|
ÖZET: Başvuran, yurt dışından getirdiği cep telefonunun IMEI kaydını yaptırmak için 07.07.2023 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığına 6091,30 TL harç ödediğini, ancak e-devlet üzerinden kayıt işlemini gerçekleştiremediğini iddia etmiştir. Başvuru sırasında sistem yoğunluğu nedeniyle harç bedelinin görünmediği ve yeni harç bedeli olan 20.000 TL’nin talep edildiği belirtilmiştir. Başvuran, yaşadığı mağduriyetin giderilmesini ve telefonunun kaydedilmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan bilgi talep etmiştir. İlgili kurumlar, yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerinin e-devlet üzerinden yapılması gerektiğini ve harç ödemesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın 06-07 Temmuz 2023 tarihlerinde e-devlet sistemine giriş yapmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın IMEI kaydı için gerekli işlemleri tamamlamadığı ve harç ödemesinin kayıt sürecini tamamlamak için yeterli olmadığı gerekçesiyle başvurusu reddedilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, harçların ödenmesi ve kayıt işlemlerinin tamamlanması gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2340-S.24.3726
BAŞVURU NO : 2023/15559
KARAR TARİHİ : 28.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın, yolcu beraberinde getirilen cep telefonunun IMEI kayıt
BAŞVURUNUN KONUSU :
işlemlerinin tamamlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKN: ) tarafından özetle; yurt dışından
getirmiş olduğu cep telefonunu 07.07.2023 tarihinde IMEI kayıt harcını Gelir İdaresi Başkanlığına 6091,30-TL olarak ödediği, ancak e-devlet üzerinden cep telefonunu kaydetmek istediğinde yaşanan sistemsel yoğunluk nedeni ile kaydını gerçekleştiremediği, daha sonraki günlerde yaptığı denemelerde ise yatırmış olduğu harç bedelinin görünmediği ve 20.000-TL olan yeni harç bedelinin ödenmesinin istenildiği iddia ve ifade edilerek gerekli düzenlemelerin yapılarak mağduriyetinin giderilmesi ve yurt dışından getirerek İMEİ kayıt ücretini ödediği cep telefonunun kaydedilmesinin sağlanması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından, gelen cevap üzerine Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğünden, akabinde Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının 23.11.2023 tarihli ve sayılı cevabi
yazısı ve eklerinde özetle;
2.1.1) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların ülkemiz
içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiği, söz konusu kayıt işleminin usulünün 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu uyarınca yayımlanan ilgili Yönetmelik ve Tebliğler ile düzenlendiği,
2.1.2) 07.07.2023 tarihli ve 32242 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
(CBK) ile 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VII-Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan (ticari mahiyette olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında)
maktu harç tutarı 20.000-TL olarak yeniden belirlenmiş olduğu, söz konusu kararın yayımı tarihini izleyen gün ( 08.07.2023) yürürlüğe girmiş bulunduğu, anılan kararın üçüncü ve son maddesinde bu Karar hükümlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütüleceği hükme bağlandığı, dolayısıyla söz konusu kullanım harcının Kurumlarının değil Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi BaşkanlığıGİB) gelir kalemi olduğu, buna paralel olarak harca dair düzenlemeler, tadil, yürürlük vb. konularda
Kurumlarının herhangi bir dahiliyeti olmadığı,
2.1.3) Bahse konu kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştirildiği, sistem üzerinde ilgili kurular
arası entegrasyon bulunduğu, söz konusu sistemde Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü-NVİ), Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi
Başkanlığı-GİB), Ticaret Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlar ile yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verildiği, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumlarının dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinde onay verildiği,
2.1.4) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı GİB Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin kayıt işleminin yapılması anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aramakta olduğu ve kayıt işlemine bu gerekçe ile onay vermediği, başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulama da Hazine ve Maliye Bakanlığının (GİB)
sistemleri aracılığıyla yapılmakta ve buna onay verilmemesi halinde işleme devam edilemediği,
2.1.5) IMEI kayıt işlemlerinde, ödeme kontrol işlemlerinin Kurumları ile herhangi bir ilişkisi olmaksızın
Türksat AŞ. tarafından GİB servisi kullanılarak yapıldığı, Türksat AŞ. sistemleri ile GİB arasında yapılan kontroller sonrasında başvuru işleminin tamamlanması için Kurumlarına Türksat AŞ. tarafından sadece
“Ödeme Alındı” bilgisi gönderildiği, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir bilgi paylaşılmadığı, dolayısıyla alındı bilgisi dışında hangi tarihlerde hangi tutar üzerinden cihaz kaydı için tahsilat yapıldığına dair bilgi alınamayan konuda ve kayıt işleminin gerçekleşmemesinde Kurumları tarafından doğrudan yapılan herhangi bir işlem veya verilen bir karar olmadığı,
2.1.6) Harç ödemesinin kayıt işlemi sırasında e-Devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri
aracılığıyla yapılabildiği, ancak sadece harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği,
2.1.7) İlgili mevzuat uyarınca yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının
kaydı amacıyla e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin sorumlu olduğu, IMEI kayıt başvurularında e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda dört adımlı bir sürecin tanımlanmış olduğu, bu dört adımın harç ödemesi de dâhil olmak üzere başvuru sahibi tarafından tamamlanarak e-Devlet kapısı ekranlarından nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numaraları, gerekli teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilebilmesinin sağlandığı, bu noktada dikkat edilmesi gereken hususun söz konusu harcın tahakkuk aşaması olup, yukarıda izah edilen 19.12.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı GİB Harçlar Kanunu
İç Genelgesinde, vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olarak benimsenmesinden ötürü, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının gerek yasal gerek de sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı,
2.1.8) Bu çerçevede, e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının
kayıt işlemi için yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular” sekmesinin “Yurt
Dışından Getirilen Cihazlar” başlığı altında (https:tüketici.btk.gov.rt/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
vatandaşların bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak “Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış oluyor mu? sorusuna cevap olarak: Hayır. E-Devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir…Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir.” yanıtı verildiği,
2.1.9) Yapılan kontrollerde ’a ait bireysel başvuru kaydı bulunmamakta olup, GİB, EGM ve
TÜRKSAT listelerinde de kayda rastlanılmadığı, başvuru konusu “ ” imei numaralı cihaza ait kayıt bulunmadığı, 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşamış vatandaşlar için yapılan çalışma kapsamında Kurumlarına EGM, GİB ve TÜRKSAT tarafından iletilen listelerde ’a ait herhangi bir veriye rastlanmadığı, harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, kayıt işleminin gerçekleşmesi için e-Devlet IMEI Kaydet hizmetindeki bütün adımların tamamlanmasının arandığı, sistem tarafından sonuç adımında oluşturulacak başvuru numarasını ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği,
2.1.10) Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisine haiz cihazların IMEI kayıt
işlemi sayısının 01.01.2023-06.07.2023 tarihleri arasında 219.309 olduğu, 07.07.2023 tarihinde ise EDevlet üzerinden 387.392 IMEI kayıt işleminin başarıyla tamamlandığının görüldüğü,
2.1.11) 07.07.2023 tarihinde teknik sorun yaşaması nedeniyle IMEI kayıt başvurusunu tamamlayamadığı
tevsik edilebilen vatandaşlar için gerekli iş/işlemlerin tesis edilmesine yönelik Türksat AŞ. aracılığı ile
Kurumları ve Gelir İdaresi Başkanlığının dahil olduğu çalışmalar yapıldığı, harcın ödenmesine ilişkin sürecin Hazine ve Maliye Bakanlığından ( Gelir İdaresi Başkanlığı) görüş edinilmesi suretiyle Kurumları tarafından 01.01.2023-08.07.2023 tarihleri arasında geçerli olan 6091,30-TL harç tutarını yatıran ve 7
Temmuz 2023 tarihinde e-Devlet portalında kayıt girişiminde bulunan ve IMEI kayıt başvurusuna ilişkin diğer koşulları taşıyan (yurda çıkış-giriş, TC kimlik numarası geçerliliği, son 3 yıl içerisinde kayıtlı cihaz bulunup/bulunmadığı vb.) kişilerin kayıt başvuru işlemlerinin tamamlanmasının sağlandığı açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2) Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü’nün
(TÜRKSAT’ın) 02.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve ekinde özetle;
2.2.1) ’a ait; e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan IMEI Kaydet hizmetinin 06-07 Temmuz 2023
tarihleri arasındaki kullanım bilgileri ve e-Devlet Kapısı giriş bilgilerinin incelendiği, ‘ın 6-7
Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı’na giriş yaptığı, ancak e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI
Kaydet hizmeti kullanmamış olduğunun görüldüğü,
2.2.2) 7 Temmuz 2023 tarihinde Resmi Gazete’ de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla birlikte IMEI kayıt
harç bedelindeki değişiklik sebebiyle, eski kayıt bedelinden yararlanmak isteyen kullanıcıların son gün
IMEI Kaydet hizmetini yoğun kullanımları, BTK web servislerinin kullanımında da bir yoğunluğa sebep olduğu; web servis yanıt sürelerinin standartların üzerine çıkması sebebiyle hizmetin kullanımında aksamalar yaşandığının tespit edildiği, ancak sistemde yoğunluk olmasına rağmen hizmetin kullanımının tamamen kesilmemiş olduğu ve kayıt işleminin gerçekleştirilebildiği,
2.2.3) e-Devlet Kapısı sistemleri 7/24 hizmet sunumu ve kesintisizliğin sağlanması amacıyla ilgili ekipler
tarafından izlendiği ve platformun kesintisiz çalışma oranı %99 olarak ölçümlendiği, ancak e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan hizmetlerin, ilgili kurum web servisleri aracılığı ile sunulmakta olup, hizmetlerdeki kesintisizlik, ilgili kurumların sağladığı web servislerin sağlıklı çalışması ile doğru orantılı olduğu hususlarına yer verilmiştir.
2.3) Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 06.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.3.1) Sistem üzerinde yapılan araştırmada; Denizli Vergi Dairesi Başkanlığı Çınar Vergi Dairesi
Müdürlüğü kayıtlarında yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı olarak 07.07.2023 tarihinde
Başkanlıkları internet sitesi üzerinden IMEI numarası beyan edilerek 6.091,30-TL tutarında ödeme yapıldığı ve mükellef hesabına ödeme belge numarası ile işlendiğinin görüldüğü açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
6.1) “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci
fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
6.2) “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi
kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
7) 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde;
“ İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”,
7.1) “Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını
kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”,
7.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”,
7.3) “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça,
harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”,
7.4) “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen almadan
işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”,
7.5) (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.1985-
3239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 mad; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 mad.)
“1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı
Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”,
8) 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 542 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğinde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”,
9) 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik
bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”,
9.1) “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik
bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”,
10) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun mülga Geçici 6’ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
10.1) “Siyah liste” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı,
elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf veya ihraç edildiği
Kuruma bildirilmiş, uluslararası daimi veri dolaşım hizmeti aldığı veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde ülkemiz sınırları içerisinde kullanımda olduğu tespit edilmiş ve son sinyal almasından itibaren kesintisiz bir yıl süreyle elektronik haberleşme şebekelerinden hizmet almamak suretiyle beyaz listeden çıkarılmış cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
10.2) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı
14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4’ üncü maddenin birinci fıkrasının (h)
bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”,
11) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”,
12) 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 67 Seri No.lu Tebliğde; “Söz konusu
cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir.
Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır.
Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”,
13) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran tarafından 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, yurt dışından getirmiş
olduğu cep telefonunun 07.07.2023 tarihinde IMEI kayıt harcını Gelir İdaresi Başkanlığına 6091,30-TL olarak ödediği, ancak e-devlet üzerinden cep telefonunu kaydetmek istediğinde yaşanan sistemsel yoğunluk nedeni ile kaydını gerçekleştiremediği iddia ve ifade edilerek İMEİ kayıt ücretini ödediği cep telefonunun kaydedilmesinin sağlanması talep edilmektedir.
16) 7344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (CBK) ile (ticari mahiyette telefon kullanım izin harcı olmaksızın
yolcuların kendi kullanımları için yurtdışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında) maktu harç tutarının yeniden belirlendiği ve kararın yayımı tarihini izleyen gün (08.07.2023)
yürürlüğe girdiği anlaşıldığından IMEI kaydı için anılan tarihlerde sistem yoğunluğu olup olmadığı, ilgililerin sistem yoğunluğu nedeniyle mağduriyet yaşayıp yaşamadığı ve bu durum göz önünde bulundurularak sistem yoğunluğundan kayıt tamamlanamasa bile sisteme giriş yapılıp yapılamadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. Bu noktada Kurumumuzca başvuran açısından üç defa yazışma yapılmıştır. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; 07.07.2023 tarihinde ise E-Devlet üzerinden 387.392 IMEI kayıt işleminin başarıyla tamamlandığının görüldüğü, 07.07.2023 tarihinde teknik sorun yaşaması nedeniyle IMEI kayıt başvurusunu tamamlayamadığı tevsik edilebilen vatandaşlar için gerekli iş/işlemlerin tesis edilmesine yönelik Türksat AŞ. aracılığı ile Kurumları ve Gelir İdaresi Başkanlığının dahil olduğu çalışmalar yapıldığı, harcın ödenmesine ilişkin sürecin Hazine ve Maliye Bakanlığından ( Gelir İdaresi Başkanlığı) görüş edinilmesi suretiyle Kurumları tarafından 01.01.2023-08.07.2023 tarihleri arasında geçerli olan 6091,30TL harç tutarını yatıran ve 7 Temmuz 2023 tarihinde e-Devlet portalında kayıt girişiminde bulunan ve
IMEI kayıt başvurusuna ilişkin diğer koşulları taşıyan (yurda çıkış-giriş, TC kimlik numarası geçerliliği, son 3 yıl içerisinde kayıtlı cihaz bulunup/bulunmadığı vb.) kişilerin kayıt başvuru işlemlerinin tamamlanmasının sağlandığı, açıklamalarına yer verilmiştir. Ayrıca harç yatırıldıktan sonra IMEI kaydının tamamlanması sürecine ilişkin yeterli bilgilendirme yapılıp yapılmadığı hususları da sorulmuş olup idarece bu duruma ilişkin olarak da bilgilendirmeler gönderilmiştir.
17) Bunun üzerine Kurumumuzca Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğü (TÜRKSAT) ile yazışma yapılmıştır. TÜRKSAT tarafından gönderilen cevabi yazıda da; ’a ait; e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan IMEI Kaydet hizmetinin 06-07 Temmuz
2023 tarihleri arasındaki kullanım bilgileri ve e-Devlet Kapısı giriş bilgilerinin incelendiği,
‘ın 6-7 Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı’na giriş yaptığı, ancak e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI
Kaydet hizmeti kullanmamış olduğunun görüldüğü ifadelerine yer verilmiştir.
18) Başvuran tarafından, “cep telefonunun 07.07.2023 tarihinde IMEI kayıt harcını Gelir İdaresi
Başkanlığına 6091,30-TL olarak ödediği, ancak e-devlet üzerinden cep telefonunu kaydetmek istediğinde yaşanan sistemsel yoğunluk nedeni ile kaydını gerçekleştiremediği” iddia edildiğinden Kurumumuzca
Gelir İdaresi Başkanlığına da yazı yazılmıştır. İdarece özetle; IMEI harç tarihinin 07.07.2023 tarihi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Kurumumuzca 06.02.2024 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığı ile gerçekleştirilen görüşmede; bazı başvuranların yapmış oldukları ödemelerin hesapta görüntülenemediği iddiaları sorulmuş olup, İdarece IMEI harç ödemelerinin anlık olarak kullanıcıların hesabına işlendiği bilgi verilmiştir.
19) Yukarıda da ifade edildiği üzere başvuran tarafından 07.07.2023 tarihinde harç ücreti yatırıldığı halde
sistem yoğunluğu nedeniyle IMEI kaydını tamamlamadığı iddia edilmektedir. Kurumumuzca konunun açıklığa kavuşturulmasını teminen ilgililerin, IMEI kaydının tamamlanması için sisteme girip girmediğinin tespitini yapabilmek için defaten yazışma gerçekleştirilmiştir. Başvuran tarafından eDevlet kapısına giriş yapılmakla birlikte kayıt yaptırmak üzere IMEI kaydet hizmetine girildiğine ilişkin bir tespit mümkün olmamıştır. Başvuran sadece kaydı tamamlanmamış değil, 07.07.2023 tarihinde sisteme hiç giriş yapmamış görünmektedir Bu noktada.07.2023 tarihinde kayıt için sisteme girilmemesi durumunda, daha önce ödenen harcın, harç tutarı değiştikten sonra kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin olarak inceleme yapılması gerekmiştir. Mali yükümlülüklere ilişkin temel usulü düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlanmıştır. 213 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi üzerinden harçlara da uygulanabilen bu madde, harç alacağının doğabilmesi için harcın gündeme gelmesine sebep hizmet veya işlemin gerçekleşmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan, IMEI kayıt harcının, işlemin yapıldığı zaman diliminde veya o işlem öncesinde peşin ödenmesi gerekmektedir.
20) Bu çerçevede öncelikle mevzuat uyarınca elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen,
uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ile Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilemediği ve elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt altına alınması gerektiği belirtilmelidir.
21) Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı ise 5809 sayılı Kanun, Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir.
Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, cihazının kayıt altına alınması için
Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapması gerekmektedir. Diğer
taraftan cihazın mevzuatta belirtilen süreler içinde kayıt altına alınmaması halinde ise elektronik haberleşme bağlantısı kesilmektedir.
22) Nitekim Kurumumuza daha önce yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödemesine
rağmen kayıt sürecini tamamlamaması nedeniyle telefonunun kullanıma kapatılması sonucu mağduriyet oluştuğu iddiası ile yapılan başvuruda da; Yönetmelik hükümleri kapsamında yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödenmesine rağmen e-Devlet sisteminden kayıt işleminin tamamlamadığı için telefon izninin kapatılmasında hukuka aykırılık bulunmadığından başvurunun reddi, diğer taraftan hakkaniyet gereği güncel telefon kullanım izin harcı ödemesi yapılan ancak kayıt işlemi tamamlanmadığı için kapatılan cihazlara yönelik mağduriyet giderici tedbirler alınması yönünde de Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2020/64022
Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 18.11.2020) İlgili idarece de; KDK kararında tavsiye edilen ve kullanım izin harcı yatırıldığı halde e-Devlet üzerinden başvurunun tamamlanmaması sonucu oluşan mağduriyetleri giderici önlem olarak 20.02.2021 tarihli ve 31401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının yeniden düzenlendiği belirtilmiştir. Nitekim Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren
365 içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım
süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede yolcu beraberinde getirilen cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren
365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
23) Yukarıda da ifade edildiği üzere yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazların (cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar vs.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 365 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Bu duruma göre; cihaz sahibinin e-Devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. (Kamu Denetçiliği
Kurumu, 2019/11455 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 09.12.2019)
24)Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden alınmaktadır. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca adı geçen Kanunda imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlandığı için, yasa gereği ödeme daha önce yapılmış dahi olsa IMEI kaydının tamamlandığı tarihte ödenmesi öngörülen meblağlar geçerlidir.
25) Ancak daha önceki aşamaların tamamlanması ve Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi üzerinden harç
bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması ya da kayıt işleminin tamamlanması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. Harcın artacağı 07.07.2023 tarihinde sistem yoğunluğu nedeniyle kayıt tamamlanamasa bile en azından sisteme girilmiş olması gerekmektedir. Kişi, sisteme girdiği halde sistem yoğunluğundan kaydı tamamlanamaması durumda, İdarenin sorumluluğu gündeme gelecektir. Kurumumuzca bu durum özellikle araştırılmaktadır. Nitekim İdarenin bu süreçte Kurumumuza iletmiş olduğu cevabi yazılarında,
07.07.2023 tarihinde ise E-Devlet üzerinden 387.392 IMEI kayıt işleminin başarıyla tamamlandığının
görüldüğü, ayrıca “ilgi tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği, 7 Temmuz 2023 tarihinde e-Devlet portalında kayıt girişiminde bulunan ve IMEI kayıt başvurusuna ilişkin diğer koşulları taşıyan (yurda çıkış-giriş, TC kimlik numarası geçerliliği, son 3 yıl içerisinde kayıtlı cihaz ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almaması nedeniyle kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı, her somut olay/kişiye özel teknik- idari-hukuki detaylı incelemenin yapıldığı ve sonuca göre işlem tesis edilip veya edilmeyeceği değerlendirildiği” ifadelerine yer verilmiştir.
25.1) Kurumumuza bu konuda çok sayıda başvuru da yapılmış olup, sisteme girdiği tespit edilenler
hakkında dostane çözüm kararı tesis edilmiştir. Ancak Kurumumuzun tüm yazışmalarına rağmen başvuran tarafından 07.07.2023 tarihinde IMEI kayıt hizmetine giriş yapıldığına ilişkin bir tespit yapılamamıştır.
26) Ayrıca, İdarenin yazısı ve eklerine göre, İlgili idare tarafından da başvuru esnasında ekranda bulunan
bilgilendirme metninde herhangi bir eksik işlem yapılmasını önleyebilmek için bold (kalın) puntolarla kullanıcıların bilgilendirildiği, başvuru sayfasında ödeme kontrol onay aşamasında onay butonu bulunduğu, bu sayfada cihaz kayıt harcı ödendikten sonra kayıt işleminin tamamlanması için onay aşamasına yönlendirileceği hususunda başvurucuların bilgilendirildiği ifade edilmiştir. Nitekim aşağıdaki görüntüde de yer aldığı üzere bilgilendirme kısmının son maddesinde de harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, başvuru numarasının ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği bilgisi bulunmaktadır. (https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kaydet)
26.1) Ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde de yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin
tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının özel olarak belirtildiği tespit edilmiştir.
(https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
27) Somut olayda, BTK tarafından başvuran ile ilgili yapılan kontrollerde 07.07.2023 tarihine ilişkin
bireysel başvuru kaydı bulunmadığı, 08.07.2023 tarihinde zaten harç arttığı için eski harç kaydının kabul edilmediği, GİB, EGM ve Türksat listelerinde de kaydının bulunmadığı tespit edilmiştir. Yurt dışından getirildiği ifade edilen “ ” IMEI numaralı cihaza ait kayıt bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bu noktada, yukarıda 21 no.lu paragrafta ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik kapsamında yer alan sürelerde işlem yapılması ve harç tutarının vergi mevzuatı açısından güncel olması gerektiği anlaşılmıştır.
28) Nitekim, 2019 yılında Kurumumuza yapılan bir başvuruya ilişkin yapılan incelemede de başvuranın
yurtdışında iken yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi
Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı gereği telefon kullanım izin harcında artırıma gidildiği ve başvuranın yürürlük tarihi sonrasında yurda giriş yaptığı, tüm bu nedenlerle de başvuranın yüz yirmi günün içerisinde herhangi bir gün e-Devlet üzerinden IMEI kaydını yapabileceği beklentisinin haklı beklenti olarak görülmesine imkân bulunmadığı, cihaz kaydının yapılabilmesi için güncel harç tutarının ödenmesinin istenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2019/18570 Başvuru No.lu Ret Kararı, 15.04.2020)
29) Yukarıda yer verilen karardan farklı olarak somut olayda başvuranın harcı ödediği ancak IMEI kayıt
işlemleri için sisteme girdiğine ilişkin bir tespit olmadığı anlaşılmaktadır. Başvuran tarafından 07.07.2023 tarihinde ödediği harç miktarı esas alınarak kayıt işlemini yapabilmek amacıyla Kurumumuza başvurulduğu anlaşılmıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hususunun hükme bağlandığı, benzer şekilde Harçlar Kanununda da yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödeneceği düzenlenmiştir.
Ayrıca 2012/2 Harçlar Kanunu İç Genelgesinde yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede harcı doğuran olay cihazın kayıt altına alınması (IMEI kayıt işleminin tamamlanması) olduğundan kayıt tarihindeki harç bedelinin esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle daha önce yatırılan ve güncel olmayan bir harcın yeni kayıt işleminde yeterli kabul edilmesi, vergiye ilişkin mevzuat hükümleri gereği kanunen mümkün olmamaktadır.
30) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; IMEI kayıt işleminde bu kapsamda kişinin kimlik bilgilerinin kontrolünün Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili
Ticaret Bakanlığı tarafından, düzenlemenin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
Başkanlığı tarafından teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği, kişi kaydı tamamlamadığında İdarenin re-sen işlemi tamamlama yetkisinin bulunmadığı,
30.1) Harç ödemesinin yapıldığı 07.07.2023 tarihinde Resmi Gazete’ de yayımlanan Cumhurbaşkanı
kararıyla birlikte IMEI kayıt harç bedelindeki değişiklik sebebiyle, kullanıcıların eski kayıt bedelinden yararlanabilmek amacıyla son gün IMEI Kaydet hizmeti kullanımındaki yoğunluğun BTK web servislerinin kullanımında da bir yoğunluğa sebep olduğu ancak TÜRKSAT’ın göndermiş olduğu belgelerde başvuran tarafından 6- 7 Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI Kaydet hizmeti kullanımının gerçekleşmediğinin belirtildiği,
30.2) E-devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek
başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği,
30.3) Söz konusu hususlar çerçevesinde harç ödemesinin yapılmasının IMEI kaydının tamamlanması için
yeterli olmadığı, harç yatırıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasındaki onay butonunun basılması ve IMEI kayıt numarası alınması gerektiği ve yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcına esas olayın
IMEI numarasının kayıt alına alınması olduğu, daha önce yatırılan ancak işlemi tamamlanmayan harcın yeni kayıt işleminde yeterli kabul edilmesinin vergi mevzuatı gereği mümkün olmadığı,
30.4) Ayrıca, 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına
ilgili idarelerce çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin tespitinin yapılabildiği, nitekim bu konuda Kurumumuza yapılan başvurularda ilgi tarihte sisteme girdiği buna rağmen sistem yoğunluğundan kaydını tamamlayamadığı tespit edilen pek çok kişinin talebinin İdarece kabul edilmesi üzerine dostane çözüm kararı verildiği, başvuranın 07.07.2023 tarihinde sisteme giriş yapıp yapmadığının tespiti için üç kurumla yazışma yapıldığı, başvuran tarafından e-Devlet Kapısı’na giriş yapıldığı anlaşılmakla birlikte kayıt yaptırmak üzere e-Devlet Kapısı üzerinden
IMEI Kaydet hizmetine girildiğine ilişkin bir tespit yapılamadığı, bu noktada idare tarafından kişinin sisteme giriş yaptığına dair bir veri olmadan vergi usul mevzuatı gereği harç yatırılan tarih esas alınamayacağından talebin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
31) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
32) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi