Zamanaşımı süresinin kesilmesi, prim borçlarının tahsilinde nasıl bir etki yaratır ve davacının yönetim kurulu başkanı olarak sorumluluğu ne şekilde değerlendirilir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararında, davacı tarafından davalı Kurum aleyhine açılan ödeme emrinin iptali davasında, 2008-2009 yıllarına ait prim borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiası ele alınmıştır. Davacı, iflas halindeki … Civata San. ve Tic. A.Ş.’nin prim borçları nedeniyle kendisine gönderilen ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğunu ve iptalini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kısmen kabulüne karar vermiş, ancak bu karar her iki tarafça istinaf edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, davacı ve davalı istinaf başvurularını kabul ederek, İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırmış ve davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir. Mahkeme, davacının zamanaşımı itirazını değerlendirerek, 6183 sayılı Kanun’un 103. maddesi uyarınca tahsil zamanaşımının kesildiğine ve dolayısıyla zamanaşımının dolmadığına karar vermiştir. Ayrıca, davacının şirketin yönetim kurulu başkanı olması nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, davanın kısmen kabulü ile bazı ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

10. Hukuk Dairesi         2024/10977 E.  ,  2024/10337 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/2389 E., 2024/1378 K.
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 2. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2021/382 E., 2022/296 K.

    Taraflar arasındaki ödeme emrinin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı ve davalı istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
    I.DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurumun iflas halinde olan … Civata San. ve Tic. A.Ş.’nin 2008/03 ile 2009/03 tarihleri arasındaki prim borcundan dolayı müvekkiline ödeme emri gönderildiğini, bu zamana kadar takip ve tebliğ edilmeyen 2008-2009 yıllarına ait olan Kurum prim alacaklarının zamanaşımına uğradığını, aynı borçlardan dolayı mirasçı sıfatıyla da takip edilen davacının Kocaeli 2. İş Mahkemesinde açmış olduğu iptal davasının halen derdest olduğunu, mükerrer ödeme emri gönderilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
    II.CEVAP
    Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun sigorta primleri ve diğer alacaklarının ödenmemesi halinde tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile Kanuni temsilcilerinin Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, Kurum nezdinde işlem gören işyeri … Civata San. ve Tic A.Ş.’nin sigorta prim borçlarının ödenmesinden sorumlu olan davalı hakkında yapılan işlemin kanuna ve esasa uygun olarak tesis edildiğini, davacı şahsın zamanaşımı itirazı yerinde olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
    III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
    İlk Derece Mahkemesi tarafından tarafından özetle; davanın kısmen kabulü ile
    – Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566, 2009/12567, 2010/17554, 2010/17555, 2009/10326, 2009/10327 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 1.528,51 TL asıl alacak, 2.891,97 TL gecikme zammı ve 30 TL masraf olmak üzere toplam 4.450,48 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    -Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2012/13603, 2012/13604,2012/16614, 2013/10108, 2013/10109, 2017/13090, 2017/13091, 2010/17554, 2010/17555, 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 1.528,51 TL asıl alacak, 2.891,97 TL gecikme zammı ve 30 TL masraf olmak üzere toplam 4.450,48 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    -Davalı Kurum tarafından … sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2010/14855, 2010/14856, 2009/12566, 2010/14857, 2010/14858, 2010/17556 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 127 TL asıl alacak, 425,38 TL gecikme zammı ve 25 TL masraf olmak üzere toplam 577,38 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    -Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566, 2009/12567, 2010/17554, 2010/17555, 2009/10326, 2009/10327 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 ile 2009/7 arası döneme ait 1.148.922,91 TL asıl alacak, 3.685,478,74 TL gecikme zammı ve 160 TL masraf olmak üzere toplam 4.834.561,65 TL prim ve İSP’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine,
    -Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2012/13603, 2012/13604,2012/16614, 2013/10108, 2013/10109, 2017/13090, 2017/13091, 2010/17554, 2010/17555, 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 ile 2012/8 arası dönemine ait 3.158.611,60 TL asıl alacak, 9.031.307,03 TL gecikme zammı ve 220 TL masraf olmak üzere toplam 12.190.138,63 TL prim ve İSP’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine,
    -Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2010/14855, 2010/14856, 2009/12566, 2010/14857, 2010/14858, 2010/17556 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 dönemine ait 1.872,92 TL asıl alacak, 5.829,19 TL gecikme zammı ve 100 TL masraf olmak üzere toplam 7.802,11 TL prim, İSP ve DV’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine,
    -Hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki kamu alacağı aslının %10 zamla tahsiline, karar verilmiştir.
    IV.İSTİNAF
    A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuşlardır.
    B.İstinaf Sebepleri
    Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince dosyanın bilirkişiye tevdi edilmesinin ve bilirkişi raporunun olduğu gibi karara yansıtılmasının hukuka aykırı olduğunu, davacıya ilk tebligatın 03.12.2021 tarihinde yapıldığını, davalı Kurum tarafından davacıya yönelik olarak zaman aşımını kesen hiçbir işlem yapılmadığını, şirket yöneticileri için SGK borçlarının icra takip işlemlerinin asıl borçlu şirketin ödeme yapmamasının kesinleşmesinden sonra başladığını, davacıya tebliğ edilen ödeme emirlerinden bazılarının davacının annesinin şirket yönetim kurulu üyesi olmasından ötürü tahakkuk ettirilen prim borçlarından ötürü olduğunu, davacının annesinin şirket ortağı olmadığı halde ticaret kanununa aykırı olarak yönetici yapılmasından ötürü Gebze 5. İş Mahkemesinde açılan davanın bekletici sorun yapılmadığını belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.
    Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kısmen kabul kararında müvekkili Kurum lehine vekalet ücretinin hükmedilmediğini, iş bu hususun kanuna ve esasa açıkça aykırı olduğunu, kararın bu yönüyle kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.
    C.Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı özetle; dosya kapsamının incelenmesinde; davalı Kurumun 1779 takip sayılı kart kapsamında davacıya tebliğ ettiği 2009/10326, 2009/10327, 2009/11999, 2009/12000, 2009/12001, 2009/12566, 2009/12567, 2010/14855, 2010/14856, 1010/14857, 2010/14858, 2010/17554, 2010/17/555, 2010/17556, 2010/17557, 2010/17558, 2012/13603, 2012/13604, 2012/16614, 2013/10108, 2013/10109, 2013/18828, 2013/18829, 2017/13090, 2017/13091 takip numaralı ödeme emirleri ile dava dışı … Civata San. A.Ş.’nin prim borçlarının, işsizlik sigortası prim borçlarının ve idari para cezalarının davacıdan tahsilini talep ettiği, davacının ise anılan ödeme emirlerinin iptali istemi ile işbu davayı ikame ettiği, gerek ödeme emri tebliğ işlemleri gerek haciz işlemleri gerekse de 6111 sayılı Kanun ile yapılan 27.05.2011 tarihli yapılandırma işlemleri göz önüne alındığında, 6183 sayılı Kanun’un 103. maddesi uyarınca düzenlenen tahsil zamanaşımını kesen sebeplerin varlığı nedeniyle 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesinde düzenlenen 10 yıllık zamanaşımı süresinin ödeme emrinin tebliğ edildiği 03.12.2021 tarihi itibarı ile dolmadığı şeklindeki İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun bulunduğu,
    Dosyada bulunan 06.03.2008 tarihli Ticaret Sicili Gazetesine göre … Civata A.Ş.’nin 30.01.2008 tarihinde yapılan olağanüstü yönetim kurulu toplantısında davacının yönetim kurulu başkanı olduğu, ayrıca davacının kurum asıl borçlusu şirkette 342.000/912.000 oranında hissesinin bulunduğu; dava dışı … A.Ş. hakkında Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/526 E- 2013/21 K sayılı kararı ile 23.01.2013 tarihinde iflas kararı verildiği ve Gebze 1. İcra Dairesinin 2013/1 İflas sayılı dosyası ile iflas tasfiye dosyasının açıldığı, davacının davaya konu 2008/6 ile 2009/7 dönemlerine ait borçların ödeme tarihlerini kapsar şekilde kurum asıl borçlusu … Şirketinin yönetim kurulu başkanı olduğu ve aynı zamanda 342.000/ 912.000 oranında hisseye sahip ortağı olduğu, 506 sayılı Kanun’un 80/11 ve 5510 sayılı Kanun’un 88/20. maddeleri uyarınca tüzel kişiliği haiz özel kuruluşta görev yapan yönetim kurulu üyelerinin primlerin ödenmesinden işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu değerlendirmesinin yerinde olduğu,
    İdari para cezalarının ise şirkete ait bir borç olduğu, şirketin kişisel yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ortaya çıktığı, prim ödeme borcundan farklı olarak ortağın değil şirketin kanuna aykırı davranışının cezai yaptırımı olduğu, cezaların şahsiliği ilkesi gereğince eylemi kim yaptıysa ondan istenmesi gerektiği, ortak sıfatıyla idari para cezasından şirket ortağının sorumlu tutulamayacağı, bu halde davacının davaya konu 2008/6 ile 2009/7 dönemleri arasındaki idari para cezaları dışındaki kurum alacaklarından sorumlu olduğu, ayrıca davacının Kurum asıl borçlusu şirketin ortağı olmasından dolayı şirketin kuruma olan borçlarından hissesi oranında sorumluluğu bulunsa da şirket üst düzey yöneticisi olmasından dolayı 5510 sayılı Kanun’un 88/20 maddesinden … sorumluluğunun ortaklıktan … sorumluluğunun önüne geçtiği anlaşılmakla aldırılan 01.08.2022 tarihli denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunduğu,
    6183 sayılı yasanın 58/4. maddesi uyarınca hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki kamu alacağı aslının %10 zamla tahsiline karar verilmesi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’un 58. maddesinin 5. fıkrasında yer alan “İtirazında tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan, hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki amme alacağı %10 zamla tahsil edilir” hükmünün Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli ve 2021/119 E. 2022/149 K. sayılı kararı ile iptaline karar verilmesi ve iptal kararı ile yeni oluşan durumun kesin hüküm halini almamış derdest tüm davalar yönünden de uygulanmasının zorunlu bulunması nedeniyle; davacı aleyhine haksız çıkma tazminatına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı bulunduğu ancak bu husus Yargılamanın yenilenmesini gerektirmediğinden dairece haksız çıkma tazminatının reddine karar verildiği gerekçisiyle, davacı ve davalının istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüne, HMK’nın 353/1-b.2 bendi gereğince, İlk Derece Mahkemesi Kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne;
    1-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566, 2009/12567, 2010/17554, 2010/17555, 2009/10326, 2009/10327 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 1.528,51 TL asıl alacak, 2.891,97 TL gecikme zammı ve 30 TL masraf olmak üzere toplam 4.450,48 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    2-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2012/13603, 2012/13604, 2012/16614, 2013/10108, 2013/10109, 2017/13090, 2017/13091, 2010/17554, 2010/17555, 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 1.528,51 TL asıl alacak, 2.891,97 TL gecikme zammı ve 30 TL masraf olmak üzere toplam 4.450,48 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    3-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2010/14855, 2010/14856, 2009/12566, 2010/14857, 2010/14858, 2010/17556 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2009/3 dönemine ait 127 TL asıl alacak, 425,38 TL gecikme zammı ve 25 TL masraf olmak üzere toplam 577,38 TL idari para cezasına ilişkin kısımlarının iptaline,
    4-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566, 2009/12567, 2010/17554, 2010/17555, 2009/10326, 2009/10327 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 ile 2009/7 arası döneme ait 1.148.922,91 TL asıl alacak, 3.685,478,74 TL gecikme zammı ve 160 TL masraf olmak üzere toplam 4.834.561,65 TL prim ve İSP’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine,
    5-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2012/13603, 2012/13604, 2012/16614, 2013/10108, 2013/10109, 2017/13090, 2017/13091, 2010/17554, 2010/17555, 2009/11999, 2009/12000, 2009/12566 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 ile 2012/8 arası dönemine ait 3.158.611,60 TL asıl alacak, 9.031.307,03 TL gecikme zammı ve 220 TL masraf olmak üzere toplam 12.190.138,63 TL prim ve İSP’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine,
    6-Davalı Kurum tarafından 1078781-041-09-56 sicil numaralı işyerine ilişkin olarak davacıya tebliğ edilen 2010/14855, 2010/14856,2009/12566, 2010/14857, 2010/14858, 2010/17556 takip numaralı ödeme emirlerinde yer alan 2008/6 dönemine ait 1.872,92 TL asıl alacak, 5.829,19 TL gecikme zammı ve 100 TL masraf olmak üzere toplam 7.802,11 TL prim, İSP ve DV’ye ilişkin kısımlara yönelik davanın reddine karar verilmiştir.
    V.TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu ödeme emirleri davacıya ilk kez 03.12.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, ödeme emirlerine konu olan prim borçlarının 2008 ve 2009 yıllarına ait olduğunu, borcun zamanaşımına uğradığını, borcun yapılandırılmasının iflas eden … Cıvata San. A.Ş. tarafından talep edildiğini, davacı bakımından zamanaşımını kesen herhangi bir idare işlemin bulunmadığını, şirket yöneticileri için Kurum borçlarının icra takip işlemlerinin asıl borçlu şirketin ödeme yapmaması kesinleştikten sonra başlaması gerektiğini, davacıya tebliğ edilen ödeme emirlerinden bazılarının davacının annesinden miras yoluyla geçen prim borçlarına ilişkin olduğunu, bu nedenle davacının annesinin şirket ortağı olmadığı halde ticaret kanununa aykırı olarak yönetici yapılmasından ötürü Gebze 5. İş Mahkemesinde açılan davanın bekletici sorun yapılması gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunumuştur.
    Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.
    C.Gerekçe
    1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Dava, ödeme emrinin iptali davasıdır.
    2.İlgili Hukuk
    6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 55 ve devamı maddeleri ilgili hükümlerdir.
    3. Değerlendirme
    1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
    04.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.