|
ÖZET: Başvuru, İspanya menşeli bir alışveriş sitesinden satın alınan ve teknik bir sorun nedeniyle kullanılamayan motosiklet kaskı için interkom cihazının iadesi üzerine gümrük vergisinin geri ödenmesi talebini içermektedir. Başvuran, ilgili belgelerle birlikte CİMER üzerinden yaptığı başvurunun, ürünün iadesinin tespit edilememesi gerekçesiyle reddedildiğini belirtmektedir. Ayrıca, Ankara Posta İşleme Merkezi’nden aldığı bilgiye göre, gümrük vergilerinin iadesinin mümkün olabileceği ifade edilmiştir. Ancak, başvuranın İstanbul Posta Gümrüğü’ne bizzat gidip iade işlemini gerçekleştirme imkânı bulunmamaktadır.
İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü, başvurunun reddedilmesine dair yazısında, gümrük vergilerinin iadesinin mümkün olabilmesi için gerekli prosedürlerin yerine getirilmediğini belirtmiştir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği, eşyanın muayeneye tabi tutulması ve taşıma senedinin iptali gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, elindeki ürünü doğrudan geri gönderdiği ve gerekli işlemleri yapmadığı anlaşılmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığına karar vermiştir. İlgili mevzuat ve idarenin açıklamaları doğrultusunda, başvurunun reddi yönündeki idari işlemin uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, idareye karşı dava açma süresi, gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren işlemeye başlayacaktır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/17088-S.21.27325
BAŞVURU NO : 2021/11077
KARAR TARİHİ : 03/12/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
Yurtdışına iade edilen ürünün gümrük vergisinin iade edilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran dilekçesinde özetle, 24/02/2021 tarihinde İspanya menşeli bir alışveriş sitesinden motosiklet kaskı için interkom cihazı satın aldığını, ürün eline ulaştıktan sonra teknik bir problem nedeniyle kullanamadığını ve iade ettiğini, satın alma ve iade belgeleri ile ilgili posta idaresine CİMER üzerinden başvuruda bulunduğunu ancak ilgili idarenin ürünün iadesinin tespit edilememesi gerekçesi ile başvurusunu reddettiğini, Ankara Posta İşleme Merkezine bizzat başvurduğunda sözel olarak iadeyi gerçekleştirdikten sonra ödeme aracına yapılan ücret iadesini belgelendirmesi durumunda gümrük ücretlerinin iadesinin söz konusu olabileceğinin beyan edildiğini, Ankara’da yaşadığını, sağlık çalışanı olduğunu, resmi olarak izin alma hakkının bir süredir bulunmadığını, ilgili merci olan İstanbul Posta Gümrüğü’ne bizzat gidip ürünü teslim edip, tespit ettirerek iadesini ispatlama imkânı bulunmadığını, beyan ettiği evraklar ile ürünü iade ettiği ve satın alma bedelini de iade aldığının açıkça görünmekte iken bu evraklara göre neden işlem yapılamadığını ve vatandaş olarak neden kolaylık gösterilmediğini anlamadığını ifade ederek eldeki evraklarla iadesi tespit edilebilen ürün için ödediği gümrük ücretlerinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak İstanbul Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünden alınan
07.10.2021 tarih ve sayılı yazıda özetle;
2.1. 4458 sayılı Gümrük Kanunun 213. maddesine istinaden gönderi muhteviyatı eşya ile alakalı olarak gümrük idaresine yapılmış bir beyan ve tespit olmadığından tahsil edilen gümrük vergilerinin iadesinin mümkün bulunmadığı, Şikâyetçiye gerekli süre içerisinde bilgi verildiği, şikayetçinin talebinin uygun görülmediği,
Gümrük Genel Tebliği (Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığı ) Seri No:4 ) ‘un 12. maddesinin 4. Fıkrası
“Mahrece iadesi talep edilen eşyanın muayeneye tabi tutulması ve serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki ilgili taşıma senedinin iptali gerekir” hükümleri uyarınca söz konusu eşyanın mahrece iadesi işlemi” mevzuat hükümlerine uygun olarak gümrüğe sunulup eşyanın fiziki muayenesi yapılmadan gerçekleştirildiğinden serbest dolaşıma giriş aşamasında alınan maktu verginin iadesinin mümkün bulunmadığı, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi
Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 212 nci maddesinde, bir gümrük beyannamesine dayanılarak ödenmiş olan gümrük vergileri bu beyannamenin iptal edilmesi üzerine ilgilinin talebiyle geri verilir. Bu istemin, gümrük beyannamesinin iptal edilmesi amacıyla müracaatta bulunulması için öngörülen süreler içerisinde yapılması gerekir.
5.1. 213 üncü maddesinde “(1)Beyannamenin tescili tarihi itibariyle, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ilişkin ithalat vergileri geri verilir veya kaldırılır. Kusurlu eşyaya, teslimden önce hasar gören eşya da dahildir.
(2.) Bu tür eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması, kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduklarının tespiti için gerekli olan ilk kullanım dışında eşyanın kullanılmamış olması ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarına bağlıdır. Gümrük idareleri, ilgilinin talebi üzerine, eşyanın ihracı yerine; imhasına, yeniden ihraç amacıyla transit veya gümrük antrepo rejimine tabi tutulmasına veya serbest bölgeye konulmasına izin verirler. Söz konusu işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulan eşya, serbest dolaşımda olmayan eşya olarak değerlendirilir. 3. Gümrük beyanından önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyanın vergileri, eşyanın kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduğu hususlarının deneme sırasında anlaşılamadığı kanıtlanmadıkça geri verilmez veya kaldırılmaz. 4. Bu madde uyarınca geri verilecek veya kaldırılacak gümrük vergileri için vergilerin
yükümlüye tebliği tarihinden itibaren bir yıl içerisinde gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir. Mücbir sebebin tespiti halinde bu süre Müsteşarlıkça uzatılır.” 6. Gümrük Genel Tebliği’nin (Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığı no:4) “Geri gelen eşya ve mahrece iade edilen eşya” başlıklı 12 inci maddesinde; “(4) Mahrece iadesi talep edilen eşyanın serbest dolaşıma girişinde maktu vergi tahsil edilmişse bu eşyanın muayeneye tabi tutulması ve serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki ilgili taşıma senedinin iptali gerekir”.
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran İspanya menşeli bir alışveriş sitesinden satın aldığı interkom cihazını teknik bir problem nedeniyle kullanamadığını ve iade ettiğini, satın alma ve iade belgeleri ile ilgili posta idaresine CİMER üzerinden başvuruda bulunduğunu ifade ederek eldeki evraklarla iadesi tespit edilebilen ürün için ödediği gümrük ücretlerinin iadesini talep etmektedir.
9. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 213üncü maddesi uyarınca, ithal edilen eşyanın mahrece iadesi, beyannamenin tescili tarihi itibariyle, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşya olması, kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduklarının tespiti için gerekli olan ilk kullanım dışında eşyanın kullanılmamış olması ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarının varlığı halinde mümkündür. Bu hüküm gereğince eşyanın kusurlu olup olmadığının, ya da serbest dolaşıma giriş işlemi yapıldıktan sonra kullanılıp kullanılmadığının muayenesinin yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
10.Gümrük Genel Tebliği’nin “Geri gelen eşya ve mahrece iade edilen eşya” başlıklı 12 inci maddesinde; “(4) Mahrece iadesi talep edilen eşyanın serbest dolaşıma girişinde maktu vergi tahsil edilmişse bu eşyanın muayeneye tabi tutulması ve serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki ilgili taşıma senedinin iptali gerekir” hükmü bulunmaktadır. Buna göre ilgilinin, elindeki ürünü doğrudan geri göndererek, muayeneye sunmadığı ve taşıma senedini iptal ettirmediği anlaşılmakla, anılan tebliğe uygun şekilde bir prosedürün işletilmediği anlaşılmaktadır.
11. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 212 nci maddesinde, “bir gümrük beyannamesine dayanılarak ödenmiş olan gümrük vergileri bu beyannamenin iptal edilmesi üzerine ilgilinin talebiyle geri verilir. Bu istemin, gümrük beyannamesinin iptal edilmesi amacıyla müracaatta bulunulması için öngörülen süreler içerisinde yapılması gerekir.” Denilmektedir. İlgilinin beyanında belirtilen İstanbul Posta İşleme Merkezine gidilmesi zorunluluğu bulunmayıp, Ankara’da bulunan posta işleme merkezine giderek, zikredilen hüküm gereğince geri gönderilmeden önce eşyanın mahrece iade edilmesine ilişkin talebin ilgili gümrük idaresine yapılması gerekli olup, eşyanın muayenesi ve serbest dolaşıma giriş beyannamesindeki ilgili
taşıma senedinin iptali gerçekleşmediğinden tahsil edilen gümrük vergilerinin iadesi talebinin yerine getirilemeyeceği değerlendirilmektedir.
12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin ilgili mevzuat uyarınca mümkün olmadığı anlaşıldığından, söz konusu talebin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri ve yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, dosya kapsamına göre
BAŞVURUNUN REDDİNE
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.