|
ÖZET: Başvuran, 2013 yılından bu yana Zabıta Daire Başkanlığında gürültü ölçümü yapmasına rağmen arazi tazminatını alamadığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. İdare, başvuranın zabıta memurluğu görevini fiilen yürüttüğünü belirterek, arazi tazminatı alma hakkı bulunmadığını ve bu nedenle tazminatın ödenmediğini savunmuştur. Ayrıca, başvuranın mesai saatleri dışında yaptığı çalışmalar için fazla mesai ücreti ödendiği ifade edilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, açık çalışma mahallerinde fiilen çalışan personele ek özel hizmet tazminatı ödenebileceği, ancak bunun için ilgili görevlerin fiilen yerine getirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, Zabıta Daire Başkanlığına bağlı olarak yaptığı görevler nedeniyle arazi tazminatı ödenmesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın arazi tazminatı talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2181-S.22.3291
BAŞVURU NO : 2021/14397
KARAR TARİHİ : 16/02/2022
RET KARARI
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın arazi tazminatı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2013 yılından bu yana tekniker olarak çalışıp bayram, resmi tatiller ve gece nöbetlerinde gürültü ölçümleri ve diğer teknik analizleri yapmasına rağmen teknik personele ödenen arazi tazminatını alamadığını, sadece hafta içi ve hafta sonu geceleri ve resmi tatillerde çalışması karşılığında fazla mesai ödendiğini, diğer teknik personelin kısmen sahada çalışarak arazi tazminatı aldıklarını, ancak kendisinin devamlı sahada çalışıp hak etmiş olduğu arazi tazminatını alamadığını, halihazırda çalıştığı birimde fiilen zabıta memurluğu yapmadığını aksine zabıta memurlarınca yapılamayacak teknik bilgi ve eğitim gerektiren görevleri yürüttüğünü belirterek, tarafına keyfi bir şekilde verilmeyen arazi tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 25/10/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığının 08/11/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde; başvuranın mesleği ve idare ile ilgili hizmet dökümünün ekte sunulduğu, başvuranın idarenin birimlerinde işe başlama tarihinden bugüne kadar geçen süre içerisindeki görevi ve görevlendirmelerine ilişkin yazıların ekte sunulduğu, başvuranın Zabıta Daire Başkanlığında gürültü ölçümü yapmak üzere görevlendirildiği dönemlerde fiilen zabıta memurluğu görevi yapması nedeniyle arazi tazminatı alma hakkı bulunmadığından arazi tazminatı ödenmediği, ancak mesai saatleri haricinde yaptığı çalışmalar karşılığında Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K cetveli kapsamında zabıta memurlarına ödenen aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödendiği ve başvuran tarafından konu ile ilgili yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesi; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.” 3.4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 inci maddesi; “….Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebilir.(….) Kamu kurum ve kuruluşları (Mahalli İdareler dahil) bu maddede belirtilen zam ve tazminatları; hizmetin gerekleri ve mali imkanlarını dikkate alarak personeline
Cumhurbaşkanınca belirlenen oran ve miktarlardan daha düşük bir oran ve miktar üzerinden ödeyebilirler.(1) Bu maddenin ikinci bölümünde yer alan tazminatlar damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi değildir.” 6. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesi; “Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.
Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.
Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, (İptal ibare: Anayasa
Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve E.:2018/110; K.:2018/99 sayılı Kararı ile) (…) giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” 7. 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın; 7.1. “Kapsam ve dayanak” başlıklı 1 inci maddesi; “(1) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile aynı
Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara, bu Kanunun 152 nci maddesine göre 2006 yılında; a) Ödenecek “İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı”, bu Karara ekli I sayılı
Cetvelde, b) Ödenecek “Özel Hizmet Tazminatı”, bu Karara ekli II sayılı Cetvelde, c) Ödenecek “Diğer Tazminatlar”, bu Karara ekli III sayılı Cetvelde, ç) Teknik ve sağlık hizmetler sınıflarına dahil kadrolarda bulunan personele, bazı yörelerde verilecek ek zam ve tazminatların belirlenmesinde esas alınacak yerleşim birimleri “Kalkınmada Öncelikli Yörelerin
Dereceleri” başlığı ile, bu Karara ekli IV sayılı Cetvelde, d) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Mesleki ve Teknik Okul ve Kurumlardan, ilave Eğitim-Öğretim Tazminatı ödenecek olanların listesi, bu Karara ekli V sayılı Cetvelde, gösterilmiştir.” 7.2. “Cetvellerin kontrol, onay ve dağıtım usulü” başlıklı 5 inci maddesi; “ (1) Bu Karara ekli I, II ve
III sayılı cetvellerde yer alan zam ve tazminatlar, aşağıda belirtilen usule göre hazırlanarak, belirtilen merciler tarafından kontrol edilen cetvellere ve dağılım listelerine göre ödenir. (2) Her kurum, bu Karara göre ödeme yapılacak personelinin kadro veya görev unvanlarını, sınıflarını, derecelerini, sayılarını, hizmet yerlerini ve bunlara uygun olarak ödenecek zam ve tazminatların miktarlarını serbest kadrolar esas alınmak suretiyle hazırlanan I, II ve III sayılı cetvellerde gösterir.” 7.3. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 6 ncı maddesi; “(1) Zam ve tazminatların ödenebilmesi için, I, II ve III sayılı cetvellerde gösterilen personelin, kadro unvanı ile kariyer ve yürüttüğü görevin gerektirdiği hizmetleri kanunların öngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilen yapması zorunludur.” 7.4. II sayılı cetvelinin -E- (Teknik Hizmetler) bölümünün 6 ncı maddesi, “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.
Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçer aylık dönemler itibarıyla, a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara …………… : 60 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ………..: 40 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara ……………..: 24 oranlarını aşamaz.” 8. 11/04/2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin
“Görevleri” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Belediye zabıtasının görevleri şunlardır:
…
c) Çevre ve sağlık ile ilgili görevleri;
1) 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve gıda mevzuatı çerçevesinde belediye
zabıtası tarafından yerine getirilmesi emredilen görevleri yerine getirmek, bu konuda ilgili kurumlar ve belediyenin ilgili diğer birimleri ile müşterek çalışma yapmak.
2) Ev, apartman ve işyerlerinin çöplerinin sokağa atılmasına mani olmak, umumi çöp ve ayrıştırma
kutularına zarar verilmesini ve bu kutulardaki atıkların çevreye dökülmesini önlemek, aykırı davrananlar hakkında yasal işlem yapmak, atıklarını kurallara aykırı olarak bertaraf edenler hakkında işlem yapmak ve/veya yetkili mercilere bildirimde bulunmak.
3) 5393 sayılı Kanunun 15/m maddesi doğrultusunda, cadde, sokak, park, meydanlar, kaldırımlar, deniz,
göl, nehir ve benzeri yerlerde mevzuata ve sağlık şartlarına aykırı olarak satış yapan seyyar satıcıları men etmek, satışa sunulan emtiaları emanete almak, emanete alınan gıda maddelerinden bozulabileceklerin cezası ödenmeyerek iki gün içinde alınmaması halinde gıda bankasına, gıda bankası bulunmayan yerlerde devlete ait sosyal hizmet ve yardım kuruluşlarına teslim etmek, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde teslim alınmayan gıda dışı malları kanunla belirlenen yerlere tutanak karşılığı teslim etmek ve ilgilileri hakkında işlem yapmak.
4) Yetkili mercilerin kararları doğrultusunda belirlenen yerler dışında kurban kesilmesini önlemek, ilgililer
hakkında yasal işlem yapmak.
5) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa ve ilgili yönetmeliklere göre çevre ve insan sağlığına
zarar veren, kişilerin huzur ve sükûnunu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde gürültü yapan fabrika, işyeri, atölye, eğlence yerleri gibi müesseseleri tutanak düzenleyerek yetkili mercilere bildirmek ve bu konuda kendisine verilen görevleri yerine getirmek.
6) 22/2/1989 tarihli ve 13838 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Hayvan Sağlığı ve
Zabıtası Yönetmeliğine göre bir yerde hastalık çıkması veya sebebi belli olmayan hayvan ölümlerinin görülmesi halinde ilgili mercilere haber vermek, bu yerleri geçici kordon altına almak, yetkililere bu konuda her türlü yardımı yapmak, imhası gereken hayvanların yetkililer tarafından itlaf edilmesine yardımcı olmak, bunların insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde imhasını yaptırmak.
7) 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal
Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmeliğe göre her türlü hayvan ve hayvansal ürünlerin naklinde kullanılan pasaport, nakil belgesi, veteriner sağlık raporu ve nakil beyannamesi gibi belgeleri kontrol etmek ve ilgili belgeler olmadan yapılan hayvan ve hayvansal ürünleri alıkoyarak mülki idare amirine bildirilmesini sağlamak.
8) 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile belediyelere, zabıtanın görevleri
içerisinde verilen yetkileri kullanmak.
9) İlgili kuruluşlar ile işbirliği halinde fırınların ve ekmek fabrikalarının ve diğer gıda üretim yerlerinin
sağlık şartlarına uygunluğunun denetiminde ilgili kuruluşların talebi halinde nezaret etmek, ekmek ve pide gramajını, fiyat tarifelerini kontrol etmek, gerekli kanuni işlemleri yapmak.” 9. 01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2020-2021 Yıllarını Kapsayan Kamu
Görevlileri Hakem Kurulunun 28/8/2019 Tarihli ve 2019/1 Sayılı Kararı’nın 12 inci maddesi; “2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve
Tazminatlara İlişkin Karara ekli (I) sayılı Cetvelin “(B) Teknik Hizmetler Bölümü’nün 4 üncü sırasında
hizmet yılları dikkate alınarak öngörülen iş güçlüğü ve temininde güçlük zammı puanları ile (II) sayılı Özel
Hizmet Tazminatı Cetvelinin “(E) Teknik Hizmetler” bölümünün 1 inci sırasının (d) bendinde dereceler itibarıyla öngörülen tazminat ve ek tazminat oranları, kadroları teknik hizmetler sınıfına dahil müze araştırmacısı, arşivci, folklor araştırmacısı, kütüphaneci, kitap patologu ve sosyolog unvanlı kadrolarda bulunan Devlet memurları için de uygulanır. Bunlara anılan Bakanlar Kurulu Kararının diğer bölümlerinde belirlenmiş olan zam ve tazminatlar ödenmez.” 10. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 160 seri no.lu Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliği’nin “C-II sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar” başlığı altında yer alan 6 ncı maddesi; “I sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 6’ncı sırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuvar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için %3, %2 ve
%1,2 oranlarında ek özel hizmet tazminatı ödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminatı toplamının üçer aylık dönemler itibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarını aşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği ve ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, kadroları Teknik Hizmetler Bölümünün l ila 4 üncü sırasında sayılanlara, söz konusu ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için; a) Bu personelin büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları gibi “kapalı mahaller” dışında arazi, park, bahçe, şantiye, inşaat, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri, yol, tünel, demiryolu, büyük içme suyu, köprü, kıyı yapıları, baraj v.b. açık çalışma mahallerinde görevlendirilmiş ve bu mahallerde fiilen çalışmış olmaları, b) Söz konusu görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazı, yeterli olacaktır.” 11. 2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K cetvelinin “Fazla Çalışma ücreti” başlıklı III.
Kısmının, “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı (B) Bölümünün 1 inci maddesi; “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç)
görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye ve zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) belediye meclisi ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere hukuki olmayan görevlendirilmeleri dolayısıyla
2013 yılından bu yana mahrum kaldığı arazi tazminatlarının ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda
bulunmuştur.
14. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, başvuranın Zabıta Daire
Başkanlığında gürültü ölçümü yapmak üzere görevlendirildiği dönemlerde fiilen zabıta memurluğu görevi yapması nedeniyle arazi tazminatı alma hakkı bulunmadığından arazi tazminatı ödenmediği, ancak mesai saatleri haricinde yaptığı çalışmalar karşılığında Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K cetveli kapsamında zabıta memurlarına ödenen aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödendiği savunulmaktadır.
15. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 657 sayılı kanuna göre, Teknik Hizmetler
Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebileceği, 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararına göre; kadro unvanı ile kariyer ve yürüttüğü görevin gerektirdiği hizmetleri kanunların öngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilen yapması zorunlu olduğu, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği ve ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağının hükme bağlandığı şeklindedir.
16. Başvuranın 21/11/2007 Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde sözleşmeli personel olarak işe başladığı, 15/09/2013 tarihinde tekniker kadrosuna atandığı, bu süreçte Çevre Koruma ve Kontrol
Daire Başkanlığı emrinde görevli iken 07/07/2014 tarihinde Zabıta Daire Başkanlığa bağlanan Çevre
Kontrol Yapı Şube Müdürlüğünde görevlendirildiği, 30/04/2019 tarihinde tekrar Çevre Koruma ve Kontrol
Daire Başkanlığında görevlendirildiği, 20/01/2020 tarihli ve sayılı yazı ile Zabıta Daire
Başkanlığına bağlı Zabıta Denetim Şube Müdürlüğünde görevlendirildiği, 04/05/2021 tarihli ve sayılı yazı ile İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığında istihdam edilmesinin uygun görüldüğü ve 06/09/2021 tarihli ve sayılı yazı ile 03/09/2021 tarihinden itibaren Çevre Koruma, Sıfır Atık ve İklim
Değişikliği Daire Başkanlığında istihdam edildiği, Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında zabıtanın çevre ve sağlık ile ilgili görevleri arasında “9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununa ve ilgili yönetmeliklere göre çevre ve insan sağlığına zarar veren, kişilerin huzur ve sükûnunu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde gürültü yapan fabrika, işyeri, atölye, eğlence yerleri gibi müesseseleri tutanak düzenleyerek yetkili mercilere bildirmek ve bu konuda kendisine verilen görevleri yerine getirmek.” görevinin sayıldığı; bu çerçevede başvuranın Zabıta Daire Başkanlığına bağlı olarak çalıştığı dönemlerde gürültü ölçümü yapmak üzere görevlendirildiği dönemlerde mesai saatleri haricinde zabıta olarak yaptığı bu çalışmalar karşılığında kendisine aylık maktu fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılmıştır. Diğer taraftan, başvuranın bu çalışmaları kapsamında kendisine ödenen maktu fazla mesai ücretinin iptali talebi ile Kurumumuza yapmış olduğu 2021/6108 ve 2021/11848 numaralı başvurular neticesinde Kurumumuzca sırasıyla 05/07/2021 ve 06/08/2021 tarihli Ret Kararları verildiği tespit edilmiş olup, başvurana bu çalışmaları kapsamında zaten maktu fazla mesai ücreti ödenmiş olduğu için ayrıca arazi tazminatı ödenemeyeceği değerlendirilmiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; mevzuata göre arazi tazminatı yürütülen görevin gerektirdiği hizmetleri kanunların öngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilen yapılması zorunlu olduğu, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği, başvuranın ise idarece Zabıta
Daire Başkanlığında konuyla ilgili mevzuat uyarınca zabıta olarak gürültü ölçümü yapmak üzere görevlendirildiği dönemlerde gerek görevlendirildiği birim gerekse ifa ettiği görev itibariyle arazi tazminatı ödenmeye uygun olmadığı ve ilgili birim amirlerince de ödeme emri ve arazi tazminatı ödenecek personel listesinde yer almadığı ve bu nedenlerle başvurana arazi tazminatı ödenmediği, ancak başvuranın zabıta olarak mesai saatleri haricinde yaptığı çalışmaların karşılığında aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödendiği anlaşıldığından başvuranın talebi hakkında idarece yapılan işlemin mevzuata uygun olduğu, dolayısıyla başvuranın zabıta olarak gürültü ölçümü yapmak üzere görevlendirildiği dönemler itibariyle
arazi tazminatı ödenmesi talebi hakkında arazi tazminatının asli göreve bağlı olarak ödenen bir özlük hakkı olmayıp fiilen çalışma karşılığı ödenen ve gerçekleşmesi belli kurallara bağlı muhtemel gelir niteliğinde olduğundan, başvuranın görevlendirildiği birim yönünden arazi tazminatı olmasına imkân bulunmadığından, ayrıca başvuranın zabıta olarak yürüttüğü bu çalışmalar kapsamında yaptığı fazla mesai sebebiyle kendisine maktu fazla mesai ücreti ödendiği ve başvuranın maktu fazla mesai ücretinin iptali talebi ile Kurumumuza daha önce yapmış olduğu 2021/6108 ve 2021/11848 numaralı başvuruların
Kurumumuzca reddedildiği dolayısıyla başvurana ayrıca arazi tazminatı ödenmesi mümkün olmadığından, idarece başvurana arazi tazminatı ödenmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi