|
ÖZET: Başvuran, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) doktora programında öğrenci olarak 2022 yılında 37 yaşında yurtta barınma hakkı kazanmış, ancak 2024 öğretim yılı sonunda 35 yaş sınırını aşması nedeniyle yurttan ilişiğinin kesileceği bildirilmiştir. Başvuran, eski yönetmelikte böyle bir yaş kısıtlamasının bulunmadığını ve eğitim sürecinin 2025 yılı sonunda tamamlanacağını belirterek yurtta kalma talebinde bulunmuştur. ODTÜ Rektörlüğü, 21 Ekim 2022 tarihinde yürürlüğe giren yeni yurtlar yönetmeliği gereği, başvuranın 35 yaşını doldurmuş olması nedeniyle yurttan ilişiğinin kesilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine dair bir öneride bulunmuştur. Bu öneri, yurtlara kabul ölçütlerinin belirlenmesinde mevcut kapasite ve başvuran öğrenci sayısının dikkate alınması gerektiği yönündedir. Ayrıca, idarenin kararına karşı başvuru yollarının açıkça belirtilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkeleri açısından bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte ODTÜ Rektörlüğü’ne, başvuranın yurtta kalma talebinin fiziki koşullar elverdiği sürece yeniden gözden geçirilmesi tavsiyesinde bulunulmuştur. İdarenin bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13982-S.24.20945
BAŞVURU NO : 2024/7907
KARAR TARİHİ : 24.12.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Yaş sınırı gerekçesiyle yurttan ilişik kesilmesine itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 25.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Anabilim Dalı Doktora program öğrencisi olan başvuran, 2022 yılının Temmuz ayında 37 yaşında iken doktora öğrencisi olarak
ODTÜ Lisansüstü Konukevinde barınma hakkı kazandığını, 2022-2023 ve 2023-2024 öğretim yıllarında burada kaldığını, 2024 yılı öğretim yılı sonunda 35 yaş üzerinde olması sebebiyle ilişik kesilmesinin talep edildiğini, işlem gerekçesi olarak 21/10/2022 tarihinde yapılan yönetmelik değişikliğinin ileri sürüldüğünü, oysa eski Yönetmelikte doktora öğrencileri için herhangi bir yaş şartı düzenlenmemiş olduğu, bu süreçte önceki ikametgâhı ve iş yerinden ayrıldığını, eğitim sürecinin 2025 yılı sonunda tamamlanacağını belirterek, doktora eğitiminin sonuna kadar söz konusu yurtta barınma talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 14/08/2024 tarih ve S. sayılı yazı ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nden konuya ilişkin bilgi ve belgelerin talep edilmesi üzerine, Hukuk Müşavirliğinin 13/09/2024 kayıt tarihli ve E.
sayılı cevabi yazısında; 2.1. Üniversite Senatosunun 22/022022 tarih ve 7 no.lu kararıyla 11/08/1990 tarihli ODTÜ Yurtlar
Yönetmeliğinin ilga edildiği ve yeni ODTÜ Yurtlar Yönetmeliğinin 21/10/2022 tarihinde yürürlüğe girdiği, 2.2. 21/10/2022 tarihli ODTÜ Yurtlar Yönetmeliğinin “Yurtlarda kalma süresi” başlıklı 11’inci maddesi gereği 18/07/2022 tarihinde Üniversite Konukevine kayıt yaptıran ve barınmakta olan başvuranın 35 yaşını doldurmuş ve yurtta kalma koşulunu kaybetmiş olması sebebiyle eğitim-öğretim yılı sonunda (14/06/2024)
kaydının yenilenemeyeceği ve bundan dolayı 14/06/2024 tarihi itibarıyla Konukevinden ilişiğini kesmesi gerektiği hususunun 06/05/2024 tarih ve – – sayılı yazıyla kendisine bildirildiği, 2.3. Söz konusu Yönetmelik maddesinin tüm lisans ve lisansüstü öğrencilerine uygulandığı, bu maddede belirtilen kriterleri sağlamayan öğrencilerin yurt ile ilişiğinin kesildiği, bu madde kapsamında her yıl
yurtlarda kalmak isteyen öğrencilerin kayıt yenilemesi gerektiğinden her dönem için başvuranın belirtilen kriterleri taşıyıp taşımadığının incelendiği, bu kapsamda lisans öğrencileri için 30 yaşını, lisansüstü öğrenciler için 35 yaşını doldurmamış olmaları şartının her kayıt yenileme döneminde arandığı, başvuranın yeni kayıt döneminde 35 yaşını doldurmuş olması sebebiyle, 21/10/2022 tarihinde yürürlüğe girmiş olan yeni ODTÜ Yurtlar Yönetmeliği kapsamında Konukevinden ilişiğinin kesilmesi gerektiği, 2.4. Şikayet konusu olan talebe ilişkin olarak şikayet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1.‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında, “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, 3.2. ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42’nci maddesinde, “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. … Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. …” 3.3. ‘Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları’ başlıklı 65’inci maddesinde “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”, 3.4. ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74’üncü maddesinde, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, 5.1.‘Senato’ başlıklı 14’üncü maddesinde “… b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, …”,
5.2. ‘Sosyal hizmetler’ başlıklı 47’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “a. (Değişik:
17/8/1983 – 2880/28 md.) Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulunun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkanları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko – sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler.”, 6. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Senatosunun 22/02/2022 tarih ve 7 nolu kararı ile 21/10/2022 tarihinde yürürlüğe giren Yurtlar Yönetmeliğinin, 6.1. ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Bu Yönetmeliğin amacı; öğrencilerin barınma ihtiyaçlarının, kültürel ve sosyal gelişimlerine olanak verecek, çağdaş, sağlıklı ve güvenli bir ortamda karşılanmasını sağlamak üzere Orta Doğu Teknik Üniversitesine bağlı öğrenci yurtlarının yönetimi, işletilmesi, denetimi ile öğrencilerin yurtlarda barınmaları ve disiplin işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
6.2. ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Orta Doğu Teknik Üniversitesine bağlı tüm yurtların yönetimi, işletilmesi, yönetim organları, yönetim organlarının görevleri, denetimi ile öğrencilerin yurtlarda barınmaları ve disiplin işlemlerine ilişkin hükümleri kapsar.”, 6.3. ‘Yurtlara başvuru’ başlıklı 8’inci maddesinde, “Yurtlara başvuru koşulları, Yurtlarda kalmak isteyen öğrencilerden aşağıdaki koşulları sağlayanlar; Yurtlar Yönetim Kurulunca tespit edilen tarihlerde yurt başvurularını yaparlar. Başvuru formları ile birlikte kayıt için istenen belgeleri yurt yönetimine teslim etmek zorundadırlar. Yurt başvurularının değerlendirilmesi ve kayıt listelerinin oluşturulması, Yurtlar
Yönetim Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde Yurtlar Müdürü tarafından yürütülür. a) Üniversitenin öğrencisi olmak veya değişim ve özel öğrenci statülerinde olmak. b) Lisans öğrencileri için 30, lisansüstü öğrencileri için 35 yaşını geçmemiş olmak. c) Yurtlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenen, Rektörlük
Makamı tarafından onaylanan yönteme göre, ilan edilen süre içerisinde kayıt için istenen belgelerle birlikte
Yurtlar Müdürlüğüne başvurmuş olmak.”, 6.4. ‘Yurtlara kabul’ başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Yurtlara kabul koşulları, a)Yurtlar Yönetim Kurulu her yıl mevcut kapasite ve yurtlara başvuran öğrenci sayısına göre yurtlara kabul ölçütlerini belirler. Bu koşullar Rektörlük Makamı tarafından onaylanır. Öğrencilerin başvuruları değerlendirilerek yurtlara kabul edilenler belirlenir ve ilan edilir.”, 6.5. ‘Yurtlarda kalma süresi’ başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Yurtlarda kalma süresi koşulları, a) Lisans öğrencileri 30 yaşını, Lisansüstü öğrencileri 35 yaşını doldurmamış olmaları kaydı ile yurtlarda barınma süresi bir öğrenim yılıdır. Yurtlarda barınan öğrencilerin yeni eğitim-öğretim döneminde yurtta kalmak istemeleri halinde, Haziran ayında başvurular alınır ve bir sonraki eğitim öğretim yılının Eylül ve/ veya Ekim ayı yurt ücretini ödemeleri durumunda kayıt yenileme hakkı tanınır.
Kayıt yenileme bilgileri ilgili birimce öğrencilere verilir. Yönetmeliğin Disiplin Bölümüne göre sicil durumu olumlu olan öğrenciler yurttan öncelikli olarak yararlanır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın yurtta barınmaya devam etme talebinin değerlendirmeye alınması ve konu hakkında yaş sınırı içermeyen mevzuat çalışması yapılması hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, 2022 yılının Temmuz ayında 37 yaşında iken doktora öğrencisi olarak ODTÜ Lisansüstü
Konukevinde barınma hakkı kazandığını, 2022-2023 ve 2023-2024 öğretim yıllarında burada kaldığını,
2024 yılı öğretim yılı sonunda 35 yaş üzerinde olması sebebiyle ilişik kesilmesinin talep edildiğini, işlem
gerekçesi olarak 21/10/2022 tarihinde yapılan yönetmelik değişikliğinin ileri sürüldüğünü, oysa eski
Yönetmelikte doktora öğrencileri için herhangi bir yaş şartı düzenlenmemiş olduğunu, bu süreçte önceki ikametgâhından ve iş yerinden ayrıldığını, eğitim sürecinin 2025 yılı sonunda tamamlanacağını belirterek doktora eğitiminin sonuna kadar söz konusu yurtta barınma talebinde bulunmaktadır.
9. İdarenin yazısında, Üniversite Senatosunun 22.02.2022 tarihli ve 7 no.lu kararıyla 11.08.1990 tarihli
ODTÜ Yurtlar Yönetmeliğinin ilga edildiği ve yeni ODTÜ Yurtlar Yönetmeliğinin 21.10.2022 tarihinde yürürlüğe girdiği, söz konusu Yönetmeliğin 11 inci maddesi gereği her yıl yurtlarda kalmak isteyen öğrencilerin kayıt yenilemesi gerektiği, başvuranın belirtilen kriterleri taşıyıp taşımadığının her dönem için ayrı ayrı incelendiği, bu kapsamda lisans öğrencileri için 30 yaşını, lisansüstü öğrenciler için 35 yaşını doldurmamış olmaları şartını her kayıt yenileme döneminde arandığı, başvurucunun yeni kayıt döneminde
35 yaşını doldurmuş olması sebebiyle, 21.10.2022 tarihinde yürürlüğe girmiş olan yeni ODTÜ Yurtlar
Yönetmeliği kapsamında Konukevinden ilişiğinin kesilmesi gerektiği, hususları ifade edilmiştir.
10. İdarenin yazısı ekinde sunduğu, 22/06/2023 tarih ve 1-12 karar numaralı Yurtlar Yönetim Kurlu
Toplantı Tutanağından; Lisansüstü Konukevi (20. Yurt) Yurduna yerleştirmelerde Araştırma Görevlisi (Doktora/Yüksek Lisans/Lisans Sonrası Doktora) kadrosunda olan ve doktora öğrencilerinin öncelikli olarak yurt yerleştirmelerinin yapılmasına, yurtta kalma sürelerinin eğitim yılları ile sınırlı tutulmasına karar verildiği görülmektedir.
11. Somut olayda, 21 Ekim 2022 tarihli ve 31990 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Orta Doğu Teknik
Üniversitesi Yurtlar Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmeliğe göre 11/8/1990 tarihli ve 20602 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yurtlar Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Sonraki süreçte Resmi Gazete aracılığı ile duyurulan bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
12. Üniversitenin resmi internet sayfasında, Resmi Gazetede 11.08.1990 tarih ve 20602 sayı ile yayımlanmış olan eski Yurtlar Yönetmeliği yürürlükten kaldırılarak, Üniversite Senatosunun 7 nolu kararı ile yeni Yurtlar Yönetmeliğinin yürürlüğe girdiğine yönelik bilgilendirme mevcuttur (https://yurtlar.metu.edu.tr/tr/yurtlar-yonetmeligi). Sayfada yer verilen Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Yurtlar Yönetmeliğinin ‘Yürürlük’ başlıklı 24 üncü maddesinde, “11 Ağustos 1990 tarih ve 20602 sayılı
Resmî Gazetede yayınlanan Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yurtlar Yönetmeliği değişiklikleri ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Bu yönetmelik Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire
Başkanlığı Yurtlar Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayınlanmış olup 21.10.2022 tarihinden itibaren geçerlidir.” ifadeleri bulunmaktadır.
13. İlgili üniversitenin bünyesinde 13 yurt ve 6 konukevi barındırdığı görülmektedir. 2015 yılında hizmete giren Lisansüstü Konukevinde 28 adet tek kişilik, 10 adet iki kişilik, 81 adet 4 kişilik (mutfak, banyo, lavabo ortak kullanımlı odalar bağımsız) ve 1 adet engelli odası olmak üzere toplam 120 oda mevcut olduğu bilgisine yer verilmiştir. 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılı lisansüstü yurt başvurularına yönelik istatistiki
bilgiler şu şekildedir:
14. Başvuranın yurttan ilişiğinin kesildiği 2024-2025 eğitim yılına ilişkin dosyada herhangi bir bilgi veya belge mevcut olmadığı görülmekle birlikte, yukarıda yer verilen bilgilerden, 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında mevcut kapasitenin dahi dolmadığı, yine bu konukevinin sadece araştırma görevlisi olup doktora veya yüksek lisans yapan öğrencilerden ve doktora öğrencileri ve yüksek lisans öğrencilerinin başvurularını aldığı, bu bilgiden hareketle yaş aralığı itibariyle öğrenciler arası daha fazla bir uyum olacağı anlaşılmaktadır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 21/10/2022 tarihli ODTÜ Yurtlar
Yönetmeliğinin “Yurtlarda kalma süresi” başlıklı 11’inci maddesinin tüm lisans ve lisansüstü öğrencilerine uygulandığı, maddede belirtilen kriterleri sağlamayan öğrencilerin yurt ile ilişiklerinin kesildiği söz konusu
11’inci madde kapsamında her yıl yurtlarda kalmak isteyen öğrencilerin kayıt yenilemesi gerektiğinden başvuranın belirtilen kriterleri taşıyıp taşımadığının her dönem için ayrı ayrı incelendiği, bu kapsamda lisans öğrencileri için 30 yaşını, lisansüstü öğrenciler için 35 yaşını doldurmamış olmaları şartının her kayıt yenileme döneminde arandığı anlaşılmakla birlikte; Anayasanın 42’nci maddesi gereğince Devletin maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapması gerektiği dikkate alındığında, yurtlara kabul ölçütlerinin belirlenmesinde mevcut kapasite ve yurtlara başvuran öğrenci sayısının dikkate alınarak, fiziki koşulların imkan vermesi halinde başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idareler tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır. Buna karşılık, başvurana iletilen cevabi yazıda, idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idareye bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Yurtlara kabul ölçütlerinin belirlenmesinde mevcut kapasite ve yurtlara başvuran öğrenci sayısının dikkate alınarak, fiziki koşulların imkân vermesi halinde başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda
ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/