|
ÖZET: Başvuru, yolcu beraberinde getirilen telefon için ödenen harç tutarının iadesi talebine ilişkindir. Şikâyetçi, 19 Temmuz 2019 tarihinde yurt dışından cep telefonu satın alarak, 618,60 TL harç ödemesi yapmış, ancak aynı gün yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile harç tutarının 1.500 TL’ye yükseldiğini öğrenmiştir. Başvuran, IMEI kaydının yapılabilmesi için ek harç talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu savunarak, ödediği ilk harcın geçerli olmasını ve fazladan ödediği tutarın iadesini istemiştir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, şikâyetçinin harcın ödendiği tarihin değil, IMEI kaydının yapıldığı tarihin esas alınması gerektiğini belirtmiştir. Yurt dışından getirilen cihazların kaydı için 120 gün içinde işlem yapılması zorunludur. Başvuranın, harç ödemesinin ardından kayıt işlemini gerçekleştirmemesi nedeniyle, güncel harç tutarının ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, harç ödemesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı ve kayıt işleminin tamamlanması için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, harç tutarının iadesi ve IMEI kaydının yapılması yönünde reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın haklı beklentisinin hukuken korunmadığına ve idarenin işlemlerinin mevzuata uygun olduğuna karar vermiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6083-S.20.9653
BAŞVURU NO : 2019/18570
KARAR TARİHİ : 15/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞI
Şikâyetçinin, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım
BAŞVURUNUN KONUSU :
izin harcı miktarında değişiklik yapılmadan önce harç ücretini ödediği iddiasıyla ödediği ücretin eski tarife üzerinden geçerli olması ve fazladan ödediğini iddia ettiği miktarın kendisine iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi başvurusunda özetle; 10/7/2019-24/07/2019 tarihleri arasında İsveç’te
bulunduğunu, 19/07/2019 tarihinde yurt dışından cep telefonu satın aldığını, aynı gün interaktif vergi dairesi aracılığıyla IMEI numarasını belirterek 618.60 TL harç tutarını ödediğini, ancak ödeme sırasında IMEI kaydının yapılması hususunda herhangi bir bilgilendirme ve yönlendirme yapılmadığını, yurda giriş tarihinden itibaren 120 gün içerisinde IMEI kaydının yapılması gerektiğini bildiğini, ancak 19/07/2019 tarihli ve 30836 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden belirlenen harç tutarının (1.500 TL.) ödemesinin istendiğini, harç tutarını ödedikten sonra IMEI kaydının yapılması hususunda uyarı verilmesi durumunda kaydı yapabileceğini, ancak idareler arasında entegrasyon olmadığını, bu yüzden mağdur olduğunu, söz konusu uygulamanın herhangi bir mevzuat hükmüne dayanmadığını iddia ederek 618.60 TL harç tutarının kabul edilmesini ve cihaz kaydının yapılmasını; süre kısıtı nedeni ile hakkını kaybetmemek ve haksız duruma düşmemek üzere 19/11/2019 tarihinde yatırmak zorunda kaldığı ikinci harç olan 1.500 TL.’nin ve fazlaya ilişkin yasal haklarından kaynaklı maddi tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 15/11/2019 tarihli ve
sayılı yazı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından, 15/11/2019 tarihli ve sayılı yazı ile de Hazine ve Maliye Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının 15/01/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
3) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların,
ülkemiz içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiği, söz konusu kayıt işleminin usulünün 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu uyarınca yayımlanan ilgili Yönetmelik ve Tebliğler ile düzenlendiği,
4) Bahse konu kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştirildiği, sistem üzerinde
ilgili kurumlar arası entegrasyon mevcut olduğu, söz konusu sistemde, Emniyet Genel
Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve
Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verilmekte olduğu, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine BTK dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği,
5) Bununla birlikte; 19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı
Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin, kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aradığı ve kayıt işlemine bu gerekçe ile onay vermediği, başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulamanın da Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın (Gelir İdaresi Başkanlığı)
sistemleri aracılığıyla yapıldığı, buna onay verilmemesi halinde işleme devam edilemediği, ilgili kişinin ülkeye girişinin, 1314 sayılı CBK’nın yürürlük tarihinden sonra olduğu hususunun başvurusunda ifade edildiği, bu nedenle işlemi tamamlayabileceği en erken tarihte dahi kayıt işlemi açısından yenilenmiş harca tabi olacağının izahtan vareste olduğu,
6) Bununla beraber IMEI kayıt işlemlerinde, ödeme kontrol işlemlerinin BTK ile herhangi
bir ilişkisi olmaksızın tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı servisi kullanılarak yapıldığı, . sistemleri ile Gelir İdaresi Başkanlığı arasında yapılan kontroller sonrasında başvuru işleminin tamamlanması için BTK’ya tarafından sadece
“Ödeme Alındı” bilgisinin gönderildiği, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir bilgi paylaşılmadığı, bu sebeple, söz konusu yazıda hangi tarihlerde hangi tutar üzerinden cihaz kaydı için tahsilat yapıldığı hususunda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından araştırma yapılarak, cevap verilmesinin uygun olacağı, zira açıklanan gerekçelerle bu işlemin engellenmesinde
BTK tarafından yapılan herhangi bir işlem veya verilen bir karar bulunmadığı,
7) Söz konusu kullanım izin harcının takip ve tahsili ile güncellenen harca dair
Cumhurbaşkanı Kararı hükümlerinin Maliye ve Hazine Bakanlığı’nca yürütülmesinin açıkça düzenlenmiş olması, ayrıca uygulamaya yönelik Genelge’nin de anılan Bakanlık birimlerince yürürlüğe konulması sebepleriyle; güncellenen kayıt harcına ilişkin harç tutarının yatırılması işlemini takiben başvurucunun bilgilendirilip bilgilendirilmediği, gerekli ihtarların yapılıp yapılmadığı hususlarındaki taleplerin Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca karşılanması gerektiğinin mütalaa edildiği, BTK sisteminde bu aşamalara dair herhangi bir bilgi ve yetki bulunmadığı,
8) Sonuç olarak, yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının
kaydı başvurularının entegre edilen sistem üzerinde BTK’ya tanınan görev ve yetki ile sınırlı olarak, sistem üzerinde ilgili diğer kurumların kendi görev alanı ile ilgili hususların onaylanması/doğrulanması durumunda gerçekleştiği, bununla birlikte; kayıt ücretine yönelik bu tür başvuruların, izah olunan yasal dayanaklar ve uygulamalar göz önüne alınarak, ilgili mevzuatın düzenleyicisi ve yürütücüsü, aynı zamanda bu işleme ilişkin ücretin Hazine ve
Maliye Bakanlığı hesaplarına yatırılıyor olması nedenleri ile başvuruya konu hususun Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaatinin mevcut olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
9) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”,
10) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
11) 02/07/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108 inci
maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”,
11.1) “Mükellef” başlıklı 109 uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”,
11.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110 uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve
diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”,
11.3) “İşlemin yapılamıyacağı” başlıklı 127 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm
bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”,
11.4) “Memurların Sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde, “Gerekli harçları
tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”,
11.5) (8) sayılı Tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı”
başlıklı bölümünde, “1. Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir.
Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren
6183 sayılı Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat
yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”,
12) 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının (Yolcu Beraberinde Getirilen Telefon Kullanım İzin Harcı
Tutarının Yeniden Belirlenmesine Dair Karar) birinci maddesinde, “2/7/1964 tarihli ve
492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII- Yolcu beraberinde getirilen telefon
kullanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan maktu harç tutarı 1.500
TL. olarak yeniden belirlenmiştir.”, ikinci maddesinde, “Bu Karar, yayımı tarihini izleyen gün yürürlüğe girer.”, üçüncü maddesinde, “ Bu Karar hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.”
13) 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmeti yapabilmesi için kayıt altına alınmasına, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ve elektronik kimlik bilgisi başka cihazlara kopyalanan, bertaraf edilen veya ihraç edilen cihazlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
13.1) “Beyaz liste” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “1) Beyaz liste;
i Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan…cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
13.2) “Siyah liste” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı, elektronik
kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf edilmiş veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde kullanımda olduğu tespit edilen cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
13.3) “IMEI numarası siyah listede yer alan cihazlara ilişkin işlemler” başlıklı 10 uncu
maddesinde, “(1) İşletmeciler, IMEI numarası siyah listede yer alan cihazın kullanıcısına
IMEI numarasının siyah listede olduğuna dair kısa mesaj gönderir.
(2) MAM altyapısına sahip işletmeciler, abone numarası ile eşleştirme yapılarak kullanıma açılanlar hariç olmak üzere IMEI numarasının siyah listeye girmesinden itibaren; i Kayıp, çalıntı veya bertaraf edilmiş cihazın elektronik haberleşme bağlantısını 24 saat içerisinde, ii Elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihazın elektronik haberleşme bağlantısını otuz gün içerisinde, iii (Değişik:RG-17/10/2015-29505) Kurum kayıtlarında yer almadığı halde kullanımda olduğu tespit edilen cihazın elektronik haberleşme bağlantısını Kurulun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde yüz yirmi günlük kullanım süresi içerisinde, keser.”,
13.4) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına
alınması” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına
Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.
(2) Mevzuat gereği e-Devlet kapısından kendisi üzerine kayıt yapılmasına izin verilmeyen kişiler işletmeci abone kayıt merkezlerine başvurur.
(3) 18 yaşından küçükler için kayıt başvuruları anne, baba ya da yasal temsilcileri tarafından yapılır.
(4) Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-17/10/2015-29505) yüz yirmi gün içerisinde yapılır.
(5) e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibi sorumludur.
(6) Abone kayıt merkezine yapılan başvurular için, bilgi ve belgelerin kontrolünden ilgili işletmeci ve abone kayıt merkezi sorumludur.
(7) Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.
(8) Kurumun ilgili bilgi veya belgelerde uygunsuzluk tespit etmesi halinde cihaza ait IMEI numarası veya numaraları beyaz listeden çıkarılır.”,
14) 19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, “Yolcu
beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının
IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır. Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
15) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
16) Şikâyetçi 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 19/07/2019 tarihinde yurt dışından
cep telefonu satın aldığını, aynı gün interaktif vergi dairesi aracılığıyla IMEI numarasını belirterek 618.60 TL harç tutarını ödediğini, yurda giriş tarihinden itibaren 120 gün içerisinde IMEI kaydının yapılması gerektiğini bildiğini, ancak 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden belirlenen harç tutarının (1.500 TL.) kendisinden istendiğini, söz konusu uygulamanın herhangi bir mevzuat hükmüne dayanmadığını iddia ederek IMEI kaydı için kendisinden 618.60 TL harç tutarının kabul edilmesini ve cihaz kaydının yapılmasını; süre kısıtı nedeni ile hakkını kaybetmemek için zorla yatırmak zorunda kaldığı ikinci harç olan 1.500 TL’nin ve fazlaya ilişkin yasal haklarından kaynaklı maddi tutarın iadesini talep etmektedir.
5070
.
17) Uyuşmazlık, başvuranın yolcu beraberinde getirilen telefon için kullanım izin harcı
ödediği gün Resmi Gazetede Yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile harç tutarının yeniden belirlenerek 618.60 TL.’den 1.500 TL.’ye artırılması suretiyle kendisinden cihaz kaydının (IMEI kaydı) yapılabilmesi için ek harç ücreti istenmesinden kaynaklanmaktadır.
18) Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini (IMEI) haiz
cihazların (cep telefonu, dizüstü bilgisayarlar vb.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, yolcunun
Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 120 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisine sahip cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması işlemleri, 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan tebliğ hükümleri çerçevesinde yerine getirilmektedir. Buna göre cihaz sahibi e-devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini (başlangıçta 2019 yılı için 618,60 TL iken, 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile maktu harç tutarı 1.500 TL olarak yeniden belirlenmiştir. ) yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
19) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı 492 sayılı Harçlar
Kanununa istinaden alınmakta olup, buna göre, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir.
20) 19/07/2019 tarihli ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı (CBK) ile 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VIIYolcu beraberinde getirilen telefon kulanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan (ticari mahiyette olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurtdışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında) maktu harç tutarı 1500
TL olarak yeniden belirlenmiş olup söz konusu karar yayımı tarihini izleyen gün yürürlüğe girmiştir.
21) Harç ödemesi, kayıt işlemi sırasında e-devlet sistemine entegre bankalar veya vergi
daireleri aracılığıyla yapılabilmektedir. Ancak sadece harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İlgili idare tarafından, söz konusu hususun
Kurumun internet sitesinde belirli aralıklarla duyurulduğu ve e-devlet portalında ilgili hizmetin kullanılması sırasında ekranda bulunan bilgilendirme metinlerinde de büyük puntolarla gösterildiği ifade edilmiştir. Bununla birlikte Kurumun resmi internet sitesinde ‘sık sorulan sorular’ bölümünde yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının belirtildiği tespit edilmiştir.
22) Ayrıca, şikayetçinin başvurusunda belirttiği kayıt işlemleri konusunda kurumlar arası
entegrasyon bulunmadığı iddiasına karşı BTK tarafından verilen cevapta, e-Devlet üzerinden gerçekleştirilen cihazın kayıt altına alınması sürecinde, sistem üzerinde ilgili kurumlar arası entegrasyon mevcut olduğu; Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)
vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verilmekte olduğu, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işleminin BTK’ya ayrıca bir müracaat gerçekleştirilmeksizin sistem üzerinden yapılabildiği şeklinde açıklama getirildiği görülmüştür.
23) Somut olayda, başvuranın 19/7/2019 tarihinde yurtdışında iken 618.60 TL. olan yolcu
beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile telefon kullanım izin harcında artırıma gidilmesi nedeniyle harcı güncel tutar üzerinden ödemesinin başvurandan istendiği anlaşılmıştır. Şikâyetçinin harcı yatırdığı tarihten itibaren 120 gün içinde kayıt işlemini yapması için süresinin bulunduğunu düşündüğü; idarenin ise vergiyi doğuran olay olarak harcın ödendiği tarihin değil IMEI kaydı işleminin yapıldığı günün esas alınması gerektiği, 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesinden sonra
IMEI kaydı yapılmak istendiğinden bu tarihte geçerli olan tutar üzerinden harcın ödenmesi gerektiği şeklinde açıklama yaptığı görülmektedir.
24) Kurumumuzca verilen 09/12/2019 tarihli 2019/11455 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararında, kayıt dışı olduğu tespit edilen cihazın yeniden kayıt altına alınabilmesi için güncel harç tutarı ödenmesi gerektiğinden idarenin işleminin hukuka aykırılık oluşturmadığı tespiti dolayısıyla başvuranın talebinin reddi, 120 gün içinde kayıt işlemi tamamlanmayan cihazın üç sene boyunca iletişime kapatılmadığı anlaşıldığından, yolcu beraberinde yurt dışından getirilen cihazların kayıt altına alınması sürecinde gerekli iş ve işlemlerin zamanında ve titizlikle yapılması hususunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde kısmen tavsiye kısmen ret kararı verilmiştir.
25) İlgili kararda, yurda giriş tarihi itibariyle 120 gün içinde kayıt işlemleri tamamlanmayan
cihazın iletişime kapatılmadığı, yaklaşık üç sene boyunca cihazın kayıt dışı olarak kullanıldığı, işletmeci tarafından 2016 yılından beri çeşitli tarihlerde cihazın kayıt dışı olduğunun tespiti ile
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirildiği, nihayetinde 2019 yılında cihazın iletişime kapatıldığı, dolayısıyla kayıt dışı cihaz hakkında gerekli iş ve işlemlerin zamanında yapılmadığı değerlendirmesine yer verilmiş, harcın ödenmesine rağmen kayıt işlemlerinin başarıyla tamamlanmaması durumunda, yeniden kayıt işlemleri sırasında ödenecek harç tutarına ilişkin olarak 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır. Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmesinden hareketle yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, IMEI numarasının kayıt alına alınması suretiyle kullanım izninin verildiği anda doğduğu, bu nedenle de başvurandan IMEI numarasının kayıt altına alınma tarihindeki harç tutarının (618,60
TL) istenmesinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediği ifadelerine yer verilmiştir.
26) Yukarıda yer verilen karardan farklı olarak somut olayda başvuranın harcı ödediği tarihi
takip eden 120 gün içinde kayıt işlemi yapma iradesinin bulunduğu, ancak harcı ödediği günü takip eden gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile harç miktarının artırılması nedeniyle yeni kararlaştırılan harç miktarını ödemesinin kendisinden istenmesi nedeniyle Kurumumuza başvurduğu tespit edilmiştir.
27) 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibinin cihazının kaydını e-Devlet kapısı üzerinden yapacağı; dördüncü fıkrasında ise başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
28) Anayasa Mahkemesi, haklı (meşru) beklenti kavramını “makul bir şekilde ortaya
konmuş icra edilebilir bir iddianın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli bir kanun hükmüne veya başarılı olma şansının yüksek olduğunu gösteren yerleşik ve istikrarlı bir yargı içtihadına dayanan, yeterli somutluğa sahip nitelikteki bir beklenti” olarak tanımlamakta; temelsiz bir hak kazanma beklentisinin veya sadece ulusal hukukta ilgili hak kapsamında savunulabilir bir iddianın varlığının meşru beklentinin kabulü için yeterli olmayacağını vurgulamaktadır. (Bkz.
Anayasa Mahkemesi’nin 01/07/2015 tarihli ve E. 2015/39; K. 2015/62 sayılı kararı)
29) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuruda da belirttiği üzere yüz yirmi günün
içerisinde herhangi bir gün e-devlet üzerinden IMEI kaydını yapabileceği beklentisi içerisinde olduğu görülmektedir. Ancak başvuranın bu beklentisinin haklı olarak görülebilmesi için hakkının hukuken korunması ve haklı beklenti eşiğine ulaşması gerekmektedir.
30) Başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların
Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hükmü dikkate alındığında, başvuranın yurtdışında iken 19/7/2019 tarihinde 618.60 TL. olan yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi
Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı gereği telefon kullanım izin harcında artırıma gidildiği ve başvuranın yürürlük tarihi sonrasında 24/7/2019 tarihinde yurda giriş yaptığı, tüm bu nedenlerle de yurda giriş yaptığı tarihten önce yürürlüğe giren harç tarifesine tabi olduğu, başvuranın yüz yirmi günün içerisinde herhangi bir gün e-devlet üzerinden IMEI kaydını yapabileceği beklentisinin haklı beklenti olarak görülmesine imkan bulunmadığı, cihaz kaydının yapılabilmesi için güncel harç tutarının ödenmesinin istenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
31) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
32) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın yolcu beraberinde yurt dışından getirilen cihazların kayıt altına alınması için zorunlu olan kayıt harcını ödedikten sonra 120 gün içinde IMEI kaydı yaptırmak istediği göz önünde bulundurularak IMEI kaydının yapılması ve ödediği ilave harç tutarının iadesi talebinin
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070
.