri ile doğrudan denklik başvurusunun kabul edilmediğini ancak bu durumun gerçeği yansıtmadığını, ayrıca 2020 yılında başlattığı denklik sürecinin uzaması sebebi ile mesleğini icra edememek ve mesleki sınavlara girememek gibi sorunlar yaşadığını belirterek diploma denklik talebinin sınav ve/veya klinik çalışma öngörülmeden kabulü ile yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 11.09.2023 tarih S. sayılı; 10.11.2023 tarih S. sayılı ve 08.12.2023 tarih S. sayılı yazıları ile bilgi ve belge talebinde bulunmuş olup, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının; 2.1. 11.09.2023 tarih S. sayılı bilgi belge talebine binaen 20.09.2023 tarih E– sayılı cevabi yazısında; 2.1.1. Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik talepleri, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde
Kurul Başkanlığınca değerlendirildiği, 2.1.2. Başvuranın diploma denklik başvurusu sonucunda; Yükseköğretim Yürütme Kurulunun
09.03.2022 tarihli toplantısında; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezince “Tıp Doktorluğu” alanında
yapılan Seviye Tespit Sınavının II. aşamasından 100 üzerinden en az 35 puan alarak başarılı olması ya da USMLE-Step 3, PLAB-Part 2, AMC-Clinical Examinations, MCCQE-Part2, Arztliche Prüfungen (3 AP, Staats Examen) sınavlarından birinde başarılı olduğunu belgelemesi veya Hacettepe
Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Selçuk
Üniversitesi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi ve Ege Üniversitelerince yapılan Yapılandırılmış Klinik Sınavlarından birine girerek başarılı olması, akabinde seçeceği devlet üniversitelerinden birinde 24 hafta Klinik Pratik (4 hafta Genel Cerrahi, 4 hafta Aile Hekimliği – Halk Sağlığı, 4 hafta İç Hastalıkları, 4 hafta Kadın Hastalıkları ve Doğum, 4 hafta Acil, 4 hafta Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları) yapması ve adı geçen eğitimde başarılı olması hâlinde “Tıp Doktorluğu” alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verildiği, 2.1.3. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7.maddesinin birinci fıkrasında; ”Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda
Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5. ve 6. maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili olarak; (a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer karşılığının olması halinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.” hükmünün bulunduğu, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 05.09.2023 tarihli kararıyla; 07.04.2021 tarihli ve 2021.15 sayılı karar revize edilerek; Yükseköğrenime başlanan yıl
Academic Ranking of World Universities (ARWU), CWTS Leiden Ranking Academic Ranking, QS
World University Rankings, Times Higher Education World University Ranking tarafından yapılan üniversite sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alan yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalara Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SYBS)’ne tabi tutulmadan denklik işlemlerinin yapılmasına karar verildiği; söz konusu Yönetmelik hükmü uyarınca mezun olunan yükseköğretim kurumunun yükseköğrenime başlanan yıl, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca belirlenen sıralama kuruluşlarınca ilk 1000’de yer alması gerektiği, 2.1.4. ”URAP World Ranking”in Kurul tarafından belirlenen sıralama listeleri içinde yer almaması sebebiyle adı geçenin diploma denklik başvurusu söz konusu hüküm çerçevesinde incelenmediği, 2.2. 10.11.2023 tarih S. sayılı bilgi ve belge talebine binaen 23.11.2023 tarih E– sayılı cevabi yazısında; 2.2.1. Başvuranın 26.08.2013-05.07.2016 tarihleri arasında Belçika’da bulunan ”Universiteit Hasselt”dan eğitim aldığını beyan ederek, Kurulumuza 09.12.2020 tarihinde tıp doktorluğu için diploma denklik başvurusunda bulunmuş, anılan üniversiteye ait diploma ve diploma ekini Kurula ibraz ettiği, Kurul tarafından yapılan ön incelemede; sunulan diplomanın 3 yıllık Lisans eğitimini içerdiği ve Tıp
Doktorluğunun ülkemizde 5500 saat, 6 yıllık eğitimi içermesi sebebi ile eğitimin yetersiz olduğu
görüldüğü ve bu başvurunun tıp doktorluğu olarak değerlendirilebilmesi için ülkedeki eğitime göre alınan bu eğitim üzerine ayrıca 3 yıllık eğitimi içeren (yüksek lisansının) belgenin gönderilmesi, eğitimindeki bu eksikliğin tamamlanması gerektiğinin başvurana 28.04.2021 tarihli yazı bildirildiği, 2.2.2. Başvuranın 04.06.2021 tarihinde Kurula ibraz ettiği dilekçe ekinde söz konusu üniversitedeki eğitimi üzerine 26.09.2016-22.09.2019 tarihleri arasında ”Katholieke Universiteit Leuven”’de yüksek lisans eğitimi gördüğü diplomasını ibraz ettiği, tüm belgeler bir bütün olduğundan sunulan tüm belgeler üzerinde inceleme yapıldığı, bu incelemede ilgilinin tıp doktorluğu eğitimine başladığı ilk
Üniversitenin, Universiteit Hasselt olması nedeniyle eğitime başladığı yıl bu üniversitenin sıralama kuruluşlarınca ilk bin üniversite diliminde olmadığının anlaşılması üzerine başvuran hakkında; Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği Madde 7’nin 5. Bölümünde belirtilen; “…Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.” hükmü uyarınca, seviye tespit sınavından başarılı olması akabinde Türkiye’de tıp fakültesi bulunun bir üniversitede Türk sağlık sistemine uyum ve adaptasyon için klinik pratik yapmasının uygun görüldüğü, 2.2.3. Başvuranın dilekçelerinde beyan ettiğinin aksine, tıp doktorluğu için diploma denklik başvurusunda tıp eğitimine başladığı üniversitenin sonradan beyan ettiği diplomada geçen üniversite olmayıp, eğitime başladığı üniversite olan Hasselt Üniversitesi olması sebebi ile mevzuat çerçevesinde değerlendirme yapılarak denklik talebinin sonuçlandırıldığı, 2.3. 08.12.2023 tarih S. sayılı bilgi belge talebine binaen 19.12.2023 tarih E– sayılı cevabi yazısında; 2.3.1. Doğrudan denklik taleplerinde sıralama kuruluşlarınca ilk 1000’de yer almakla birlikte Kurul tarafından başvurusu kabul edilen ve edilmeyen başvurulara ilişkin konuyla ilgili olarak emsal başvuruda; Ürdün, Jordan University of Science and Technology üzerinden gördüğü öğrenimi sonucunda Kurula müracaat eden kişinin diploma denklik işlemine esas olan belgelerin Komisyon tarafından münferiden incelenip hakkında Seviye Tespit Sınavından başarılı olması akabinde, 33 hafta Klinik Pratik yapması koşuluyla, Diş Hekimliği alanında Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verildiği, 2.3.2. Tanıma ve Denklik Hizmetleri Yönetmeliğinin 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde
”…yükseköğrenime başlanılan yıl…” şeklinde belirtildiğinden, kişinin belirttiği gibi diploma denklik başvuru tarihi değil, kişinin eğitim aldığı üniversitenin eğitime başladığı tarihte ilk 1000’de olup olmadığının esas alındığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; /
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7. maddesinin “f” fıkrasında; “Yükseköğretim Kurulunun görevleri;…p)Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,…” 6. 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliğinin; 6.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3. maddesinde; “…d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi,…
j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitimöğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, k) Tanıma: Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini,…
n) Yapılandırılmış klinik sınav: Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı, ifade eder.” 6.2. “Yükseköğretim kurumları ve programlarının tanınması” başlıklı 5. maddesinde; /
“Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır;
Bir yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki koşullardan biri aranır:
a) Diplomayı veren yükseköğretim kurumunun faaliyet gösterdiği ülke yetkili makamlarınca kendi yükseköğretim sistemi içinde akademik derece vermeye yetkili bir kurum olarak kabul edilmiş olması, b) Bir ülkenin yükseköğretim kurumuna bağlı olarak başka bir ülkede faaliyet gösteren kurumların menşe ülke ve faaliyet gösterdiği ülke tarafından tanınıyor olması, c) Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası örgütlerin çatısı altında faaliyet gösteren bir yükseköğretim kurumu olması.
(2) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerindeki koşullardan herhangi birini sağlamayan bir yurtdışı
yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Fakülte, program, anabilim dalı, bilim dalı yapılanmalarının Türk yükseköğretim sisteminde bulunan temel esasları sağlıyor olması.
b) Bünyesinde en az üç fakülte ve bir lisansüstü eğitim veren enstitünün mevcut olması.
c) Programlarının Türkiye’deki muadil programların akademik kadro yeterliklerini karşılıyor olması.
ç) Programlarının eğitim sürelerinin, örgün veya uzaktan eğitim türünde olmasının ve AKTS karşılıklarının
Türkiye’deki benzer programlar ile uyumlu olması.
d) Kurum ve programlara ilişkin bilgiye ulaşılabilecek açık mekanizmaların mevcut olması.
e) Akreditasyon ve kalite güvence süreçlerinin tam ve anlaşılır olması.
f) En az bir dönem mezun vermiş olması…” 6.3. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6.
maddesinde; “(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas
belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir:
a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu (Ek ibare:RG-20/10/2023-32345) ve adayın öğrenim gördüğü programın eğitim dili, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, /
c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı,…
(2) Kişinin sunduğu tüm belgeler Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur.
(3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.” 6.4. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7. maddesinde; “Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim
Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın
yapılır:
a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara,….
(3) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur.…
(5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar
Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler,
uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.
6.5. “Denklik incelemesinde yapılacak işlemlere ilişkin diğer hükümler” başlıklı 11. maddesinde; (1) Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış diplomaların tanıma ve denklik işlemleri sonucunda düzenlenen mezuniyet tanıma ve diploma denklik belgesinin şekli ve içeriği Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenir. Bu belgeler güvenli elektronik imza ile imzalanır ve başvuru sahipleri belgelerini doğrulama kodlu olarak elektronik ortamdan temin eder…
(3) Denklik işlemleri sürecinde SYBS kapsamında yapılacak olan seviye tespit, ilmi hüviyet tespiti ve yapılandırılmış klinik sınav gibi sınav uygulamaları, ders/staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamalarından biri veya bir kaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma
Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle, Belçika’da 2013-2019 yılları arasında tıp eğitimi almış olduğunu, 2020 yılında yapmış olduğu denklik başvurusunun Yurt dışı Yükseköğretim Diplomaları
Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında sıralama kuruluşlarınca mezun olduğu üniversitenin ilk 1000’de yer almadığı gerekçesi ile denklik başvurusunun reddedildiği ancak mezun olduğu üniversitesinin ilk 1000’de yer aldığı iddiası ile denklik talebinin karşılanarak kabulünü talep etmektedir.
9. Somut olayda başvuranın 26.08.2013-05.07.2016 tarihleri arasında Hasselt Üniversitesinde tıp eğitiminin lisans kısmını gördüğü, ardından Leuven Katolik Üniversitesinde 26.09.2016-22.09.2019 tarihleri arasında tıp eğitiminin yüksek lisans kısmını tamamladığı, 09.12.2020 tarihinde yapmış olduğu denklik başvurusunda denklik talebinin incelenmesi için gerekli belgelerin başvuran tarafından ilgili idareye iletilmesini takiben Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen; “…Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.” hükmü uyarınca seviye tespit sınavından başarılı olması akabinde
Türkiye’de tıp fakültesi bulunun bir üniversitede Türk sağlık sistemine uyum ve adaptasyon için klinik pratik yapmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir.
10. Başvuran, adı geçen Yönetmelik’in 7. maddesinin birinci fıkrasında yükseköğrenime başlanılan yıl
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite
sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılacağı hükmüne binaen ilk mezun olduğu üniversite olan Hasselt Üniversitesinin URAP World Ranking’de 801. sırada olduğunu, bu sebeple doğrudan denklik talebinin karşılanması için itirazda bulunduğu görülmüştür. İlgili idarenin itiraz üzerine iletmiş olduğu cevabi yazılar incelendiğinde, yükseköğrenime başlanılan yıl ilk 1000’de yer alması gerektiği, ”URAP World Ranking”in Kurul tarafından belirlenen sıralama listeleri içinde yer almadığı, URAP sıralama kuruluşunun Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşları arasından çıkarılmasına Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 07.04.2021 tarihli toplantısında karar verildiği açıklanmıştır.
11. Yükseköğretim Kurulunun bilgi belge talebimize binaen Kurumumuza iletmiş olduğu cevabi yazı ve ekleri incelendiğinde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7. maddesinin “f” fıkrasında belirtildiği üzere Yükseköğretim Kurulunun, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmeye yönelik görevi bulunmaktadır. Bu doğrultuda başvuranın Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 5. fıkrasında seviye tespit sınavında başarılı olması ve takiben
Türkiye’de tıp fakültesi bulunun bir üniversitede Türk sağlık sistemine uyum ve adaptasyon için klinik pratik yapması şartlarının yerine getirilmesi gerektiği, doğrudan denklik talebinin aynı Yönetmelik’in 7.
maddesinde öngörüldüğü üzere yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara doğrudan denklik yapılacağı mümkün olmakla birlikte aynı maddenin birinci fıkrasında “Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla…” hükmü mevcut olup her ne kadar yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının yine
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden mezun olunmuş olsa da ilgili yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretiminin niteliğinin doğrudan denklik verilmesini uygun görmeyerek yine aynı maddenin 5. fıkrasında belirtildiği üzere farklı seviye ve yeterlik belirleme sistemi(SYBS)
öngörülebileceği yönünde Yükseköğretim Kurulunun takdir yetkisine haiz olduğu görülmektedir.
12. Anayasa Mahkemesinin yabancı üniversite tarafından verilen diplomaya ilişkin denklik talebinin reddi sebebi ile açılan dosyada, davanın reddedilmesi nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiası ile bireysel başvuruya konu olan dosyasında diploma tanıma ve denklik taleplerinde devlete ve ulusal makamlara tanınan takdir yetkisinin kapsamının geniş olduğu ancak tanınan bu takdir yetkisinin meşru amaç gözetilerek, başvuranlara ölçüsüz külfet yüklenilmemesi gerektiği, YÖK’ün ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomasına denklik verme yetkisini sahip kamu otoritesi olduğu ve denklik sürecindeki amacın denklik verilecek yabancı yükseköğretim programlarının niteliklerini belirleyerek niteliksiz diplomaların tanınmasının önüne geçmek olduğu belirtilmiş olup başvuranın diplomasına, ilave olarak alması gerektiği tespit edilen dersleri vermesi gerektiğinden bahisle denklik verilmemesinde YÖK’ün takdir yetkisi kapsamında yapmış olduğu değerlendirme sonucunda fark derslerin verilmesi hâlinde denklik hususunun tekrar değerlendirileceği de göz önüne alındığında başvurucuya aşırı bir külfet yüklemediği kanaati
/
oluşarak YÖK’ün eğitim hakkına gerçekleştirdiği müdahalenin ölçülü olduğu yönünde karar verildiği 1 görülmüştür .
13. Başvuranın Leuven Katolik Üniversitesindeki Tıp Doktorluğu alanını beyan ederek yapmış olduğu başvurusunun Tıp, Hemşirelik, Ebelik, Bilim Alanları Danışma Komisyonunun 04.03.2022 tarih ve 12183 sayılı raporunda “Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik” doğrultusunda Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) gereği akademik alanıyla ilgili belirlenen öğrenme kazanımlarının yetersizliği nedeniyle Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SYBS)
kapsamında Seviye Tespit Sınavı (STS)-Klinik Bilimlere girmesi ve söz konusu sınavda başarılı olduğu takdirde, alanıyla ilgili ülkemizde uygulanan iş ve işlemlere yönelik beceri düzeyini artırmak ve uyumu sağlamak amacıyla yine SYBS kapsamında seçecekleri devlet üniversitelerinin birinde 24 hafta Klinik
Pratik (4 hafta Genel Cerrahi, 4 hafta Aile Hekimliği – Halk Sağlığı, 4 hafta İç Hastalıkları, 4 hafta Kadın
Hastalıkları ve Doğum, 4 hafta Acil, 4 hafta Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) eğitimini tamamlaması halinde
Tıp Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı görülmektedir.
14. YÖK Başkanlığının 07.04.2021 tarih 2021.15.3854 sayılı kararında 05.12.2017 tarih ve 30261 sayılı
Resmi Gazetede yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin birinci fıkrasının “Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde
SYBS uygulanmaksızın yapılır.” hükmüne haiz olduğu; Yükseköğretim Genel Kurulunun 12.05.2016 tarihli kararının revize edilerek yükseköğretime başlanılan yıl Academic Ranking of World Universities (ARWU), CWTS Leiden Ranking Academic Ranking, QS World University Rankings, Times Higher
Education World University Ranking tarafından yapılan üniversite sıralamalarından herhangi birinde ilk 1000’de yer alan yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların SYBS’ye tabi tutulmadan denklik işlemlerinin yapılması yönünde karar verildiği görülmüştür.
15. 07.04.2021 tarih 2021.15 sayılı bahsi geçen YÖK Başkanlığının kararının revize edilerek 05.09.2023 tarih sayılı kararı ile sayılan sıralama kuruluşları tarafından yapılan üniversite sıralamalarının
“herhangi birinde ilk 1000’de yer alma” şartının “en az ikisinde ilk 1000’de yer almak” olarak değiştirildiği görülmektedir.
16. Dosya kapsamında yapılan incelemede, YÖK’ün tanıma ve denklik taleplerini değerlendirmesi ilgili mevzuat, idarenin Kurumumuza iletmiş olduğu bilgi belge yazı ve ekleri ile yargı kararları göz önünde bulundurularak, mevzuatta YÖK’ün doğrudan denklik taleplerinin kabulüne ilişkin şartları saymakla birlikte aynı zamanda eğitim-öğretimin niteliğinde tereddüt oluşması halinde değerlendirme hakkını saklı tuttuğu, her bir başvurunun münferiden incelendiği görülmektedir. Başvuranın lisans eğitimini gördüğü
Hasselt Üniversitesinin yükseköğretime başladığı yıl olan 2013 senesinde URAP sıralandırma kuruluşunda 801. sırada yer aldığı görülmüşse de başvuranın denklik başvurusunun değerlendirildiği süreçte 07.04.2021 tarih sayılı YÖK Başkanlığının URAP sıralama kuruluşunu YÖK tarafından kabul edilen sıralama kuruluşları arasından çıkarma kararı alması ve revize edilen 05.09.2023 tarih sayılı kararda sayılan
1 (F.E.T., B. No: 2018/13452, 8/12/2022, § 11,12)
/
kuruluşlarının herhangi birinde olmak şartı yerine en az ikisinde ilk 1000’de yer alma şartının öngörülmüş olması; 04.03.2022 tarih sayılı Tıp, Hemşirelik, Ebelik, Bilim Alanları Danışma Komisyonunun başvuranın denklik talebi için almış olduğu karar incelendiğinde YÖK’ün tanıma ve denklik taleplerinde eğitim-öğretimin niteliğinde oluşan tereddüt halinde saklı tuttuğu değerlendirmesi doğrultusunda akademik alanıyla ilgili belirlenen öğrenme kazanımlarının yetersizliği nedeniyle Seviye ve Yeterlilik Belirleme
Sistemi (SYBS) kapsamında Seviye Tespit Sınavı (STS)-Klinik Bilimlere girmesi ve söz konusu sınavda başarılı olduğu takdirde, alanıyla ilgili ülkemizde uygulanan iş ve işlemlere yönelik beceri düzeyini artırmak ve uyumu sağlamak amacıyla yine SYBS kapsamında seçecekleri devlet üniversitelerinin birinde
24 hafta Klinik Pratik eğitimini tamamlaması halinde Tıp Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik
Belgesi düzenlenebileceği yönündeki kararı ile YÖK’ün başvuranın doğrudan denklik talebinin kabul edilmemesine ilişkin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaati oluşmuştur.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/