|
ÖZET: Başvuru, yurt dışından getirilen bir telefonun kayıt harcının süresi içinde ödenmesine rağmen, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından iletişime kapatılması üzerine yapılmıştır. Başvuran, cihazının kullanıma açılmasını ve yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın kayıt işlemini tamamlamadığını ve harç bedelinin eski tutar üzerinden kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerinin belirli bir süre içinde yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
İdare, başvuranın harcını ödemesine rağmen, kayıt işleminin tamamlanmadığını ve dolayısıyla cihazın kullanıma açılamayacağını ifade etmiştir. Başvuranın, e-Devlet üzerinden kayıt işlemini gerçekleştirmesi gerektiği ve harç bedelinin güncel tutarının 1.838,70 TL olduğu belirtilmiştir. İdare, başvuranın kayıt işlemi sırasında gerekli adımları atmadığı için cihazın kullanıma kapatıldığını ve harç iadesinin mümkün olmadığını açıklamıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuranın, idarenin işlemlerine karşı yargı yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. Bu süreçte, başvuranın yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/11543-S.20.16268
BAŞVURU NO : 2019/23468
KARAR TARİHİ : 05/06/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU
BAŞKANLIĞI
Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen telefonun kayıt
BAŞVURUNUN KONUSU :
harcının süresi içerisinde ödenmiş olmasına rağmen telefonun idare tarafından iletişime kapatıldığı belirtilerek cihazının kullanıma açılması ve mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; yurt dışından getirmiş olduğu cihazın kayıt harcını süresi içerisinde ödemiş olmasına rağmen getirdiği telefonun idare tarafından iletişime kapatıldığını, durum hakkında kuruma yapmış olduğu sözlü başvurusu sonucunda tarafına “Kullandığı hattın kendi üzerine kayıtlı olmaması dolayısıyla cihazın kapatıldığını, kendi üzerine olan bir hattı kullanması halinde yeniden açılacağı yönünde bilgilendirme yapıldığını”, bunun üzerine kendi adına hat satın aldığını ancak telefonunu buna rağmen kullanamadığını, bunun ardından kuruma yazılı olarak başvurmasına rağmen kendisine cevap verilmediğini, bunun üzerine
CİMER üzerinden başvuru yaparak bilgi istediğini, gelen cevapta kurum tarafından başvurusuna karşı cevap verildiği belirtilmesine karşın, tarafına bu yönde bir tebligat yapılmadığını, kurumun CİMER üzerinden verdiği cevapta özetle “İşlemin yapılmadığı veya eksik ya da hatalı olarak yapılması nedeniyle bu cihaz bakımından kayıt işlemine rastlanmadığı, bu nedenle yatırılan harç bedeli olan 618,60-TL’nin başvuru üzerine vergi dairesinden geri alınabileceği ve telefon kayıt işleminin yeniden bu süreç içerisinde zamlı tutar olan 1.838.TL’nin ödenmesi suretiyle yapılması gerektiğinin” belirtildiğini, vatandaş olarak getirdiği telefonun kayıt işlemlerini E-Devlet sistemi üzerinden yapmaya çalıştığını, kayıt tarihindeki miktar olan 618,60 TL’lik harcı ödediğini, bu nedenle de sorumluluğu dahilindeki işlemleri dürüst bir vatandaş olarak yapmaya çalıştığını, gerek bu konu gerekse yurt dışına ilk defa çıkmış olmasının verdiği tecrübesizlikle kayıt işlemini eksik ya da hatalı olarak gerçekleştirmiş olabileceğini ifade ve iddia ederek, cihazın kullanıma açılmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu Tüketici İle İlişkiler Müdürlüğü’nden alınan 17/02/2020 tarih ve E. sayılı yazıda özetle; “ Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların, ülkemiz içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerekmektedir. Söz konusu kayıt işleminin usulü, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu (EHK) ve bu Kanun uyarınca yayımlanan ilgili alt düzenlemeler ile yürütülmektedir. Mezkûr
mevzuatın ilgili maddeleri aşağıdaki gibidir:
2.1. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik, Cihazların Kayıt Altına Alınması, Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması MADDE 14- …
2.2. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğ, Yolcu
Beraberinde Getirilen Cihazlara Ait IMEI Numaralarının Kaydı Başvuru MADDE 4 -…
2.3. Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca yolcu beraberinde yurtdışından getirilen cihazların kayıt usul ve esasları belirlenmiştir. Söz konusu kayıt e-Devlet kapısı üzerinden gerçekleştirilmekte ve söz konuşu sistemde, Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi
Başkanlığı) vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verilmektedir. Başvurucunun başvuru esnasında şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumumuz dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verilmektedir.
2.4. Bununla birlikte; 14.05.2019 tarihli ve 1111 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın (CBK) 4 üncü maddesi uyarınca 30.05.2019 itibarıyla yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt edilmesi durumunda bu cihazların ancak yolcu sıfatını haiz kişinin kimlik numarasına kayıtlı hatlarla kullanılabilmesi mümkün kılınmıştır.
2.5. İlgide kayıtlı yazınız uyarınca şikâyetçi ile Kurum arasında mevcut olan yazışmalar ve bildirilen telefon numarasına ilişkin yapılan sorgu sonucunda tespit edilen görüşmelere ilişkin ses kayıtları yazı ekine eklenmiştir. Söz konusu görüşmelerde başvurucunun ilgili mevzuat ve uygulama hakkında doğru şekilde bilgilendirildiği ve yönlendirildiği görülmektedir.
2.6. Şikâyetçi talebinde kaydının kendi yatırdığı bedel olan 618,60 TL üzerinden tamamlanmasını talep etmiş ise de; 19.07.2019 tarihli, 1314 sayılı CBK ile bahse konu harç tutarı 1.500 TL olarak yeniden belirlenmiş; ayrıca 2020 yılı için resmi olarak açıklanan yeniden değerleme oranı (%22,58) nispetinde artırılarak 01/01/2020 tarihinden itibaren 1.838,70 TL olmuştur.
2.7. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, söz konusu harcın tahakkuk aşamasıdır.
19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu belirtilmiştir. Anılan Genelge uyarınca, vergiyi doğuran olay başvurucu sorumluluğunda olan kayıt işleminin tüm aşamalarının tamamlanması olduğundan, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılması, gerek yasal olarak gerekse sistem üzerinde teknik olarak mümkün olmamaktadır.
2.8. İlgili mevzuattaki açık hükümlerin ve Kurumumuzun gerek yazılı gerek sözlü yönlendirmelerinin yanı sıra; kayıt işlemine ilişkin olarak kullanıcıların sorun yaşamamasını teminen, ilgili e-Devlet ekranlarında “…işlem sonunda size verilecek olan kayıt başvuru numarasını görmeden sistemden çıkmayınız!” ibaresi, kalın bir yazı metni ile kullanıcılara işlem esnasında gösterilmekte ve gerekli uyarılar yapılmaktadır.
2.9. Tüm mevzuat ve gerekçelendirmeler ışığında; şikâyetçinin de ikrar ettiği üzere, tecrübesizlik veya kendisinden kaynaklı herhangi bir sebep ile kayıt işleminin tamamlanmadığı görülmekte olup e-Devlet üzerinden tamamlanmamış bir başvurunun Kurum tarafından yatırılan eski harç bedeli üzerinden kabul edilerek kayıt işleminin gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
2.10. İlgili sisteme, kendi görev alanları ile sınırlı olarak kontrol sağlamak üzere entegre olan kamu kurumlarının teknik alt yapısı da bu şekilde bir kaydın onaylanmasına engeldir.
2.11. Son olarak; elektronik kimlik bilgisine sahip cihazların kayıt işleminde kullanım izin harcının yatırılıp yatırılmadığı hususu, e-Devlet üzerinde mevcut entegrasyon ile Hazine ve
Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından kontrol edilmekte ve mezkur harca ilişkin çıkarılan Cumhurbaşkanı Kararları dâhil tüm düzenlemeler de Bakanlıklarınca yürütülmektedir. Bu gerekçe ile harç bedeli ile ilişkili bir konuda işlem tesis etme yetkisinin
Kurumumuzda bulunmadığı mütalaa edilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. 02/07/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108 inci maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”,
5.1. “Mükellef” başlıklı 109 uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”,
5.2. “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110 uncu maddesinde, “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”,
5.3. “İşlemin yapılamıyacağı” başlıklı 127 nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”,
5.4. “Memurların Sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde, “Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar. ”,
5.5. (8) sayılı Tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, “1. Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belse aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”,
6. 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının (Yolcu Beraberinde Getirilen Telefon Kullanım İzin Harcı
Tutarının Yeniden Belirlenmesine Dair Karar) birinci maddesinde, “2/7/1964 tarihli ve
492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII- Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan maktu harç tutarı TL. olarak yeniden belirlenmiştir.”, ikinci maddesinde, “Bu Karar, yayımı tarihini izleyen gün yürürlüğe girer.”, üçüncü maddesinde, “ Bu Karar hükümlerini Hazine ve Maliye
Bakanı yürütür.”
7. 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmeti yapabilmesi için kayıt altına alınmasına, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ve elektronik kimlik bilgisi başka cihazlara kopyalanan, bertaraf edilen veya ihraç edilen cihazlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
7.1. “Beyaz liste” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “1) Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, … cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
7.2. “Siyah liste” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı, elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf edilmiş veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde kullanımda olduğu tespit edilen cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”,
7.3. “IMEI numarası siyah listede yer alan cihazlara ilişkin işlemler” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1) İşletmeciler, IMEI numarası siyah listede yer alan cihazın kullanıcısına
IMEI numarasının siyah listede olduğuna dair kısa mesaj gönderir.
i (2) MAM altyapısına sahip işletmeciler, abone numarası ile eşleştirme yapılarak kullanıma açılanlar hariç olmak üzere IMEI numarasının siyah listeye girmesinden itibaren; i. Kayıp, çalıntı veya bertaraf edilmiş cihazın elektronik haberleşme bağlantısını 24 saat içerisinde, ii. Elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihazın elektronik haberleşme bağlantısını otuz gün içerisinde, iii. (Değişik:RG-17/10/2015-29505) Kurum kayıtlarında yer almadığı halde kullanımda olduğu tespit edilen cihazın elektronik haberleşme bağlantısını Kurulun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde yüz yirmi günlük kullanım süresi içerisinde, keser.”,
7.4. “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinde, “(1) Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına
Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.
(2) Mevzuat gereği e-Devlet kapısından kendisi üzerine kayıt yapılmasına izin verilmeyen kişiler işletmeci abone kayıt merkezlerine başvurur.
(3) 18 yaşından küçükler için kayıt başvuruları anne, baba ya da yasal temsilcileri tarafından yapılır.
(4) Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-17/10/2015-29505) yüz yirmi gün içerisinde yapılır.
(5) e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibi sorumludur.
(6) Abone kayıt merkezine yapılan başvurular için, bilgi ve belgelerin kontrolünden ilgili işletmeci ve abone kayıt merkezi sorumludur.
(7) Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.
(8) Kurumun ilgili bilgi veya belgelerde uygunsuzluk tespit etmesi halinde cihaza ait IMEI numarası veya numaraları beyaz listeden çıkarılır.”,
8. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin, “Yolcu Beraberinde Getirilen Cihazlara Ait IMEI Numaralarının Kaydı” üst başlığı altında yer verilen “Başvuru” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“ (1) Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından eDevlet kapısı üzerinden yapılır.
(2) Bu başvurularda cihaz sahibi tarafından beyan edilen bilgiler ilgili merciler tarafından elektronik ortamda doğrulanmasını müteakip Kuruma iletilir.
(3) İlgili mevzuat gereğince e-Devlet kapısından kendisi üzerine kayıt yapılmasına izin verilmeyen kişiler cihazlarına ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması için ilgili mevzuat çerçevesinde aşağıdaki belgeler ile işletmeci abone kayıt merkezine başvurur: a) Dilekçe. b)
Pasaport kimlik bilgilerinin bulunduğu sayfa ve yurda girişi gösterir sayfanın fotokopisi. c)
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenen belgeler. Bu başvuruda sunulan belgelerin birer nüshası üzerinde işletmeci abone kayıt merkezinin yetkilisinin adı, soyadı ve ıslak imzası ile aslı görülmüştür kaşesi ve ilgili kayıt merkezinin açık adres ve iletişim bilgileri yer alır.
(4) 18 yaşından küçükler için kayıt başvuruları anne, baba ya da yasal temsilcileri tarafından yapılır.
(5) Üçüncü fıkrada belirtilen başvurularda eksik belge yer alması durumunda bu eksikliğin tamamlanmasını teminen doğrudan Kuruma başvuru yapılabilir. Bu başvuruda belgelerin birer nüshası üzerinde aşağıdaki hususlar yer alır: a) İşletmeci abone Kayıt Merkezi yetkilisine, notere veya kamu kurumu yöneticisine ait ad, soyad ve ıslak imza. b) “Aslı Görülmüştür” kaşesi. c) Açık adres ve iletişim bilgilerinin bulunduğu ilgili kurum/kuruluş kaşesi/mühürü.
(6) Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.
(7) Gönderilen bilgi veya belgelerin mevzuata uygun olmadığının belirlenmesi ve ilgili IMEI numarasının beyaz listede olması halinde bu IMEI numarası beyaz listeden çıkarılır.
9. 19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının
IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır. Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Uyuşmazlık konusu, şikayetçinin yurt dışından getirmiş olduğu cihazın kayıt harcını süresi içerisinde ödemiş olmasına rağmen getirilen telefonun idare tarafından iletişime kapatılması nedeniyle oluşan mağduriyetin giderilmesi ve cihazın kullanıma açılması talebi hakkındadır.
12. Uyuşmazlık, şikayetçinin yolcu beraberinde getirilen telefon için kullanım izin harcı ödediği bedel olan 618,60 TL üzerinden tamamlanması talebi karşısında; 19.07.2019 tarihli,
1314 sayılı CBK ile bahse konu harç tutarının 1.500 TL olarak yeniden belirlenmiş olması,
ayrıca 2020 yılı için resmi olarak açıklanan yeniden değerleme oranı (%22,58) nispetinde artırılarak 01/01/2020 tarihinden itibaren 1.838,70 TL olarak belirlenmesi neticesinde; İdare tarafından mezkur telefonunun kayıt işleminin tamamlanmadığının tespiti üzerine, e-Devlet üzerinden tamamlanmamış bir başvurunun, yatırılan eski harç bedeli üzerinden kabul edilerek kayıt işleminin gerçekleştirilmesinin mümkün bulunmamasından kaynaklanmaktadır.
13. Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini (IMEI) haiz cihazların (cep telefonu, dizüstü bilgisayarlar vb.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, yolcunun Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 120 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisine sahip cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması işlemleri, 12/07/2014 tarihli ve
29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt
Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan tebliğ hükümleri çerçevesinde yerine getirilmektedir. Buna göre cihaz sahibi e-devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini (başlangıçta 2019 yılı için 618,60 TL iken, 19/07/2019 tarih ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile maktu harç tutarı 1.500 TL olarak yeniden belirlenmiştir.) yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
14. Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden alınmakta olup, buna göre, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 492 sayılı Kanuna bağlı (8)
sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir.
15. 19/07/2019 tarihli ve 30836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1314 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı (CBK) ile 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin “VII- Yolcu beraberinde getirilen telefon kulanım izin harcı” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan (ticari mahiyette olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurtdışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında) maktu harç tutarı 1500 TL olarak yeniden belirlenmiş olup söz konusu karar yayımı tarihini izleyen gün yürürlüğe girmiştir.
16. Harç ödemesi, kayıt işlemi sırasında e-devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri aracılığıyla yapılabilmektedir. Ancak sadece harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İlgili idare tarafından verilen cevabi yazıda, “İlgili mevzuattaki açık hükümlerin ve Kurumumuzun gerek yazılı gerek sözlü yönlendirmelerinin yanı sıra; kayıt işlemine ilişkin olarak kullanıcıların sorun yaşamamasını teminen, ilgili e-Devlet ekranlarında
“…işlem sonunda size verilecek olan kayıt başvuru numarasını görmeden sistemden çıkmayınız!” ibaresi, kalın bir yazı metni ile kullanıcılara işlem esnasında gösterilmekte ve gerekli uyarılar yapılmaktadır.” açıklamasına yer verildiği ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde ‘sık sorulan sorular’ bölümünde yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının belirtildiği tespit edilmiştir.
17. Somut olayda, şikayetçinin İdareye verdiği 23/09/2019 tarihli dilekçesinde belirttiği özetle, “ Yolcu beraberinde getirilen IMEI numaralı telefonun Türkiye’de kullanılabilmesi için 618.60 TL harç tutarının 20.06.2019 tarihinde e-Devlet üzerinden kayıt başvurusunun yapıldığı sırada barkot numaralı makbuz ile ödendiğinin fakat cep telefonunun sistemde kayıt dışı olduğuna dair Kurumdan mesaj alındığının ve telefonun kullanılamadığı” yönündeki başvurusu hakkında, şikayetçiye verilen 24/09/2019 tarihli cevapta özetle “19/10/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi
Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu” açıklamasına yer verildiği, Kurumumuza iletilen cevabi yazıda da vergiyi doğuran olayın, başvurucu sorumluluğunda olan kayıt işleminin tüm aşamalarının tamamlanması olduğu, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının, gerek yasal olarak gerekse sistem üzerinde teknik olarak mümkün olmadığı yönünde açıklamalara yer verildiği tespit edilmiştir.
18. 12/07/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibinin cihazının kaydını e-Devlet kapısı üzerinden yapacağı; dördüncü fıkrasında ise başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
19. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların
Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında başvurunun yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren yüz yirmi gün içerisinde yapılacağı hükmü ile birlikte şikayetçinin başvurusu üzerine İdare tarafından şikayetçiye verilen 24/09/2019 tarihli cevapta “Kurumumuz Mobil Cihaz Kayıt Sisteminde 24.09.2019 tarihinde söz konusu
IMEI numarası ile yapılan incelemede herhangi bir kayıt işlemine rastlanılamadığı” yönündeki açıklaması birlikte dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu hakkında İdare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMU’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi