Yurtdışında eğitim sonrası vergi müfettişinin performans değerlendirmesinden muafiyet talebi ve mevzuatın özlük haklarına etkisi değerlendirmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, yurtdışında yüksek lisans eğitimini tamamladıktan sonra vergi müfettişliği görevine başlamış, ancak 2019 yılı performans değerlendirmesinin muaf tutulmasını talep etmiştir. Başvuranın performans puanı 70’in altında kalmış ve bu durum, ilgili mevzuat gereği başarısız olarak değerlendirilmiştir. Performans değerlendirme sistemi, vergi müfettişlerinin bir takvim yılı içerisindeki çalışmalarının nesnel ölçütlere göre hesaplanmasını öngörmektedir.

İdare ile yapılan görüşmelerde, başvuranın genel performans puanının 41,18 olduğu, bu puanın çeşitli bileşenlerden oluştuğu belirtilmiştir. Başvuranın fiili çalışma süresinin 365 günün altında olması nedeniyle, performans puanı orantılanarak hesaplanmış ve bu hesaplama sonucunda 70 puanın altında kalmıştır. İlgili mevzuat, başvuranın muafiyet talebini kabul etmemekte ve bu durumun özlük haklarına olumsuz etkileri olabileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talepleri reddedilmiş, ancak bu durumun özlük açısından olumsuz yansımalarının önlenmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/84340-S.20.91652

BAŞVURU NO : 2020/50705

KARAR TARİHİ : 20/10/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : VERGİ DENETİM KURULU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 2019 yılı performans değerlendirmesinden muaf tutulması, bunun mümkün olmaması halinde kıst dönem (84gün) için hesaplanmış performans puanının orantılanmak suretiyle (fiili iş günü sayısı/2019 yılı toplam fiili iş günü sayısı) 2019 yılı performans puanının yeniden hesaplanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/05/2020

I. ŞİKAYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran ABD.’de yüksek lisansını tamamlayarak 30 Mayıs 2019 tarihinde Muğla Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup

Başkanlığında göreve başladığı, Muğla Küçük ve Orta Ölçekli mükellefler Grup Başkanlığı’nın

26 Haziran 2019 tarihinde kapatılması nedeniyle yeni görev yeri olarak Ankara Küçük ve Orta

Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı belirlendiği, 2 Eylül 2019 tarihi itibariyle burada göreve başladığını, Muğla Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı’nda görevli olduğu süre boyunca söz konusu Grup Başkanlığı tarafından kendisine görevlendirme yapılmadığı, 2019 yılı içerisinde kendisine yapılan ilk görevlendirmenin 29 Temmuz 2019 tarihinde “Uluslararası

Performans Değerlendirme Sistemi” konusunda araştırma yapılarak görüş ve öneri raporunun hazırlanması olduğu, söz konusu görevlendirmeye konu çalışmanın 2 Eylül 2019 tarihinde tamamlandığı,

1.1. Ankara Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı tarafından 2019 yılında yapılan görevlendirmelerden ilkinin tebliğ tarihinin 16 Eylül 2019 olduğu, söz konusu görevlendirmelerin yasal süreleri de 31.12.2019 tarihi itibariyle dolmadığı, bu tarih itibariyle bahse konu görevlendirmelere ilişkin çalışmalara devam edildiği, diğer taraftan, bu görevlerin

2019 yılı sonu itibariyle tamamının bitirilmesi halinde dahi performans değerlendirmesinden

başarılı sayılmak için gerekli puan olan 70 puanın alınması da mümkün olmadığı, adaletin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 13.12.2983 tarih ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanun Hükmünde Kararname’nin “Vergi Denetim Kurulu Başkanlığında atama, yükselme ve yer değişikliği” başlıklı Ek 29 uncu Maddesinde: “Yardımcılık dönemi dahil

Vergi Müfettişi olarak en az on yıl çalışan, yeterlik sonrası dönemde en az üç yıl performans değerlendirmesine tabi tutulan ve yapılan performans değerlendirmelerinde başarılı olanlar, Vergi Başmüfettişi kadrolarına atanırlar. 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (d) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görev yapıp, bir takvim yılı içinde Vergi Başmüfettişi olarak atananlardan giriş sınavında alınan puanın yüzde onu, yeterlik sınavında alınan puanın yüzde yirmisi ve performans değerlendirmesine göre alınan puanın yüzde yetmişi esas alınarak yapılacak sıralamaya göre en başarılı yüzde beşi, izleyen yıl içinde 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen grup başkanlıklarında görevlendirilir…

Performans değerlendirme sistemi, Vergi Müfettişlerinin mesleki yeterlik ve yetkinliklerinin objektif, nesnel ve mukayeseli bir şekilde değerlendirilmesi için görev yaptıkları süre içindeki sınavlarda elde ettikleri başarı derecesi, grup başkanlarının Vergi Müfettişlerinin iş performansına ilişkin değerlendirmeleri, düzenledikleri vergi inceleme raporları hakkında rapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmeler, düzenledikleri diğer inceleme, araştırma, görüş, denetim ve soruşturma raporları hakkında yapılan değerlendirmeler, lisansüstü eğitim düzeyleri ve benzeri kriterler esas alınarak oluşturulur. Vergi Müfettişlerinin performans değerlendirmesi takvim yılı itibarıyla yapılır”,

6. 11.01.2016 tarih ve 29590 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Vergi Denetim Kurulu

Performans Değerlendirme Sistemi Yönetmeliği’nin;

6.1. “Amaç başlıklı 1 inci Maddesinde: “Bu Yönetmeliğin amacı, Vergi Müfettişlerinin ve

Vergi Müfettiş Yardımcılarının mesleki yeterlik ve yetkinliklerinin objektif, nesnel ve mukayeseli bir şekilde değerlendirilmesi için performans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

6.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü Maddesinin f fıkrasında; “Fiilen çalışma süresi: Kurulda, Vergi Müfettişi veya Vergi Müfettiş Yardımcısı kadrolarında, aylıksız izin, analık izni, resmi sağlık kurulu raporuna göre verilen sıhhi izinler ve yurtdışı lisansüstü eğitiminde geçen süreler hariç, geçirilen süreyi”,

6.3. “Performans değerlendirme süresi” başlıklı 6 ncı Maddesinde;

6.3.1. (1) Vergi Müfettişlerinin performanslarının değerlendirilmesinde esas itibarıyla takvim yılı dikkate alınır.

6.3.2. (2) Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları hakkında performans değerlendirmesi yapılabilmesi için performans puanının hesaplandığı dönem itibarıyla en az 90 gün çalışılmış olması şarttır. Bu sürenin hesabında fiilen çalışılan süreler dikkate alınır…”

6.3.3. (8) “Vergi Müfettişlerinin takvim yılı içerisinde fiili çalışma süresinin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen nedenlerle 365 günün altında olması durumunda, performans değerlendirmesi çalışılan süreler için yapılır. Bu dönemde çalışmalara ilişkin elde edilen performans puanının, çalışılan gün sayısının 365’e oranlanması suretiyle elde edilen katsayıya bölünmesi sonucu Vergi Müfettişinin çalışmalara ilişkin performans puanı hesaplanır.”,

6.3.4. “Başarılı sayılma puanı ve hesaplanması” başlıklı 26 ıncı Maddesinde: “Vergi

Müfettişleri veya Vergi Müfettiş Yardımcılarının, yapılan performans değerlendirme sonuçlarına göre başarılı sayılabilmesi için, genel performans değerlendirme puanlarının 100 tam puan üzerinden en az 70 puan olması şarttır…(5) 6 ncı maddenin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarına göre yapılan performans değerlendirmesinde en az 70 puan alamayanlar, performans değerlendirmesine göre başarısız sayılırlar.”,

6.3.5. “Akademik çalışmaların değerlendirilmesi” başlıklı 25 inci maddesinde: “(2) Vergi

Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcılarınca, bitirilen lisansüstü eğitim ile doktora programlarının performans değerlendirmesinde dikkate alınabilmesi için söz konusu programları bitirme belgelerinin birer örneği Başkanlığa gönderilir. Bu kapsamda Vergi

Müfettişlerine ve Vergi Müfettiş Yardımcılarına, bitirdikleri her tezsiz lisansüstü eğitim programı için 25, tezli lisansüstü eğitim programı için 50, doktora programı için 100 puan verilir…

6.3.6. Vergi Başmüfettişi olmaya hak kazananların belirlenmesinde performans puanın hesaplanması 3 üncü Geçici Maddede “(1) Vergi Başmüfettişliğine atanabilmek için yeterli hizmet süresi olmakla birlikte yapılan performans değerlendirmelerinin herhangi bir döneminde başarısız olanlardan, başarısız olduğu takvim yılının fiili çalışma süresinin 365 günden az olması durumunda, bu dönemlere ilişkin performans puanı 6 ncı maddenin sekizinci fıkrası dikkate alınarak tekrar hesaplanır. Hesaplanan bu puanlar ilgililerin geçmiş yıllara ilişkin almış oldukları performans puanlarını değiştirmez, sadece Vergi Başmüfettişi olmaya hak kazananların belirlenmesinde kullanılır…. (6) Bu şekilde toplanan puanların %2,5’i Ek-1B ve

Ek-2B’de yer alan formlara aktarılır.”,

7. 27.09.2020 tarih ve 30901 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Vergi Müfettişlerinin

Görev Yerlerinin Belirlenmesine Dair Yönetmelik’in;

7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü Maddesinde: “ Görev Puanı: 11/1/2016 tarihli ve 29590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Performans Değerlendirme Sistemi

Yönetmeliğine göre içinde bulunulan takvim yılı hariç, elde edilen performans puanları toplamını,”

7.2. “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci Maddesinde: “ Görev yerlerinin belirlenmesi işlemlerinde, Grup Başkanlıklarındaki ihtiyaçların, hizmet gereklerinin ve Başkanlıkça belirlenecek kontenjanların göz önünde bulundurulması esastır. (2) Görev yerlerinin belirlenmesi işlemleri görev puanı üstünlüğü esasına göre yapılır…”

7.3. “Hizmetin gereği olarak yapılabilecek görevlendirmeler” başlıklı 14 üncü Maddesinin

2 inci fıkrasında: “Üst üste 3 yıl performans değerlendirmesinden başarısız olan Vergi

Müfettişlerinin görev yerleri Başkanlıkça değiştirilebilir.”…

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerine ilişkin Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuran; Yüksek lisans eğitimini yurtdışından tamamladıktan sonra vergi müfettişliği görevine başladığı, ancak göreve 2019 yılının mayıs ayında başlamasından bahisle performans puanının 70 puanın altında kaldığını ifade ederek, 2019 yılı performans değerlendirmesinden muaf tutulmasını, bunun mümkün olmaması halinde ise “yeniden hesaplanacak fiili iş süresi” kullanılarak performans puanının orantılanmak suretiyle 2019 yılı performans puanının hesaplanmasını talep etmektedir.

10. Yukarıda belirtilen ilgili mevzuata göre; Vergi Müfettişlerinin ve Vergi Müfettiş

Yardımcılarının mesleki yeterlik ve yetkinliklerinin objektif, nesnel ve mukayeseli bir şekilde değerlendirilmesi için oluşturulan performans değerlendirme sistemi, vergi müfettişlerinin bir takvim yılı içerisindeki “teftiş, inceleme, araştırma vb…” çalışmalarının Yönetmelik kapsamındaki usüller çerçevesinde hesaplanması olup, “Baş Müfettişliğe yükselme, müfettişlerin çalışacağı Grup Başkanlıklarının belirlenmesi ve görev yeri değişiklikleri” gibi özlük alanlarında kullanıldığı, 70 puan altında hesaplanan performans puanlarının başarısız olarak değerlendirildiği,

10.1. Vergi Müfettişlerinin ve Vergi Müfettiş Yardımcılarının; aylıksız izin, analık izni, resmi sağlık kurulu raporuna göre verilen sıhhi izinler ve yurtdışı lisansüstü eğitiminde geçen süreler nedeniyle fiili çalışma süresi 365 günün altında olması durumunda, performans değerlendirmesi çalışılan süreler için yapılmakta olup, bu dönemde çalışmalara ilişkin elde edilen performans puanının, çalışılan gün sayısının 365’e oranlanması suretiyle elde edilen katsayıya bölünmesi sonucu Vergi Müfettişinin çalışmalara ilişkin performans puanı hesaplanacağı,

anlaşılmaktadır.

11. İlgili İdare ile yapılan telefon görüşmesinde; Başvuranın genel performans puan toplamının, İdarenin sunduğu belgelerde de görüleceği üzere, 41,18 olduğu, bu puanın oluşturan bileşenlerin;

11.1. Başvuranın yaptığı çalışmalara binaen 21,25 puan aldığı, ilgili Yönetmelik’in 6 ncı

Maddesinin 8 inci fıkrasına göre orantılanmak suretiyle (215 fiili çalışma günü / 365)

hesaplanan puanın 35,20 olduğu, bu puanın mevzuat gereği yüzde 90’ı alınarak 31,68 puana ulaşıldığı, bu puanın içerisinde yüksek lisans puanının dahil olduğu,

11.2. İlgili İdareci tarafından kendisine 95 puan verildiği, ilgili mevzuat gereğince bu puanın yüzde 10’u alındığı, Yönetici Değerlendirme Puanından başvuranın performans puanına 9,5 puan yansıdığı,

ifade edilmiştir.

12. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, vergi müfettişlerinin tamamladığı görevlere binaen ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen nesnel ölçütlere göre performans değerlendirme puanı hesaplandığı, bu puanlandırma yöntemi personelin verimli olarak çalışmasına yönelik yapılan bir düzenleme olduğu, diğer taraftan, başvuranın

“performans değerlendirmesinden muaf tutulması” talebinin, mevzuatta muafiyet tanınmaması nedeniyle, ilgili mevzuata hükümleri gereğince imkânının bulunmadığı,

12.1. Başvuranın çalıştığı fiili gün sayısına, yukarıda belirtildiği üzere, ilgili Yönetmelik’in 6 ıncı maddesinin 8 inci fıkrasında belirtilen orantı yöntemi uygulanarak performans puanının hesaplandığı, dolayısıyla, başvuranın fiili olarak çalıştığı gün sayısının az olması neticesinde başarısız sayıldığı yönünde bir değerlendirme yapılamayacağı,

12.2. Hususları göz önünde bulundurulduğunda, idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvuranın taleplerinin karşılanma imkânının bulunmadığı,

12.3. Diğer taraftan; başvuranın iddia ettiği ve İdare’nin de açıklamasında “başvuran kendisine verilen tüm görevleri puan alacak şekilde tamamlamış olsaydı 69.08 puan alacağı” belirttiği üzere, başvuranın kendisine verilen görevlerin içerik ve puanlaması açısından 70 puan almasına imkan bulunmadığı, ancak bu hususun başvuranın “yüksek lisans eğitimini sene içerisinde tamamlaması bu nedenle senenin belirli bir bölümünde fiili olarak görev yapmaması” özel durumuna atfedilemeyeceği, çünkü bununla ilgili düzenlemeler çerçevesinde ilgili

Yönetmeliğin 4 üncü Maddesinin f fıkrası kapsamındaki personelin mağduriyet yaşamasının önüne geçildiği,

12.4. İlgili Yönetmeliğin 4 üncü Maddesinin f fıkrası kapsamına girsin girmesin, tüm vergi müfettiş ve vergi müfettiş yardımcıları, eğer ki, verilen işlerin hepsinden puan alınması halinde bile, 70 puan altında kalarak başarısız olarak değerlendirilmesi durumunda, bu personelin kendi üstüne atfedilemeyecek bir durum olan İdare’nin kendisine yeterli iş vermemesi nedeniyle başarısız olarak değerlendirildiği, bu bağlamda, bu hususun ilgili personel için bir mağduriyet yaratacağının aşikar olduğu,

12.5. Kaldı ki, ilgili mevzuat gereğince, vergi müfettiş ve müfettiş yardımcıları, 3 sene başarısız sayılması neticesinde görev yeri değişikliğine tabi olabildikleri, ayrıca Başmüfettişliğe atanma ve çalışacakları grup başkanlıklarının belirlenmesinde performans değerlendirmesinin önemli bir yeri olduğu, bu bağlamda, kendilerinin kusuru olmadan başarısız olarak değerlendirilen personelin özlük açısından sorun yaşayacakları gibi böyle bir uygulama hakkaniyetle de bağdaşmayacağı,

sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır

VII. KARAR

Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Başvuranın; “Başvuranın 2019 yılı performans değerlendirmesinden muaf tutulması, bunun mümkün olmaması halinde kıst dönem (84gün) için hesaplanmış performans puanının orantılanmak suretiyle (fiili iş günü sayısı / 2019 yılı toplam fiili iş günü sayısı) 2019 yılı performans puanının yeniden hesaplanması” talebinin REDDİNE; Bir takvim yılı içerisinde, verilen işlerin hepsinden puan alınması halinde bile, performans puanı 70 puan altında kalarak başarısız olarak değerlendirilecek Vergi müfettişi ve müfettiş yardımcılarına mezkur durumun özlük açısından olumsuz bir şekilde yansımaması için gerekli düzenlemelerin yapılması hususunda HAZİNE ve

MALİYE BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi