|
ÖZET: Başvuru, 23 Eylül 2022 tarihinde, İzmir’deki bir mağazadan alınan Apple marka iPhone 13 model cihazın IMEI kaydıyla ilgili sorunları içermektedir. Başvuran, yurtdışında cihazında yaşadığı arızalar nedeniyle değişim işlemi yaptırmış ve bu işlem için gerekli belgeleri topladıktan sonra e-Devlet üzerinden IMEI kaydı yapmak istemiştir. Ancak, başvuranın cihazının kaydını gerçekleştiremediği belirtilmiştir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), başvuranın cihazının ithalatçı tarafından kaydedildiğini ve bu nedenle IMEI kaydı için gerekli işlemleri yapma yetkisi bulunmadığını ifade etmiştir.
BTK’nın açıklamalarında, ithalatçı veya imalatçı tarafından kaydedilen cihazların değişim işlemleri için belirli prosedürlerin bulunduğu ve bu süreçlerin yurt dışından getirilen cihazlarla farklılık gösterdiği vurgulanmıştır. Başvuranın durumu, yurt içinde alınan bir cihaz için uluslararası garanti kapsamında yurt dışında değişim yapılabilmesine rağmen, IMEI kaydı açısından yaşadığı zorlukların hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde karar almış, BTK’ya mevzuat değişiklikleri için tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın IMEI kaydı talebi reddedilmiş, ancak ilgili mevzuatın gözden geçirilmesi gerektiği belirtilmiştir. BTK’nın, bu karar doğrultusunda gerekli işlemleri otuz gün içinde bildirmesi zorunlu kılınmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/919-S.23.1616
BAŞVURU NO : 2022/13821
KARAR TARİHİ : 23/01/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
/
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : IMEI kayıt işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza iletmiş olduğu 23.09.2022 tarihli başvurusunda özetle; (a) 23 Şubat 2022 tarihinde İzmir AVM’de bulunan isimli mağazadan
Apple marka Iphone 13 model bir cihaz satın aldığını, (b) Cihazı satın almasından sonra 5 Mart 2022 tarihinde yurtdışına çıktığını ve yurtdışında iken yeni almış olduğu telefonunda sıkıntılar yaşadığını; ilgili destek hattı tarafından giderilemeyen bir problem olduğuna kanaat getirilerek Apple mağazalarına yönlendirildiğini, (c) Bulunduğu ülkedeki bir Apple mağazasına giderek destek aldığını ve telefonunun ücretsiz değişiminin sağlanabileceğinin bildirildiğini; bu meyanda IMEI numarası kaydı ile ilgili sıkıntı yaşayabileceğini düşünerek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı (BTK) ile yaptığı telefon görüşmeleri sonucunda müşteri hizmetlerince tarafına; “telefonu değiştirebileceğinin, antetli kağıda basılmış eski ve yeni telefonların IMEI numaralarını gösteren bir değişim belgesini kuruma ibraz etmesi halinde IMEI kaydı bakımından herhangi bir sıkıntı yaşamayacağının” söylendiğini, (d) Bunun üzerine Apple mağazasına tekrar giderek 29 Nisan 2022 tarihinde telefonunu değiştirdiğini; kendisine verilen bilgi doğrultusunda E-devlet sistemi üzerinden işlem yapmak istediğini ancak kayıt işlemini gerçekleştiremediğini, (e) Yurtdışından getirilerek IMEI kaydı yapılan ve bozulduğu için yine yurtdışında değiştirilen telefonların durumundan farklı hiçbir durumunun olmadığını, İfade etmiş ve tarafına verilen cihaz değişim belgesi esas alınarak kullanmakta olduğu telefonun IMEI kaydının yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusuna ilişkin açıklamaları ile birlikte ilgili bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının (BTK) 28.11.2022 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; (a) İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, elektronik kimlik bilgisini haiz bir cihazın kayıt altına alınabilmesi için; ithalatçı/imalatçının istenilen bilgi ve belgelerle birlikte elektronik ortamda BTK’ya başvuruda bulunmasının gerektiği, yolcu beraberinde getirilen cihaz sahibinin ise e-devlet kapısı üzerinden başvurusunu tamamlaması gerektiği, (b) Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğ hükümleri uyarınca, değişim amaçlı cihazların kayıt işlemlerinde ithalatçı/imalatçı kanalıyla kaydedilenler ve yolcu beraberinde getirilerek bireysel yolla kaydedilenler için iki ayrı usulün belirlendiği, (c) Buna göre, ithalat yoluyla yurda getirilmiş ya da ülkemizde imal edilmiş olan bir cihazın arızalanması halinde değişim amaçlı ithal edilmiş olan cihazların da ithalat/imalat sürecinin tamamlanması sonrasında
Merkezî Mobil Cihaz Kimlik Tanımı Veri Tabanı Sistemi (MCKS) nezdinde kayıt altına alınmış olması gerektiği; değişim amaçlı ithal/imal edilen cihazların MCKS sisteminde kaydedilmesi işleminde yine sistemde kayıtlı ithalatçı/imalatçı tarafından anılan Tebliğ’in “Kayıt ücreti” başlıklı 11’inci maddesi kapsamında belirlenen ücretin ödendiği, (d) İthal/imal edilip MCKS’ye kaydedilmiş olan bir cihazın arızalanması nedeniyle ana kartının/cihazın değişmesi gerektiği durumlarda ilgili ithalatçı/imalatçının daha önceden değişim amaçlı cihaz olarak kayıt altına aldırdığı IMEI ile arızalı cihaza ait IMEI numaraları MCKS kayıtlarından karşılıklı olarak değiştirilmek suretiyle işlem tesis edildiği, (e) Yolcu beraberinde yurt dışından getirilerek bireysel yolla kayıt altına alınan bir cihazın arızalanması nedeniyle söz konusu cihazın ya da ana kartının değiştirilmesi durumunda ise ilk kayıt başvuru sahibinin veya değişim amaçlı cihazın ithalatçısının veya imalatçısının Kuruma başvurusu ile IMEI değişim işleminin yapılabildiği, (f) Başvuranın cihazını Mediamarkt isimli mağazadan satın alması hasebiyle, cihazın Mobil Cihaz Kayıt
Sistemine kaydının ithalatçı tarafından yapıldığı; cihazın yolcu beraberinde getirilen ve sahibi tarafından e-Devlet üzerinden kaydedilen cihaz kapsamında olmaması sebebiyle başvuranın cihaz üzerinde işlem yapma yetkisinin bulunmadığı; başvuran adına böyle bir işlem yapılmak istense dahi sistemde adına kayıtlı cihaz bulunmaması nedeniyle herhangi bir işlem yapılamayacağı, (g) Somut olayda belirtilen durum için yani ithalatçı kanalıyla kayıt altına alınmış olan bir cihazın yurt dışında IMEI içeren parçasının değiştirilmesi ve tekrar yurda döndüğünde cihaza ilişkin yeni IMEI numarasının Kurum aracılığıyla kayıt altına alınmasına ilişkin mevcut bir düzenleme ve usul bulunmadığı, (h) Söz konusu gerekçelerle başvuranın Apple marka Iphone 13 model cihazına ilişkin işlemlerin (değişim amaçlı cihaz bildirimi) ürünün satıcısı Mediamarkt tarafından bildirilmesi gerektiği, (i) Anılan düzenlemelerin en önemli amacının kayıt dışı ekonominin oluşmasının önüne geçilmesi ve kamu yararının gerçekleştirilmesi olduğu; bu kapsamda ithalatçı/imalatçı kanalıyla değişim amaçlı
cihazların IMEI numaralarının kayıt altına alınmasının kıyasen yolcu beraberi getirilen cihazlara ilişkin yurt dışında değişimi yapılan IMEI numaralarına da uygulanıp uygulanmayacağı konusunda gelir İdaresi
Başkanlığının görüşü alınarak gelir azaltıcı bir uygulama olmayacağı kanaatine varılması ve uygun bulunması durumunda IMEI numarasının kayıt altına alınabileceği, Şeklindeki açıklama ve değerlendirmelere yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesi
uyarınca:
(1) [Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun] görev ve yetkileri şunlardır:
[…] y) Bu Kanunla verilen görevlere ilişkin yönetmelik, tebliğ ve diğer ikincil düzenlemeleri çıkarmak.
7. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in ilgili
hükümleri uyarınca:
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 6, 53, 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
[…]
İthal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması
MADDE 13 – (1) Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş olan ithalatçı veya imalatçı, ilgili mevzuat çerçevesinde ithal veya imal ettiği cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması için
Kurum tarafından yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına
Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak Kuruma başvuruda bulunur.
(2) Kurum başvuruya ilişkin gerekli kontrolleri yapar ve bu kontrollerden geçen IMEI numaralarını beyaz listeye alır. Kurumun ilgili bilgi veya belgelerde uygunsuzluk tespit etmesi halinde ilgili IMEI numaraları beyaz listeden çıkarılır.
(3) Teknik düzenlemeye uygun olmadığı tespit edilen, piyasaya arzı yasaklanan veya geçici olarak durdurulan cihazlara ait IMEI numaralarının beyaz listeye kayıt edilmesi engellenebilir veya beyaz listede yer alan IMEI numaraları siyah listeye alınabilir.
/
(4) Kurumun piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeyen, gerekli önlemleri almayan tarafların ithalatçı/imalatçı sıfatı ile Kuruma bildirdiği cihazlara ait IMEI numaralarının MCKS’ye kaydı Kurum tarafından engellenebilir.
Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması
MADDE 14 – (1) Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için
Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.
[…]
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller için Kurul, alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkilidir.
[…] 8. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca:
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen; a) Değişim amaçlı cihaz: İthalatı veya imalatı yapılan cihaza teknik servis hizmeti verilmesi amacıyla yedek parça olarak ithal/imal edilen elektronik kimlik bilgisini haiz anakartı veya takas amaçlı ithal veya imal edilen cihazı, […] ifade eder.
[…]
Kayıt ücreti
MADDE 11 – (1) 8 inci madde kapsamında kayıt altına alınacak her bir IMEI numarası için 46 Kuruş
IMEI kayıt ücreti Kurum gelirlerine kaydedilmek üzere ithalatçı veya imalatçı tarafından ödenir.
(2) Kayıt altına alınacak ithal veya imal edilen IMEI numaraları için yatırılacak kayıt ücreti; her yıl
Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranı doğrultusunda tekrar hesaplanır.
Hesaplamalarda kesirler tama iblağ edilir.
[…]
Değişim amaçlı cihaz
MADDE 12 – (1) İthal veya imal edilen değişim amaçlı cihazlara ilişkin IMEI kayıt başvuruları değişim amaçlı cihazın ithalatçısı veya imalatçısı tarafından 8 inci ve 9 uncu maddeler çerçevesinde yapılır.
(2) Değişimi yapılacak cihaza ait IMEI numarası ile değişim amaçlı cihaza ait IMEI numarası ithalatçı veya imalatçı tarafından elektronik ortamda Kuruma bildirilir. İthalatçı tarafından yapılacak bildirimlerde cihazların değişim amaçlı olduğuna ilişkin bilginin gümrük beyannamesinde yer alması, imalatçı tarafından yapılacak bildirimlerde ise ürünün değişim amaçlı olduğuna ilişkin bilginin yer alması gerekir.
(3) Yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazın arızalanması nedeniyle cihazın ya da ana kartının değiştirilmesi durumunda; ilk kayıt başvuru sahibinin veya değişim amaçlı cihazın ithalatçısının veya
/
imalatçısının Kuruma başvurusu ile IMEI değişim işlemi yapılabilir. İlk kayıt başvuru sahibinin Kuruma başvurduğu durumlarda değişimi yapan firmadan alınan değişim belgesi sunulur. Değişim talebinin
değerlendirilebilmesi için değişim belgesinin aşağıdaki hususları sağlaması gerekir:
a) Değişim belgesinin antetli kağıt olması veya firma kaşesini içermesi.
b) Değişimi yapan firmanın adı/ünvanı ile adresi veya telefonunu içermesi.
c) Değişim işleminin arıza nedeniyle yapıldığına dair bilginin bulunması.
ç) Değişimi yapılan eski ve yeni IMEI numaralarını içermesi.
(4) Teknik kontrollerin tamamlanmasını müteakip, değişimi yapılacak cihazın IMEI numarası eşleştirilmiş beyaz listeden/beyaz listeden çıkarıldıktan sonra değişim amaçlı cihaza ait IMEI numarası eşleştirilmiş beyaz listeye/beyaz listeye alınır. Modem türündeki değişim amaçlı cihazlar hariç olmak üzere her iki IMEI numarasının da aynı marka cihaza ait olması koşulu aranır.
[…] 9. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Eşyanın İthalatı Hakkında Tebliğ’in “Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumunun Uygunluk Yazısına tabi eşya” başlıklı 4’üncü maddesi uyarınca:
(1) IMEI numarasını haiz eşyanın serbest dolaşıma girişi veya geçici ithalatı öncesinde IMEI numarasının uygunluk kontrolü için Tek Pencere Sistemi üzerinden beyan sahibi tarafından BTK’ye başvurulur. BTK tarafından elektronik ortamda gerçekleştirilecek kontrolün olumlu sonuçlanması halinde, Uygunluk Yazısı verilir. Beyan edilen eşyaya ait IMEI numarası gümrük beyan sistemine girilir ve beyannamenin tescilinde Uygunluk Yazısı gümrük idaresince aranır. IMEI numarasını haiz eşyaya ilişkin olarak bu Tebliğ hükümlerine uygun işlem yapmaktan ithalatçı sorumludur. IMEI numarasının beyan edilmemesi halinde, eşyanın IMEI numarası içerip içermediğine dair gümrük idaresince ayrıca bir araştırma yapılmaz.
(2) Birinci fıkra kapsamında belirtilen Uygunluk Yazısı, beyan edilen IMEI bilgilerine göre GSMA verileri esas alınarak cihazlara ait IMEI numaralarının marka ve model bilgileriyle tutarlılığı ile kayıp, çalıntı ve IMEI bilgisi değiştirilmiş olma durumu kontrol edilerek düzenlenir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun kısmen reddi kısmen kabulü yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, yurt içinde bir mağazadan Apple marka Iphone 13 model bir cihaz satın aldığını; yurt dışında bulunduğu süre içerisinde cihazının arızalandığını ve bulunduğu ülkede teknik destek sağlanarak cihazının değişim işleminin gerçekleştirildiğini; değişim işlemini yapan mağaza tarafından tarafına verilen ve değişim bilgilerini gösterir belge ile birlikte e-Devlet üzerinden IMEI kayıt işlemlerini yapmak istediğini ancak kayıt işleminin yapılmasının mümkün olmadığını; yurtdışından getirilerek IMEI kayıt işlemi yapılan ve sonrasında arıza nedeniyle yurtdışında değişim işlemi yapılan cihazlarda yeniden IMEI kayıt işlemi yapılması mümkün iken, yurt içinde alınan ancak yurtdışında değişimi yapılan cihazı ile ilgili söz konusu işlemin yapılamamasının hukuka aykırı olduğunu; bu sebeple tarafına verilen değişim belgesi ile IMEI kayıt işleminin yapılması gerektiğini iddia ve talep etmiştir.
12. Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için kayıt altına alınmasına ilişkin usul ve esaslar, 5809 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi delaletiyle Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından çıkarılan Yönetmelik (§7) ve Tebliğ (§8) hükümleri kapsamında düzenleme altına alınmıştır.
13. Yönetmelik’in “Cihazların kayıt altına alınması” başlıklı dördüncü bölümünde; ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması ve yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması olmak üzere iki ayrı usul öngörülmüştür. Söz konusu düzenleme uyarınca, ilgili mevzuat çerçevesinde ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınabilmesi için Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş olan ithalatçı veya imalatçı tarafından, gerekli bilgi ve belgeler tamamlanarak BTK’ya başvuruda bulunulması gereklidir (§7, Madde 13). Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınmasında ise kayıt başvurusunun cihaz sahibince ve e-Devlet kapısı üzerinden yapılması gerekmektedir (§7, Madde 14).
14. IMEI numaralarının kayıt işlemlerine ilişkin detaylı düzenlemelere Tebliğ’in ikinci ve üçüncü bölümleri kapsamında yer verilmiştir. Bu bağlamda, ithal edilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların öncelikle gümrük işlemlerinin tamamlanması ve sonrasında ithalatçı tarafından Tebliğ kapsamında istenilen belgeler ile birlikte başvuru sürecinin tamamlanması gereklidir. Tebliğ’in 11’nci maddesinde ise ithal veya imal edilerek kayıt işlemi yapılacak her bir IMEI numarası için ilgili ithalatçı veya imalatçı tarafından kayıt ücreti ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
15. İthal veya imal edilen değişim amaçlı cihazlara ilişkin IMEI kayıt başvuruları da değişim amaçlı cihazın ithalatçısı veya imalatçısı tarafından aynı hükümler çerçevesinde yapılmaktadır. Başka bir ifade ile değişim amaçlı cihaz ithal edilmiş ise kayıt süreci gümrük işlemlerinin tamamlanması ve sonrasında ithalatçı tarafından başvuru sürecinin işletilmesi ile nihayete ermektedir. Ayrıca cihazların değişim amaçlı olduğuna ilişkin bilginin gümrük beyannamesinde yer alması gerekmektedir. İdare tarafından da belirtildiği üzere mezkûr cihazlar için yine kayıt ücreti ödenmektedir (Bknz. §3).
16. Bu çerçevede, ithalatçı veya imalatçı tarafından kaydı yapılan ancak sonrasında değişimi gereken bir cihaz söz konusu olduğunda, aynı usulde kayıt işlemi yapılmış değişim amaçlı cihaz ilgilisine verilmekte ve değişimi yapılacak cihaza ait IMEI numarası ile değişim amaçlı cihaza ait IMEI numaraları ithalatçı veya imalatçı tarafından elektronik ortamda BTK’ya bildirilmektedir.
17. Yolcu beraberinde getirilen cihazlar ise belirli şartlar dâhilinde vergiden muaf olup bu cihazlar 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun nihayetinde münderiç 8 sayılı tarifede düzenlenmiş kullanım izni harcı kapsamındadır. Dolayısıyla yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt işlemleri, cihaz sahiplerince ve ilgili harcın ödenmesini müteakiben e-Devlet kapısı üzerinden yapılmaktadır. Tebliğ’in 12’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazın arızalanması nedeniyle cihazın ya da ana kartının değiştirilmesi durumunda; ilk kayıt başvuru sahibinin veya değişim amaçlı cihazın ithalatçısının veya imalatçısının BTK’ya başvurusu ile IMEI değişim işlemi yapılabilmektedir (§8).
18. İthal veya imal edilen cihazlar ile yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların gümrük, vergilendirme ve kayıt işlemleri itibarıyla farklı süreçlere tabi olduğu (bknz. §§13-17) gözetildiğinde, değişim amaçlı cihazlar için Tebliğ’in 12’nci maddesinde öngörülen usulün bahse konu sistem ile uyumlu bir düzenleme içerdiği kanaatine varılmış olup bu bağlamda söz konusu mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından yürütülen işlemlerde mezkûr mevzuat hükümlerine aykırı bir husus tespit edilememiştir.
19. Diğer yandan, İdare tarafından sunulan açıklamalarda başvuranın cihazına ilişkin bildirim işlemlerinin, başka bir ifade ile değişim amaçlı cihaz bildiriminin, ürünün satıcısı Mediamarkt tarafından yapılması
gerektiği ifade edilmiştir. Başvuran tarafından bu yönde bir talebin ilgili ithalatçıya iletilip iletilmediği ve şayet iletildi ise sonucuna dair bir bilgi dosya kapsamında yer almamaktadır. Bununla birlikte, somut olaya ilişkin durumda değişim amaçlı cihaz bildiriminin ithalatçı tarafından hangi usul dâhilinde yapılabileceğine yönelik açık bir düzenlemeye anılan Tebliğ (§8) kapsamında yer verilmemiş olup İdare tarafından da böyle bir durumda yeni IMEI numarasının Kurum aracılığıyla kayıt altına alınmasına ilişkin mevcut bir düzenleme ve usul bulunmadığı ifade edilmiştir (§3).
20. Oysaki yurt içinde alınan bir cihaz için uluslararası garanti kapsamında yurt dışında değişim işlemleri yapılabiliyor iken tüketici konumundaki başvuranın böyle bir haktan yararlanmasını kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması gerekeceği açıktır. Bu bağlamda, gerekli görülmekte ise ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak ve işlem güvenliğini sağlayıcı tedbirler gözetilerek mezkûr Tebliğ kapsamında konuya ilişkin bir düzenleme getirilmesinin, böylece IMEI kayıt işlemlerinin cihaz sahibince de yapılabilmesinin sağlanmasının uygun olacağı; aksi yönde bir yaklaşımın hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmayacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
22. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından süresi içerisinde işlem tesis ettiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Söz konusu 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
24. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KISMEN REDDİ, KISMEN KABULÜNE; Başvuranın, tarafına verilen cihaz değişim belgesi esas alınarak kullanmakta olduğu telefonun IMEI kaydının yapılması yönündeki talebinin REDDİNE, Gerekçede belirtilen açıklamalar gözetilerek, gerekli mevzuat değişikliklerinin ivedilikle yapılması hususunda BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BİLGİ
TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/