|
ÖZET: Ankara Büyükşehir Belediyesi Zabıta Komiseri olarak görev yapan başvuran, Zabıta Dairesi Başkanı tarafından kendisine mobbing uygulandığını iddia ederek, bu durumun sonlandırılmasını ve görevde yükselme sınavına katılma hakkının sağlanmasını talep etmiştir. Başvuran, 2022 yılı Görevde Yükselme Sınavı’na katılmasının engellendiğini, ast pozisyondaki kişilerin emrine görevlendirildiğini ve talebi olmaksızın yer değişikliği yapıldığını belirtmiştir. İdare ise, başvurana yönelik herhangi bir mobbing uygulandığını reddetmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda, başvuranın iddialarına dair sistematik ve kasıtlı bir mobbing uygulandığına dair bir tespit yapılamamıştır. İdare, personel arasında ayrım yapılmadığını ve başvuranın durumunun hizmet ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirildiğini ifade etmiştir. Ayrıca, görevde yükselme sınavlarının açılmaması nedeniyle yaşanan sorunların idare tarafından bilindiği ve çözüm odaklı adımlar atıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13611-S.22.20893
BAŞVURU NO : 2022/7794
KARAR TARİHİ : 21/10/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Mobbing iddiasına ilişkindir
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 31/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde Zabıta Komiseri kadrosunda görev
yaptığını, Ankara Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanı tarafından kendisine mobbing uygulandığını, başvuru ve eklerinde açıkladığı ve aşağıda yer verilen;
1.1) 2022 yılında açılmış olan Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına -zabıta şube müdürü ve
zabıta amiri kadrolarının dahil edilmemesi suretiyle- girmesinin engellendiği, oysa 8 adet zabıta şube müdürü kadrosu ve 60 adet zabıta amiri kadrosu mevcut olduğu, görevde yükselme sınavına girme şartlarını sağladığı,
1.2) Zabıta memuru ve zabıta komiser yardımcılarının zabıta amiri olarak görevlendirilmeleri sonucunda
zabıta komiseri kadrosunda olduğundan astlarının emrinde görevlendirilmiş olduğu (1 inci derecede zabıta komiseri olarak 3 üncü derecede zabıta komiser yardımcısı ’nın emrinde çalışmakta olduğu), isimli personele ilişkin şikâyeti olmadığı ve sorunun astı pozisyondaki kişilerin emrine görevlendirilmesi olduğu,
1.3) Zabıta Dairesi Başkanı ’un numaralı telefonuna 19/01/2022 tarihinde
gönderdiği yazılı metinde; Zabıta Dairesi Başkanı ’un makamında şahsına karşı yapmış olduğu şiddetli tepki ve kötü muamele neticesinde aşırı stres nedeniyle kalp hastalığına yakalandığını belirttiği, ’un bu metine tepki göstermediği, bunun tarafından şahsına yapılan kötü muamele ve şiddeti kabullendiğini gösterdiği,
1.4) İkamet/ailevi sebepler/sağlık sorunu gibi hususlara dair talebi olmamasına karşın talepte bulunmuş gibi
gösterildiği ve bunun etik olmadığı,
1.5) Yapılan rotasyonlarda kadro/derece/unvan/hizmet yılı/eğitim durumu gibi hususların dikkate
alınmadığı, ’un kendisiyle ilgili yapmış olduğu yer değişikliklerinin incelenmesi gerektiği hususlarının kendisine mobbing uygulandığının göstergelerinden olduğunu ifade ve iddia etmiş olup, şahsına uygulanan mobbingin sonlandırılmasını, kendisinin de Belediyenin diğer memurları gibi eşit
/
şartlarda Zabıta Şube Müdürü veya Zabıta Amiri kadroları için görevde yükselme sınavına girmesinin sağlanmasını, Ankara Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanı hakkında gerekli yasal işlemin yapılmasını, Zabıta Dairesi Başkanlığınca bundan sonra yapılacak olan rotasyonlarda (personel değişikliği) astlarının emrinde görev verilmemesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 15/06/2022 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 07/07/2022 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Başkanlık bünyesinde 35 yılı aşkın süredir görevde yükselme sınavı açılmaması sebebiyle rütbe
konusunda problemler yaşandığı, personel yetersizliği ve uzun süredir açılmayan görevde yükselme sınavı nedeniyle işleyişte eksiklikler olduğu, bu süreçte yeniden yapılanma yönünde atılan adımlarla Zabıta
Dairesi Başkanlığının kurumsal bir yapıya kavuşturmak için yoğun çaba sarfedilmekte olduğu, personel ihtiyacının karşılanması amacıyla zabıta memuru alımı yapıldığı, Zabıta Dairesi Başkanlığının norm kadro sayısının 1153 olduğu (900 zabıta memuru, 180 komiser, 60 amir ve 12 şube müdürü), son personel alımı öncesi 240 personelle hizmetlerin yürütülmüş olduğu,
2.2) Başkanlığa 222 Zabıta Memuru alımı sonrası Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
tarafından yapılan Görevde Yükselme Sınavı duyurusu üzerine İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından sınava katılım yönünde karar verilerek 30 Zabıta Komiserliği kadrosu açıldığı, bir sonraki yıl da zabıta amirliği ve zabıta müdürlüğü kadroları için sınav açılması yönünde adımlar atıldığı ve söz konusu sınavın tüm personele duyurulduğu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilan edilen
Görevde Yükselme Sınavında hangi kadroların açılacağına İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından karar verilmekte olduğu,
2.3) Görevde Yükselme Sınavının uzun bir süre açılmaması sebebiyle Belediye Başkanının takdiri ile Şube
Müdürlüğü, Amirlik ve Komiserlik görevlerinin vekaleten yürütülmekte olduğu, nihayetinde vekaleten yürütülse de başvuranın astları emrinde çalışmadığı, söz konusu yer değişikliklerine karar verme yetkisi
Zabıta Dairesi Başkanının takdirinde olmakla birlikte, personelin faydası gözetilerek ikameti, ailevi sorunları ve sağlık sorunları dikkate alınarak rotasyona tabi tutulmuş olduğu,
2.4) Başvuranın 25/12/2020 tarihinde Mamak Belediye Başkanlığından naklen atandığı ve aynı gün Zabıta
Daire Başkanlığı 1. Şube Müdürlüğüne bağlı Çevre Merkez Amirliği emrine görevlendirildiği, ikametinin yanı sıra ailevi sebepleri ve sağlık sorunları olduğundan bahisle 12/01/2021 tarihinde yapılan rotasyon ile
ARGE Amiri olarak görevlendirildiği, 16/08/2021 tarihinde Ulus Yeni Hal Amiri olarak görevlendirildiği, zabıta birimlerinde görev yapacak personele görev vermek/almak, yer değişikliğine karar verme takdirinin
Zabıta Dairesi Başkanında olduğu,
2.5) Başkanlıkta personel arasında hiçbir ayrım gözetilmediği, aksine personeller arasında birlik ve güven
tesis edilmesi adına çalışmalar yapıldığı, teşkilatta geçirmiş olduğu bir buçuk yıllık süre zarfında başvurana nasıl bir mobbing uygulandığı ve ne tür bir baskıya maruz kaldığının somut olarak ortaya konulamadığı gibi, idare tarafından çalışan personele baskı ve mobbing uygulandığına ilişkin başka bir şikayetin de söz konusu olmadığı,
2.6) Zabıta Memurunun halkın esenlik, güvenlik ve huzurunu korumakla görevli olduğu, bu görevin
hakkıyla yerine getirilebilmesi için tüm teşkilatın bir bütün olarak çalışması gerektiği, teşkilat içinde yer
/
alan her personelin kıymetli olduğu, herhangi bir ayırım yapılmasının söz konusu olamayacağı, Zabıta
Dairesi Başkanı ’un 24/06/2022 tarihi itibariyle emekliye ayrıldığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun;
5.1) “Büyükşehir belediye başkanı” başlıklı 17 nci maddesinde “Büyükşehir belediye başkanı,
büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir…”,
5.2) “Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde “Büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, beldenin ve belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini belirlemek, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Büyükşehir belediye meclisi ve encümenine başkanlık etmek, bu organların kararlarını uygulamak.
d) Bu Kanunla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almak.
e) Büyükşehir belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak, büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik önerilerini ve bütçe kesin hesap cetvellerini hazırlamak. f) Büyükşehir belediyesinin hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini sağlamak.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla, büyükşehir belediyesi adına sözleşme yapmak, karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda bulunmak.
h) Mahkemelerde davacı veya davalı sıfatıyla ve resmî mercilerde büyükşehir belediyesini temsil etmek, belediye ve bağlı kuruluş avukatlarına veya özel avukatlara temsil ettirmek.
i) Belediye personelini atamak, belediye ve bağlı kuruluşlarını denetlemek.
j) Gerektiğinde bizzat nikâh kıymak.
k) Diğer kanunların belediye başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi görevlerine ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak.
l) (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 25/1/2007 tarihli ve E.: 2004/79, K.: 2007/6 sayılı Kararı ile.) m) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilerle ilgili faaliyetlere destek olmak üzere engelli merkezleri oluşturmak.
(Mülga son fıkra: 12/11/2012-6360/13 md.)”,
/
6) 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde
“Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular…
Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, (İptal ibare: Anayasa
Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve E.:2018/110; K.:2018/99 sayılı Kararı ile) giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”,
7) Belediye Zabıta Yönetmeliğinin;
7.1) “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelik, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye
Kanununun 51 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
7.2) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) (Değişik:RG-
2/4/2020-31087) Bakanlık: (Değişik ibare:RG-18/12/2021-31693) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığını, …c) (Değişik:RG-18/12/2021-31693) Belediye zabıta personeli: Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları, …ifade eder.”,
7.3) “Görev alanı” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli
ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir.
(2) (Değişik:RG-18/12/2021-31693) Büyükşehir belediye zabıtası, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi ile belirlenmiş alanlarda görevli ve yetkilidir…”,
7.4) “Duyuru ve başvuru” başlıklı 19 uncu maddesinde (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-18/12/2021-
31693) “(1) Belediyenin insan kaynakları birimi tarafından; görevde yükselme suretiyle atama yapılacak
boş kadroların unvanı, adedi, derecesi ve aranacak şartlar, her yılın 15 Ocak tarihine kadar duyurulur…
(7) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelin görevde yükselme suretiyle atamalarının yapılması amacıyla, ilgili belediyeler her yılın Şubat ayı sonuna kadar yazılı sınava tabi tutmak istedikleri personelin niteliklerini ve sayısını ilgili valiliklere bildirir. Valiliklere gelen listeler birleştirilerek tek liste halinde en geç 15 Mart tarihine kadar Bakanlığa gönderilir.
(8) Yazılı sınavlara katılacakların listesi Bakanlık tarafından sınavı yapacak kuruma bildirilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde Zabıta Komiseri kadrosunda görev yapmakta olan
başvuran, kendisine uygulanan mobbingin sonlandırılmasını, Zabıta Şube Müdürü veya Zabıta Amiri kadroları için görevde yükselme sınavına girmesinin sağlanmasını, Zabıta Dairesi Başkanı hakkında gerekli yasal işlemin yapılmasını, Zabıta Dairesi Başkanlığınca yapılacak yer değişikliklerinde astlarının emrinde görev verilmemesini talep etmektedir. (§1).
10) Başvuran tarafından; zabıta şube müdürü ve zabıta amiri kadroları dahil edilmeyerek 2022 yılı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına girmesinin engellendiği, astı pozisyondaki kişilerin emrine görevlendirildiği, yer değişikliğinin yapıldığı, ikamet yeri/ailevi sebepler/sağlık sorunu gibi hususlara dair talebi olmamasına karşın talepte bulunmuş gibi gösterildiği ve mobbinge maruz kaldığı iddialarında bulunulmuştur. İdare tarafından ise (§2); konuya ilişkin açıklamalarda bulunularak başvurana yönelik herhangi bir hasmane tutum veya mobbing uygulanması gibi bir durum olmadığı ifade edilmiştir.
11) Ayrıca, dosya kapsamından;
11.1) Belediye Başkanının takdiri ile şube müdürlüğü, amirlik ve komiserlik görevlerinin vekâleten
yürütülmekte olduğu, zabıta komiser yardımcısı ve zabıta memuru kadrosunda bulunan personellerin görevlendirme ile zabıta amiri olarak çalıştırıldıkları,
11.2) Başkanlık bünyesinde kadrolu iki adet zabıta komiseri olduğu, 60 adet zabıta amiri kadrosunun boş
olduğu,
11.3) Ulus Yeni Hal Karakol Amirliğinin 05/10/2021 tarihli ve sayılı yazı ile
EBYS ve ALO 153 sisteminden anlayan ve yazışmaları yapabilecek personel görevlendirilmesi talebine, Zabıta Şube Müdürlüğünün sayılı yazısı ile mevcut ve yeni göreve başlayacak personellerin yetişmesinde birim amirlerinin sorumlu olduğu, personel yetersizliği nedeniyle talebin karşılanamadığı ve zabıta memurları göreve başladığında birimlere gerekli görevlendirmelerin yapılacağı yönünde cevap verildiği anlaşılmıştır.
12) Belediye Zabıta Yönetmeliğinde; Belediyenin insan kaynakları birimi tarafından, görevde yükselme
suretiyle atama yapılacak boş kadroların unvanı, adedi, derecesi ve aranacak şartların her yılın 15 Ocak tarihine kadar duyurulacağı, ilgili belediyelerin her yılın Şubat ayı sonuna kadar yazılı sınava tabi tutmak istedikleri personelin niteliklerini ve sayısını ilgili valiliklere bildireceği düzenlemeleri yer almaktadır.
13) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 06/01/2022
tarihli ve E-26073187-900-2625312 sayılı yazısında (https://yerelyonetimler.csb.gov.tr/yerel-yonetimlerpersonelinin-2022-yili-gorevde- yukselme-ve-unvan-degisikligi-sinavi-haber-266975, Erişim: 08/09/2022); 2022 yılında yapılacak yerel yönetim personeli görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına dair yerel yönetimlerin, ilgili düzenlemelere uygun olarak (Şubat ayının sonuna kadar) görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi tutmak istediği personelin niteliklerini ve sayısını valiliklere bildirecekleri, valiliklere gelen başvuruların, tek liste halinde en geç 15/03/2022 tarihine kadar Bakanlığa gönderileceği ve listelerin
Bakanlık tarafından birleştirilerek sınavı yapacak kuruma bildirileceği, adayların 21/08/2022 tarihinde görevde yükselme sınavına girecekleri hususlarının belirtildiği ve sınav takviminin belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
14) Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu İşyerinde Psikolojik Taciz
(Mobbing) ve Çözüm Önerileri Komisyon Raporu’nda
/
(https://acikerisim.tbmm.gov.tr/bitstream/handle/11543/2800/kad%c4%b1n_erkek_f%c4%b1rsat_e%c5%9fitli%c4%9fi_kom_ 6.pdf?sequence=1&isAllowed=y, Erişim: 08/09/2022); psikolojik tacize maruz kalan bireylerin, bıktırma, yıldırma, dışlanma, kurumun hizmetlerinden yoksun bırakılma, aşağılanma, izin ve görevlendirilmelerde yararlandırılmama, zorla tayin gibi psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalabildikleri; bir olguya işyerinde psikolojik taciz diye bakabilmek için davranışların ayda birkaç kez tekrarlanması, birbiri ardına birtakım evreler içinde geçmiş olması, uzun süre devam etmesi ve davranış tarzlarının kişiye kötü muamele şeklinde olması gerektiği, en azından kasıtlılık, süreklilik ve sistemlilik niteliklerini taşıması gerektiği belirtilmiş, mobbinge neden olabilecek idari işlemler ise; geçici görevlendirme (görev yeri değişikliği), mesleğin (unvanın) gerektirdiği görevleri vermeme, atama (atamama) özlük haklarının yerine getirilmemesi, disiplin soruşturması açılması olarak sayılmış, mobbinge maruz kalan kişilerin gördükleri zararın büyüklüğü ve etkisiyle, işlerini yapamaz duruma geldikleri ifade edilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 16/09/2014 tarihli ve E.2014/18743, K.2014/24185 sayılı
Kararında (https://www.corpus.com.tr/#!/Yargitay, Erişim: 08/09/2022); mobbingde hedef alınan kişinin; şerefine, kişiliğine, karakterine, inancına, değerlerine, yeteneklerine, tecrübelerine, birikimlerine, düşüncelerine, etnik kökenine, yaşam biçimine, kültür ve benzeri yönlerine topluca bir saldırının söz konusu olduğu, bu saldırının; dedikodu ve söylenti çıkarma, iftira atma, toplum önünde küçük düşürme, hafife alma, karalama, kötüleme ve yok sayma gibi kişiyi zihinsel, ruhsal, fiziksel ve bedensel olarak etkileyebilecek eylemlerle yapıldığı, süreklilik göstermeyen, belli aralıklarla sık sık tekrarlanmayan, ara sıra münferit olarak meydana gelmiş birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranışın mobbing olarak nitelendirilemeyeceği değerlendirmesinde bulunulmuştur.
15) Anayasa Mahkemesinin 10/03/2016 tarihli ve 2013/6235 başvuru numaralı kararında
(https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2013/6235, Erişim: 08/09/2022 ) “… ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve yargı kararları dikkate alındığında mobbing (psikolojik taciz) kavramının, belirli bir veya birden fazla çalışanı hedef alan, sürekli ve sistematik şekilde yapılan, fiziksel olmayan, psikolojik taciz biçimini ifade ettiği; bu tacize yol açan tehdit, şiddet, aşağılama, hakaret, ayrımcılık, ağır eleştiri, taciz ve çalışma şartlarını ağırlaştırma gibi eylemlerin tek tek değil kümülatif olarak ele alınarak değerlendirilmesi, bu davranışların toplamının, bireyin kişilik haklarına, onur ve haysiyetine ya da sağlığına zarar verici nitelikte olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bir iş yerinde tüm çalışanlara yönelik alınan tedbir ya da talimatların, belli kişi ya da kişilerin kişilik haklarını hedef almadığı durumlarda mobbing olarak nitelendirilmediği, süreklilik göstermeyen, ara sıra münferit olarak meydana gelmiş birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranışın mobbing olarak adlandırılamayacağı görülmektedir. Söz konusu davranışların, kişi üzerindeki etkileri önem taşımakla birlikte bireyin kişilik haklarına, onur ve haysiyetine ya da sağlığına zarar verici nitelikte olup olmadığı yönünden objektif kriterlere göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, mobbing kavramının işyeri ve mesleki yaşamla ilişkili bir olguyu ifade etmesi nedeniyle mağdurun işi ya da mesleğine ilişkin olumsuz sonuçların ortaya çıkmış olması, bu sonuçların iş ortamının kötüleşmesi, çekilmez hal alması veya tamamen işin veya mesleğin bırakılması sonucunu doğurması şartının da araştırılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Kural olarak psikolojik tacize maruz kaldığını ileri süren başvurucu1arın bu iddialarını yeterli ve ikna edici açıklamalar ve delillerle ispat etmeleri gerekir. Bununla beraber, psikolojik tacizi kanıtlamak kolay değildir.
Bu yüzden, başvurucuların kendilerine yönelik sistematik ve süreklilik arz eden şekilde psikolojik tacize yol açan muamele yapıldığını hukuka uygun her türlü delille ispatlamaları mümkündür. Bunun ispatlanması durumunda, bu şekildeki muamelenin var olmadığını veya haklı sebeplere dayandığını ispat yükü muameleyi gerçekleştiren kamu makamlarına geçecektir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
16) Bu kapsamda; personelin görevde yükselmesi hususunda idarelerin belli ve özel koşullar
belirleyebileceklerinin, görevde yükselme suretiyle atamada boş kadroların unvanı, adedi ve derecesinin belirlenmesinde idarenin takdir yetkisinin var olduğunun konuya ilişkin düzenlemelerden anlaşıldığı, bir
sonraki yılda zabıta amirliği ve zabıta müdürlüğü kadroları için sınav açılması yönünde adımlar atıldığının idare tarafından belirtildiği, Belediye Zabıta Yönetmeliği düzenlemesi uyarınca, Belediye tarafından Şubat ayı sonuna kadar görevde yükselme sınavına tabi tutulmak istenen personelin niteliklerinin ve sayısının bildirilmesinin gerekli olduğu, 2022 yılında yapılacak yerel yönetim personeli görevde yükselme sınav takviminde görevde yükselme sınav tarihinin 21/08/2022 olarak belirlendiği, personel sayısının azlığı ve uzun süre görevde yükselme sınavı açılmaması sonucunda Zabıta Dairesi Başkanlığında rütbe konusu ile işleyişte aksamalar nedeniyle çalışma ortamına yansıyan sorunlar olduğunun anlaşıldığı, idarenin yaşanan sorunlardan haberdar olduğu ve yeniden yapılanma süreci içinde çözüm odaklı olduğu, Ulus Yeni Hal
Karakol Amirliğinin personel talebine idare tarafından hareketsiz kalınmayarak zabıta memurları göreve başladığında birimlere gerekli görevlendirmelerin yapılacağı cevabının verildiği ile başvuruda iddia edildiği şekilde mobbingin var olabilmesi için kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri durumların olması gerektiği hususları dikkate alınarak, idare tarafından başvuranın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi gibi kötü muameleye tabi tutulduğuna, başvuranın görev yeri değişikliklerinin hizmet ihtiyaçları, kurum işleyişi ve personel yapısı göz önüne alınmaksızın yapıldığına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı hareket edildiğine ve ayrıca idarenin kasıtlı olarak işlem tesis ettiğine ilişkin bir veriye dosya kapsamında rastlanamamıştır.
17) Diğer taraftan; kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin
yürütülmesini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almaları idare hukuku ilkelerindendir. Hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi hususu bu önlemler arasında yer almaktadır. Çalışma hayatında kişilerin etkin çalışabilmesi, yeterli performans gösterebilmesi ve çalışılan birim verimliliğine katkı sağlayabilmesi için kişinin işinde tatmin olmasının önemi yadsınamayacak olup idarelerce verimli ve etkin insan kaynakları yönetimini sağlamaya yönelik esaslar belirlenmesi, personelin çalışma motivasyonunu en yüksek düzeyde tutacak ve personel arasında çalışma barışını sağlayacak dengelerin kurulması önem arz etmektedir.
18) Bu çerçevede, Belediyeye verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi
için gerekli önlemlerin alınmasını teminen; zabıta komiser yardımcısı ve zabıta memuru kadrosunda bulunan personellerin görevlendirme ile zabıta amiri olarak çalıştırıldıkları gibi Başkanlık bünyesinde bulunan kadrolu iki adet zabıta komiserinin tecrübelerinden de -benzer şekilde görevlendirmeleri yapılarakyararlanabileceği, ileride açılacak görevde yükselme sınavlarına tabi tutulmak istenen personelin belirlenmesinde boş olan kadroların ve rütbe konusunda oluşabilecek sorunların gözetilmesi gerektiği, çalışan memnuniyetinin ve verimliliğinin arttırılması için idare tarafından optimum düzeyde personel istihdam edilmesi ve istihdam edilmekte olan personelin dağılımının da çalışma barışını, çalışan verimliliğini arttıracak ve iş tatmini sağlayacak şekilde yapılması gerektiği hususlarına idare tarafından azami özen gösterilmesi beklenmektedir.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle dosya
kapsamından, başvurana sistematik ve kasıtlı olarak mobbing uygulandığına ilişkin bir tespit yapılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan
/
değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
21) Diğer taraftan, personelin faydası gözetilerek ikameti, ailevi sorunları ve sağlık sorunları dikkate
alınarak rotasyona tabi tutulmuş olduğu idare tarafından belirtilmişse de başvuranın hususa dair talebi olmadığını ifade etmiş olması karşısında idareye; iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi