Yurtdışı görev sınavında mülakatın gerekçesiz olumsuz sonuçlanması ve Danıştay kararlarının dikkate alınıp alınmadığı değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/268-S.21.439

BAŞVURU NO : 2020/86178

KARAR TARİHİ : 06/01/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI

Yurt dışı görev hakkının iade edilmesi talebi.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 06/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 2012 yılında girdiği Yurtdışı Bakanlıklar ve Ortak Kültür yazılı sınavında başarılı olduğu halde mülakatta başarısız sayıldığını, bu sınava itiraz ettiğinde başarısızlığı için objektif bir gerekçe gösterilmediğini, Danıştay 2. Dairesinin şahsının başarısız kılınmasıyla ilgili gerekçe konulamadığı ve ilan metni ve sınav konularının farklı olduğu gerekçesiyle idare mahkemesi kararını bozduğunu, Ankara 3. İdare Mahkemesinin bozma kararına uyduğunu, Diyanet İşleri Başkanlığının ise 2012 yılındaki sınavı objektif bir şekilde değerlendirmek yerine

15 Ocak 2018 tarihinde şahsına özel yaptığı şekli sınavla şahsını yine başarısız kıldığını, bunun

üzerine hemen Ankara 14. İdare Mahkemesinde dava açtığını, yürütmeyi durdurma kararı talep ettiğini, Mahkemenin önce yürütmeyi durdurma kararı verdiğini, 19 Eylül 2018 tarihli kararıyla işlemi iptal ettiğini, Kurum ise yine aynı tutum ve davranışlarla şekli bir mülakat yaparak şahsını başarısız kıldığını, Kurumun şahsının girdiği sınavı yeniden değerlendirmek yerine yeniden sınav uygulaması ve şahsını aynı şekilde başarısız kılmasının Mahkeme kararlarını yok saydığının göstergesi olduğunu, Ankara 6. İdare Mahkemesinin vermiş olduğu kararın tebliği üzerine 05/02/2020 tarihinde girmiş olduğu Mülakat sınavını sınav komisyon başkanının en az bir saate yakın gecikmeli olarak başlattığını, bir önceki sınavın kameralı (Sesli görüntülü)

olmasına rağmen bu sınavda uygulanmadığını, sadece soru kura usulü uygulandığını, sınav sonucu 21/02/2020’de tebliğ edildiğinde elendiğini öğrendiğini belirterek yurt dışı görev hakkının iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Başvuranın olarak görev yaptığı,

2.2. 15/09/2011 günlü, 427 sayılı duyuru ile yurtdışı teşkilatında uzun süreli ve kısa süreli olarak görev yapmak üzere sınavla bay ve bayan din görevlisi seçileceği, sınavın mülakat şeklinde yapılacağı, mülakatta en az yetmiş puan alanın başarılı sayılacağı, uzun süreli görev için başvuran adaylardan başarılı olanların ayrıca Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu mülakatına alınacağının duyurulduğu,

2.3. Başvuranın başvurduğu ve yurtdışında görevlendirilecek personelin seçimi amacıyla 2012 yılında yapılan Yurtdışı Din Görevlisi Mesleki Ehliyet Sınavında başarılı olan ancak

Bakanlıklar Arası Ortak Kültür Mülakatında başarı sağlayamadığı,

2.4. Bu işlemin iptali istemiyle açtığı dava sonucunda Ankara 3. İdare Mahkemesi’nin 20/06/2013 günlü, , sayılı kararıyla; dava konusu edilen sınavda davacıya takdir edilen notlara ilişkin komisyon üyeleri tarafından gerekçeli açıklamalara yer verilerek puanlamanın yapıldığı, böylece idarece davacının durumu değerIendirilerek sözlü sınavın gerçekleştirildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin reddine hükmedildiği,

2.5. Danıştay 2. Dairesinin E. Sayılı ve 16.2.2017 tarihli bozma kararıyla, “Mülakat Sınav Komisyonunun yaptığı mülakat değerIendirmesinin, 15/09/2011 tarihli Sınav

Duyurusunun mülakat sınavının üç madde halinde düzenlenen kapsamını karşılamadığı, Sınav

Duyurusunda öngörülen mülakat sınavının kapsam ve konuları ile Komisyonun değerIendirme konularının tamamen birbirinden farklı olduğu anlaşıldığından, davacının Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat değerlendirme kriterleri uygulanmadan katıldığı mülakat sınavında başarısız sayılmasında bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.” denilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine karar verildiği, bunun üzerine sınavın iptali yönünde Ankara 3. İdare Mahkemesince verilen 30/11/2017 günlü, E: , K sayılı karar verildiği,

2.6. Danıştay 2. Dairesinin E. Sayılı ve 24.4.2018 tarihli kararında; “Ankara 3.

İdare Mahkemesince verilen 30/11/2017 günlü, E K: sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, temyiz isteminin reddine” karar verildiği,

2.7. Başvuranın 15.1.2018 tarihinde Bakanlıklar Arası Ortak Kültür Komisyonu Mülakatına alındığı ve sonucunda başvuranın 52 puan alarak başarısız olduğu,

2.8. Başvuranın bu işlem için yargıya başvurduğu ve Ankara 14. İdare Mahkemesinin sayılı Yürütmenin Durdurulması kararıyla; “…15.01.2018 tarihinde yeniden mülakat sınavına alındığı, ancak; anılan Mahkeme kararının gerekçe kısmında belirtildiğinin aksine, Komisyon tarafından 100 puan üzerinden, Tutum Davranış Kıyafet ve İfade Kabiliyeti

40 puan, Genel Kültür 30 puan, Yurtdışı Temsil 30 puan olmak üzere değerlendirme yapıldığı,

Komisyonunun yaptığı mülakat değerlendirmesinin, 15.09.2011 tarihli Sınav Duyurusunun mülakat sınavının üç madde halinde düzenlenen kapsamını karşılamadığı, Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat sınavının kapsam ve konuları ile Komisyonun değerlendirme konularının tamamen birbirinden farklı olduğu anlaşıldığından, davacının Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat değerlendirme kriterleri uygulanmadan katıldığı mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan; davaya konu işlemin yürütmesinin durdurulmuş olmasının davacının anılan mülakat sınavından doğrudan başarılı sayılacağı anlamına gelmediği, işbu kararımız üzerine davacı hakkında 15.09.2011 tarihli Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat sınavının kapsam ve konularına uygun olarak yeni bir mülakat sınavı yapılacağı, akabinde davacıya hangi soruların sorulduğu ve davacının bu sorulara nasıl cevap verdiğinin Komisyonca tutanak altına alınıp, verilen cevaplar üzerinden bir değerlendirme yapılarak davacının başarılı olup olmadığı hakkında karar verileceği de açıktır…” denilerek yürütmenin durdurulması kararı verildiği,

2.9. Ankara 6. İdare Mahkemesinin 2 E. Sayılı ve 8.11.2011 tarihli kararıyla; “…davaya konu işlemin iptal edilmiş olmasının davacının anılan mülakat sınavından doğrudan başarılı sayılacağı anlamına gelmediği, işbu kararımız üzerine davacı hakkında 15.09.2011 tarihli Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat sınavının kapsam ve konularına (Kur’an-ı

Kerim, Temel İslam Bilimleri, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yapısı ve hizmet alanları, Başkanlığın yayınları, İslam’a Giriş Seti, Yaşayan Dünya Dinleri, dinler ve kültürlerarası ilişkiler, hitabet, din hizmetlerinde iletişim ve halkla ilişkiler, Avrupa ile Avrasya’nın güncel siyasi ve sosyo-kültürel yapısı, milli tarih ve coğrafya ile genel kültür konuları) uygun olarak yeni bir mülakat sınavı yapılacağı, akabinde davacıya hangi soruların sorulduğu ve davacının bu sorulara nasıl cevap verdiğinin Komisyonca tutanak altına alınıp, verilen cevaplar üzerinden bir değerlendirme yapılarak davacının başarılı olup olmadığı hakkında karar verileceği de açıktır…” denilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği,

2.10. Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 3. İdari Dava Dairesinin E. Sayılı ve

23.1.2020 tarihli kararı ile de Ankara 6. İdare Mahkemesinin kararının onandığı,

2.11. Bunun üzerine, başvuranın 05/02/2020 tarihinde mülakata alındığı, sınava komisyon üyesi olarak Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı temsilcilerinin bulunduğu, Tutum Davranış Kıyafet ve İfade Kabiliyeti(40 puan), Genel Kültür (30), Yurtdışı

Temsil (30 puan) olmak üzere 100 puan üzerinden değerlendirme yapıldığı,

2.12. 5/6/2003 tarihli ve 2003/5753 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan

Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun Çalışma Esas ve Usulleri ile Bu Komisyon

Tarafından Yurtdışında Görevlendirilecek Personelin Nitelikleri ile Hak ve Yükümlülüklerinin

Belirlenmesine İlişkin Kararın Seçim esas ve usulleri başlıklı 7/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca açılan temsil yeteneği sınavında 100 puan üzerinden yapılan değerlendirmede

Komisyon üyelerinin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması 59 olduğundan aynı maddenin dördüncü fıkrası gereği başarısız sayıldığı, mülakatta sorulan soruların ve cevapların tutanak altına alındığı,

2.13. BAOKK Kararında Seçim Esas ve Usulleri başlığı adı altında yer alan 7. maddesinde

Yurtdışı Uzun Süreli Din Görevlisi Sınavlarının,1-Mesleki Yeterlilik Sınavı, 2-Temsil

Yeteneği Sınavı olmak üzere iki kategoride yapıldığı, başvuranın Mesleki Yeterlilik Sınavında başarılı olduğu ancak Temsil Yeteneği Sınavında başarı sağlayamadığı, mahkemenin değerlendirmede bulunurken sınavları iki kategoride değil sadece Mesleki Yeterlilik Sınavını değerlendirilmeye aldığı hatta Temsil Yeteneği Sınavında sınav duyurusunda belirtilen Mesleki

Yeterlilik Sınavında belirtilen konuların sorulmadığını ifade ettiği ancak başvurana sınav duyurusunda belirtilen konulardan sınav yapıldığı, sınavda başarılı olduğu, Temsil Yeteneği

Sınavında ise başarı sağlayamadığı,

2.14. Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonun Temsil Yeteneği Sınavında, Aday

Değerlendirme Formunda belirlenmiş konu başlıklarından sınav yapıldığı, her bir komisyon üyesinin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak sınav sonucunun belirlendiği, üyelerin verdiği puanların birbirine yakın olduğu, sınav sonuçlarının sınav komisyonu üyelerinin ayrı ayrı değerlendirmesi sonucunda belirlendiği,

belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 03/07/2003 günlü, 25157 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5.6.2003 tarihli 2003/5753 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Bakanlıklararası Ortak Kültür

Komisyonunun Çalışma Esas ve Usulleri ile Bu Komisyon Tarafından Yurtdışında

Görevlendirilecek Personelin Nitelikleri ile Hak ve Yükümlülüklerinin Belirlenmesine

İlişkin Kararın; 5.1. 4 üncü maddesinde, “Dışişleri Bakanlığı’nın koordinatörlüğünde Maliye, Milli Eğitim ve

Kültür ve Turizm Bakanlıklarının yetkili temsilcilerinden oluşan Bakanlıklararası Ortak Kültür

Komisyonu kurulmuştur. Diyanet işleri Başkanlığı yetkili temsilcisi, din görevlilerine dair iş ve işlemlerde Komisyona iştirak eder. ” 5.2. 7 nci maddesinde; Yurtdışında görevlendirilecek personelde aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır: “Genel şartlar; a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) 657 sayılı Kanuna veya 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi olarak çalışıyor olmak (Vekil öğretmenler ve vekil imamlar ile sözleşmeli olarak çalıştırılanlar hariç), c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak, ç) Son 10 yılda haklarında uyarma ve kınama cezaları dışında disiplin cezası verilmemiş olmak, d) Askerlik hizmetini yapmış olmak veya askerlik hizmetinden muaf tutulmuş olmak, e) En az ön lisans düzeyinde öğrenim görmüş olmak, f) Yurtdışında görevlendirileceği alanda en az 5 yıllık mesleki tecrübeye sahip olmak, g) Görevini yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya vücut sakatlığı ile engelli bulunmamak, sınavından doğrudan başarılı sayılacağı anlamına gelmediği, işbu kararımız üzerine davacı hakkında 15.09.2011 tarihli Sınav Duyurusunda öngörülen mülakat sınavının kapsam ve konularına (Kur’an-ı Kerim, Temel İslam Bilimleri, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yapısı ve hizmet alanları, Başkanlığın yayınları, İslam’a Giriş Seti, Yaşayan Dünya Dinleri, dinler ve kültürlerarası ilişkiler, hitabet, din hizmetlerinde iletişim ve halkla ilişkiler, Avrupa ile

Avrasya’nın güncel siyasi ve sosyo-kültürel yapısı, milli tarih ve coğrafya ile genel kültür konuları) uygun olarak yeni bir mülakat sınavı yapılacağı, akabinde davacıya hangi soruların sorulduğu ve davacının bu sorulara nasıl cevap verdiğinin Komisyonca tutanak altına alınıp, verilen cevaplar üzerinden bir değerlendirme yapılarak davacının başarılı olup olmadığı hakkında karar verileceği de açıktır…” denilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve Ankara Bölge İdare Mahkemesinin kararı onadığı görülmektedir.

10. Bunun üzerine, başvuranın 05/02/2020 tarihinde mülakata alındığı ve sınava komisyon üyesi olarak Dışişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı temsilcilerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Her komisyon üyesi sorduğu soruyu ve cevabı tek tek tutanak altına almış ve puanlamıştır. Tutanaklardan; Tutum Davranış Kıyafet ve İfade Kabiliyeti(40 puan), Genel Kültür (30), Yurtdışı Temsil (30 puan) olmak üzere 100 puan üzerinden yapıldığı ve komisyon üyelerinin tek tek puanlama yaptığı puanların birbirine yakın olduğu, aritmetik ortalamasının da 59 olduğu yani başvuranın başarısız sayıldığı görülmektedir.

11. Anayasamızın 2 nci maddesinde belirtilen “hukuk devleti” ilkesi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, idarenin hukuka bağlılığını amaç edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en önemli unsurlardan biridir. Anayasanın 125 inci maddesinde de, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kuralına yer verilmiştir.

12. Başvuranın idarenin işlemine karşı açmış olduğu davalar sonucunda idarenin de yargı kararı gereği yeni mülakat yaptığı hatta en son yaptığı mülakatında yargının mülakatın nasıl olması gerektiği yönünde açıklamasını da dikkate aldığı görülmektedir. Hukuk devleti ilkesi gereği idarenin üstüne düşen vazifeyi yerine getirdiği anlaşılmaktadır.

13. İdarenin 05/02/2020 tarihinde yaptığı mülakat sınavını tutanak altına aldığı, her üyenin sorusunun ve başvuranın verdiği cevapların yazıldığı tespit edilmiştir. Komisyon üyelerinin mülakat değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda da adayın başarısız olduğu belirlenmiştir. Sözlü sınav değerlendirme tutanağına göre verilen puanlarının ölçme ve değerlendirme kriterlerine uygun olduğu, objektif ve nesnel bir şekilde yapılan değerlendirme sonucunda şikayetçinin girmiş olduğu görevde yükselme sözlü sınavının 59 puanla değerlendirildiği, hukuka aykırı bir duruma rastlanmadığı sonucuna varılmaktadır.

14. Yukarıda aktarılan hususlar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mülakat sınavının usulüne uygun yapıldığı, puanlama da hukuka ve hakkaniyete aykırı bir duruma rastlanmadığı dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği anlaşılmıştır.

16. Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunun Çalışma Usul ve Esasları ile Bu Komisyon

Tarafından Yurt Dışında Görevlendirilecek Personelin Nitelikleri ile Hak ve

Yükümlülüklerinin Belirlenmesine İlişkin Kararın 7. maddesi gereği uzun süreli yurt dışı görevlendirmelere ilişkin sınavların mülakat aşamasının Mesleki Yeterlilik Sınavı ve Temsil

Yeteneği Sınavı olmak üzere iki kategoride yapıldığı, Mesleki Ehliyet Sınavında başarılı olan adayların Temsil Yeteneği Sınavına alındığı, iki sınavın konularının birbirinden farklı olduğu, Temsil Yeteneği Sınavının Komisyon tarafından belirlenecek Aday Değerlendirme Formunda yer alan konu başlıkları çerçevesinde yapılmasının öngörüldüğü, ancak idare tarafından yayımlanan 15.09.2011 tarihli ve 427 sayılı Sınav Duyurusunda mesleki yeterlik sınavına ilişkin mülakat konularına yer verildiği, temsil yeteneği sınavına ilişkin ayrıntılı bilgiye yer verilmediği, uyuşmazlığın bu sebepten kaynaklandığı anlaşılmıştır.

17. Bu nedenle İdarenin herhangi bir uyuşmazlığa sebebiyet vermemek için bundan sonraki sınavlar için yapacağı duyurularda Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonu mülakatı aşamasına duyuruda ayrıntılı yer verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare

Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın Başvuran ile DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi