| ÖZET: Başvuran, 2017-2018 eğitim öğretim yılının I. Kanaat döneminde koordinatörlük görevini yürütmesine rağmen ek ders ücretinin ödenmediğini iddia ederek Kuruma başvurmuştur. Yapılan incelemede, Danıştay 11. Dairesi’nin kararları doğrultusunda, başvurana ek ders ücreti ödenmemesine yönelik idari işlemin hukuki dayanağının kalmadığı tespit edilmiştir. İdarenin, yürütmenin durdurulması kararının gerekliliklerini yerine getirerek, yürütmesi durdurulmuş düzenleyici işlemin doğurduğu tüm etki ve sonuçları ortadan kaldırması gerektiği vurgulanmıştır. Aksi takdirde, Anayasa ile güvence altına alınan angarya yasağına aykırı bir durum ortaya çıkacağı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvurana koordinatörlük ek ders ücretinin ödenmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7617-S.20.11990
BAŞVURU NO : 2020/3746
KARAR TARİHİ : 20/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DENİZLİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Koordinatörlük ek ders ücreti hk.
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Pamukkale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğünde 2011-2018
Eğitim ve öğretim yıllarında Sağlık Alanı meslek dersleri öğretmeni olarak görev yapmakta iken 18.07.2018 tarihinde ilişiğini keserek emekliliğe ayrıldığını, 27/01/2020 tarihinde idaresine müracaatla görevde olduğu 2017-2018 eğitim öğretim yılının I. Kanaat döneminde koordinatörlük uygulaması görevini yürütmesine rağmen tarafına koordinatörlük ek ders ücret ödemesi yapılmadığını belirterek gerek Danıştay 11. Dairesi gerekse Ankara 17. İdare
Mahkemesinin ilamlarına göre tarafına ödenmeyen koordinatörlük ek ders ücretlerinin ödenmesi talebinde bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini oysa kendisi gibi okuldaki diğer öğretmenlerin açtıkları dava sonucunda geçmiş koordinatörlük görevi ek ders ücretlerinin ödenmesine yönelik karar çıkması nedeniyle bu ödenmeyen ücretlerinin ödendiğini, bu durumun ise emsal karar niteliğinde olması gerektiğini belirterek hak ettiği geçmiş koordinatörlük ek ders ücretlerinin ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Denizli İl Milli
Eğitim Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 25/03/2020 tarih ve sayılı cevabi yazı eki, Pamukkale İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün, 24/03/2020 tarih ve sayılı yazısında özetle; Başvurana, 2017/2018 eğitim öğretim yılının birinci döneminde 03/07/2017 tarih ve 301113 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 13/03/2017 tarihli ve 2017/10010 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan maddeler kapsamında koordinatörlük görevi ücreti ödenmediği,
2.1 Konuya ilişkin herhangi bir resmi yazı, mahkeme kararı ve ödenek istenmeden
Müdürlüklerince ödeme yapılamadığı,
2.2 İl veya İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinden bu ve buna benzer konularda ödeme yapılması
ile ilgili ve belge gelmeden ödeme yapılamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli
Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın, “İşletmelerde meslek eğitimi” başlıklı 15 inci maddesinde; (1) İşletmelerde meslek eğitimi yapılan okul ve kurumlarda görevli yönetici ve öğretmenlerin öğrenci, çırak ve aday çırakların işyerindeki uygulamalı eğitimini izlemek, programa uygunluğunu ve sistemin iş yerindeki işlerliğini sağlamak, mesleki rehberlikte bulunmak üzere yaptıkları bu görevler (…) ders görevi sayılır.
düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 2017-2018 eğitim öğretim yılının I. Kanaat döneminde koordinatörlük uygulaması görevini yürütmesine rağmen tarafına koordinatörlük ek ders ücret ödemesi yapılmadığını belirterek emsal mahkeme kararları doğrultusunda söz konusu ödemenin yapılması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerde başvuranın, 2017-2018 eğitim öğretim yılının I.
Kanaat döneminde koordinatörlük görevinde bulunduğu ancak kendisine 03.07.2017 tarih ve
30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 13.03.2017 tarihli ve 2017/10010 Milli Eğitim
Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik
Yapılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararındaki düzenlemeler doğrultusunda koordinatörlük ücreti ödenmediği ifade edilmiştir.
9. Bilindiği üzere Anayasa’nın 2. Maddesinde belirtilen Hukuk Devleti; insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet olarak tanımlanmaktadır.
10. Başvuru konusuyla benzer nitelikte açılmış olan davalarda yerel mahkemelerce verilen kararlarda; Danıştay 11. Dairesi’nin, 19/10/2017 tarihli ve E;2017/1881 sayılı kararı ile;
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 13/03/2017 tarihli ve
2017/10010 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Milli Eğitim Bakanlığı
Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kararın 1’inci maddesi ile; 1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde yer alan
“ders görevleri hariç olmak üzere,” ibaresinin “ders görevleri ile” şeklinde değiştirilmesi ve
“Aynı kararın 15. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan “ek” ibarelerinin madde metninden çıkarılmasına dair düzenlemelerin, “içeriği öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılan yüz yüze eğitim ile işletmelerdeki mesleki eğitim ve staj kapsamında yapılan derslerin farklı nitelikte bulunduğu, koordinatör öğretmenlere ders görevi karşılığında aylığını almak amacıyla işletmelere ve atölyelere giderek diğer öğretmenlere nazaran fazladan masraf yapmalarına, emek ve zaman harcamalarına neden olacağından, verilen emeğin ücretlendirilmeyecek şekilde ek ders kapsamından çıkarılarak yüz yüze eğitim kapsamına alınması Anayasada yer alan eşitlik, ücretle adaletin sağlanması ilkelerine aykırı bulunduğundan”, yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu nedenle söz konusu düzenleme yapılmadan önceki hukuki duruma geri dönüldüğü, dolayısıyla 03/07/2017 tarihinden itibaren davacıya koordinatörlük görevi nedeniyle ek ders ücreti ödenmemesine yönelik işlemin hukuki dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, davacının kendisine ödeme yapılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuki uyarlık bulunmadığı, Diğer taraftan, idarenin yürütmenin durdurulması kararının gerekleri doğrultusunda işlem ya da işlemler tesis ederek yürütmesi durdurulmuş olan düzenleyici işlemin doğurduğu tüm etki ve sonuçları ortadan kaldırmak zorunda olduğu, başka bir anlatımla, yürütmesi durdurulmuş düzenleyici işlemin tesis edildiği tarihe kadar geri gidilerek, o işlem tesis edilmemiş olsaydı nasıl bir hukuki durum oluşacaktı ise, idarece o durumun iade edilmesinin zorunlu olduğu, aksi durumun Anayasa ile güvence altına alınan angarya yasağına aykırı olacağı sonucuna ulaşıldığı görülmektedir. (Bknz; Ankara 17. İdare Mahkemesinin E;2018/897, K;2018/2699 numaralı ilamı ve Denizli İdare Mahkemesinin E2019/545, K;2019/1136 numaralı ilamları)
11. Tüm bu açıklamalar ve emsal nitelikteki mahkeme kararları göz önünde bulundurulduğunda idarenin, başvurana 2017/2018 eğitim öğretim yılının 1. Kanaat dönemi için koordinatörlük ek ders ücreti ödememesine yönelik işlemin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Denizli İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Şikayet başvurusuna konu Koordinatörlük ek ders ücretinin hesaplanarak başvurana ödenmesi için DENİZLİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve DENİZLİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi