|
ÖZET: Başvuran, Kosova Iliria College Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Yükseköğretim Kurulu’na yaptığı denklik başvurusunun, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 7. maddesinin 6. fıkrasındaki şartları sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiğini belirtmiştir. İlgili yönetmelik, öğrenim süresince kullanılan pasaport ve giriş-çıkış belgelerinin incelenmesi sonucunda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilen başvuruların reddedileceğini öngörmektedir. Başvuranın, eğitim süresinin %70’inden az bir süreyle eğitim aldığı tespit edilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu, başvuranın 5 dönem eğitim gördüğünü ve bu durumun Türk yükseköğretim sistemindeki asgari devam şartlarına uymadığını belirtmiştir. Başvuranın Kosova’daki eğitim süresinin, Türkiye’deki hukuk eğitimi ile karşılaştırıldığında önemli farklılıklar içerdiği ve bu nedenle denklik talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın diploma denklik talebinin, ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12948-S.23.20478
BAŞVURU NO : 2023/5660
KARAR TARİHİ : 13/10/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın denklik başvurusunun yeniden değerlendirilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle ; mezun olduğu Kosova Iliria College Hukuk
Fakültesi eğitimine yönelik 01.04.2019 tarihinde Yükseköğretim Kuruluna yapmış olduğu denklik başvurusunun 12.04.2023 tarihli toplantısında Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasında öngörülen “Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır.” hüküm doğrultusunda şartları sağlamaması nedeniyle reddedildiğini ancak 2016-2017 güz döneminden 2018-2019 güz döneminin sonuna kadar devam ederek
21.12.2018 tarihinde mezun olduğunu,benzer durumda olan kişilerin başvurularının olumlu sonuçlandığını,
kendisinin de seviye tespit sınavında başarılı sonuç aldığını,belirtmiş olduğu gerekçeler doğrultusunda denklik başvurusunun yeniden değerlendirilmesi ve yapmış olduğu üniversite tercihlerinden birine yerleştirilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 03.05.2023 tarih ve sayılı bilgi belge talebine binaen Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının 30.05.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde; 2.1. Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik taleplerinin, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde Kurul
Başkanlığınca değerlendirildiği, 2.2. Kurula yapılan diploma denklik başvurularının Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik ve
Tanıma Yönetmeliği hükümleri gereğince ilgili komisyon ve kurullar tarafından münferiden değerlendirildiği,bu sebeple başvuranın ismini belirttiği diğer isimlerin kendisine emsal teşkil etmeyeceği, 2.3. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 7. Maddesinin 6/d bendinde
“…Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir:…Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir.
Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.Bir eğitimöğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz…” hükmünün mevcut olduğu ve ilgili hükümde başvuranın ülkede kalış süresine değil dönem bazlı olarak örgün eğitimde %70 devam şartı öngörüldüğü ve başvuranın bu şartı yerine getirmediği, 2.4. Komisyonca yapılan inceleme neticesinde 12.09.2016-21.12.2018 tarihleri arasında Kosova Iliria
College’de eğitim gören başvuranın 240 AKTS kredisi aldığı , Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Uluslararası
Kıbrıs Üniversitesi Adalet bölümünden iki yıl süreli ön lisans diploması kapsamında almış olduğu dersleri
Iliria College’de 58 AKTS saydırmış olması nedeni ile 240 AKTS ile 4 yıl(8 dönem) öğrenim süresinin iki dönem kısalarak 6 dönem olabileceği ancak başvuranın 5 dönem sonunda mezun olduğu ve dolayısıyla dönem eksiğinin bulunarak asgari devam mecburiyetine uymadığı, 2.5. Somut olayda başvuranın Türkiye’de yapılan herhangi bir eleme sınavına girmeden,lise mezuniyeti sonrası doğrudan Kosova’daki üniversiteye kayıt yaptırdığı,eğitimi süresince gerek dönem bazında gerek toplam süre bakımından asgari devam süresine uymadığı anlaşıldığından bu eksikliğe rağmen normal süresinde öğrenimini bitirdiğinin görüldüğü,eksik olan dönemlerin diğer dönemler içinde telafisi gibi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı gibi böyle bir durumun da öğrenim süresi uzamadan mümkün olamayacağının izahtan vareste olması sebebi ile eğitimin gerçekliği konusunda ciddi bir şüphe oluştuğu, 2.6. Belirtilen şartlar altında başvuranın aldığı hukuk eğitiminin Türk yükseköğretimindeki hukuk eğitimine nazaran Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin VI.
Bölümünün 1. Maddesinde belirtildiği şekli ile önemli bir farklılığın bulunduğu;üniversitede sadece 5 dönem eğitim gördüğü,Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Adalet Bölümünden aldığı derslerin transfer edilmesi dolayısıyla 2 dönem kısalarak 6 dönem devam etmesi gerektiği ve bu bağlamda dönem eksikliği bulunduğu;buna ek olarak eğitimin dili,süresi,kalitesi ve yeterliliği noktasında da şüpheye düşülmesi sebebi ile Kosova’daki ilgili üniversitede Kosova dilinde aldığı hukuk eğitiminin Türkiye’deki herhangi bir hukuk fakültesinden alınan hukuk eğitimi ile mukayese edilmesinin mümkün olmadığı , bu yönü ile denklik talebinin reddedilmesi gerektiği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7.
maddesinin “p” fıkrasında; “…Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,…” 6. 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa
Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme (Lizbon Tanıma
Sözleşmesi)’nin VI. Bölümünde yer alan “Yükseköğretime kabulü sağlayan belgelerin tanınması”
başlıklı 1. maddesinde:
“Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her
Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır.” hükmünü, V. Bölümünde yer alan “Eğitim Dönemlerinin Tanınması” kenar başlıklı 1. maddesinde “Her bir
Taraf, diğer bir Tarafta bir yüksek eğitim programı içerisinde tamamlanan eğitim dönemlerini tanıyacaktır.
Bu tanıma, tanımanın talep edildiği Taraftaki bir yüksek eğitim programına yönelik eğitim dönemleri için olacaktır. Ancak, eğitim dönemlerinin tamamlandığı Taraftaki eğitim dönemleri ile, tanımanın istendiği tarafta bu dönemlerin yerine geçmesi istenen dönemler arasında önemli farklar bulunması hali bunun dışındadır.” 7. 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin, 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.” 7.2. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3. Maddesinde; “…
d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından
/
Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi, …
j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitimöğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, ifade eder.” 7.3. “Yükseköğretim kurumları ve programlarının tanınması” başlıklı 5. maddesinde;
“(1) Bir yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki koşullardan biri aranır:
a) Diplomayı veren yükseköğretim kurumunun faaliyet gösterdiği ülke yetkili makamlarınca kendi yükseköğretim sistemi içinde akademik derece vermeye yetkili bir kurum olarak kabul edilmiş olması, b) Bir ülkenin yükseköğretim kurumuna bağlı olarak başka bir ülkede faaliyet gösteren kurumların menşe ülke ve faaliyet gösterdiği ülke tarafından tanınıyor olması, c) Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası örgütlerin çatısı altında faaliyet gösteren bir yükseköğretim kurumu olması.
(2) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerindeki koşullardan herhangi birini sağlamayan bir yurtdışı
yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Fakülte, program, anabilim dalı, bilim dalı yapılanmalarının Türk yükseköğretim sisteminde bulunan temel esasları sağlıyor olması.
b) Bünyesinde en az üç fakülte ve bir lisansüstü eğitim veren enstitünün mevcut olması.
c) Programlarının Türkiye’deki muadil programların akademik kadro yeterliklerini karşılıyor olması.
ç) Programlarının eğitim sürelerinin, örgün veya uzaktan eğitim türünde olmasının ve AKTS karşılıklarının
Türkiye’deki benzer programlar ile uyumlu olması.
d) Kurum ve programlara ilişkin bilgiye ulaşılabilecek açık mekanizmaların mevcut olması.
e) Akreditasyon ve kalite güvence süreçlerinin tam ve anlaşılır olması.
f) En az bir dönem mezun vermiş olması…” 7.4. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6.
maddesinde;
(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas
belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir:
a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı, ç) Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, …
(2) Kişinin sunduğu tüm belgeler Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur.
(3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.
7.5. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7. maddesinde;
(6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir:
a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak
Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur.
…
d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır.
Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-
öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz…” 8. 20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (mülga) Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin 4. maddesinin birinci fıkrasının h bendinde; “Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır:…h)Yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının noter ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belge…”
Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde
Türkiye’deki eğitim öğretimle ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.”,
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Yükseköğretim Kuruluna yapmış olduğu denklik başvurusunun Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasında öngörülen şartları sağlamaması nedeniyle reddedildiğini ancak 2016-2017 güz döneminden 2018-2019 güz döneminin sonuna kadar devam ederek 21.12.2018 tarihinde mezun olduğunu,benzer durumda olan kişilerin başvurularının olumlu sonuçlandığını belirterek denklik başvurusunun yeniden değerlendirilmesini ve yapmış olduğu üniversite tercihlerinden birine yerleştirilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Başvuranın daha önce kurumumuza yapmış olduğu 2022/15450 sayılı başvuru dosyasında; 11.1. Lisans tamamlamak için en kısa sürede tarafına olumlu ya da olumsuz dönüş sağlanmasını, emsal örnekler ve başvuru tarihi göz önüne alınarak denklik dosyasının sonuçlandırılmasını talep ettiği görülmüş olup, esasa girilerek yapılan incelemede başvuranın 01.04.2019 tarihinde yapmış olduğu diploma denklik başvurusunun halen sonuçlanmamış olması yönünden hizmetin olağan sayılamayacak bir gecikmeye uğradığı sonuç ve kanaati ile başvuranın diploma denklik başvurusunun bir an önce sonuçlandırılması, bununla birlikte diploma denklik başvuru süreçlerinin hizmetin özelliğine, işin niteliğine ve durumun gereğine göre harekete geçebilmesi için normal ve makul bir sürede sonuçlandırılması yönünde 31.03.2023 tarih ve sayılı tavsiye kararı hazırlandığı anlaşılmıştır.
11.2. Hazırlanan tavsiye kararına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire
Başkanlığının 24.04.2023 tarih ve sayılı cevabında Hukuk Bilim Alanı
Danışma Komisyonunun 15.03.2023 tarih ve sayılı toplantısında yapılan inceleme neticesinde verilen görüşün, Tanıma ve Denklik Komisyonu tarafından değerlendirilmesi neticesinde; Yükseköğretim
Yürütme Kurulunun 13.04.2023 tarihli kararı ile; başvuranın Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Adalet MYO
Adalet bölümündeki iki yıl süreli ön lisans diploması bağlamında almış olduğu derslerin 58 AKTS kredisi olarak öğrenimine saydırdığı, söz konusu üniversitede 15.09.2016-21.12.2018 tarihleri arasında 240 AKTS kredisi ile eğitim ve öğretime devam ettiği, kayıt tarihi itibari ile yurtdışında bulunduğu sürenin toplam
564 gün olmakla birlikte, 8 dönem öğrenim süresinin Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Adalet
bölümünden aldığı derslerin transfer edilmesi dolayısıyla öğreniminin 2 dönem kısalabileceği ve üniversitesine 6 dönem devam etmesi gerektiği, ancak başvuranın 5 dönemde mezun edildiği, dönem eksiğinin bulunduğu, hukuk fakültesi lisans eğitimi süresinde asgari devam mecburiyetine uymadığı anlaşıldığından, başvuranın aldığı eğitimin Türk yükseköğretimindeki Hukuk eğitimine nazaran
Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin VI.
bölümünün 1. maddesinde belirtildiği şekliyle “önemli bir farklılığının” bulunduğu, Türkiye’deki herhangi bir hukuk fakültesinden alınan hukuk eğitimi ile bu haliyle eşleştirilmesinin mümkün olmadığı, sonuç olarak; başvuranın Türk yükseköğretim sistemi çerçevesinde denklik işlemine tabi tutulabilmek için Yönetmelikte aranan eğitim düzeyi, içeriği ve örgün eğitim-öğretimin kabulü için aranan diğer şartları sağlamadığı anlaşıldığından, diploma denklik talebinin Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrası uyarınca reddedilmesine karar verildiği belirtilmiştir.
12. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7. Maddenin 6. fıkrasının d bendinde diploma denklik başvurularının öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceği; öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınarak bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılacağı; lisans eğitiminde en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksikliğin dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.
13. Anayasa’nın 42. maddesinde, eğitim hakkı teminat altına alınmış olup Devlete eğitimden yoksun bırakmama yükümlülüğü yüklenmiştir. Hakkın etkili olması için kişinin “aldığı eğitimden menfaat sağlama” imkânına sahip olması ve bu bağlamda yürürlükteki yasalara uygun olarak tamamladığı eğitimin resmi makamlarca tanınması gerektiği kabul edilmektedir. Diğer yandan Anayasa’nın 42. maddesinin ikinci fıkrasında hakkın kapsamının kanunla düzenleneceği ifadesinden de anlaşıldığı üzere, eğitim hakkı mutlak bir hak olmayıp Devletin, toplumun kaynakları ile bireyin ihtiyaçları açısından, zamana ve yere göre değişebilecek düzenlemeler yapmasını gerekli kılmaktadır. Anayasa’da eğitim hakkının sınırlanmasına ilişkin belli bir meşru amaçlar listesi getirilmemiştir. Buna göre, kanun koyucuya geniş bir takdir marjı bırakıldığı görülse de, yapılan sınırlamanın eğitim hakkının özünü zedelememesi gerektiği de açıktır. Bu
bağlamda, sınırlamanın meşru bir amaç taşıması, ilgililer açısından öngörülebilir olması ve izlenen usulün ölçülü olması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi, Yasemin Tekin, B. No: 2019/25326, 23/11/2021).
14. Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nin V. Bölümünün 1. maddesinde, eğitim dönemlerinin, eğitimin tamamlandığı taraftaki eğitim dönemleri ile tanımanın istendiği tarafta bu dönemlerin yerine geçmesi istenen dönemler arasında “esaslı bir farklılık” (substantial difference) görülmediği sürece tanınacağı; benzer şekilde VI. Bölümünün 1. maddesinde, sözleşmeye taraf bir devletin düzenlediği yükseköğretim belgelerinin, tanımanın istendiği taraf devlette bu belgeye karşılık gelen diploma ile arasında “esaslı bir farklılık” görülmediği sürece tanınacağı düzenlenmiştir. Buna göre, eğitim sürelerinin ve diplomaların tanınmasında devletlerin takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Ülkemizde 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu uyarınca, yurtdışında alınan önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına denklik verilmesi yetki ve görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. Anılan kanun ve uluslararası sözleşmeye dayanarak, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin usul ve esaslar, “Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği” ile belirlenmiştir. Buna göre diploma denklik başvurularının kabul edilmesi için bazı şartlara tabi tutulmasının, eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacına uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Özellikle tıp, diş hekimliği, veterinerlik, hukuk gibi diploması doğrudan meslek icrasına imkan ve yetki veren programlarda eğitimin yeterli bir asgari seviyede olmasının fazlasıyla önem taşıdığı konusunda kuşku yoktur.
15. Başvuranın 15.09.2016-21.12.2018 tarihleri arasında öğrenim gördüğü Kosova İlliria Royal
Üniversitesi İlliria College Hukuk Fakültesine kayıt olduğu tarihte yürürlükte olan 20.02.2016 tarihli ve
29630 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
Yönetmeliği”nin 4. maddesinin h bendine göre, yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının noter ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış
Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belgenin inceleneceği bilinen bir husustur. Başvuranın diploma denklik başvurusunda bulunduğu
01.04.2019 tarihinde, 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği”nin yürürlükte olduğu görülmektedir. Bu
Yönetmelik’in 7. maddesinin 6. fıkrasının d bendinde, öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceği, öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatının esas alınacağı belirtilmiştir. İlgili mevzuata bakıldığında 2547 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre, öğrenime devam süresinin, yükseköğretim kurumları senatolarının düzenleme yetkisi alanında olduğu görülmektedir.
Bu bağlamda, başvuranın ilgili ülkede bulunma süresinin incelenmesi bakımından, öngörülebilirlik şartının oluştuğu değerlendirilmiştir.
16. Ölçülülük ilkesine gelince, izlenen usul ile meşru amaç arasında makul bir ölçülülüğün bulunduğu değerlendirilmiştir. Gerek eğitim hakkının sınırlandırılmasına ilişkin Anayasa hükmü gerekse diploma tanıma ve denklik işlemlerine ilişkin Lizbon Tanıma Sözleşmesi hükümlerinden Devletin ve dolayısıyla yasal olarak yetkili kılınmış idarenin bu alandaki takdir yetkisinin geniş olduğu, idarenin takdir yetkisini
ne şekilde kullanacağına ilişkin yönetmelik, çalışma usul ve esasları ve yönergeler düzenlendiği, Yönetmelik hükmüne göre her bir eğitim ve öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceğinin açık olduğu, bu hükmün ve incelemeye esas alınan diğer hükümlerin Lizbon Tanıma Sözleşmesi’nde yer alan “esaslı bir farklılık” kriterinin somutlaştırılmış halini teşkil ettiği, bu yönüyle idarenin hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun davranarak takdir yetkisini eğitim seviyesinin ve mesleki yeterliliğin korunması meşru amacı doğrultusunda ölçülü bir şekilde kullandığı değerlendirilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde başvurana diploma denkliği verilmesi talebinin Yönetmelikte aranan eğitim düzeyi, içeriği ve örgün eğitim-öğretimin kabulü için aranan diğer şartları sağlamadığı anlaşıldığından, başvuranın diploma denklik talebinin Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının d bendi uyarınca reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan incelemeler neticesinde; idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun olarak işlem tesis ettiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi