|
ÖZET: Başvuru, yurt dışından getirilen iki telefonun IMEI kaydıyla ilgili sorunları içermektedir. Başvuran, e-devlet üzerinden yaptığı kayıt işlemi sonrasında, her iki telefon için “kayıt dışı” uyarısı almış ve kayıt işlemini iptal etmek zorunda kalmıştır. İptal işlemi sonrası, yeniden kayıt için 3 yıl beklemesi gerektiği ve harcın iadesinin mümkün olmadığı bilgisi verilmiştir. Bu durum, başvuranın telefon kayıt hakkının yenilenmesi talebini doğurmuştur.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerinin, yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içinde yapılması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, bir kişi sadece üç takvim yılı içinde bir adet cihaz kaydedebilir. Başvuranın iki cihaz kaydetmeye çalışması, mevcut düzenlemelere aykırı olduğu için kayıt hakkının yenilenmesi talebi reddedilmiştir. İdare, IMEI kaydı iptal edilen cihazların geri alınamayacağını ve hatalı kayıtların düzeltilmesinin mümkün olmadığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın kayıt hakkının kullanıldığı ve yenilenemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, IMEI kaydında hatalı işlem yapılması durumunda düzeltme imkânı sağlanması gerektiği yönünde bir tavsiye kararı verilmiştir. Bu öneri, yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt işlemlerinde karşılaşılan sorunların çözümüne katkı sağlayabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14788-S.23.23379
BAŞVURU NO : 2023/7310
KARAR TARİHİ : 20/11/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazlara yönelik üç takvim yılında iki adet cihaza ait IMEI kaydettirmiş olsa da kendisine tekrar telefon kayıt hakkı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; yurt dışından
aldığı ve IMEI numaralı 2 adet telefonu e-devlet üzerinden kayıt etmek için 6091 TL harç ödemesi yaptıktan sonra başvuruda bulunduğunu, iki telefonun da kaydının yapıldı olarak göründüğünü ancak yaptığı sorgulamada iki telefonu için de “kayıt dışı olduğu tespit edilen
IMEI” uyarısı geldiğini, kayıtlı görünen ve hiçbir işlem yapamadığı cihazlarıyla ilgili telefon eşleşmesinin de gerçekleştirilmediğini, işlemi düzeltme imkânı da olmadığı için mecburen işlemi iptal ettiğini, sistem üzerinde iptal gerekçesine “IMEI girişinde yanlışlık olduğu ve iptal etmek zorunda kaldığı” yönündeki hususları belirttiğini ve iptalden sonra tek telefonu kaydetmek için tekrar giriş yapmak istediğinde 3 yıl sonra giriş yapabileceği ve harcın iadesinin mümkün olmadığı bilgisinin verildiğini iddia ve ifade ederek telefon kayıt hakkı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Bilgi ve belge istenmesi”
başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İdarenin 04.08.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için
kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesi ve elektronik kimlik bilgisi başka cihazlara kopyalanan, bertaraf edilen, ihraç edilen işletmeciler tarafından finansman borcu olduğu bildirilen veya uluslararası daimi veri dolaşımı hizmetinden yararlanan cihazlara ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların
Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde düzenlenerek, yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapıldığı, e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibinin sorumlu olduğu, cihaza ait IMEI numarası veya numaralarının, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınacağının hüküm altına alındığı,
2.2) 15.5.2019 tarihli ve 30775 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan 1111 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile 29.9.2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurul Kararı ile yürürlüğe konulan “4458 sayılı Gümrük Kanunun Bazı Maddelerinin Uygulanmasın Hakkında Kararı”ın eki Ek-9’un
“B-Diğer Eşya” başlıklı bölümünün “b-Elektronik/Dijital Eşya” kısmının 8’inci sırasındaki düzenleme çerçevesinde yabancı misyon mensupları hariç olmak üzere yurda giriş tarihi 31/05/2019 ve sonrası olan kişilerin yurt dışından yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik kimlik bilgisini haiz cihaz getirebilmesi ve bu cihazların üç takvim yılı süresince sadece yolcu olarak yurda giriş yapan kişinin kimlik numarasına kayıtlı hatlar ile haberleşe hizmeti almasının hüküm altına alındığını,
2.3) Bireysel başvuru yoluyla kayıt altına alınan IMEI numaralarının, cihaz sahipleri tarafından e-Devlet
kapısı üzerinden Kurumun sunduğu hizmetlerden “IMEI Kaydı İptal” sekmesi üzerinden yapılan işlemlerle iptal edilebildiğini,
2.4) e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydı İptal” hizmetinin Kurul Kararına uygun olarak sunulduğu,
söz konusu “IMEI Kaydı İptal” hizmeti için e-devlet kapısında uyarı ekranlarının düzenlendiği, uyarı metninde; “Lütfen işleme başlamadan önce aşağıdaki hususlara dikkat ediniz. Pasaportunuza kayıtlı görünen cihaz veya cihazların kayıt işlemlerinin iptal edilmesi halinde geri alınması mümkün değildir.
Pasaportunuza kayıtlı cihaza ait seçtiğiniz IMEI numarası veya numaralarını taşıyanlar beyaz listeden çıkarılacaktır. Beyaz listeden çıkarılan cihazın kullanılması durumunda cihaz kayıt dışı duruma düşecek, kullanan kişiye bu durum SMS ile bildirilecektir.” Şeklinde açıklayıcı ifadelere yer verildiğini,
2.5) Merkezi Mobil Cihaz Kimlik Tanımı Veri Tabanı Sisteminde (MCKS) yer alan veriler incelendiğinde;
ve IMEI numaralı cihazların 24.05.2023 tarihinde kayıt altına alındığını, bireysel başvuru detaylarına bakıldığında kaydın geri çekildiğini,
2.6) Yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik cihaz kimlik bilgisini haiz cihaz
getirebilmesi ve kaydedebilmesi, IMEI kaydı iptal edilse dahi kayıt hakkının başvurucu tarafından kullanılması sebebiyle üç takvim yılı süresince başvurucu tarafından yeninden cihaz kaydı yapılamayacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun “Elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”
6.1) “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik
bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”
7) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait
IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “olcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h) bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”
8) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”
8.1) “Değişim amaçlı cihaz” başlıklı 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde
yurtdışından getirilen cihazın arızalanması nedeniyle cihazın ya da ana kartının değiştirilmesi durumunda; ilk kayıt başvuru sahibinin (Ek ibare:RG-25/2/2017-29990) veya değişim amaçlı cihazın ithalatçısının veya imalatçısının Kuruma başvurusu ile IMEI değişim işlemi yapılabilir. (Değişik ibare:RG-25/2/2017-
29990) İlk kayıt başvuru sahibinin Kuruma başvurduğu durumlarda değişimi yapan firmadan alınan
değişim belgesi sunulur. Değişim talebinin değerlendirilebilmesi için değişim belgesinin aşağıdaki
hususları sağlaması gerekir:
a) Değişim belgesinin antetli kağıt olması veya firma kaşesini içermesi.
b) Değişimi yapan firmanın adı/ünvanı ile adresi veya telefonunu içermesi.
c) Değişim işleminin arıza nedeniyle yapıldığına dair bilginin bulunması.
ç) Değişimi yapılan eski ve yeni IMEI numaralarını içermesi.”, dördüncü fıkrasında; “Teknik kontrollerin tamamlanmasını müteakip, değişimi yapılacak cihazın IMEI numarası eşleştirilmiş beyaz listeden/beyaz listeden çıkarıldıktan sonra değişim amaçlı cihaza ait IMEI numarası eşleştirilmiş beyaz listeye/beyaz listeye alınır. Modem türündeki değişim amaçlı cihazlar hariç olmak üzere her iki IMEI numarasının da aynı marka cihaza ait olması koşulu aranır.”
8.2) “IMEI düzeltme” başlıklı 14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “8 inci ve 9 uncu maddeler
kapsamında yapılmış ve onaylanmış bir başvuruya ilişkin hatalı olarak bildirildiği fark edilen IMEI numarasının düzeltilebilmesi için; a) İthalatçının talebi üzerine ithalata konu belgelerde ilgili kamu kurum ve kuruluşunca gerekli düzeltme işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve Kuruma iletilmesi, b) İmalatçının talebi üzerine kayıt işleminin tamamlanmasını müteakip altı ay içerisinde elektronik ortamda
Kuruma bildirim yapılması, gerekir. Süresi içerisinde yapılmayan başvurular değerlendirilmeye alınmaz.” İkinci fıkrasında; “Hatalı olarak bildirilen IMEI numarası ile doğru olarak bildirilecek IMEI numarasının aynı marka-model cihaza ait olması gerekir.” üçüncü fıkrasında; “Kurum tarafından yapılacak inceleme neticesinde uygun bulunan düzeltme işlemi başvurularına onay verilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik cihaz kimlik bilgisini haiz cihazın kaydedilebileceğine yönelik düzenlemeler ve bilgilendirmeler çerçevesinde yurtdışından iki adet cihaz alarak aynı anda iki cihaz kaydeden başvuran tarafından kayıt işlemi iptal edilse dahi esasen kayıt hakkının kullanılmış olması nedeniyle kayıt hakkının yenilenmesi talebinin reddi, diğer taraftan yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlarda tek IMEI kaydı da hatalı yapıldığında, düzeltme yapılmasına imkan tanınmaması nedeniyle yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, ayrıca ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının bildiriminde hatalı işlem yapıldığı takdirde düzeltme imkânı bulunduğundan yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazlarda da hatalı olarak kaydedilen IMEI numarasının düzeltilmesine imkân tanıyacak şekilde düzenleme yapılmasına ilişkin idareye tavsiyede
bulunulması yönünde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, yurt dışından aldığı
ve IMEI numaralı iki adet telefonu e-devlet üzerinden kayıt etmek için 6091 TL harç ödemesi yaptıktan sonra başvuruda bulunduğunu iki telefonun da kaydının yapıldı olarak göründüğünü ancak yaptığı sorgulamada iki telefonu için de “kayıt dışı olduğu tespit edilen IMEI” uyarısı geldiğini, kayıtlı görünen ve hiçbir işlem yapamadığı cihazlarıyla ilgili telefon eşleşmesinin de gerçekleştirilmediğini, işlemi düzeltme imkânı da olmadığından işlemi iptal ettiğini, sistem üzerinde iptal gerekçesine “IMEI girişinde yanlışlık olduğu ve iptal etmek zorunda kaldığı” yönündeki hususları belirttiğini ve iptalden sonra tek telefonu kaydetmek için tekrar giriş yapmak istediğinde 3 yıl sonra giriş yapabileceği ve harcın iadesinin mümkün olmadığı bilgisinin verildiğini iddia ve ifade ederek telefon kayıt hakkı verilmesini talep etmektedir.
10.1) Başvuruda harcın iadesinin mümkün olmadığı bilgisinin verildiğini ifade edilmekle birlikte
16.06.2023 tarihinde başvuran tarafından Kurumumuza gönderilen bilgilendirmede harç tutarının iade
edildiği ifade edilmiştir.
11) Bu çerçevede yeniden telefon kayıt hakkı verilmesine ilişkin Kurumumuzca yapılan inceleme ve
araştırmada Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunca ise özetle; bireylerin üç yıl içinde bir adet telefon için IMEI kayıt işlemi gerçekleştirebildiği, başvuranın ve
IMEI numaralı cihazların 24.05.2023 tarihinde kayıt altına alındığı, bireysel başvuru detaylarına bakıldığında kaydın geri çekildiği, yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik cihaz kimlik bilgisini haiz cihazın kaydedilebileceği, kayıt işlemlerinin iptal edilmesi halinde geri alınmasının mümkün olmadığına dair uyarı ekranı çıktığı, IMEI kaydı iptal edilse dahi kayıt hakkının başvurucu tarafından kullanıldığın, bu sebeple üç takvim yılı süresince başvurucu tarafından yeniden cihaz kaydının yapılamayacağı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
12) 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının
58’nci maddesinde, Ek-9’daki listede yer alan kişisel eşyalara muafiyet tanınacağı belirtilmiştir. Adı geçen
Kararın Ek-9 “Yolcu Beraberi Kişisel Eşya Listesi”nde “Tv, müzik çalar, video oynatabilme özelliğine sahip olanlar dahil olmak üzere GSM-Cep telefonu (yabancı misyon mensupları hariç olmak üzere, yolcunun kimlik numarasına kayıtlı hatlarla kullanılmak şartıyla üç takvim yılında 1 adet)” düzenlemesi yapılmıştır. Bu çerçevede yabancı misyon mensupları hariç olmak üzere yurda giriş tarihi 31.05.2019 ve sonrası olan kişilerin yurt dışından yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik kimlik bilgisini haiz cihaz getirebilmesi ve bu cihazların üç takvim yılı süresince sadece yolcu olarak yurda giriş yapan kişinin kimlik numarasına kayıtlı hatlarla kullanması hüküm altına alınmıştır.
13) Ayrıca elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgisini haiz
cihazların kayıt altına alınması gerektiğine yönelik elektronik haberleşme alanında da düzenlemeler yapılmıştır. Nitekim elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp,
kaçak veya çalıntı cihazlara Elektronik Haberleşme Kanununu uyarınca elektronik haberleşme hizmeti verilememektedir.
14) Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı ise 5809 sayılı Kanun, Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesi, elektronik kimlik bilgisi başka cihazlara kopyalanan, bertaraf edilen, ihraç edilen, işletmeciler tarafından finansman borcu olduğu bildirilen veya uluslararası daimi veri dolaşımı hizmetinden yararlanan cihazlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir.
15) Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, bir adet cihazının kayıt altına alınması için
Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapılması gerekmektedir. Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde de; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Diğer bir ifadeyle yolcu beraberinde getirilen cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilen cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınmakta ve IMEI numarası beyaz listede veya eşleştirilmiş beyaz listede yer alan cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmektedir.
16) Somut olayda incelemesi yapılan uyuşmazlık konusu ise özetle; yolcu beraberinde getirilen ve üç
takvim yılında bir adet elektronik kimlik bilgisi kaydedilebilen cihazlara ilişkin mevzuat hükmüne karşın başvuranın yurtdışından iki adet cihaz alarak iki adet cihaza yönelik IMEI’lerin sisteme kaydedilmesi ve kayıt edilen IMEI numarasının düzeltilememesinden dolayı IMEI kayıt işleminin iptal edilmesi durumunda kayıt hakkının yenilenmemesi işlemine ilişkindir.
17) Yukarıda da ifade edildiği üzere; yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet cihaz
getirilebilmekte ve üç takvim yılı süresince sadece yolcu sıfatına sahip kişinin kimlik numarasına kayıtlı hatlar ile haberleşme hizmetini alabilmektedir. Dolayısıyla kişinin bu kayıt hakkını başkasına devretmesi ya da üç takvim yılı içinde birden fazla cihazın kayıt edilmesi mümkün görünmemektedir.
Bu çerçevede belirtilen süre içinde kayıt hakkını kullanan kişi daha sonrasında ortaya çıkan bir sebeple
IMEI kaydını iptal ettiğinde dahi kendisine yeni bir kayıt hakkı verilememekte diğer bir ifadeyle kayıt hakkının yenilenmesi durumu söz konusu olmamaktadır.
18) Şikayete konu uyuşmazlığa ilişkin olarak da başvuran dilekçesinde “2 adet İphone 14 Pro Max
telefonunu e-devlet üzerinden kayıt etmek için 6091 TL harç yatırdıktan sonra başvuruda bulunduğunu, iki telefonunda kaydının yapıldı olarak göründüğünü ancak yaptığı sorgularda iki telefonu için de “kayıt dışı
olduğu tespit edilen IMEI” uyarısı geldiğini, telefonun eşleşmesinin gerçekleştirilmediğini, işlemi düzeltme imkanı da olmadığı için sistem üzerinde iptal gerekçesine IMEI girişinde yanlışlık olduğunu ve iptal etmek zorunda kaldığımı da belirterek IMEI kayıt işleminin iptal ettiğini, daha sonra tek telefonu kaydetmek için tekrar giriş yapmak istediğinde 3 yıl sonra giriş yapabileceği bilgisini aldığını” ifade etmektedir.
19) E-Devlet kapısı üzerinden yapılan IMEI kayıt işlemlerinde öncelikle işlem yapılırken ekranda
bilgilendirme yapıldığı ve söz konusu bilgilendirmede; “Daha önce cihaz kaydı yaptıysanız, yeni cihaz kaydı için en son tarihli cihaz kaydınıza ait yurda giriş tarihinin üzerinden en az üç (üç) takvim yılının geçmesi gerekmektedir. Bu kapsamda kaydı gerçekleştirilen cihazlar üç (üç) takvim yılı boyunca sadece kaydı gerçekleştiren yolcunun kimlik numarasına kayıtlı hatlar üzerinden haberleşme hizmeti alabilecektir.” ve “Yanlış IMEI numarası/numaraları ile yapılan kayıtların düzeltilmesi mevzuat gereği mümkün değildir.” ayrıca bilgilendirme sayfasında “Başvurunuz tamamlandıktan sonra eDevlet Kapısı üzerinden ücret iadesi, ‘İptal’ veya ‘Düzeltme’ işlemi yapılması mümkün değildir.” ifadelerinin bulunduğu görülmüştür. Aşağıdaki bilgilendirmede de görüldüğü üzere IMEI Kaydının yapılmasına ilişkin cihaz bilgileri kısmında; cihaza ait iki veya üç adet IMEI numarasının olması durumunda ilgili alanların doldurulması gerektiği aksi takdirde boş bırakılması gerektiği ifade edilmiştir.
20) IMEI Kaydının iptaline yönelik e-Devlet Kapısı üzerinden yapılan bilgilendirmede ise;
“Pasaportunuzda kayıtlı görünen cihaz veya cihazların kayıt işlemlerinin iptal edilmesi halinde geri alınması mümkün değildir.”, “Pasaportunuza kayıtlı cihaza ait seçtiğiniz IMEI numarası veya numaralarını taşıyanlar beyaz listeden çıkartılacaktır.”, “Kayıt işleminin iptal edilmesi ile kayıp/çalıntı (rıza dışında elden çıkan) cihaz için gerçekleştirilen ihbar işlemi birbirine karıştırılmamalıdır. Eğer cihazınız çalındı veya kayboldu ise cihazın iletişime kapatılabilmesi için bu hizmet yerine kayıp/çalıntı
ihbarında bulunulmalıdır. Bunun için 120 numaralı BTK Tüketici İletişim Merkezi’ni aramanız ya da eDevlet Kapısı üzerindeki Kayıp/Çalıntı İhbar Bildirimi (https://www.turkiye.gov.tr/btk-kayip-calinti-ihbarsorgulama-iptal) hizmetini kullanmanız gerekmektedir.” ifadeleri bulunmaktadır.
21) Ayrıca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunun 14.12.2016 tarihli ve 2016/TK-BTD/492
numaralı kararında; Yurtdışından yolcu beraberinde getirilerek kayıt altına alınan cihazların sahipleri tarafından güvenlik ve benzeri diğer gerekçelerle kayıt başvurularının iptal edilmesini teminen;…
2-Başvurusu iptal edilen IMEI’lerin derhal siyah listeye alınarak siyah listeye girmesinden itibaren işletmeciler tarafından en geç 24 saat içerisinde elektronik haberleşme bağlantısının kesilmesi, 3- Bu işlemin geri alınamaması, 4- Bu işlemin geri alınamaması nedeniyle, a. İptal işleminin tekrar geri alınamayacağı hususunda kişilerin bilgilendirilerek bu hususta taahhüt belgesini e-Devlet için elektronik ortamda, abone kayıt merkezleri için yazılı ortamda onaylamasının sağlanması, b. Kişilerin Gümrük Mevzuatı tarafından belirlenen cihaz kayıt hakkının yenilenmemesi, c. Yatırılan harç ücretinin geri iade edilmemesi 5- Bu husustaki teknik ve idari süreçlerin 15/04/2017 tarihine kadar tamamlanması hususlarına karar verilmiştir. (https://www.btk.gov.tr/uploads/boarddecisions/yurtdisindan-yolcu-beraberinde-getirilencihaz-basvurularinin-pasaportuna-kayit-yaptirilan-kisilerce-iptal-edilebilmesi.pdf)
22) Dolayısıyla e-devlet kapısı üzerinden yapılan ve yukarıda yer verilen bilgilendirmeler birlikte
değerlendirildiğinde; yolcu beraberinde getirilen cihazların doğru kaydına ilişkin sorumluluğun ilgililerde olduğu, hatalı IMEI numarası/numaraları ile yapılan kayıtların düzeltilemeyeceği ve IMEI kayıt işlemlerinin iptal edilmesi halinde geri alınmasının mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Bir başka deyişle kayıt hakkının kullanılmasında kayıt düzeltme imkânı olmadığı gibi kaydın iptal edilmesi ile de kayıt yenilemesinin mümkün olmayacağı görülmüştür. Bu çerçevede konu hakkında bilgilendirmelerin bulunduğu ve üç yıl içinde tek cihazın kaydedilmesi gerekirken başvuran tarafından yurtdışından iki adet cihaz alınarak iki cihazın aynı anda kaydedilmeye çalışıldığı somut uyuşmazlıkta IMEI numaralarının kayıt altına alınamaması nedeniyle kayıt işlemini iptal eden başvuranın da esasen kayıt hakkını kullandığından kayıt hakkının yenilenemeyeceği anlaşılmıştır.
23) Bununla birlikte Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik
ve aynı ismi taşıyan Tebliğin incelenmesi neticesinde de yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazın hatalı olarak kaydedilen IMEI numarasının düzeltilmesine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmakla birlikte tebliğin “IMEI düzeltme” başlıklı 14’üncü maddesinde ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının kaydına ilişkin düzenlemelerin bulunduğu 8’inci ve 9’uncu maddeler kapsamında yapılmış ve onaylanmış bir başvuruya ilişkin hatalı olarak bildirildiği fark edilen
IMEI numarasının düzeltilebilmesi için; a) İthalatçının talebi üzerine ithalata konu belgelerde ilgili kamu kurum ve kuruluşunca gerekli düzeltme işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve Kuruma iletilmesinin
b) İmalatçının talebi üzerine kayıt işleminin tamamlanmasını müteakip altı ay içerisinde elektronik ortamda
Kuruma bildirim yapılmasının gerektiği ifade edilerek süresi içerisinde yapılmayan başvuruların değerlendirilmeye alınmayacağı hüküm altına alınmıştır. Diğer bir ifadeyle yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazın hatalı olarak kaydedilen IMEI numarasının düzeltilmesine imkân bulunmamakla birlikte ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının bildiriminde hatalı işlem yapıldığı takdirde düzeltme imkânı tanınmıştır. Bu nedenle IMEI düzeltme işlemleri imalatçı ve ithalatçılar tarafından yapılabilmekte iken bireysel olarak yurt dışından getirilen telefonların kayıt işlemlerinde hatalı yapılması durumu ile karşılaşılan vatandaşların çeşitli sorunlar yaşayabildiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede yurtdışından yolcu beraberinde getirilen cihazların kaydında hatalı IMEI numarası/numaraları ile yapılan kayıtların düzeltilmesinin mümkün olmadığı belirtilmekle birlikte IMEI kayıtlarında da hata yapılmasının muhtemel olduğu, bu nedenle yolcu beraberinde getirilen cihazın kaydına yönelik yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerektiği, ayrıca ithalat ya da imalat yoluyla kaydedilen cihazlarda hata oluşması durumunda düzeltilebildiği hususları da birlikte değerlendirildiğinde yolcu beraberindeki cihazlar için de benzeri bir çözüm sağlanabileceği değerlendirilmektedir.
24) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; konu hakkında yeterli bilgilendirmede bulunulmasına ve üç yılda tek cihaz kaydetme hakkı mevcut olmasına karşın başvuran tarafından yurtdışından iki adet cihaz alınarak iki cihazın aynı anda kaydedilmeye çalışıldığı ve kayıt işleminin iptal edildiği, bu sebeple başvuru kapsamında kayıt hakkının kullanıldığı anlaşıldığından kayıt hakkının yenilenmesi talebinin reddi gerektiği, diğer taraftan IMEI düzeltme işlemleri imalatçı ve ithalatçılar tarafından yapılabilmekte iken bireysel yolla yurt dışından getirilen telefonların kayıt işlemlerinde hatalı yapılması durumu ile karşılaşan vatandaşların bu şekilde bir imkanının bulunmaması durumu göz önünde bulundurulduğunda yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerektiği değerlendirildiğinden yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazın hatalı olarak kaydedilen IMEI numarasının düzeltilmesine imkan tanınmasına yönelik düzenlemenin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE, Yolcu beraberinde üç takvim yılı içerisinde bir adet elektronik cihaz kimlik bilgisini haiz cihazın kaydedilebileceğine yönelik düzenlemeler ve bilgilendirmeler çerçevesinde yurtdışından iki adet cihaz alarak aynı anda iki cihaz kaydeden başvuran tarafından kayıt işlemi iptal edilse dahi esasen kayıt hakkının kullanılmış olması nedeniyle kayıt hakkının yenilenmesi talebinin REDDİNE, Diğer taraftan yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlarda tek IMEI kaydı da hatalı yapıldığında, düzeltme yapılmasına imkan tanınmaması nedeniyle yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, ayrıca ithal veya imal edilen cihazlara ait IMEI numaralarının bildiriminde hatalı işlem yapıldığı takdirde düzeltme imkânı bulunduğundan yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazlarda da hatalı olarak kaydedilen
IMEI numarasının düzeltilmesine imkân tanıyacak şekilde düzenleme yapılmasına ilişkin BİLGİ
TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi