Zabıta müdürü kadrosuna atama şartlarının ihlali nedeniyle kamu zararının doğması ve tazmin hükmünün gerekliliği üzerine hukuki değerlendirme (Sayıştay)

Mevzuata aykırı atama

64 sayılı ilamın 4/A Maddesi ile; Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartını sağlamadığı halde kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanarak kendisine müdür kadrosu için öngörülen ek ödeme, yan ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu sebebiyet verilen … TL kamu zararının Üst Yönetici Belediye Başkanı ile ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden müşterek ve müteselsil olarak tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Sorumluluğuna hükmedilen dilekçilerce sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

Dilekçiler daire başkanları ve zabıta müdürlerinin Zabıta Yönetmeliğinin sınav şartını da içeren 17. maddesinin 1. fıkrası kapsamı dışında tutulduğunu, kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürlüğüne atanması Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17. maddesinin 2. fıkrası gereğince; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapıldığından ve anılan maddede belirtilen şartları yerine getirdiğinden atanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinde düzenlenen öğretim ve hizmet yılı şartını sağlamanın yeterli olduğunu, ayrıca zabıta teşkilatında 2 yıl çalışmış olma şartı gerekmediğini, zabıta müdürlüğü için 2 yıl şartı getirilmek istenseydi yönetmelikte açık bir şekilde belirtilmesi gerektiğini, kaldı ki; söz konusu maddeden anlaşılacağı üzere görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışma şartının da aranmaması gerektiğini, … Belediyesinde de …’ın atandığı dönemde görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı ile ilgili ilanlara başvuru olmadığını, hem Zabıta Müdürlüğü için ihtiyaç olması hem de görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması nedeniyle …’ın talebi üzerine zabıta müdürlüğü kadrosuna atandığı ve fiilen görevini ifa ettiğinden bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Dilekçilerce dilekçelerinde yer verilen iddia ve itirazlara istinaden verilen mütalaada;

“Zabıta Yönetmeliğinin Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır… ” denilmek suretiyle, zabıta şube müdürü, zabıta amiri gibi kadrolara atanma şartları belirtilmiş ancak zabıta müdürlüğüne atanmada herhangi bir şart getirilmemiştir. Zabıta Yönetmeliği özel nitelikli bir düzenlemedir ve müdürlük kadrosuna sınav şartı getirilmediği anlaşılmaktadır, bu nedenle özel nitelikli düzenlemede yer almayan hükmün yerine Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı düşünülmektedir.

Bu nedenle kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanmasında mevzuata aykırılık olmadığından dilekçilerin temyiz talebinin kabul edilerek Daire kararının kaldırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu Daire kararında; Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartını sağlamadığı halde kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanarak kendisine müdür kadrosu için öngörülen ek ödeme, yan ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi sonucu sebebiyet verilen … TL kamu zararının Üst Yönetici Belediye Başkanı ile ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden müşterek ve müteselsil olarak tazminine hükmedilmiştir.

Dilekçilerin İddia Ve İtirazları

Dilekçilerce dilekçelerinde yer verilen iddi ve itirazlar;

Daire başkanları ve zabıta müdürlerinin Zabıta Yönetmeliğinin sınav şartını da içeren 17. maddesinin 1. fıkrası kapsamı dışında tutulduğu,

Kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürlüğüne atanması Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17. maddesinin 2. fıkrası gereğince; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapıldığından ve anılan maddede belirtilen şartları yerine getirdiğinden atanmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,

Zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinde düzenlenen öğretim ve hizmet yılı şartını sağlamanın yeterli olduğunu, ayrıca zabıta teşkilatında 2 yıl çalışmış olma şartı gerekmediğini, zabıta müdürlüğü için 2 yıl şartı getirilmek istenseydi yönetmelikte açık bir şekilde belirtilmesi gerektiğini, kaldı ki; söz konusu maddeden anlaşılacağı üzere görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışma şartının da aranmaması gerektiği,

Bu sebeplerle somut olaya konu işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı şeklindedir.

İlgili Hukuki Düzenlemeler

5393 sayılı Belediye Kanunu

“Zabıtanın görev ve yetkileri

Madde 51-… Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.”

04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik

“Hizmet grupları arasında geçişler

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olan hizmet grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır.

a) Aynı hizmet grubunun alt hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla, sınav yapılmaksızın ilgili personelin isteği ve atanılacak kadronun gerektirdiği özellikleri taşımak şartıyla diğer görevlere atama yapılabilir.

b) Gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler görevde yükselme eğitimi ve sınavına tabidir. Mahalli idarelerde ve diğer kamu/kurum ve kuruluşlarında, daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme eğitimi ve sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.

c) Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, “araştırma–planlama” ve “hukuk” hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz.

ç) İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.

Zabıta ve itfaiye personeli

MADDE 21 – (1) Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.”

11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği

“Görevde yükselme şartları

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.

a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;

1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,

2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,

3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,

4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,

5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,

6) Kadro durumu elverişli olmak,

b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;

1) En az lise mezunu olmak,

2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,

3) Yükseköğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,

4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,

5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,

6) Kadro durumu elverişli olmak,

c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;

1) En az lise mezunu olmak,

2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,

3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,

4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,

5) Kadro durumu elverişli olmak,

şartları aranır.

(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.”

Maddi Olay

… tarih ve … kayıt numaralı personel hareketleri onay belgesi ile … Büyükşehir Belediyesinde 5. Derecede kameraman kadrosunda bulunan personel, Belediye Başkanının onayı ile 3. Dereceli Zabıta Müdürü kadrosuna atanmıştır.

Daire kararında bu işlemi Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin hükümlerine göre görevde yükselme niteliğinde olduğu, ancak bu yönetmelikte aranan sınav şartının somut olayda yerine getirilmediği esasına yer verilmiştir.

Kameraman kadrosunda bulunan söz konusu kişiye ilişikli ödeme emirlerinde tespitli olduğu üzere müdür kadrosu için öngörülen ek ödeme, yan ödeme ve özel hizmet tazminatı ödenmiştir.

Maddi Olayın Tüm Unsurlarıyla İncelenmesi;

Maddi unsurlar bağlamında konunun esas yönünden incelenmesi

Somut olaya ilişkin hukuki düzenlemeler hep birlikte değerlendirildiğinde;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında “Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.” hükmüne yer verildiği,

04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde, müdür kadrosu, görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılmış olmasına karşın, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21 inci maddesinde, “Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” hükmüne yer verilerek, zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri bu Yönetmelik hükümlerinden istisna tutulduğu,

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 51 nci maddesi hükmü gereğince, 11/04/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Kadro ve unvanlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.” hükmüne yer verildiği,

Aynı Yönetmeliğin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, zabıta başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara atanabilmek için gereken şartların belirtildiği; 2 nci fıkrasında ise aynen;

“Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.”

düzenlemesine yer verildiği,

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, zabıta şube müdürü, zabıta amiri ve zabıta komiseri kadrolarından ayrı olarak zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü kadrolarının görevde yükselmenin dışında tutulduğu, ancak aynı maddenin son fıkrasına göre, zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiğinin düzenlendiği görülmektedir.

Ayrıca, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 9, 17, 40 ve 49’uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas no.2010/2799 ve Karar No.2013/4540 sayılı kararında,

“Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 maddesinin 1 fıkrasında. “Bu Yönetmeliğin 6ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır” hükmüne yer verilerek, zabıta şube müdürü, zabıta amiri ve zabıta komiserinden ayrı olarak zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü görevde yükselmenin dışında tutulmuştur. Ancak aynı maddenin son fıkrasında. “Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet surelerini dikkate alarak belirlerler Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır.” ibaresine yer verilmiş, böylece zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Yasanın 68. maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği düzenlendiğinden davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir.”

denilmiştir.

Buna göre, Kameraman kadrosunda bulunan …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanması işlemi yapılır iken, 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımasının yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesine ekli hizmet belgeleri ve diğer belgeler incelendiğinde 15/10/2013 tarihinde Belediyenin Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığında kameraman kadrosuna atandığı anlaşılan …’ın 15/02/2015 tarihinde zabıta müdürü kadrosuna atamasının yapıldığı dolayısı ile Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartını sağlamadığı anlaşılmıştır. Dolayısı ile kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanması mevzuata aykırıdır.

HÜKÜM

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde mevzuatta aranan şartları sağlamadığı halde kameraman kadrosundaki …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanarak kendisine müdür kadrosu için öngörülen ek ödeme, yan ödeme ve özel hizmet tazminatının ödenmesi mevzuata aykırı olduğundan,

Dilekçilerin iddia ve itirazlarının REDDİNE ve 2. Dairece 64 sayılı ilamın 4/A maddesi ile verilen hükmün TASDİKİNE (Üye … ve …’un Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 15.12.2021 tarih ve 50613 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

Üye … ve …’un Karşı Oy Gerekçesi;

Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri 04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerinden istisna tutulmuştur. 11/04/2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde,

“(1) Bu Yönetmeliğin 6. maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” denilmekte olup zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aranan şartlar tek tek sayılmış ve bu şartlardan biri de görevde yükselme sınavında başarılı olmak olarak belirlenmiştir. Zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü kadroları kapsam dışı bırakılmış olup, buna göre, bu kadrosuna atanabilmek için görevde yükselme sınavında başarılı olma şartı aranmamaktadır.

Kameraman kadrosunda bulunan …’ın zabıta müdürü kadrosuna atanması Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi hükümlerine göre yapıldığından ve adı geçen maddede belirtilen şartları yerine getirdiğinden atamasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamakta olup kamu zararı oluşmamıştır.

Şoför kadrosundaki …’ın zabıta ve itfaiye müdürü kadrosundan sonra muhtarlık işleri müdürlüğü ile temizlik işleri müdürlüğü kadrosuna yapılan atamanın da Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğe uygun olduğu anlaşılmaktadır. Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, itfaiye müdürü ve yazı işleri müdürü kadrolarının eşdeğer olup olmadığına bakmak gerekmektedir. Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Yönetmeliğin yer alan (I) sayılı Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri memur kadro kütüğünde itfaiye müdürü ve yazı işleri müdürü kadrolarının en alt ve en üst derece aralıkları 1-4 derece olarak belirlenmiş olup kadro bakımından mezkûr görevlerin eş değer olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, 657 sayılı Kanuna ve Belediye İtfaiye Yönetmeliğine uygun olarak eğitim şartını ve hizmet yılı şartını birlikte taşıyan ve istisna olarak tutulan zabıta müdürlüğü kadrosuna ataması yapılan …`ın ardından diğer müdürlük kadrolarına atamasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamakta olup Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.