Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Bursa Adliyesi’nde mübaşir olarak görev yapmakta ve Adalet Komisyonu tarafından düzenlenen unvan değişikliği sınavında başarılı olmasına rağmen, zabıt kâtibi kadrosuna atanma talebinin Adalet Bakanlığı tarafından reddedildiğini belirtmiştir. Başvurusunda, önceki sınavda başarılı olanların atamasının yapıldığını, ancak kendisinin talebinin uygun görülmediğini ifade etmiştir. Adalet Bakanlığı, başvuranın talebinin Bursa Adliyesi’nin mübaşir ihtiyacı göz önünde bulundurularak reddedildiğini açıklamıştır.

İdarenin, atama işlemlerinde takdir yetkisi bulunduğu ve bu yetkinin kamu yararı doğrultusunda kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın unvan değişikliği talebinin reddedilmesinin gerekçeleri arasında, ilgili adliyenin personel ihtiyacının dikkate alınması ve yapılan sınav sonuçlarının yeterli görülmemesi yer almaktadır. Ayrıca, başvuranın atama talebinin kabul edilmesi için idarenin uygun görmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine dair karar, başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları ışığında hukuka uygun bulunmuştur. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2025/329-S.25.508

BAŞVURU NO : 2024/9957

KARAR TARİHİ : 10.01.2025

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

Zabıt katibi kadrosuna atamasının yapılması talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 12.08.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Bursa Adliyesi Mahkemesinde

‘mübaşir’ olarak görev yaptığını, Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu

Başkanlığınca açılan ‘Unvan Değişikliği Suretiyle Zabıt Kâtipliği’ kadrosuna atanma talebinde bulunduğunu, komisyonun yaptığı sınav sonucunda başarılı olduğunu; ancak 12.07.2024 tarihinde Adalet

Bakanlığına gönderilen yazı doğrultusunda Bakanlık tarafından verilen 22.07.2024 tarihli cevabi yazıda “iş ve kadro durumu göz önünde bulundurularak Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu

Başkanlığının anılan kararı ile ilgilinin talebi Bakanlığımızca uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verildiğini, Komisyonun yaptığı bir önceki sınavda başarılı olanların atamasının yapıldığını, ikinci sınavda başarılı olanların ise atamasının yapılmadığını, 23.07.2018 tarihinde yapılan değişiklik ile 2828 sayılı

Sosyal Hizmetler Kanunu’nun Ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (ç) bentlerinin değiştirilerek (c) bendinin yürürlükten kaldırıldığı ve 2828 sayılı Kanuna eklenen Geçici 16 ncı maddede “Bu Kanunun

Ek 1 inci maddesi kapsamında ataması yapılan ve fiilen görevde bulunanlar kurumların kadro ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih ve öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara atanırlar.” hükmünün bulunduğu, Bakanlığa hem CİMER üzerinden hem de yazılı dilekçe ile başvurmasına rağmen sonuç alamadığını belirterek Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi

Adalet Komisyonu Başkanlığınca açılan sınavda başarılı olduğundan komisyonun personel eksikliği talebinin göz önünde bulundurularak unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtibi kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 26.11.2024 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Personel

Genel Müdürlüğü tarafından 25.12.2024 tarihinde gönderilen E- – – / sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; /

2.1. Bursa Adliyesinin iş ve kadro durumu itibarıyla mübaşir ihtiyacı dikkate alındığında başvuranın talebi hususunda yapılacak bir işlem bulunmadığı, 2.2. Başvuru konusuna ilişkin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76 ncı maddesi, Adalet Bakanlığı

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi, 40 ıncı maddesi hükümleri doğrultusunda işlem yapıldığı, 2.3. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca adalet komisyonları tarafından yapılan unvan değişikliği suretiyle atama tekliflerinin Bakanlık onayına tabi tutulduğu, tekliflerin ilgili adliyenin iş ve kadro durumu itibarıyla teklif edilen unvandaki ihtiyacı dikkate alınarak değerlendirildiği, Bursa

Adliyesinin mübaşir unvanındaki ihtiyacı göz önünde bulundurularak adalet komisyonu teklifinin uygun görülmediği, 2.4. Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 03.07.2024 tarihli Unvan

Değişikliği Uygulamalı Sınav Sonuç Listesine göre 17 mübaşirin uygulamalı sınava alındığı, bunlardan 3’ü

Bursa Adliyesinde, 3’ü ise Gemlik Adliyesinde görev yapmak üzere toplam 6 mübaşirin uygulamalı sınavda başarılı olduğu, değerlendirme tarihi itibarıyla iş ve kadro durumuna göre Bursa Adliyesinin 15, Gemlik

Adliyesinin ise 3 mübaşir ihtiyacı bulunduğu, 2.5. Bursa Cumhuriyet Başsavcılığının 12.07.2024 tarihli ve / sayılı yazısı ekinde gönderilen

Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 08.07.2024 tarihli ve / sayılı kararı ile başvuranın unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtibi olarak atanmasının teklif edildiği, Genel

Müdürlüğün 22.07.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile Bursa Adliyesinin iş ve kadro durumu itibarıyla mübaşir ihtiyacı dikkate alınarak anılan teklifin uygun görülmediği, bunun yanı sıra başvuran dışındaki diğer 5 mübaşirin de unvan değişikliği suretiyle atama tekliflerinin de yukarıda belirtilen ihtiyaç nedeniyle

Genel Müdürlük tarafından uygun görülmediği, 2.6. Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 31.10.2023 tarihli Unvan

Değişikliği Uygulamalı Sınav Sonuç Listesine göre 14 mübaşirin uygulamalı sınava alındığı, bunlardan 4’ü

Bursa Adliyesinde, 1’i ise Gemlik Adliyesinde görev yapmak üzere toplamda 5 mübaşirin uygulamalı sınavda başarılı olduğu, değerlendirme tarihindeki iş ve kadro durumu itibarıyla her iki adliyesinin de zabıt kâtibi ihtiyacı bulunduğundan 5 mübaşirin unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtibi olarak atanması yönündeki adalet komisyonu teklifi uygun görüldüğü, 2.7. Şikâyet konusu talebe ilişkin şikâyet sahibi veya diğer ilgililer tarafından açılmış bir davanın bulunmadığına dair Adalet Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 10.12.2024 tarihli ve

/ sayılı yazısı ve emsal niteliğindeki mahkeme kararlarının yazı ekinde gönderildiği, 2.8. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve emsal niteliğindeki mahkeme kararları dikkate alındığında; adalet komisyonları tarafından yapılan unvan değişikliği suretiyle naklen atama tekliflerinde Bakanlığın takdir yetkisi bulunduğu, bu yetki kullanılırken kamu yararı ve hizmetin gereği olarak adliyelerin personel ihtiyacının dikkate alındığı, bu kapsamda, Bursa Adliyesinin iş ve kadro durumu itibarıyla mübaşir ihtiyacı dikkate alındığında başvuranın talebi hususunda yapılacak bir işlem bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;

“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 24.05.1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun Geçici 16 ncı maddesi; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahibi olanlardan daha önce istihdam hakkından yararlanmamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde Bakanlığa başvurmaları halinde ek 1 inci maddede yer alan istihdam hakkından maddede belirtilen diğer şartları taşımaları kaydıyla yararlanabilirler.” 6. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinin birinci fıkrası; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.” 7. 25.03.2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin; 7.1. “Gruplar arası geçişler ve unvan değişikliği” başlıklı 6 ncı maddesi; “Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olan görev grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar

çerçevesinde yapılır:

a) (Değişik: RG-4/4/2015-29316) Aynı ana görev grubundaki alt görev grubunun kendi içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği veya hizmet gereği olarak ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabilir.

b) Ana gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler, görevde yükselme (Mülga ibare:RG-13/4/2014-28971) (…) sınavına tâbidir. Ancak, Bakanlıkta veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzeydeki görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme (Mülga ibare: RG-13/4/2014-28971) (…) sınavına tâbi tutulmadan atama yapılabilir.

c) Unvan değişikliğine tâbi kadrolara geçişler, ilgili kadro için düzenlenen unvan değişikliği sınavı sonucuna göre yapılır.

…

Atamaları, adalet komisyonunca teklif edilenlerin atama işlemleri Bakanlık onayı ile tamamlanır.” 7.2. “Görevde yükselme sınavına başvuru ve atanma şartları” başlıklı 8 inci maddesi;

“Görevde yükselme suretiyle atanmada aşağıdaki şartlar aranır:

…

13) Zabıt kâtibi kadrosuna atanabilmek için;

a) Fakülte veya yüksekokulların bilgisayar bölümü, adalet meslek yüksekokulu veya meslek yüksekokullarının adalet, adalet ön lisans veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alanları ile diğer lise ve dengi okulların bilgisayar veya bilişim teknolojileri alanlarından mezun olmak, b) En az lise veya dengi okul mezunu olup, daktilo ya da bilgisayar dersini başarıyla tamamladığını belgelemek veya başvuru tarihinde Millî Eğitim Bakanlığınca onaylı veya kamu kurumu ve kuruluşlarınca düzenlenen kurslar sonucu verilen daktilo ya da bilgisayar sertifikasına sahip bulunmak, c) Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği uyarınca yapılacak uygulamalı sınavda başarılı olmak, ç) Teknisyen yardımcısı, hizmetli, aşçı, kaloriferci, bekçi, dağıtıcı ve laborant yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak…” 8. 10.07.2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin; 8.1. “Özel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesi;

“Genel şartların yanında, atama yapılacak kadroların niteliğine göre aşağıdaki şartlar aranır:

…

6) Zabıt kâtibi, cezaevi kâtibi ve daktilograf kadrolarına atanabilmek için;

a) (Değişik: RG-8/12/2020-31328) Fakülte veya yüksekokulların bilgisayar bölümü, adalet meslek yüksekokulu veya meslek yüksekokullarının adalet, adalet ön lisans veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alanları ile diğer lise ve dengi okulların bilgisayar veya bilişim teknolojileri alanlarından mezun olmak, b) En az lise veya dengi okul mezunu olup, (Ek ibare: RG-6/5/2014-28992) daktilo ya da bilgisayar dersini başarıyla tamamladığını belgelemek veya başvuru tarihinde Millî Eğitim Bakanlığınca onaylı veya kamu kurumu ve kuruluşlarınca düzenlenen kurslar sonucu verilen daktilo ya da bilgisayar sertifikasına sahip bulunmak,

c) (Değişik: RG-8/12/2020-31328) Uygulamalı sınavdan en az bir hafta önce Bakanlık internet sitesinde ilan edilecek yazılı metinler arasından, sınav sırasında her bir grup için ilgisine göre sınav kurulu veya komisyon tarafından kura yöntemiyle belirlenerek adaylara verilen ya da UYAP sistemi üzerinden otomatik olarak seçilerek elektronik ortamda gönderilen bir metinden bilgisayar ile üç dakikada yanlışsız ve tekrarsız en az doksan kelime yazmak, (Bu bende göre yapılacak uygulamalı sınavda başarılı sayılabilmek için; verilen metne sadık kalınıp kalınmadığına, yanlış yazılan kelime sayısı, yazı içerisindeki kelime ve cümle tekrarları ile kelime ve satır atlama nedeniyle metnin anlam bütünlüğünün bozulup bozulmadığına dikkat edilir. Bu işlem yapılırken yanlış yazılan kelime sayısının toplam yazılan kelime sayısına oranının yüzde kırktan fazla olması veya iki ve üzeri satır ya da toplam 14 ve üzeri kelime atlanması halinde yazılan metnin anlam bütünlüğü şartını taşımadığı kabul edilir. Uygulama birliğini sağlamak üzere Bakanlıkça değerlendirmeye ilişkin kriterler belirlenebilir.)

8.2. “Aynı Düzey Görev Olarak Kabul Edilen Unvanlar Arası Atama” başlıklı 40 ıncı maddesi; “5/3/2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile 28/10/2005 tarihli ve 25980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliği kapsamı dışında kalan; memurluk ve zabıt kâtipliği ile veri hazırlama ve kontrol işletmenliği, cezaevi kâtipliği ile ambar memurluğu gibi aynı düzey görev olarak kabul edilen unvanlar arası atamalarda, bu Yönetmelikte belirtilen şartların bulunması hâlinde, atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilenler için ilgili komisyonun uygun görüşü üzerine Bakanlık onayıyla unvan değişikliği yapılmak suretiyle naklen atama yapılabilir.” 8.3. “Bakanlık Onayına Tâbi Olan Adalet Komisyonu Kararları” başlıklı 44 üncü maddesi; “Adalet komisyonlarının; …

h) Adalet komisyonları merkez ve mülhakatında unvan veya sınıf değişikliği yapılmak suretiyle gerçekleştirilen naklen atama kararları, onaylanmak üzere ilgisine göre, Personel Genel Müdürlüğüne veya Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğüne gönderilir.

Yukarıda sayılan adalet komisyonu kararları Bakanlıkça onaylanmadıkça ilgilinin görevi ile ilişkisi kesilmez ve yeni görevine başlatılamaz.”

Hükmünü amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran özetle; Bursa Adliyesi Mahkemesinde

‘mübaşir’ olarak görev yaptığını, Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu

Başkanlığının anılan kararı ile ilgilinin talebi Bakanlığımızca uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verildiğini, Komisyonun yaptığı bir önceki sınavda başarılı olanların atamasının yapıldığını, ikinci sınavda başarılı olanların ise atamasının yapılmadığını belirterek Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet

Komisyonu Başkanlığınca açılan sınavda başarılı olduğundan komisyonun personel eksikliği talebinin göz önünde bulundurularak unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtibi kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.

11. Adalet Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; adalet komisyonları tarafından yapılan unvan değişikliği suretiyle naklen atama tekliflerinde Bakanlığın takdir yetkisi bulunduğu, bu yetki kullanılırken kamu yararı ve hizmetin gereği olarak adliyelerin personel ihtiyacının dikkate alındığı, bu kapsamda, Bursa Adliyesinin iş ve kadro durumu itibarıyla mübaşir ihtiyacı dikkate alındığında başvuranın talebi hususunda yapılacak bir işlem bulunmadığı hususları ifade edilmiştir.

12. Somut olayda başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 30.10.2006 tarihinde Batman Ağır Ceza

Mahkemesi bünyesinde ‘Mübaşir’ unvanı ile kamu görevine başladığı, 27.01.2010 tarihinde Van Ağır Ceza

Mahkemesine naklen atamasının yapıldığı, 24.08.2015 tarihinde Bursa Ağır Ceza Mahkemesine naklen atamasının yapıldığı ve hâlihazırda Bursa Adliyesinde ‘mübaşir’ unvanında kamu görevini sürdürdüğü bilgisi edinilmiştir.

13. Somut olayda; idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile başvuran tarafından sunulan belgelerin tetkiki kapsamında; 13.1. Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı Bakanlık Muhabere Bürosu tarafından Adalet Bakanlığı

Personel Genel Müdürlüğüne hitaben gönderilen 12.07.2024 tarihli ve sayılı yazıda; “Bursa Adli Yargı Ilk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunca mübaşir unvanında görev yapan personellerden zabıt kâtibi unvanına atanmak isteyenlerin taleplerinin toplandığı ve 03.07.2024 tarihinde

On Parmak Uygulama programı kullanılarak uygulamalı sınav yapıldığı, Yapılan klavye uygulama sınavı sonucunda 95 doğru kelime yazarak başarılı olan Mübaşir (

Bursa Adliyesi zabıt kâtipliği kadrosuna atanmasının uygun olacağı görüsüne iliskin

Bursa Adli Yargı Ilk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun kararı, yazılan metin, bilgisayar sertifikası, uygulamalı sınav sonuç listesi ve hizmet belgesi anılan Komisyon Baskanlıgının yazısına ekli olarak ilişikte sunulmuştur.” ifadelerine yer verildiği, 13.2. Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından düzenlenen

03.07.2024 tarihli Unvan Değişikliği Uygulamalı Sınav Sonuç Listesi tutanaklarında 17 adayın sınava

katıldığı ve başvuran dâhil toplam 6 (altı) adayın sınav sonuçlarına göre başarılı olduğu, 13.3. Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben gönderilen 22.07.2024 tarihli ve E- – – / sayılı yazıda ise;

“Bursa Adliyesi Mübaşiri ( unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtibi kadrosuna atanma talebine iliskin ilgi yazı ekinde gelen 28.08.2023 tarihli dilekçesi ile Bursa Adli Yargı İlk Derece

Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 08.07.2024 tarihli ve / sayılı kararı incelenmiştir.

İs ve kadro durumu göz önünde bulundurularak, Bursa Adli Yargı Ilk Derece Mahkemesi Adalet

Komisyonu Başkanlığının anılan kararı ile ilgilinin talebi Bakanlığımızca uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verildiği, bilgilerine ulaşılmıştır.

14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76 ncı maddesinde Kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabileceği düzenlemesine yer verildiği, madde metninde “atayabilirler” ibaresi ile Kurumlara, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurların bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atanması hususunda takdir yetkisi tanınmaktadır.

15. 25.03.2004 tarihli ve 25413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Gruplar arası geçişler ve unvan değişikliği” başlıklı 6 ncı maddesinde ise “atamaları, adalet komisyonunca teklif edilenlerin atama işlemleri Bakanlık onayı ile tamamlanacağı” düzenlemesine yer verilerek, Bakanlık makamına bu konu hakkında takdir yetkisi tanındığı görülmektedir.

16. Nitekim 10.07.2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur

Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Aynı Düzey Görev Olarak Kabul Edilen Unvanlar Arası Atama” başlıklı 40 ıncı maddesinde memurluk ve zabıt kâtipliği ile veri hazırlama ve kontrol işletmenliği, cezaevi kâtipliği ile ambar memurluğu gibi aynı düzey görev olarak kabul edilen unvanlar arası atamalarda, bu

Yönetmelikte belirtilen şartların bulunması hâlinde, atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilenler için ilgili komisyonun uygun görüşü üzerine Bakanlık onayıyla unvan değişikliği yapılmak suretiyle naklen atama yapılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Mezkur Yönetmeliğin “Bakanlık Onayına Tâbi

Olan Adalet Komisyonu Kararları” başlıklı 44 üncü maddesinde ise Adalet komisyonları merkez ve mülhakatında unvan veya sınıf değişikliği yapılmak suretiyle gerçekleştirilen naklen atama kararlarının, onaylanmak üzere ilgisine göre, Personel Genel Müdürlüğüne veya Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğüne gönderileceği bu kararların da Bakanlıkça onaylanmadıkça ilgilinin görevi ile ilişkisi kesilmeyeceği ve yeni görevine başlatılamayacağı açıkça hüküm altına alınmıştır.

17. İdarenin tayin ve atama konusunda belirli ölçülerde takdir yetkisinin bulunduğu bir gerçektir. Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Yine de, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmayıp, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir. Somut olayda, başvuranın ‘zabıt kâtibi kadrosuna atanma’ konusunda ortaya koyduğu gerekçelerin talebinin kabulü yönünde işlem tesis edilebilmesi için ilgili idare tarafından uygun görülmediği anlaşılmaktadır. Personelin ilgili kadroya atanma talep etme hakkı bulunmakla birlikte, idarenin de kamu hizmetlerinin düzgün bir şekilde ve yeterli personel sayısı ile birlikte yürütülmesini gözetme yükümlülüğü vardır.

18. Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)

19. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.

20. Kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerekli önlemleri almaları idare hukuku ilkelerinden olup, bu önlemler arasında; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi hususu da yer almaktadır. Kamu hizmetini en verimli ve kaliteli bir şekilde sunmakla yükümlü olan idarelerce, bu kapsamda, verimli ve etkin insan kaynakları yönetimini sağlamaya yönelik esaslar belirlenmesi; personelin çalışma motivasyonunu en yüksek düzeyde ve personel arasında çalışma barışını sağlayacak dengeler kurması önem arz etmektedir. Bu çerçevede, personelin görevde yükselme ile unvan değişikliği hususunda idarelerin genel düzenleme yetkisine dayanarak belli ve özel koşullar belirleyebilecekleri kuşkusuzdur.

21. Somut olay kapsamında, ilgili idareye tanınmış olan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterlerinin dikkate alınması suretiyle kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; Bursa Adliyesinin iş ve kadro durumu itibarıyla mübaşir ihtiyacının bulunduğu, değerlendirme tarihi itibarıyla iş ve kadro durumuna göre

Bursa Adliyesinin 15, Gemlik Adliyesinin ise 3 mübaşir ihtiyacı bulunduğu, sadece başvuran özelinde değil

Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından düzenlenen Uygulamalı

Sınavda başvuran dâhil toplam 6 (altı) adayın sınav sonuçlarına göre başarılı olduğu ve bu personel hakkında da zabıt kâtibi kadrosuna atama işleminin Bakanlık Personel Genel Müdürlüğünce uygun görülmediği, nitekim Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği hükümleri kapsamında da ilgililerin uygulamalı sınavı kazanmaları ve bu doğrultuda atamalarının komisyonun uygun görüşü ile teklif edilmesinin kazanılmış hak doğurmayacağı ve bu atamaların yapılabilmesi için Personel Genel

Müdürlüğü tarafından onaylanması şartına bağlandığının hüküm altına alındığı görülmektedir.

22. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın ‘zabıt kâtipliği’ unvanına geçiş talebinin reddedilmesine yönelik tezahür eden idari işlemde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan

değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.

24. Somut olayda; Bursa Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından düzenlenen uygulamalı sınav sonucu başarı gösteren adayların atama işlemlerinin Adalet Bakanlığı

Personel Genel Müdürlüğü tarafından ‘iş ve kadro durumu göz önünde bulundurularak’ uygun görülmediği; nitekim Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda da Adalet komisyonları merkez ve mülhakatında unvan veya sınıf değişikliği yapılmak suretiyle gerçekleştirilen naklen atama kararlarının, onaylanmak üzere ilgisine göre, Personel Genel Müdürlüğüne veya Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne gönderileceği, bu kararların da Bakanlıkça onaylanmadıkça ilgilinin görevi ile ilişkisi kesilmeyeceği ve yeni görevine başlatılamayacağı düzenlemesine yer verildiği ve idarenin ilgili mevzuat doğrultusunda işlem gerçekleştirdiği görülmekle birlikte; benzer atama işlemlerine ilişkin ilgili Komisyonlar tarafından sınav yapılmadan önce Bakanlık Personel Genel Müdürlüğü ile koordineli çalışması gerektiği, yapılması düşünülen atama işlemlerine ilişkin münhal kadro durumu hakkında merkezden bilgi alınabileceği, nitekim personelin yapılan sınavda başarı gösterdikten sonra atama işleminin yapılmamasının beklenti doğurabileceği değerlendirildiğinden; idarenin bu hususlarla alakalı gerekli tedbirleri alması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

25. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi