|
ÖZET: Başvuran, çocukları adına yurtdışından getirdiği cep telefonlarının IMEI kaydını tamamlamak için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) başvuruda bulunmuş, ancak sürecin tamamlanmaması nedeniyle telefonların kullanıma kapandığını belirtmiştir. Başvuru sürecinde harç ödemesini zamanında yapmasına rağmen, e-devlet üzerinden gerekli kayıt işlemlerini gerçekleştirmediği için telefonlarının kullanıma kapatıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın BTK’ya yaptığı başvurulara yanıt alamadığı ve harç ücretinin artması nedeniyle mağduriyet yaşadığı iddiaları da dile getirilmiştir.
BTK, başvuranın IMEI kaydı için gerekli adımları tamamlamadığını ve sadece harç ödemesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığını açıklamıştır. IMEI kayıt işlemi, harç ödemesinin yanı sıra e-devlet üzerinden onay sürecinin de tamamlanmasını gerektirmektedir. Başvuranın, kayıt işlemlerinin tüm aşamalarını tamamlamadığı için cihazının haberleşme hizmetine kapatıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın zamanında bilgilendirilmediği iddialarının da resmi internet sitelerinde yer alan bilgilendirme metinleri ile çeliştiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve süreçler göz önünde bulundurularak reddedilmiştir. BTK’nın, harç ödemesinin ardından kayıt işleminin tamamlanması için gerekli bilgilendirmeleri yaptığı, dolayısıyla başvuranın iddialarının hukuka aykırı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6330-S.24.9921
BAŞVURU NO : 2024/344
KARAR TARİHİ : 10.06.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, çocukları adına aldığı telefona ait IMEI kaydının tamamlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda dilekçesinde kayıtlı hususlarda özetle; iki yıl önce yurtdışından yolcu beraberinde çocukları için cep telefonu getirdiği, kanuni süre içerisinde e-devlet üzerinden ödemesini yaptığı ancak bir süre sonra telefonların kapandığı, konu hususundaki ilgili evrakları
28.09.2023 tarihinde BTK’ya yolladığı, dilekçeye hiçbir şekilde cevap alamadığı için çocuklarının üç ay
boyunca telefon kullanamadığı, 25.12.2023 tarihinde Ankara’ya gittiğinde telefon kaydını yaptırmadığı için harç ücretini yeniden yatırması gerektiğinin belirtildiği, kendisinden yeniden dilekçe verilmesinin talep edildiği, ilgi dilekçeye ait cevabi yazının 02.01.2024 tarihinde posta yoluyla kendisine ulaştığı, 31.12.2023 tarihine kadar neden yanıt verilmediğini öğrenmek istediği, 2023 harç ücretini ödeyebilecekken şu an 2024 yılı için harç ücretlerinin daha da arttığı, üstelik bu süreçte Ankara’ya da gittiği ancak yetkili biriyle görüştürülmediği, IMEI numaralarını e-devlet üzerinden kayıt etmesi gerektiğini bilmediği iddia ve ifade edilerek idare tarafından kendisine geç cevap verilme sebebini öğrenme ve çocukları adına aldığı telefonların kullanıma açılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 19.01.2024 tarihli ve sayılı yazı ile Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Başkanlığının 22.02.2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.2. İthalat yoluyla yurdumuza getirilen, yurt içinde imal edilen veya yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının MCKS aracılığıyla kayıt altına alındığı, söz konusu cihazlara ilişkin iş ve işlemlerin 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik (Yönetmelik) ve 12.07.2014 tarihli ve
29058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına
Alınmasına Dair Tebliğ’de (Tebliğ) yer alan hükümler doğrultusunda yürütüldüğü,
2.3. 07.07.2023 tarihli ve 32242 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (CBK) ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (8) sayılı tarifenin “VIII-Yolcu beraberinde getirilen” başlıklı bölümünün (1) numaralı fıkrasında yer alan (ticari mahiyette telefon kulanım izin harcı olmaksızın yolcuların kendi kullanımları için yurtdışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telefon cihazlar kapsamında) maktu harç tutarının 20.000 TL olarak yeniden belirlenmiş olup söz konusu karar yayımı tarihini izleyen gün (08.07.2023) yürürlüğe girmiş bulunduğu, anılan kararın üçüncü ve son maddesinde bu
Karar hükümlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütüleceğinin hükme bağlandığı, söz konusu kullanım izin harcının Kurumlarının değil Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı-GİB)
gelir kalemi olup buna paralel olarak harca dair düzenlemeler, tadil, yürürlük vb. konularda Kurumlarının herhangi bir dahiliyeti olmadığı, somut olaya konu son düzenleme dâhil olmak üzere Kurumlarından bu konuda görüş de alınmadığı,
2.4. Bahse konu kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştirilmekte olup sistem üzerinde ilgili kurumlar arası entegrasyonun mevcut olduğu, söz konusu sistemde, Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri
Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi
Başkanlığı- GİB), Ticaret Bakanlığı vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verilmekte olup başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine
Kurumları dâhiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği,
2.5. 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin, kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aradığı ve kayıt işlemine bu gerekçe ile onay vermediği, başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulama da Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın (GİB) sistemleri aracılığıyla yapıldığı ve buna onay verilmemesi halinde işleme devam edilemediği,
2.6. IMEI kayıt işlemlerinde, ödeme kontrol işlemlerinin, Kurumlarıyla herhangi bir ilişkisi olmaksızın
Türksat A.Ş. tarafından GİB servisi kullanılarak yapıldığı, Türksat A.Ş. sistemleri ile GİB arasında yapılan kontroller sonrasında başvuru işleminin tamamlanması için Kurumlarına Türksat A.Ş. tarafından sadece
“Ödeme Alındı” bilgisini gönderildiği, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir bilgi paylaşılmadığı, dolayısıyla alındı bilgisi dışında hangi tarihlerde hangi tutar üzerinden cihaz kaydı için tahsilat yapıldığına dair bilgi alınamayan konuda ve kayıt işleminin gerçekleşmemesinde Kurumları tarafından doğrudan yapılan herhangi bir işlem veya verilen bir karar olmadığı,
2.7. Harç ödemesinin, kayıt işlemi sırasında e-devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri aracılığıyla yapılabildiği, ancak sadece harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması
ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği,
2.8. İlgili mevzuat uyarınca; yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının kaydı amacıyla e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin sorumlu olduğu, IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir süreç tanımlanmış olup, bu dört adımın harç ödemesi de dahil olmak üzere başvuru sahibi tarafından tamamlanarak e-Devlet kapısı ekranlarından nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numaraları, gerekli teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı,
2.9. Bu noktada dikkat edilmesi gereken hususun söz konusu harcın tahakkuk aşaması olup, yukarıda izah edilen 19.12.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde, vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olarak benimsenmesinden ötürü, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının gerek yasal gerekse sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı,
2.10. Bu çerçevede; e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular sekmesinin” Yurt Dışından Getirilen Cihazlar” başlığı altında (https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihazkayit-sistemi) vatandaşlarımızın bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak;
“Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış oluyor mu?” sorusuna cevap olarak:
“Hayır. E-devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir… Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla yapıldı ise e-Devlet kayıt sayfasına geri dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir.” yanıtı verildiği,
2.11. E-Devlet üzerinden yapılan iş ve işlemlerden kullanıcının kendisinin sorumlu olduğu, yine kayıt işlemine ilişkin olarak kullanıcıların sorun yaşamaması için ilgili e-Devlet ekranlarında “işlem sonunda size verilecek olan kayıt başvuru numarasını görmeden sistemden çıkmayınız!” ibaresinin, kalın bir yazı metni ile kullanıcılara işlem esnasında gösterilerek gerekli uyarılar yapıldığı, bu nedenlerle e-Devlet üzerinden tamamlanmamış bir başvurunun Kurum tarafından kabul edilerek kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı,
2.12. Bu durumda, davacı kayıt için gerekli olan kullanım izin harcını yatırmış olsa da, sadece harç bedelinin yatırılmasının IMEI kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, sistem üzerinde kayıt işlemlerini tamamlanmaması nedeniyle, cihazın yasal süreler aşıldıktan sonra ilgili mevzuat gereği haberleşme hizmetine kapatılması gerektiği,
2.13. Bu bağlamda somut olayda önemli olanın; kullanıcının yurda girişinden itibaren süresi içerisinde kayıt işlemlerinin tüm unsurlarını eksiksiz tamamlaması olduğu, bu nedenle kayıt işlemlerinin sadece bir parçası olan kullanım izin harcını yatıran, ancak işlemlerin tümünü sistem üzerinden tamamlamamış olan kişinin cihazının haberleşme hizmetine kapatılması hususunun Kurumlarının takdirinde değil bağlı yetkisinde olan bir durum olduğu,
2.14. Kayıt işlemi yapılamayan veya sehven kayıt yapılan cihazlara ilişkin harç bedelinin iadesi konusunda ise ilgili vergi dairesine başvurulması gerektiği,
2.15. İdare tarafından re’sen IMEI kayıt işleminin gerçekleştirilmesi mümkün olmayıp kaydın tamamlandığı gün yürürlükte olan güncel harç üzerinden kayıt işlemi gerçekleştirilmeyen ve mevzuat gereği işlemi yapacak kişinin, tüm bilgi ve belgeler ile işlemden bütünüyle sorumlu olması nedeniyle dostane çözüm uygulanamayacağının değerlendirildiği,
2.16. ve IMEI numaralı cihaza ait kayıt bulunmadığı, IMEI numaralarına ait detay bilgileri ekran görüntüsünün ekte gönderildiği,
2.17. Harç bedelinin ödenmesi kayıt işlemi için yeterli olmadığı, kayıt işleminin gerçekleşmesi için eDevlet IMEI Kaydet hizmetindeki bütün adımların tamamlanması aranmakta olup sistem tarafından sonuç adımında oluşturulacak Başvuru Numarasını ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği,
2.18. Başvuranın IMEI kayıt aşamalarından olan sonuç adımını tamamlamaması nedeni ile kayıt işleminin gerçekleştiremediği,
2.19. Başvuranın dilekçesine istinaden 27.12.2023 tarihinde Kurumları tarafından cevabi yazı yazıldığının görüldüğü,
2.20. Kaydın tamamlanmadığının 20.06.2022 tarihinde numaralı IMEI Kurumlarına operatör tarafından bildirilmiş olup 120 günlük kullanım hakkı tanımlandığı, kullanıldığında her 30 günde bir ilgili kişiye operatör tarafından SMS gönderildiği ve son 30 gün kaldığında iletişime kapanacağı tarih belirtilerek ilgili kişiye SMS gönderildiği,
2.21. Kurumlarınca konu hakkında 01.03.2017 tarihli ve 12628 sayılı yazılarıyla görüş istenmesi üzerine ile Hazine ve Maliye Bakanlığı (GİB) tarafından 2012 tarihli İç Genelgeleri’ne yapılan atfı içeren ve kaydın tamamlandığı tarihin vergiyi (harcı) doğuran olay olarak kabul edildiğinin açıkça bildirildiği 09.05.2017 tarihli ve 55074 sayılı yazılarının alındığı, harcın yükseltilmesi durumları üzerine, yükseltilen harç miktarının yürürlük tarihi ve gece 00:00 itibarıyla eski harç miktarı üzerinden kayıt işleminin yapılamayacağı, eksik alınan harcın ikmali, eksikliğin giderilmemesi halinde ilgili kaydın iptal edilmesinin uygun görüldüğünün vurgulandığı 09.11.2018 tarihli ve 145938 sayılı GİB yazısının doğrudan Kurumlarına intikal ettirildiği, ayrıca 13.01.2023 tarihli ve 3043 sayılı yazıları ile aynı konuda tekrar görüş taleplerine karşı 2018 tarihli yazılarına atıf ile ilave görüşlerinin olmadığı şeklinde 25.01.2023 tarihli ve 7306 sayılı yazıları ile Kurumlarına dönüş yapıldığı,
2.22. Yolcu beraberinde yurt dışından getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların IMEI kayıt işlemi sayısının 2019 yılında 323.052, 2020 yılında 72.417, 2021 yılında 110.253, 2022 yılında 844.877, 01/01/2023-06/07/2023 tarihleri arasında 219.309 olduğu; 07/07/2023 tarihinde ise e-Devlet üzerinden
387.392 IMEI kayıt işleminin başarıyla tamamlandığının görüldüğü
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”
3.2. “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in
“Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
6. 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun
6.1. “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
6.2. “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
6.3. “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
7. 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun
7.1. “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”
7.2. “Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”
7.3. “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
7.4. “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”
7.5. “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”
7.6. (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.19853239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 md; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 md.) “1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”
8. 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 542 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliği’nde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”
9. 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun
9.1. “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”
9.2. “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”
10. 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in
10.1. “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanun’un mülga Geçici 6 ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.2. “Siyah liste” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı, elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf veya ihraç edildiği Kuruma bildirilmiş, uluslararası daimi veri dolaşım hizmeti aldığı veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde ülkemiz sınırları içerisinde kullanımda olduğu tespit edilmiş ve son sinyal almasından itibaren kesintisiz bir yıl süreyle elektronik haberleşme şebekelerinden hizmet almamak suretiyle beyaz listeden çıkarılmış cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.3. “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı 14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h) bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” Yedinci fıkrasında; “Cihaza ait
IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”
11. 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğ’in “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”
12. 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 67 Seri No.lu Tebliğ’de; “Söz konusu cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir.
Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır.
Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”
13. 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesi’nde; “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15. Başvuran tarafından (1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, yurtdışından yolcu beraberinde çocukları için cep telefonu getirdiği, kanuni süre içerisinde e-devlet üzerinden ödemesini yaptığı ancak bir süre sonra telefonların kapandığı, ilgili evrakları 28.09.2023 tarihinde BTK’ya yolladığı, dilekçeye cevap alamadığı için 25.12.2023 tarihinde Ankara’ya gittiğinde telefon kaydını yaptırmadığı için harç ücretini yeniden yatırması gerektiğinin belirtildiği, kendisinden yeniden dilekçe verilmesinin talep edildiği, ilgi dilekçeye ait cevabi yazının 02.01.2024 tarihinde posta yoluyla kendisine ulaştığı, 31.12.2023 tarihine kadar neden yanıt verilmediğini öğrenmek istediği, IMEI numaralarını e-devlet üzerinden kayıt
etmesi gerektiğini bilmediği iddia ve ifade edilerek idare tarafından kendisine geç cevap verilme sebebini öğrenme ve ilgili telefonların kullanıma açılması talep edilmektedir.
16. Konu hususunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda özetle; 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı GİB Harçlar Kanunu İç Genelgesi uyarınca yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin, kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aradığı, harç ödemesinin kayıt işlemi sırasında e-devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri aracılığıyla yapılabildiği, ancak sadece harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının kaydı amacıyla e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin sorumlu olduğu, IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir süreç tanımlanmış olup, bu dört adımın harç ödemesi de dahil olmak üzere başvuru sahibi tarafından tamamlanarak e-Devlet kapısı ekranlarından nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numaralarının, gerekli teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı, ilgi İç Genelge uyarınca vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olarak benimsenmesinden ötürü, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının gerek yasal gerekse sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı, başvuran tarafından IMEI kayıt aşamalarından olan sonuç adımını tamamlamaması nedeni ile kayıt işleminin gerçekleştiremediği, mevcut durumda ve IMEI numaralı cihaza ait kayıt bulunmadığı bilgisi verilmiştir.
17. Somut olaydaki uyuşmazlığı, yaklaşık iki yıl önce yurtdışından yolcu beraberinde elektronik kimliği haiz cihaz getirdiği anlaşılan başvuranın, kanuni süre içerisinde cihaza ait harç ödemesini yapmasına rağmen e-devlet üzerinden IMEI kaydını gerçekleştirmediği için telefonların kapandığı ve bu süreçte Bilgi
Teknoloji ve İletişim Kurumu tarafından zamanında bilgilendirilmediği iddiası oluşturmaktadır.
18. Bu noktada Kurumumuzca öncelikle, IMEI kayıt işlemi tamamlanmadan önce ödenen telefon kullanım izin harcının IMEI kayıt işleminin yapılmasında tek başına yeterli olup olmadığı, ikinci olarak harç yatırıldığında idarenin kendiliğinden kaydı tamamlama yetkisinin olup olmadığı, en son ise idare tarafından şikâyetçiye gerekli bilgilendirmelerin zamanında yapılıp yapılmadığı hususuna ilişkin inceleme yapılması gerekmiştir.
19. Mali yükümlülüklere ilişkin temel usulü düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlanmıştır. 213 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi üzerinden harçlara da uygulanabilen bu madde, harç alacağının doğabilmesi için harcın gündeme gelmesine sebep hizmet veya işlemin gerçekleşmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan, IMEI kayıt harcının, kayıt işleminin yapıldığı zaman diliminde veya o işlem öncesinde peşin ödenmesi gerekmektedir.
20. Bu çerçevede öncelikle mevzuat uyarınca elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ile Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik
kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilemediği ve elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt altına alınması gerektiği belirtilmelidir.
21. Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı ise 5809 sayılı Kanun, Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir.
Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, cihazının kayıt altına alınması için
Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapması gerekmektedir. Diğer taraftan cihazın mevzuatta belirtilen süreler içinde kayıt altına alınmaması halinde ise elektronik haberleşme bağlantısı kesilmektedir.
22. Nitekim Kurumumuza daha önce yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödemesine rağmen kayıt sürecini tamamlamaması nedeniyle telefonunun kullanıma kapatılması sonucu mağduriyet oluştuğu iddiası ile yapılan başvuruda; Yönetmelik hükümleri kapsamında yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödenmesine rağmen e-devlet sisteminden kayıt işleminin tamamlanmadığı için telefon izninin kapatılmasında hukuka aykırılık bulunmadığından başvurunun reddi, diğer taraftan hakkaniyet gereği güncel telefon kullanım izin harcı ödemesi yapılan ancak kayıt işlemi tamamlanmadığı için kapatılan cihazlara yönelik mağduriyet giderici tedbirler alınması yönünde de Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2020/64022
Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 18.11.2020) İlgili idarece ise KDK kararında tavsiye edilen ve kullanım izin harcı yatırıldığı halde e-Devlet üzerinden başvurunun tamamlanmaması sonucu oluşan mağduriyetleri giderici önlem olarak 20.02.2021 tarihli ve 31401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında Yönetmelik’in 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının yeniden düzenlendiği belirtilmiştir. Nitekim Yönetmelik’in 14’üncü maddesinde; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede yolcu beraberinde getirilen cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
23. Somut başvuru incelendiğinde, başvuranın yurda yolcu beraberinde getirdiği cihazın ülkeye ilk giriş tarihi belli olmasa da numaralı IMEI 1 numaralı cihazın uluslararası daimi veri dolaşım hizmeti aldığına dair ilk bildirimin operatör tarafından 20.06.2022 tarihinde idareye yapıldığı anlaşılmıştır.
Başvuran tarafından gönderilen ek belgelerde ise cihazın yasal harç ödemesinin 20.12.2022 tarihinde ilgili vergi dairesine yatırıldığı görülmüştür. Buradan cihazın kayıt ettirilmeden kullanıldığı altı aylık bir zaman diliminin geçirildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte başvuranın kendisinden dilekçe istenmesi üzerine
BTK’ya dilekçeyle başvuruda bulunduğunu iddia ettiği ilk tarih ise 28.09.2023’tür. Başvuran tarafından telefonun tam olarak ne zaman kapandığına dair bir bilgi verilmemiş olduğundan yaklaşık 365 gün sonra telefonun kapandığı anlaşılmaktadır. Bu noktada, Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların
Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri gereğince, yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınmasının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 içerisinde yapılması gerekmektedir.
24. Yukarıda da ifade edildiği üzere yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların (cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar vs.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 365 gün içinde cihaz kullanıcısı tarafından kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Bu duruma göre; cihaz sahibinin e-devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. (Kamu
Denetçiliği Kurumu, 2019/11455 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 09.12.2019)
25. Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanunu’na istinaden alınmaktadır. 492 sayılı Kanun’a bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca adı geçen Kanun’da imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8)
sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlandığı için, yasa gereği ödeme daha önce yapılmış dahi olsa IMEI kaydının tamamlandığı tarihte ödenmesi öngörülen meblağlar geçerlidir.
26. Somut olayda ilk olarak; başvuran tarafından harç yatırdıktan sonra ayrıca IMEI kaydı yapması gerektiğini bilmediği, bu konuda İdare tarafından zamanında bilgilendirilmediği iddia edilmektedir.
27. İdarenin cevabı yazı ve eklerine göre, başvuru esnasında ekranda bulunan bilgilendirme metninde herhangi bir eksik işlem yapılmasını önleyebilmek için bold (kalın) puntolarla kullanıcıların bilgilendirildiği, başvuru sayfasında ödeme kontrol onay aşamasında onay butonu bulunduğu, bu sayfada cihaz kayıt harcı ödendikten sonra kayıt işleminin tamamlanması için onay aşamasına yönlendirileceği hususunda başvurucuların bilgilendirildiği ifade edilmiştir. Nitekim aşağıdaki görüntüde de yer aldığı üzere bilgilendirme kısmının son maddesinde de harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, başvuru numarasının ekranda görülmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği bilgisi bulunmaktadır. (https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kaydet)
28. Ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde de yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının özel olarak belirtildiği tespit edilmiştir.
(https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
29. İkinci olarak; başvuran tarafından 31.12.2023 tarihine kadar idarece bilgilendirilmediği iddia edilmektedir.
(26) numaralı paragrafta ayrıntılarıyla açıklandığı üzere, İdarece harç yatırılmasının kaydın yapılması için yeterli olmadığı, kaydın yapılması ve numara alınmadan sistemden çıkılmaması gerektiğine başvuru esnasındaki bilgilendirme metninde özel olarak yer verildiği ifade edilmiştir.
30. Başvuran tarafından bir diğer iddiayı “31/12/2023 tarihine kadar neden kendisine yanıt verilmediği,
2023 harç ücretini ödeyebilecekken şu an 2024 yılı için harç ücretlerinin daha da arttığı” hususu
oluşturmaktadır. Kurumumuzca 2023 yılı içinde başvurana bilgilendirme yapılıp yapılmadığına ilişkin idareden açıklama talep edilmiştir.
30.1. İdare tarafından verilen cevabi yazıda, 20.06.2022 tarihinde numaralı IMEI numarasının Kurumlarına operatör tarafından bildirildiği ve 120 günlük kullanım hakkı tanımlandığı belirtilmiştir. Buna göre cihaz kullanıldığında her 30 günde bir ilgili kişiye operatör tarafından SMS gönderilmekte ve son 30 gün kaldığında iletişime kapanacağı tarih belirtilerek ilgili kişiye SMS gönderilmektedir.
30.2. Başvuran 28.09.2023 tarihinde BTK’ya dilekçe yolladığını ifade etmiştir. Ancak dosya kapsamında buna ilişkin bir bilgi ve belgeye ya da havale tarih ve numarasına yer verilmemiştir. İdarenin cevabi yazısında da 28.09.2023 tarihli bir başvuru yer almamaktadır.
30.3. Başvuran Ankara’ya giderek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu merkezinde 25.12.2023 tarihinde dilekçe verdiğini ifade etmiştir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen ek belgede görüldüğü üzere, başvurana ait 25.12.2023 tarihli dilekçeye idarece 27.12.2023 tarihinde yanıt verildiği anlaşılmıştır. Cevabi yazıda, yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların ülkemiz içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiği bildirilerek “Kaydın gerçekleşmemiş olması karşısında, zaman içinde değişen harç bedeli hususunda, Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)
tarafından; kayıt altına alma tarihi (işlem zamanı) vergiyi doğuran olay olarak kabul edilmekte olduğundan, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılması gerek yasal olarak gerekse sistem üzerinde teknik olarak mümkün olmamaktadır.” ifadeleri yer almaktadır. İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri gereği idarenin cevap verme süresi 30 gündür. Başvuranın dilekçesi iki gün içinde
27.07.2023 tarihinde cevaplandırılmıştır.
30.4. Bununla birlikte, yine başvuru dilekçesinde başvuran tarafından “25/12/2023 tarihinde Ankara’ya gittiğinde telefon kaydını yaptırmadığı için harç ücretini yeniden yatırması gerektiğinin belirtildiği” ifade edilmiştir. Bu noktada, başvuranın verilen cevabi yazı kendisine tebliğ edilmeden önce de konu hususunda şifahi olarak bilgilendirildiği kendisi tarafından ifade edilmiştir.
31. Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 31.1. IMEI kayıt işleminde bu kapsamda kişinin kimlik bilgilerinin kontrolünün Nüfus ve Vatandaşlık İşleri
Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların Emniyet Genel
Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün Gelir İdaresi
Başkanlığı tarafından, düzenlemenin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı tarafından teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği anlaşıldığından, farklı idarelerin işlemlerine bağlı
olarak kişinin kaydı kendisinin tamamlaması gerektiğinden İdarenin harç yatırılması üzerine re-sen işlemi tamamlama yetkisinin bulunmadığı, 31.2. E-devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, 31.3. Söz konusu hususlar çerçevesinde harç ödemesinin yapılmasının IMEI kaydının tamamlanması için yeterli olmadığı, harç yatırıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasındaki onay butonunun basılması ve IMEI kayıt numarası alınması gerektiği ve yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcına esas olayın
IMEI numarasının kayıt alına alınması olduğu, daha önce yatırılan ancak işlemi tamamlanmayan harcın yeni kayıt işleminde yeterli kabul edilmesinin vergi mevzuatı gereği mümkün olmadığı, 31.4. 20.06.2022 tarihinde numaralı IMEI numarasının BTK’ya operatör tarafından bildirildiği ve 120 günlük kullanım hakkı tanımlandığı, buna göre cihaz kullanıldığında her 30 günde bir ilgili kişiye operatör tarafından SMS gönderildiği ve son 30 gün kaldığında iletişime kapanacağı tarih belirtilerek ilgili kişiye SMS gönderildiği, başvurana ait 25.12.2023 tarihli dilekçeye idarece iki gün içinde
27.12.2023 tarihinde yanıt verildiği, cevabi yazıda yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazların ülkemiz içerisinde haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiğinin bildirildiği, dilekçe cevabı 02.01.2024 tarihinde posta yolu ile gelmişse de başvuru dilekçesinden 25/12/2023 tarihinde Ankara’da BTK binasına geldiğinde şifahi olarak da bilgilendirildiğinin ifade edildiği, diğer taraftan 2022 yılında yapılan harç işlemi sonrası ekranda bulunan bilgilendirme metninde herhangi bir eksik işlem yapılmasını önleyebilmek için bold (kalın) puntolarla kullanıcıların bilgilendirildiği, buna göre bilgilendirme kısmının son maddesinde harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığının ve başvuru numarasının ekranda görülmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiğinin belirtildiği, ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde de yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı anlaşılmış olup; Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’in “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılacağı, … ancak bu sürenin… cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği” hükmü uyarınca uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir. Bu nedenle ilgili talebin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 32. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararı’nın başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosyanın kapsamına göre ŞİKÂYET
BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi