|
ÖZET: Başvuru, yurtdışından alınan bir telefonun IMEI numarası için harç ödemesi yapılmasına rağmen cihazın kullanıma açılmaması üzerine yapılmıştır. Başvuran, harç ödemesinin ardından telefonun kullanılmamasının adil olmadığını ve bu durumun birçok vatandaş için mağduriyet yarattığını ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan bilgi talep etmiştir. İlgili kurumlar, harç ödemesinin kayıt işleminin tamamlanması için yeterli olmadığını, e-Devlet üzerinden gerekli adımların tamamlanması gerektiğini belirtmiştir.
Yapılan incelemelerde, başvurucunun harç ödemesine rağmen kayıt işleminin son adımını tamamlamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, cihazın haberleşme hizmetine kapatılması yasal bir zorunluluk olarak değerlendirilmiştir. İlgili mevzuat, harç ödemesinin yalnızca işlem için gerekli bir aşama olduğunu ve kayıt işleminin tamamlanması için ek adımların da atılması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12729-S.24.19230
BAŞVURU NO : 2024/7342
KARAR TARİHİ : 21.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Harç ödemesi yapılan telefonun yeniden kullanıma açılması ve kendisi haksız ise orantılı, hakkaniyetli olarak cezalandırılma yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi; yurtdışından almış olduğu telefona ait 15 adet özel rakamda oluşan IMEI numarası adına harç
ödemesinin yapıldığını, hiçbir kişinin gereksiz yere vergi/harç ödemeyeceğini, harç ödemesini yapmasına rağmen telefonu kullanamama cezası verilmesi doğru, adil ve orantılı olmadığını, Konunun uygulama pratiği (vergileme ve kayıtlama sürecinin) günümüz teknoloji şartlarına uygun olmadığını, vergiyi/harcı ödedikten sonra işlemin tamamlanmış olduğunu düşündüğünü, kendisi ile birlikte aynı durumda birçok mağdur vatandaşın olduğunu, vergi dairesi tarafından tahsil edilmiş vergiyi(harcı)
hem tahsil edip hem de vergi doğuran olay oluşmamıştır diyerek yok saymanın somut bilgiye, vergi dairesi ve banka kayıtlarına tamamen aykırı olduğunu iddia ve ifade ederek cep telefonunun yeniden kullanıma açılmasını, kendisi haksız ise de orantılı, hakkaniyetli olarak cezalandırılma yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından ve
Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Başkanlığının 23.09.2024 tarihli ve sayılı cevabi
yazısı ve eklerinde özetle;
2.1.1) Yurtdışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların, ülke içerisinde
haberleşme hizmeti alabilmeleri için kayıt edilmeleri gerektiği, söz konusu kayıt işleminin usulünün 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu uyarınca yayımlanan ilgili Yönetmelik ve Tebliğler ile düzenlendiği,
2.1.2) Söz konusu kullanım izin harcının Kurumlarının değil Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın (Gelir İdaresi
Başkanlığı- GİB) gelir kalemi olduğu, harca dair düzenlemeler, tadil, yürürlük vb. konularında
Kurumlarının herhangi bir dahiliyeti olmadığı,
2.1.3) Kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştiği, sistem üzerinde ilgili kurumlar arası
entegrasyonun mevcut olduğu, söz konusu sistemde Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü), Hazine ve Maliye Bakanlığı (GİB), Ticaret Bakanlığı vb. kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kanalıyla entegrasyon sağlanarak hizmet verildiği, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumlarının dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği,
2.1.4) 19.10.2012 tarihli ve 2021/2 sayılı GİB Harçlar Kanunu İç Genelgesinde yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri elektronik kimlik bilgisini haiz cihazın IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğunun belirtildiği, bu dayanak ile hazırlanan ödeme sisteminin, kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olmasını aradığını ve kayıt işlemine bu gerekçe ile onay vermediğini, başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulamanın da Hazine ve Maliye Bakanlığının sistemleri aracılığı ile yapıldığı, buna onay verilmemesi halinde işleme devam edilmediği,
2.1.5) IMEI kayıt işlemlerinde ödeme kontrol işlemlerinin, Kurumlarının herhangi bir ilişkisi olmaksızın
Türksat A.Ş. tarafından GİB servisi kullanılarak yapıldığı, Türksat A.Ş. sistemleri ile GİB arasında yapılan kontroller sonrasında başvuru işlemlerinin tamamlanması için Kurumlarına Türksat A.Ş. tarafından sadece
“Ödeme Alındı” bilgisinin gönderildiğini, tahsilat tutarıyla ilgili herhangi bir paylaşım yapılmadığını, dolayısıyla alındı bilgisi dışında hangi tarihlerde hangi tutar üzerinden cihaz kaydı için tahsilat yapıldığına dair bilgi alınmayan konuda ve kayıt işleminin gerçekleşmemesinde Kurumları tarafından doğrudan yapılan herhangi bir işlem veya verilen bir karar olmadığı,
2.1.6) Harç ödemesinin kayıt işlemi sırasında e-Devlet sistemine entegre bankalar veya vergi daireleri
aracılığı ile yapılabildiği ancak sadece harç bedelinin yatırılmasının kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediğini, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği,
2.1.7) Yurtdışından yolcu beraberinde getirilen cihazların IMEI numaralarının kaydı amacıyla e-Devlet
kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin sorumlu olduğunu, IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir sürecin tanımlandığı, bu dört adımın harç ödemesi de dahil olmak üzere e-Devlet kapısı ekranlarından nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numaralarının, gerekli teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı,
2.1.8) Dikkat edilmesi gereken hususunun söz konusu harcın tahakkuk aşaması olduğu, 19.12.2012 tarihli
ve 2012/2 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde vergiyi doğuran olayın kayıt işleminin tamamlanması olarak benimsendiği, daha önce yatırılan harcın yeni tarihli kayıt işleminde kullanılmasının gerek yasal gerekse sistem üzerinden teknik olarak mümkün olmadığı,
2.1.9) e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek
başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiği büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular sekmesinin” Yurtdışından Getirilen
Cihazlar” başlığı altında (https://tukatici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi) vatandaşların bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak “Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış olmuyor mu?” sorusuna cevap olarak “Hayır, E-Devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir… Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla yapıldı ise e-Devlet kayıt sayfasına geri dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. ”yanıtının verildiği,
2.1.10) Somut olayda önemli olan hususun; yurda girişinden itibaren süresi içinde kayıt işlemlerinin tüm
unsurlarını eksiksiz tamamlaması olduğu, bu nedenle kayıt işlemlerinin sadece bir parçası olan kullanım izin harcını yatıran ancak işlemlerin tümünü sistem üzerinden tamamlamamış olan kişinin cihazının haberleşme hizmetine kapatılması hususunun Kurumlarının takdirinde değil bağlı yetkisinde olan bir durum olduğunu,
2.1.11) Kayıt işlemi yapılamayan veya sehven kayıt yapılan cihazlara ilişkin harç bedelinin iadesi
konusunda ise ilgili vergi dairesine başvurulması gerektiği,
2.1.12) İlgili başvurunun 07.07.2023 tarihli ve 32242 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7344 sayılı CBK
ile kullanım izin harcının 20.000 TL olarak belirlenmesi sonrasında 07.07.2023 tarihinde yaşanan olağanüstü yoğunlukla ilgili bir husus olmadığı, bir önceki yılın (2022) harç ücretine (2732,40 TL) ilişkin bir başvuru olduğunun görüldüğü,
2.1.13) E-devlet üzerinden yapılan iş ve işlemlerden yine kullanıcının kendisinin sorumlu olduğu kayıt
işlemine ilişkin olarak kullanıcıların sorun yaşamaması için ilgili e-devlet ekranlarında “… işlem sonunda size verilecek olan kayıt başvuru numarasını görmeden sistemden çıkmayınız!” ibaresinin kalın bir yazı metni ile kullanıcılara işlem esnasında gösterilerek gerekli uyarıların yapıldığı, başvuru tamamlanmadan ilgili başvuruya ilişkin bilgilerin Kuruma iletilmesinin söz konusu olmadığı, bu nedenlerle e-Devlet üzerinden tamamlanmamış bir başvurunun Kurum tarafından değerlendirilerek kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı,
2.1.14) Bu durumda başvuru sahibinin kayıt için gerekli olan kullanım izin harcını yatırmış olsa da sadece
harç bedelinin yatırılmasının IMEI kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, sistem üzerinden kayıt işleminin tamamlanmaması nedeniyle cihazın yasal süreler aşıldıktan sonra ilgili mevzuat gereğince haberleşme hizmetine kapatılması gerektiği, Somut olayda önemli olan hususun; yurda girişinden itibaren süresi içinde kayıt işlemlerinin tüm unsurlarını eksiksiz tamamlaması olduğu, bu nedenle kayıt işlemlerinin sadece bir parçası olan kullanım izin harcını yatıran ancak işlemlerin tümünü sistem üzerinden tamamlamamış olan kişinin cihazının
haberleşme hizmetine kapatılması hususunun Kurumlarının takdirinde değil bağlı yetkisinde olan bir durum olduğunu,
2.1.15) İdareleri tarafından re’sen IMEI kayıt işlemini gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı, “kaydın
tamamlandığı gün yürüklükte olan güncel harç üzerinden kayıt işlemi gerçekleştirilmeyen” ve mevzuat gereği işlemi yapacak kişinin tüm bilgi ve belgeler ile işlemden bütünüyle sorumlu olması nedeniyle dostane çözüm müessesini açıklar sorulara olumlu yanıt verilemediği,
2.1.16) Yapılan kontrollerde başvurucu tarafından e-Devlet IMEI Kaydet hizmeti üzerinden
09.07.2022 tarihli yurda girişi ile , IMEI numaralı cihazın kayıt
işlemini gerçekleştirmek istediği ancak kayıt işleminin son adımı olan sonuç adımını tamamlamaması nedeniyle kayıt işleminin gerçekleştirilmediğinin görüldüğü, harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı kayıt işleminin gerçekleşmesi için E-devlet IMEI kaydet hizmetindeki bütün adımların tamamlanmasının arandığı, sistem tarafından sonuç adımında oluşturulacak “Başvuru Numarası” ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği, söz konusu IMEI numarasının MCKS’de 19.09.2024 tarihinde sorgulandığı ve siyah listede yer aldığının görüldüğü,
2.1.17) Kurumlarınca konu hakkında 01.03.2017 tarihli ve 12628 sayılı yazı ile görüş istenmesi üzerine
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 2012 tarihli İç Genelgelerine yapılan atfı içeren ve kaydın tamamlandığı tarihin vergiyi (harcı) doğuran olay olarak kabul edildiğinin açıkça bildirildiği 09.05.2017 tarihli ve 55074 sayılı yazılarının alındığı, harcın yükseltilmesi durumları üzerine yükseltilen harç miktarının yürürlük tarihi ve hatta gece 00.00 itibariyle eski harç miktarı üzerinden kayıt işleminin yapılamayacağı, eksik alınan harcın ikmali, eksikliğin giderilmemesi halinde ilgili kaydın iptal edilmesinin uygun görüldüğünün vurgulandığı 09.11.2018 tarihli ve 145938 sayılı GİB yazısının doğrudan Kurumlarına intikal ettirildiği, ayrıca 13.01.2023 tarihli ve 3043 sayılı yazı ile aynı konuda tekrar görüş taleplerine karşı
2018 tarihli yazılarına atıf ile ilave görüşlerinin olmadığı şekilde 25.01.2023 tarihli ve 7306 sayılı yazıların
ile Kurumlarına dönüş yapıldığı,
2.1.18) Ankara 4. İdare Mahkemesinin 31.10.2023 tarihli, Ankara 23. İdare Mahkemesinin 24.11.2121
tarihli, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 26.11.2020 tarihli, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 17.05.2022 tarihli ve Ankara 6. Vergi Mahkemesinin 25.11.2019 tarihli kararları ile başvuru sahibi ile benzer istemleri bulunan davacıların açtığı davaların Kurumları lehine reddedildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2) Gelir İdaresi Başkanlığının 22.10.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.2.1) 492 sayılı Harçlar Kanununun 108 inci maddesinde, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu
kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; 109 uncu maddesinde, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; 113 üncü maddesinde ise bu harçların peşin olarak alınacağı hükme bağlandığı,
2.2.2) 19.10.2012 tarih ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde, yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu belirtildiği,
2.2.3) Bu çerçevede, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, 492 sayılı Kanuna bağlı
tarifelerde yer alan diğer harçlarda olduğu gibi harca konu işlem yapılmadan önce peşin olarak ödendiği,
harç ödendikten sonra ilgili kurumdan harca konu işlemin yapılmasının talep edilmekte olduğu, harç ödenmesine rağmen talepte bulunulmaması durumunda ise harca konu işlem yapılamadığı, (Örneğin tapu harcı ödenmiş olmasına rağmen tapu müdürlüğüne başvurulmamış olması durumunda tapu işlemi gerçekleşmediği, yine pasaport, sürücü belgesi veya çeşitli ruhsatlara ait harç ödenmiş olmasına rağmen ilgili kurumlara başvuru yapılmamış olması durumunda söz konusu ruhsat ve belgeler düzenlenmediği)
2.2.4) Dolayısıyla gerek telefon kullanım izin harcında gerekse diğer harçlarda harcın ödenmiş olması ilgili
kurum tarafından harca konu işlemin yapılacağı anlamına gelmemekte olup, mükelleflerce ilgili kurumdan talepte bulunulmaması nedeniyle harca konu işlemin yapılmaması ve bu arada harç tutarının (Kanun değişikliği veya Cumhurbaşkanı kararıyla ya da yılbaşında yeniden değerleme oranında artış yapılması suretiyle) değişmesi, harca konu işlemin yapılmasının da bu değişiklikten sonra talep edilmesi durumunda, işlemin yapılacağı tarihte geçerli harcın ödenmesi gerektiği,
2.2.5) Diğer taraftan, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödemeleri, vergi dairesi
müdürlükleri, anlaşmalı bankalar ile www.gib.gov.tr internet adresi üzerinde bulunan Dijital Vergi Dairesi ve mobil telefonlar aracılığıyla, Başkanlığın GİB mobil uygulaması vasıtasıyla tahsil edilmekte olduğu, yapılan tahsilatların Başkanlık sisteminden elektronik ortamda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından sorgulandığı, ayrıca, e-Devlet Kapısı üzerinde bulunan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna ait IMEI Kaydet uygulaması üzerinden de yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödemelerinin yapılması mümkün bulunduğu,
2.2.6) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödemelerinin Başkanlığa ait www.gib.gov.tr
internet adresi üzerinde bulunan Dijital Vergi Dairesi ve mobil telefonlar aracılığıyla Başkanlığın GİB mobil uygulaması vasıtasıyla tahsil edilmesi halinde, yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödeme işleminin gerçekleştiği, IMEI kayıt başvurusu işlemlerinin e-Devlet Kapısı üzerinde bulunan IMEI
Kaydet uygulaması vasıtasıyla tamamlanması gerektiği hususunda uyarı mesajının verilmesine yönelik olarak Başkanlıkça çalışma başlatıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
6.1) “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci
fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
6.2) “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi
kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
7) 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde;
“ İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”
7.1) “Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını
kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”
7.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
7.3) “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça,
harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”
7.4) “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen almadan
işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”
7.5) (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.1985-
3239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 md; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 md.) “1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı
Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”
8) 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 542 sıra nolu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğinde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”
9) 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun “Elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”
9.1) “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik
bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”
10) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun mülga Geçici 6 ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.1) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı
14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h)
bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”
11) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”
12) 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 67 Seri No.lu Tebliğde; “Söz konusu
cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir.
Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır.
Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”
13) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, yurtdışından almış olduğu telefona ait
IMEI numarası adına harç ödemesinin yapıldığını, hiçbir kişinin gereksiz yere vergi/harç ödemeyeceğini, harç ödemesini yapmasına rağmen telefonu kullanamama cezası verilmesi doğru, adil ve orantılı olmadığını ifade ederek cep telefonunun yeniden kullanıma açılmasını, kendisi haksız ise de orantılı, hakkaniyetli olarak cezalandırılma yapılmasını talep etmektedir.
16) Ülkemizde elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı 5809 sayılı Kanun, Elektronik Kimlik
Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin engellenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir.
Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, cihazının kayıt altına alınması için Elektronik
Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapması gerekmektedir. Ancak cihazın mevzuatta belirtilen süreler içinde kayıt altına alınmaması halinde ise elektronik haberleşme bağlantısı kesilmektedir.
17) Nitekim Yönetmelikte; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının
yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Diğer bir ifadeyle cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren 365 gün içerisinde gerçekleştirilmelidir.
18) Bu duruma göre özetle; cihaz sahibinin e-Devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden (öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması,) cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurarak belirlenen
harç ücretini ödemesi gerekmektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması zorunludur.
19) Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden
alınmaktadır. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca adı geçen Kanunda anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir.
20) İnceleme konusu yapılan somut olaydaki uyuşmazlığın da; harç ödemesi yapılan
, IMEI numaralı cihazın kayıt işleminin son adımı olan sonuç adımını tamamlanmaması nedeniyle kayıt işleminin gerçekleştirilmemesine yönelik olduğu tespit edilmiştir. Başvuran hiçbir kişinin gereksiz yere vergi/harç ödemeyeceğini, harç ödemesini yapmasına rağmen telefonu kullanamama cezası verilmesi doğru, adil ve orantılı olmadığını ifade etmektedir.
21) Kurumumuzca konuyla ilgili inceleme ve araştırma yapılmış olup Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumu tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; başvuru sahibinin kayıt için gerekli olan kullanım izin harcını yatırmış olsa da sadece harç bedelinin yatırılmasının IMEI kayıt işleminin yapılması anlamına gelmediği, harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği, başvuranın da sistem üzerinden kayıt işleminin tamamlanmaması nedeniyle cihazın yasal süreler aşıldıktan sonra ilgili mevzuat gereğince haberleşme hizmetine kapatılması gerektiği, kayıt işleminin son adımı olan sonuç adımını tamamlamaması nedeniyle kayıt işleminin gerçekleştirilmediğinin görüldüğü açıklamalarına yer verilmiştir.
21.1) Ayrıca somut olayda önemli olan hususun; yurda girişinden itibaren süresi içinde kayıt işlemlerinin
tüm unsurlarını eksiksiz tamamlaması olduğu, bu nedenle kayıt işlemlerinin sadece bir parçası olan kullanım izin harcını yatıran ancak işlemlerin tümünü sistem üzerinden tamamlamamış olan kişinin cihazının haberleşme hizmetine kapatılması hususunun Kurumlarının takdirinde değil bağlı yetkisinde olan bir durum olduğunu, İdareleri tarafından re’sen IMEI kayıt işlemini gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı, “kaydın tamamlandığı gün yürüklükte olan güncel harç üzerinden kayıt işlemi gerçekleştirilmeyen” ve mevzuat gereği işlemi yapacak kişinin tüm bilgi ve belgeler ile işlemden bütünüyle sorumlu olması nedeniyle dostane çözüm müessesini açıklar sorulara olumlu yanıt verilemediği, Yapılan kontrollerde başvurucu tarafından e-Devlet IMEI Kaydet hizmeti üzerinden 09.07.2022 tarihli yurda girişi ile , IMEI numaralı cihazın kayıt işlemini gerçekleştirmek istediği ancak kayıt işleminin son adımı olan sonuç adımını tamamlamaması nedeniyle kayıt işleminin gerçekleştirilmediğinin görüldüğü, harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı kayıt işleminin gerçekleşmesi için E-devlet IMEI kaydet hizmetindeki bütün adımların tamamlanmasının arandığı, sistem tarafından sonuç adımında oluşturulacak “Başvuru Numarası” ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği, söz konusu IMEI numarasının MCKS’de 19.09.2024 tarihinde sorgulandığı ve siyah listede yer aldığının görüldüğü,
Kurumlarınca konu hakkında 01.03.2017 tarihli ve 12628 sayılı yazı ile görüş istenmesi üzerine Hazine ve
Maliye Bakanlığı tarafından 2012 tarihli İç Genelgelerine yapılan atfı içeren ve kaydın tamamlandığı tarihin vergiyi (harcı) doğuran olay olarak kabul edildiğinin açıkça bildirildiği 09.05.2017 tarihli ve
55074 sayılı yazılarının alındığı, harcın yükseltilmesi durumları üzerine yükseltilen harç miktarının
yürürlük tarihi ve hatta gece 00.00 itibariyle eski harç miktarı üzerinden kayıt işleminin yapılamayacağı, eksik alınan harcın ikmali, eksikliğin giderilmemesi halinde ilgili kaydın iptal edilmesinin uygun görüldüğünün vurgulandığı 09.11.2018 tarihli ve 145938 sayılı GİB yazısının doğrudan Kurumlarına intikal ettirildiği, ayrıca 13.01.2023 tarihli ve 3043 sayılı yazı ile aynı konuda tekrar görüş taleplerine karşı
2018 tarihli yazılarına atıf ile ilave görüşlerinin olmadığı şekilde 25.01.2023 tarihli ve 7306 sayılı yazıların
ile Kurumlarına dönüş yapıldığı, Ankara 4. İdare Mahkemesinin 31.10.2023 tarihli, Ankara 23. İdare Mahkemesinin 24.11.2121 tarihli, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 26.11.2020 tarihli, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 17.05.2022 tarihli ve
Ankara 6. Vergi Mahkemesinin 25.11.2019 tarihli kararları ile başvuru sahibi ile benzer istemleri bulunan davacıların açtığı davaların Kurumları lehine reddedildiği ifade edilmiştir.
22) Kurumumuzca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ un cevabi yazısı alındıktan sonra Gelir
İdare Başkanlığına yazı yazılmış olup, Gelir İdare Başkanlığınca ise yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan diğer harçlarda olduğu gibi harca konu işlem yapılmadan önce peşin olarak ödendiği harç ödendikten sonra ilgili kurumdan harca konu işlemin yapılmasının talep edildiği, harç ödenmesine rağmen talepte bulunulmaması durumunda ise harca konu işlem yapılamadığı, (Örneğin tapu harcı ödenmiş olmasına rağmen tapu müdürlüğüne başvurulmamış olması durumunda tapu işlemi gerçekleşmediği, yine pasaport, sürücü belgesi veya çeşitli ruhsatlara ait harç ödenmiş olmasına rağmen ilgili kurumlara başvuru yapılmamış olması durumunda söz konusu ruhsat ve belgeler düzenlenmediği) belirtilmiştir.
23) Yukarıda da ifade edildiği üzere yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazların (cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar vs.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 365 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Ancak daha önceki aşamaların tamamlanması ve Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi üzerinden harç bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması ya da kayıt işleminin tamamlanması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-Devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. İdarece de; IMEI kayıt başvurularında e-Devlet üzerinden dört adımlı bir sürecin tanımlandığı, bu dört adımın başvuru sahibi tarafından e-Devlet kapısı ekranlarında nihayetlendirilmesi halinde cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilmesinin sağlandığı ifade edilerek kayıt işlemlerinin e-Devlet bünyesinde gerçekleştiği, başvurucunun şartları yerine getirmesi durumunda kayıt işlemine Kurumlarının dahiliyeti bulunmadan doğrudan sistem üzerinden onay verildiği ancak kayıt işleminin yapılma anında yürürlükte olan mevzuattaki harç tutarının yatırılmış olma şartının aradığını ve başvuru konusu harca ilişkin elektronik doğrulamanın da
Hazine ve Maliye Bakanlığının sistemleri aracılığı ile yapıldığı, buna onay verilmemesi halinde ise işleme devam edilmediği belirtilmektedir.
24) Mevzuatta belirtilen hükümler gereğince “süre, 3 yılda 1 adet cihaz getirme hakkı, ülkeye giriş- çıkış
yapılması” ile ilgili hususların yerine getirilmesinin yanı sıra IMEI kaydı için güncel harç ödemesinin yapılarak kaydın e-Devlet üzerinden tamamlanması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda kullanım harcı
ödemesi, cihaz getirme hakkı, pasaport, kimlik bilgileri de dahil olmak üzere mevzuat kapsamında belirtilen hususlara yönelik aranan kontrollerden geçen/ bilgileri doğrulanan IMEI’ler kayıt altına alınmaktadır. Bu çerçevede başvuranın hiçbir kişinin gereksiz yere vergi/harç ödemeyeceği belirtilmiş olmasına rağmen sadece harç bedelinin ödenmesi ile doğrudan/sistemsel olarak kayıt işleminin yapılmadığı ya da kayıt işleminin tamamlanmadığı, başvurucular tarafından mutlaka e-Devlet üzerinden kayıt işleminin onaylanarak 8 haneli başvuru takip numarasının alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
25) Kurumumuzca harç ödendikten sonra kayıt işlemi yapılmasının zorunlu olduğuna dair
bilgilendirme yapılıp yapılmadığı somut olay üzerinden incelenmiştir. İdarece e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği, ayrıca kurumun resmi internet sitesinde yer alan “Sıkça Sorulan Sorular sekmesinin” Yurtdışından
Getirilen Cihazlar” başlığı altında (https://tukatici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
vatandaşların bilgi edinmesi amacıyla kamuya açık olarak “Harç parası yatırıldıktan sonra kayıt işlemi tamamlanmış olmuyor mu?” sorusuna cevap olarak “Hayır, E-Devlet kapısından kayıt işleminin son aşamasına kadar tamamlanması gerekmektedir… Harç ödemesi kayıt sırasında sisteme entegre bankalar ya da vergi dairesi aracılığıyla yapıldı ise e-Devlet kayıt sayfasına geri dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. ”yanıtının verildiği ifade edilmiştir.
26) Aşağıdaki görüntüde de yer aldığı üzere bilgilendirme kısmının son maddesinde de harç bedelinin
ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, başvuru numarasının ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği bilgisi bulunmaktadır. (https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kaydet)
26.1) Bu noktada Kurumumuzca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bilgilendirme yapıldığı
tespit edilmiş olup, bu konuda Gelir İdaresi Başkanlığına yazı yazılmış, Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısında, IMEI kayıt başvurusu işlemlerinin e-Devlet Kapısı üzerinde bulunan IMEI Kaydet uygulaması vasıtasıyla tamamlanması gerektiği hususunda uyarı mesajının verilmesine yönelik olarak Başkanlıkça çalışma başlatıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
27) Ayrıca başvuran harç ödemesini yapmasına rağmen telefonu kullanamama cezası verilmesi doğru, adil
ve orantılı olmadığını iddia ederek cep telefonunun yeniden kullanıma açılmasını, haksız ise de orantılı, hakkaniyetli olarak cezalandırılma yapılmasını talebinde bulunmaktadır. Ancak telefonun iletişime kapatılması bir ceza olarak tesis edilmemiştir. 365 gün içinde telefonun IMEI kaydının yapılmaması halinde, idarenin resen kayıt yapma yetkisi mevcut değildir. Yasal mevzuat uyarınca harç yatırma doğrudan işlemin tamamlanmasını sağlamamaktadır. Bu nedenle idare de tapu harcı yatıran kişinin müracaat etmemesi durumunda tapunun tabii işleminin kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini, aynı şekilde pasaport, sürücü belgesi veya geçişli ruhsatlara ait harcın ödenmesinin, başvuru yapılmadığı müddetçe işlemlerin tamamlanmasını sağlayamadığı yönünde örnekler vermiştir. Güncel harç yatırıldığı ve süresinde müracaat edildiği müddetçe hak sahibi tarafından daha sonra da işlemin tamamlanması mümkündür.
28) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
28.1) IMEI kayıt işleminde bu kapsamda kişinin kimlik bilgilerinin kontrolünün Nüfus ve Vatandaşlık
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların Emniyet
Genel Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün Gelir
İdaresi Başkanlığı tarafından, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili Ticaret Bakanlığı tarafından, düzenlemenin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı tarafından teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği ancak İdarenin re-sen işlemi tamamlama yetkisinin bulunmadığı,
28.2) IMEI kayıt işleminde kişinin kimlik bilgilerinin, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili
hususların, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili düzenlemenin kontrolünün teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği,
28.3) Harç ödemesinin yapılmasının IMEI kaydının tamamlanması için yeterli olmadığı, harç yatırıldıktan
sonra e-Devlet kayıt sayfasındaki onay butonunun basılması ve başvuru numarası alınması gerektiği, sadece harcın yatırılmasının kaydın tamamlandığı anlamına gelmediği, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada idarenin kayıt yaptırılmadan sistemden çıkılmamasına ilişkin bilgilendirme yapıldığına dair bilgileri gönderdiği, güncel harç yatırılarak 365 günlük süre içinde kaydın tamamlanma imkanının olduğu, ancak somut olayda sistemsel yoğunluk/bilgilendirme eksikliği/idarece resen yapılması gereken bir işlemin yapılmaması gibi hususların tespit edilemediği, başvuranın hiçbir kişinin gereksiz yere vergi/harç ödemeyeceğini, konunun uygulama pratiği (vergileme ve kayıtlama sürecinin) günümüz teknoloji şartlarına uygun olmadığını, vergiyi/harcı ödedikten sonra işlemin tamamlanmış olduğunu düşündüğünü belirtmekle birlikte sadece harç bedelinin ödenmesi ile doğrudan/sistemsel olarak kayıt işleminin yapılmadığı ya da kayıt işleminin tamamlanmadığı, başvurucular tarafından mutlaka edevlet üzerinden kayıt işleminin onaylanarak 8 sekiz rakamdan oluşan başvuru takip numarasının alınması gerektiği ancak söz konusu süreçlerin tamamlandığına yönelik bir veriye ulaşılamadığı anlaşıldığından, idarece talebin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi