|
ÖZET: Başvuran, yurt dışından aldığı telefonun IMEI kaydını yaptırmak için gerekli işlemleri gerçekleştirdiğini, ancak e-Devlet üzerinden kayıt yaparken sorun yaşadığını belirtmiştir. İlk başvurusunda, 6 Temmuz 2023 tarihinde vergi ödemesi yaptığını ve 12 Temmuz’da Gürcistan’a giriş çıkış yaptığını ifade etmiştir. Ancak, e-Devlet üzerinden kayıt işlemi yaparken “ödemeniz yoktur” uyarısıyla karşılaşmış, bu durumu çözmek için çeşitli başvurular yapmıştır. İkinci başvurusunda ise, yıl sonu vergi artışlarından etkilenmek istemediğini ve telefonunun kapanma riski olduğunu vurgulayarak IMEI kaydının yapılmasını talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan bilgi talep etmiştir. Kurum, harç ödemesinin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içinde yapılması gerektiğini, başvuranın yurda giriş tarihinin 12 Temmuz 2023 olduğunu ve bu tarihten önce harç ödemesi yapmasının yasal olarak mümkün olmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın IMEI kaydı talebi, yasal mevzuat gereği reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın harç ödemesinin geçerliliği ve kayıt hakkının doğumu açısından yasal çerçevede değerlendirilmiş, başvuranın yurtdışında olduğu dönemde yapılan harcın kayıt işlemi için yeterli olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, IMEI kaydının yapılmaması işlemi hukuka uygun bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4992-S.24.7899
BAŞVURU NO : 2023/19654
KARAR TARİHİ : 09.05.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, imei kaydının yapılması ve tarafına bilgi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TCKN: ) tarafından 21.10.2023 tarihinde yapılan ilk
başvurusunda özetle; yurt dışından telefon aldığı, IMEI numarasının olduğu, 6
Temmuz’da interaktif vergi dairesinden 6091-TL vergi ödeme gerçekleştirdiği, 12 Temmuz’da Gürcistan
Batum’a giriş çıkış yaptığı, aynı gün e-Devletten imei kaydını tamamlamak istediği, e-Devletten ödemeniz yoktur uyarısı aldığı, ertesi gün Rize Güneysu Malmüdürlüğüne gittiği, bizde ödemen gözüküyor sorun yok denildiği, tekrar e-Devletten imei kaydını yapmak istediği ve yine ödemeniz bulunamadığı uyarısı aldığı, ödeme yapmasına rağmen kayıt yapamadığı, Cimer aracılığıyla da başvuru yaptığı, cevapta 120 no.lu iletişim hattını araması istenildiği, 120’yi aradığında kimlik bilgilerini ile yurt dışı giriş çıkış belgesini ödeme dekontuyla beraber dilekçe gönderilmesinin istendiği, ancak herhangi bir bilgi verilmediği iddia ve ifade edilerek telefonunun kapanmadan kayıt işleminin tamamlanması talep edilmektedir. Söz konusu başvuruya Kurumumuzca 03.11.2023 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir. İdarenin 19.12.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı dosyasında muhafaza edilmektedir.
1.1) Başvuran tarafından tarihinde ise ikinci defa başvuruda bulunulmuş olup, söz konusu
başvuruda özetle; 03.11.2023 tarihli ve 2023/16834 dosya numaralı başvurusuna henüz bir cevap verilmediği, yıl sonu itibariyle telefon vergilerine yeni gelecek zamlardan etkilenmek istemediği, ayrıca telefonunun kapanmak üzere olduğu ve mağdur olmak istemediği, telefon imei kaydının yapılarak tarafına dönüş yapılması ve konu hakkında gereğinin yapılması ifadeleri ile talepte bulunulmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığının 17.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi
yazısında özetle;
2.1.1) 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII sayılı bendinde yer alan “Yolcu
beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı satırı “VIII-Yolcu beraberinde getirilen telefon
kullanım izin harcı:” (Ek:04.12.1985-3239/96-c mad, Mülga: 28.5.1986- 3293/7 mad; Yeniden düzenleme:
31.5.2012-6322/20 mad.) “1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)” şeklinde düzenlendiği,
2.1.2) Kullanım izin harcının Kurumlarının değil Hazine ve Maliye Bakanlığının( Gelir İdaresi Başkanlığı-
GİB) gelir kalemi olup, buna paralel olarak harca dair düzenlemelerin, tadil, yürürlük vb. konulara
Kurumlarının herhangi bir dahiliyeti olmadığı, kayıt izin harcının tutarının iadesi ile ilgili hususların GİB tarafından yürütüldüğü,
2.1.3) Ticaret Bakanlığı mevzuatına göre “yolcu” Ticaret, memuriyet, tahsil, ziyaret, tedavi veya turizm
gibi herhangi bir amaçla kısa veya uzun bir süre kalmak üzere, yabancı bir ülkeden karayolu, demiryolu, deniz veya hava yollarından biriyle Türkiye Gümrük Bölgesine gelen yabancı bir ülkede oturan Türkler ve yabancılar ile herhangi bir amaç ile gittikleri ülkeden kesin veya geçici olarak dönen, Türkiye’de oturan
Türkler ve yabancılar ile Türkiye’den aynı amaçlarla ve aynı yollarla yabancı bir ülkeye giden benzeri Türk ve yabancılar olarak ifade edildiği,
2.1.4) Başvurucunun dilekçesi incelendiğinde ise, şahsın 7344 sayılı CBK’nın yürürlük tarihinden sonra
yurda giriş yaptığı, o sırada mazereti sebebiyle yurt dışında bulunduğunun açık şekilde beyan edildiği, bu noktada müracaat sahibinin düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce “yolcu” sıfatını kazanamadığı,
2.1.5) Yönetmelik’in 14’üncü maddesi ile başvuruya ilişkin usul açık bir şekilde anlatılarak hüküm altına
alındığı ve herhangi bir muğlak ifadeye yer verilmediği, yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılacağının düzenlendiği, ikincil mevzuat düzenlemesinin lafzında açıkça hakkın doğumunun başlangıç tarihinin düzenlendiği, başka bir deyişle hakkın doğumu için yurda girişin gerçekleşmesinin gerektiğinin açık olduğu,
2.1.6) E-Devlet üzerinden sunulan sistemin yazılımı geliştirilirken de, mevzuatta yer verilen ifade ile tutarlı
olarak, Emniyet Genel Müdürlüğü ile entegrasyon sağlandığı ve yolcunun yurda giriş çıkış bilgilerinin aktarımının gerçekleştirildiği, yolcunun yurda giriş yapmasının akabinde üç yüz altmış beş gün kayıt
süresinin başladığı ve bu süre içinde geçerli olan kayıt izin harcının yatırılması gerektiği, söz konusu hak henüz doğmadan başvuru sahibinin beyanına göre 6 Temmuz’da yurt dışında olduğu tarihlerde, henüz kayıt için gereken başvuru ön şartı(yurda giriş) gerçekleşmeden ödemenin yapılmasının mevzuatla tutarlı olmadığı, henüz vergiyi doğuran olay gerçekleşmeden ödemede bulunulmasının mümkün olmadığı, Yönetmelik lafzında geçen kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılacağı, dolayısıyla yurda giriş gerçekleşmeden kayıt yapılamayacağı, yurda giriş gerçekleştirildiğinde güncel kullanım izin harcının ödenerek kayıt işleminin yapılabileceğinin değerlendirildiği,
2.1.7) Başvuruya istinaden yapılan kontrollerde isimli vatandaşın 21.12.2023 tarihinde 20.000-
TL harç ücreti ile cihaz kaydının gerçekleştirildiğinin görüldüğü, ayrıca yurda giriş tarihi 12.07.2023 tarihi olduğundan yapılan çalışmalar kapsamında IMEI kaydının önceki harç tutarı üzerinden gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”,
6) 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde,
“İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”,
6.1)”Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”,
6.2)”Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”,
6.3)”İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”,
6.4)”Memurların Sorumluluğu” başlıklı 128’inci maddesinde, “Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”,
6.5) (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.1985-
3239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 mad; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 mad.)
“1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı
Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”,
7) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun mülga Geçici 6’ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
7.1) “Siyah liste” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı,
elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf veya ihraç edildiği
Kuruma bildirilmiş, uluslararası daimi veri dolaşım hizmeti aldığı veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde ülkemiz sınırları içerisinde kullanımda olduğu tespit edilmiş ve son sinyal almasından itibaren kesintisiz bir yıl süreyle elektronik haberleşme şebekelerinden hizmet almamak suretiyle beyaz listeden çıkarılmış cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
7.2) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı
14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4’ üncü maddenin birinci fıkrasının (h)
bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”,
8) 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 542 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğinde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”,
9) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”,
10) 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliğinde
(67 Seri No.lu); “Söz konusu cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır. Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”,
11) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran tarafından 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, yurt dışından telefon aldığı,
6 Temmuz’da interaktif vergi dairesinden 6091-TL vergi ödemesini gerçekleştirdiği, 12 Temmuz’da
Gürcistan Batum’a giriş çıkış yaptığı, aynı gün e-Devletten imei kaydını tamamlamak istediği, eDevletten ödemeniz yoktur uyarısı aldığı iddia ve ifade edilerek telefonunun kapanmadan kayıt işleminin tamamlanması talep edilmektedir.
14) Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisine sahip cihazlara ait IMEI
numaralarının kayıt altına alınması işlemleri, 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan tebliğ hükümleri çerçevesinde yerine getirilmektedir. Buna göre cihaz sahibi e-Devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
14.1) Bu kapsamda, süre konusunda mağduriyetleri önlemek amacıyla, 20.02.2021 tarihli ve 31401 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına
Alınmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında Yönetmelik’in 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının yeniden düzenlenmiş olup, söz konusu maddesinde; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede yolcu beraberinde getirilen cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
15) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden
alınmakta olup, buna göre, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir.
16) Harç ödemesi, kayıt işlemi sırasında e-Devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri
aracılığıyla yapılabilmektedir. Ancak sadece harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İlgili idare tarafından, söz konusu hususun Kurumun internet sitesinde belirli aralıklarla duyurulduğu ve e-Devlet portalında ilgili hizmetin kullanılması sırasında ekranda bulunan bilgilendirme metinlerinde de büyük puntolarla gösterildiği ifade edilmiştir. Bununla birlikte Kurumun resmi internet sitesinde ‘sık sorulan sorular’ bölümünde yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı tespit edilmiştir.
17) Ayrıca, Kurumumuza 07.07.2023 tarihli harç ödemesi esnasında sistem yoğunluğundan başvurusunu
tamamlayamadığı iddia edilen çok sayıda başvuru da yapılmış olup, sisteme girdiği tespit edilenler hakkında dostane çözüm kararı tesis edilmiştir. İdarenin bu süreçte Kurumumuza iletmiş olduğu cevabi yazılarında, 07.07.2023 tarihinde ise E-Devlet üzerinden 387.392 IMEI kayıt işleminin başarıyla tamamlandığının görüldüğü, ayrıca “ilgi tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği, 7 Temmuz 2023 tarihinde eDevlet portalında kayıt girişiminde bulunan ve IMEI kayıt başvurusuna ilişkin diğer koşulları taşıyan (yurda çıkış-giriş, TC kimlik numarası geçerliliği, son 3 yıl içerisinde kayıtlı cihaz) ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almaması nedeniyle kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı, her somut olay/kişiye özel teknik- idari-hukuki detaylı incelemenin yapıldığı ve sonuca göre işlem tesis edilip veya edilmeyeceği değerlendirildiği” ifadelerine yer verilmiştir.
18) Somut olayda, başvuranın hem beyanında hem de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
Başkanlığınca yurda giriş tarihinin 12.07.2023 olduğunun ifade edildiği, başvuranın 07.07.2023 tarihinden önce son bir yıl içerisinde yurda girişi bulunması durumunda mağduriyet kapsamında değerlendirilebileceği, ancak; başvuranın yurda giriş tarihinin 07.07.2023 tarihinden sonra olması nedeniyle Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında bulunan hüküm gereği yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılması gerektiği hükmünü karşılamadığı anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle başvuran tarafından henüz yurda dönmeden kayıt hakkı henüz doğmadan İMEİ kayıt harcı yatırdığı tespit edilmiştir.
Başvuranın yurda giriş belgeleri olmadığı için İMEİ kaydı tamamlanmamıştır. Başvuran yurda dönüp kayıt hakkı doğduğunda, tekrar sisteme girdiğinde “geçerli ödemeniz bulunmamaktadır”
uyarısı ile karşılaşmıştır. Çünkü başvuranın kayıt hakkı doğduğu 12 Temmuz’da yatırması gereken harç tutarı daha farklıdır. Başvuranın, henüz yurtta olmadığı için kayıt hakkı olmadan harç yatırmış olması, kendisine kayıt yaptırma hakkı vermemektedir. Başvuran hangi tarihte kayıt hakkı kazandı ise o tarihteki güncel olan harcı yatırmak suretiyle kaydı tamamlamalıdır. Ayrıca başvuran tarafından “12 Temmuz’da Gürcistan Batum’a giriş çıkış yaptığı” nı ifade edilmiş olup, henüz yurtdışından dönmeden telefon kayıt hakkının bulunmadığı açıktır.
19) Nitekim, 2019 yılında Kurumumuza yapılan bir başvuruya ilişkin yapılan incelemede de başvuranın
yurtdışında iken yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi
Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı gereği telefon kullanım izin harcında artırıma gidildiği ve başvuranın yürürlük tarihi sonrasında yurda giriş yaptığı, tüm bu nedenlerle de başvuranın yüz yirmi günün içerisinde herhangi bir gün e-Devlet üzerinden IMEI kaydını yapabileceği beklentisinin haklı beklenti olarak görülmesine imkân bulunmadığı, cihaz kaydının yapılabilmesi için güncel harç tutarının ödenmesinin istenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2019/18570 Başvuru No.lu Ret Kararı, 15.04.2020)
20) Başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; IMEI kayıt işleminde kişinin kimlik bilgilerinin kontrolünün Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili Ticaret Bakanlığı tarafından, düzenlemenin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı tarafından teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği, 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına ilgili idarelerce çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek, kayıt tamamlanmasa bile sisteme kayıt için giriş yapan ve kayıt için yurda giriş dâhil gerekli şartlara sahip olan kişilerin e-Devlet
IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, ancak başvuranın harcı yatırdığı
07.07.2023 tarihinde kayıt için gerekli şartlara sahip olmadığı, başvuranın yurda giriş tarihinin harç
tutarının değiştiği (07.07.2023) tarihinden sonra 12.07.2023 tarihinde olduğu anlaşılmıştır. Elektronik
Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, başvurunun, yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılacağı hükmü dikkate alındığında, başvuranın yurtdışında iken harç ücretini yatırması kendisine meşru bir hak sağlamamaktadır. Yasal mevzuat uyarınca yurda döndükten sonra kayıt olma hakkı doğduğundan, yurda döndüğü tarihteki güncel harcın yatırılması gerekmektedir. Bu noktada henüz yurda dönmediği için kayıt hakkı doğmadan yatırılmış olan harç uyarınca İMEİ kaydının yapılması talebinin İdarece yerine getirilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, 12 Temmuz 2023 tarihinde yurda dönen başvuranın, yurda giriş yapmadan 7 Temmuz 2023 tarihinde harç tutarı yatırıldığından IMEI kaydının yapılması talebinin REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi