|
ÖZET: Başvuran, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Aydın İl Koordinatörlüğü’nde sözleşmeli personel olarak görev yapmakta olup, 2022-2023 akademik yılı Jean Monnet Burs Programı çerçevesinde İngiltere’de yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Başvurusunda, bu bursun “Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik” kapsamında dış burs olarak değerlendirildiğini belirterek, yurt içi aylığının %60’ının ödenmesi gerektiğini, ancak kurumun kendisini ücretsiz izinli sayarak maaş ve sigorta prim ödemesi yapmadığını ifade etmiştir. Başvuran, bu durumun mağduriyetine yol açtığını ve geriye dönük ödemelerin yapılmasını talep etmiştir.
İdare, başvuranın sözleşmeli personel statüsünde olduğunu, bu nedenle ilgili yönetmelik hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir. Başvuranın kendi isteğiyle yurtdışına gitmiş olması ve kurum tarafından gönderilmemiş olması, talebinin reddedilmesine neden olmuştur. Ayrıca, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde, aylıksız izin sürelerinin borçlanılabileceği belirtilmiş, ancak başvuranın yurtdışı eğitimi süresince maaş ödemesi yapılamayacağı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesini hukuka uygun bulmuş ve başvuru sahibine yargı yolunun açık olduğunu bildirmiştir. İdarenin, başvuru sahibine verdiği yanıtta başvuru yollarını belirtmemesi, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuş ve bu konuda öneride bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11284-S.24.17192
BAŞVURU NO : 2024/7881
KARAR TARİHİ : 16.10.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU
BAŞKANLIĞI
Maaş ve sigorta prim ödemelerinin dış burs kapsamında yapılması
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 25.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Aydın İl Koordinatörlüğü’nün sicil numaralı personeli olduğunu, 2022-2023 akademik yılı Jean Monnet Burs Programı kapsamında İngiltere’de yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamladığını, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’nın 06.06.2022 tarihli ve E- – – sayılı yazısında belirtildiği üzere, Jean Monnet Bursu “Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet
Memurları Hakkında Yönetmeliğin” 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi kapsamında “Dış Burs” olarak değerlendirildiğini, Yönetmeliğe göre, bu durumda yurt içi aylığının
%60’ının ödenmesi gerektiğini, ancak kurum tarafından ücretsiz izinli olarak değerlendirildiğini ve maaş ödemesi yapılmadığını, bunun yanı sıra, ücretsiz izinli bulunduğu süre boyunca sigorta prim borçlarının da ödenmediğini, bu durumun mağduriyetine sebep olduğunu, Kurumuna yapmış olduğu 05.06.2024 tarihli ve
E- – – sayılı başvuru ile mağduriyetinin giderilmesini talep ettiğini, bu yazıya olumsuz cevap verildiğini ifade ederek geriye dönük olarak maaş ödemelerinin, ödenmeyen sigorta prim borçlarının ve bu ödemelerin faizlerinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun Bilgi ve Belge Talebi yazısına istinaden Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme
Kurumu Personel ve Destek Hizmetleri Genel Koordinatörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda; 2.1. Başvuranın, Aydın İl Koordinatörlüğü emrinde sözleşmeli personel olarak görev yapmakta olduğu, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Personel Yönetmeliğinin 33 üncü maddesi yedinci fıkrası
“(7) Dış burslar veya kendi imkânları ile yurt dışında eğitim görmek isteyen personele, gerekli onay
belgelerinin Kuruma sunulması ve Kurum tarafından uygun bulunması kaydıyla en fazla iki yıla kadar ücretsiz izin verilebilir. Bu süre, eğitimin devam ettiğinin belgelenmesi kaydıyla en fazla bir yıla kadar uzatılabilir.” hükmü kapsamında izin talep ettiği, personelin talebine istinaden 14.09.2022 tarihli ve sayılı Başkanlık Oluru ile 18.09.2022-31.12.2023 tarihleri arasında ücretsiz izinli sayılmasına onay verildiği, 2.2. Başvuranın daha önce ücretsiz izin talep ederek herhangi bir usul ve esas çerçevesinde olmaksızın kendi isteği ile yurtdışına gitmiş, Kurum tarafından gönderilmemiş olmasına rağmen, 03/06/2024 tarihli dilekçesi ile Yetiştirilmek Üzere Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 12 inci maddesi kapsamında geçmişe dönük maaş ve SGK primlerinin ödenmesini talep ettiğini, yönetmelik kapsamında olmadığından ödeme yapılmasının mümkün olmadığına ilişkin 13.06.2024 tarihli ve sayılı yazı
Aydın İl Koordinatörlüğüne gönderildiği, 2.3. Kurum personelinin istihdam şeklini düzenleyen 375 sayılı KHK’nın ek 27 inci maddesinde ifade edildiği üzere; Kurum personelinin 657 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın istihdam edilen sözleşmeli personel olması sebebiyle Yetiştirilmek Üzere Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları
Hakkında Yönetmelik hükümlerinin Kurum personeline uygulanmasının mümkün olmadığı, ayrıca Devlet
Memuru olsa dahi yönetmelikte belirtilen kontenjan ayrılması, sınav yapılması, gerekli şartları taşıyan personelin seçilmesi gibi şartları karşılamadan kendi isteği ile yurt dışında eğitim almak üzere giden memura yönetmelik kapsamında ödeme yapılamayacağının açık olduğu
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Hizmetleri Hakkında Kanun’un 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Kanunun amacı; ulusal kalkınma plan, program ve stratejilerinde öngörülen ilke ve hedefler çerçevesinde, Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşlardan sağlanan kaynakları da kapsayacak şekilde, kırsal kalkınma programlarının uygulanmasına yönelik faaliyetleri gerçekleştirmek üzere Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunun kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.” 5.2. “Kuruluş” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip, özel bütçeli, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tâbi ve Bakanlığın ilgili kuruluşu olmak üzere Tarım ve Kırsal Kalkınmayı
Destekleme Kurumu kurulmuştur.” 5.3. “Kurum personelinin statüsü, hakları ve atanmaları” başlıklı 14 üncü maddesinde “Kurumda hizmetler 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın istihdam edilen sözleşmeli personel eliyle yürütülür.
Kurum personeli emeklilik ve sosyal güvenlik yönünden 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununa tâbidir.”
/
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 6.1.“Sigortalı Sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında “c) Kamu idarelerinde; 1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar, 2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a)
bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılırlar” 6.2. “Sigortalıların borçlanabileceği süreler” başlıklı 41 inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu
Kanuna göre sigortalı sayılanların; …“c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanların, personel mevzuatına göre aylıksız izin süreleri,… kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın %32’si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır.” 6.3. “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin dördüncü fıkrasında; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. a) Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin,… brüt toplamı esas alınır.
7. 1/2/1974 tarihli ve 14786 sayılı “Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet
Memurları Hakkında Yönetmelik”in “Amaç ve Kapsam” başlıklı birinci maddesinde “– Mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgileri artırmak, staj, öğrenim veya ihtisas yaptırılmak üzere yurt dışına gönderilecek Devlet Memurları hakkında; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun değişik 80 inci maddesi gereğince hazırlanmış olan bu yönetmelik hükümleri uygulanır.” 8. 20/01/2021 tarihli ve 31370 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Personel
Yönetmeliği’nin 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; Tarım ve Kırsal
Kalkınmayı Destekleme Kurumunda hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilecek sözleşmeli personelin istihdamları ile hak, yükümlülük ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
8.2 “İstihdam” başlıklı 6 ıncı maddesinde “Kurumda hizmetler, 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin ek 27 nci maddesine göre istihdam edilen sözleşmeli personel eliyle yürütülür.” 8.3. “İzinler” başlıklı 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “Ücretsiz izin sırasında personelin pozisyonu saklı tutulur ve sözleşmesi feshedilmez.” yedinci fıkrasında “Dış burslar veya kendi imkânları ile yurt dışında eğitim görmek isteyen personele, gerekli onay belgelerinin Kuruma sunulması ve Kurum tarafından uygun bulunması kaydıyla en fazla iki yıla kadar ücretsiz izin verilebilir. Bu süre, eğitimin devam ettiğinin belgelenmesi kaydıyla en fazla bir yıla kadar uzatılabilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Aydın İl
Koordinatörlüğü’nün personeli olduğunu, 2022-2023 akademik yılı Jean Monnet Burs Programı kapsamında İngiltere’de yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamladığını, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler
/
Başkanlığı’nın 06.06.2022 tarihli ve E- – – sayılı yazısında belirtildiği üzere, Jean
Monnet Bursu “Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında
Yönetmeliğin” 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi kapsamında “Dış Burs” olarak değerlendirildiğini, Yönetmeliğe göre, bu durumda yurt içi aylığının %60’ının ödenmesi gerektiğini, ancak kurum tarafından ücretsiz izinli olarak değerlendirildiğini ve maaş ödemesi yapılmadığını, bunun yanı sıra, ücretsiz izinli bulunduğu süre boyunca sigorta prim borçlarının da ödenmediğini, bu durumun mağduriyetine sebep olduğunu, Kurumuna yapmış olduğu 05.06.2024 tarihli ve E- – sayılı başvuru ile mağduriyetinin giderilmesini talep ettiğini, bu yazıya olumsuz cevap verildiğini ifade ederek geriye dönük olarak maaş ödemelerinin, ödenmeyen sigorta prim borçlarının ve bu ödemelerin faizlerinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
11. İdare tarafından verilen cevapta; Kurum personelinin 657 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın istihdam edilen sözleşmeli personel olması sebebiyle Yetiştirilmek Üzere Yurtdışına Gönderilecek Devlet
Memurları Hakkında Yönetmelik hükümlerinin Kurum personeline uygulanmasının mümkün olmadığı, ayrıca Devlet Memuru olsa dahi yönetmelikte belirtilen kontenjan ayrılması, sınav yapılması, gerekli şartları taşıyan personelin seçilmesi gibi şartları karşılamadan kendi isteği ile yurt dışında eğitim almak üzere giden memura yönetmelik kapsamında ödeme yapılamayacağı belirtilmiştir.
12. 657 sayılı Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve
Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlara ilişkin hükümleri düzenlemektedir.
13. Tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen özel bütçeli bir kamu kurumu olan TKDK’de ise 375 sayılı Kanun’un Ek 27 inci maddesi kapsamında idari hizmet sözleşmesiyle personel istihdam edilmektedir. Dolayısıyla, TKDK’de çalışan personel hakkında 657 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak hazırlanmış ikincil mevzuatın uygulanması olanağı bulunmamaktadır.
14. Mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgileri artırmak, staj, öğrenim veya ihtisas yaptırılmak üzere yurt dışına gönderilecek Devlet Memurları hakkında uygulanacak olan Yetiştirilmek
Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik’in 657 sayılı Kanun kapsamında olmayan hakkında uygulanması kural olarak olanaklı değildir.
15. Başvuru konusu olayda TKDK’de çalışmakta olan başvuranın devlet memuru olmadığı görülmektedir.
Başvuranın ücretsiz izin talep ederek kendi isteği ile Jean Monnet bursu ile yurtdışına eğitim amacıyla gittiği, Kurumu tarafından Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Personel Yönetmeliğin 33 üncü maddesi kapsamında ücretsiz izin sırasında pozisyonunun saklı tutulduğu ve sözleşmesinin feshedilmediği, Yetiştirilmek Üzere Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik kapsamında yurtdışına gönderilmediği anlaşılmış olup her ne kadar TKDK 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nde sayılan kurumlardan olsa da, statüsü gereği başvuran hakkında 657 sayılı Kanun ile
Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanması imkânı bulunmamaktadır.
16. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nu kapsamında, aylıksız izin süreleri borçlanılabilecek süreler kapsamında değerlendirilmekte olup, mezkûr Kanuna göre prime esas kazançların hesabında; hak edilen ücretlerin, brüt toplamı esas alınır. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda; başvurana, yurtdışı eğitimi süresince maaş ödemesi yapılamayacağından 5510 sayılı Kanun bakımından hak edilen ücret kavramından da söz edilememektedir. Dolayısıyla başvurana maaş ödemesi yapılamadığından sigorta prim borçlarının ödenmesi de mümkün görülmemektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/