|
ÖZET: Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından 23 Ocak 2017 tarihinde düzenlenen yoklama fişinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelendi. Başvuran, yoklama fişi ile dairesinin brüt alanının gerçek dışı bir şekilde artırıldığını ve bu durumun emlak vergisi yükümlülüğünü haksız yere yükselttiğini öne sürdü. Ayrıca, belediyenin sosyal donatı alanları için emlak vergisi talep etmesinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu ifade etti.
Zeytinburnu Belediyesi, başvuruya verdiği yanıtta, yoklama fişinin Vergi Usul Kanunu’na uygun olarak düzenlendiğini ve mükelleflerin vergi yükümlülüklerinin adil bir şekilde yerine getirildiğini belirtti. Belediyenin, emlak vergisi matrahını belirlerken yasal çerçevelere uygun hareket ettiğini savundu. Ayrıca, başvuranın itirazlarının yasal süreçlere uygun olarak değerlendirildiği ifade edildi. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilemediğine karar vererek başvurunun reddine yönelik öneride bulundu. Bu süreçte, başvuranın haklı beklentisinin zedelenmiş olabileceği belirtilse de, yasal çerçevede yapılan işlemlerin geçerliliği vurgulandı. Karar, başvuran ve Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’na tebliğ edildi. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5701-5701 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12182 2017/ 12182
KARAR TARİHİ : 02/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Zeytinburnu Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından
23.01.2017 tarihinde düzenlenen
seri nolu yoklama fişinin hukuka aykırı olduğunun tespiti ve işlemin geri alınması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/10/2017 6.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; Zeytinburnu Belediyesince, ikamet ettiği İstanbul İli Zeytinburnu İlçesi, Sümer Mah . ada parsel sayılı taşınmazda kurulu The
Konutları Sitesi içerisinde bulunan tüm meskenlere kısım kısım yoklama fişi gönderildiğini, ikamet edilen dairelerin brüt alanlarının düzenlenen yoklama fişiyle gerçek dışı olarak % 45 oranında arttırıldığını, henüz 4 yıl önce yapılmış bulunan sitede, Belediyenin yaptığı işlemin amacının, binaların yapılış tarihinden 4 yıl sonra emlak vergilerinde oluşacak yasal indirimin önüne geçmek olduğunu, bu amaçla site içerisindeki dairelerin brüt alanlarını arttırarak emlak vergisinin düşmesi değil daha da yüksek miktarda tahsil etmenin amaçlandığını, 1.1. Bu amaçla, ikamet ettiği B2 blok 8 nolu dairenin brüt alanının yoklama fişiyle 269,70 m 2 olarak tespit edildiğini, oysa ikamet ettiği dairenin Belediye tarafından onaylanmış bulunan projeden de görüleceği üzere brüt 188 m 2 alanlı olduğunu, iskanlı bloklarda bulunan meskenlerin brüt kullanım alanlarının proje ile sabit olduğunu, 1.2. İkamet ettiği sitede yaklaşık 2.500 kişinin ikamet ettiğini, site sakinlerine hizmet sağlanması amacıyla yine site sakinlerinin bütçeleri ile yüzme havuzu, basketbol sahası, çocuk parkı, yeşil alanlar ve kapalı-açık otoparkın site içerisinde bulunduğunu, site içerisindeki sosyal donatı alanlarının, imar mevzuatı gereğince Belediye Başkanlığı tarafından mahalle sakinlerine sağlaması
1 / 8gereken sosyal hizmetler olduğunu,
1.3. İmar Yönetmeliği’nde Belediyelerin imar planı ile kişi başına m 2 olarak sağlanması gereken sağlık-spor-yeşil alan, otopark değerleri asgari olarak belirlendiğini, site sakinleri olarak aslında bir kamu hizmeti olan sosyal donatı alanlarının, yine site bünyesinde bireysel olarak sağlandığını ve her ay ödenen aidatlarla bu alanların kullanıma uygun durumda kalmasının sağlandığını, böylece
Belediyelere hem yapım hem kullanım süresince hiçbir mali yük yüklenmediğini, 1.4. Belediyenin vergilendirme anlayışı ile hareket edilecek olunduğunda; site arsası üzerinde ve site yüklenicisi tarafından projenin bir parçası olarak yapılan Cami-i Şerif için de mesken sahiplerine emlak vergisi tahakkuk ettirilmesi gerekeceğini, Caminin de emlak vergisine tabi kılındığını, 1.5. Belediyenin, yoklama işlemi ile ikamet ettiği site içerisindeki sosyal donatı alanları için de emlak vergisi talep ettiğini ve bu amaçla donatı alanlarının metrekaresini, dairelere paylaştırmak suretiyle yoklama fişi düzenlendiğini, ikamet ettiği ve brüt alanı 188 m 2 alanlı daire için 2016 yılında 6.850,00 TL emlak vergisi ödediğini, ödenen emlak vergisinin, Şişli İlçesinde veya Bakırköy
İlçesinde 10 adet daireden oluşan bir apartmanın emlak vergisinden çok daha yüksek olduğunu, 1.6. Belediyeye yaptıkları tüm itirazlarına rağmen yoklama fişlerinin iptal edilmediğini, bu uygulamanın Anayasa’ya ve insan haklarına aykırı olduğu gibi, yasal düzenlemelerde Belediye
Başkanlığı’nın yükümlülüğünde bulunan sosyal donatı alanları için daire sahiplerinden emlak vergisi talep edilmesi konusunda açık bir yetkinin bulunmadığını, 1.7. Belediye tarafından mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, bu uygulamanın sadece site sakinleri için yapıldığını ve Zeytinburnu içinde diğer blok binalar için yapılmadığının da bilindiğini iddia ve ifade ederek, 1.8. Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından 23.01.2017 tarihinde düzenlenen seri nolu yoklama fişini düzenlemesinin hukuka aykırı olduğunun tespiti ve işlemin geri alınması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 10/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınan 24/ 11/ 2017 tarihli sayılı cevabi yazıda özetle; “… Mükellef Kurumumuza 22/ 02/ 2017 tarihinde sayılı dilekçesi ile gayrimenkulünün kullanım alanının hatalı hesaplandığı gerekçesi ile itirazda bulunmuş olup mükellefe sayılı bilgilendirme yazımız ile cevap verilmiştir . Konu ile ilgili BİMER’e 24/ 02/ 2017, 20/ 03/ 2017 tarihlerinde başvuruda bulunmuş olup mükellefe , sayılı bilgilendirme yazımız ile cevap verilmiştir .
2.1. Mükellef 25/ 07/ 2017 tarihinde gayrimenkulünün arsa m2 birim değerinin yüksek takdir edildiği gerekçesi ile İstanbul 8. Vergi Mahkemesi nezdinde 2017/ 1107 esas numaralı dava açmış kurumumuz
Mali Hizmetler Müdürlüğü sayılı yazı ile Hukuk İşleri Müdürlüğümüze bilgi vermiştir .
2.2. Mükellef adına Sümer Mahallesi, (
) Caddesi, B- 2 Blok, No:55 , D:8 ‘de bulunan meskeni ile ilgili kullanım alanının hatalı bildirildiği gerekçesiyle, Emlak Vergisi Kanununun 11.21.32.33. maddeleri gereği, 23/ 01/ 2017 tarihinde seri numaralı yoklama fişi tanzim edilmiştir . Yoklama fişi 08/ 02/ 2017 tarihinde kayıt altına alınarak idarece emlak beyanı güncellenmiş düzenlenen yoklama fişinin bir örneği de 17/ 02/ 2017 tarihinde mükellefe tebliğ edilmiştir .
2.3. Anayasal hak olan mülkiyet hakkının çiğnenmesi söz konusu değildir . Belediyemiz; yasaların
2 / 8öngördüğü şekilde ve verdiği yetkiler ışığında, verginin tam ve doğru tahsilinin sağlanması
amacıyla, mükelleflere en iyi hizmeti verebilmek adına çalışmalarını yapmaktadır . Brüt kullanım alanının nasıl hesaplanacağı mükellefe daha önce verilen bilgilendirme yazılarında belirtildiği gibi
Emlak Vergisi Kanunu 14 seri numaralı genel tebliğine göre yapılmaktadır . Emlak vergisinin tarh ve tahakkuku da yasaların öngördüğü şekilde yapılmaktadır . Mükelleflerin idareden talep etmesi üzerine verginin artırılması veya azaltılması hukuken mümkün değildir .
2.4. Anayasanın 73. maddesi vatandaşlar üzerindeki vergi yükünün adil dağıtılması gerektiğini belirtmektedir . Emlak vergisine esas asgari arsa m2 birim değerleri takdir edilirken, İlçemiz Takdir
Komisyonunu da Anayasanın bu hükmüne uyarak çalışmalarını yapmıştır .
2.5. 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre 2018 yılında emlak vergilerine uygulanacak asgari ölçüdeki arsa m2 birim değerlerinin oluşmasına ilişkin 15/ 03/ 1972 tarih ve
14129 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; 02/ 12/ 1982 tarih ve 17886 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak değişikliği yapılan Emlak Vergisi Tüzüğü ile Maliye Bakanlığı Gelirler Genel
Müdürlüğünce yayımlanan 08/ 03/ 2017 tarih ve 82673428- 175.99[6650- 150]- 28028 sayılı Emlak
Vergisi Kanunu İç Genelgesi doğrultusunda Takdir Komisyonu oluşturulmuş olup, bu bağlamda takdir çalışmaları yapılmıştır .
2.6. ‘in maliki olduğu meskenin bulunduğu ada, parsel, ‘nin asgari arsa m2 birim değerini Takdir Komisyonu 22/ 06/ 2017 tarih ve 2017/ 21 sayılı kararıyla 18.000.- TL olarak takdir etmiştir .
2.7. Takdir Komisyonunun taktirlerini anılan İç Genelge hükümlerine göre gayrimenkulün bulunduğu yerin ulaşım durumu, su, elektrik, doğalgaz ve kanalizasyon gibi alt yapı hizmetlerinin olması, yapı yoğunlukları, imar planlarındaki durumu, topografık durumu, turizm, sanayi, toplu konut ile rekreasyon alanları ve diğer faktörlerini de dikkate alarak yapmıştır .
2.8. Mezkûr İç Genelge’nin 4. maddesinde değer bakımından farklı bölgelerin tespitinde uyulacak esaslar ile ilgili açıklamalar getirilmiş; aynı cadde üzerinde farklı bölgelerin seçilebileceğini, takdir işlemlerinin farklı yapılabileceği belirtmiştir . Nitekim komşu ilçelerimizle ortak caddemiz olan
Kenedi Caddesi Fatih’te 24.000.-TL; Zeytinburnu’nda 13.000.- TL; Bakırköy’de 8.500.- TL. olarak taktir edilmiştir .
2.9. Sümer Mahallesi ada, parsel üzerinde bulanan Evleri yeşil alanları, yer altı ve yer üstü otoparkları, site içerisindeki özel taksi durakları, yüzme havuzları, fitnıs ve spor salonları, yürüyüş parkurları vb . özellikleriyle İstanbul’un tercih edilen yaşam mekânlarından biridir . Buranın İstanbul’un ana ulaşım akslarından olan E- 5 karayoluna, metrobüse, tramvaya, hava limanına ve deniz ulaşımına olan yakınlığı hiç şüphesiz değerine müspet yönde etki etmektedir .
2.10. Ayrıca Evleri, holdinglerin, ticaret erbabının, eğitim ve gelir seviyesi yüksek olan, toplumca bilenen ve tanınan popüler kişilerin, kanaat önderlerinin, meşhur sporcuların tercih ettiği bir yerdir .
2.11. Buranın takdir edilen arsa m2 birim değeri yüksek olmayıp, reel değerlerin altındadır . İstanbul
Valiliğinde oluşturulan Merkez Komisyonu 21/ 06/ 2017 tarih ve 40 sayılı kararında ada, parsel Evlerinin değerini 18.200,00 TL olarak takdir etmiş; ancak İlçemiz Takdir
Komisyonu Merkez Komisyonun kararına uymayarak buranın değerinin 18.000.- TL olmasına karar vermiştir .
2.12. Emlak Vergisi Kanunun 8. maddesinde “Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz . Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır .” hükmü amirdir . 2014 yılında inşası tamamlanan
Evlerinin vergileri de bu hükme göre tahakkuk etmiş olup, 2018 yılı itibariyle bu hüküm tamamlanmış olacağından emlak vergisinde de makul bir oranda düşüş olacaktır .
2.13. Belediyemizce yapılan tüm işlemlerin mer’i mevzuata göre yapıldığını, burada hukuka aykırı bir işlem olmadığını bilgilerinize arz ederim .” açıklamalarına yer verilmiştir .
3 / 83. Şikayet konusu hakkında Kurumumuzun 20.12.2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge
isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 29.01.2018 tarihli yazısında özetle ;
3.1 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinde “Vergi Değeri” ne ilişkin
hükümlere yer verildiği, öte yandan; binanın brüt alanı ile ilgili olarak 6 seri no.lu Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı A/ 1-c bölümünde, 14 seri no.lu
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün Tespiti” başlıklı bölümünde, ayrıca, 18/ 5/ 1994 tarihli ve 94/ 5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Tapu
Sicil Tüzüğünün “Ortaklaşa Kullanılan Yerlerin Tescili” başlıklı 29 uncu maddesinde, açıklamalara yer verildiği belirtilerek, 3.2. Bu açıklamalara göre, kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve bağımsız olarak tasarrufu mümkün olmayan kömürlük, çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer daireleri, garaj gibi eklentiler arsa payı oranında bağlı olduğu bina ile birlikte dikkate alınacağı, buna mukabil, binaların kullanılış amaçlarından herhangi birini tamamlayan veya kolaylaştıran ve binadan bağımsız olarak kullanılabilen daire, işyeri, depo gibi eklentiler bağlı olduğu binadan ayrı olarak dikkate alınacağı ve ana taşınmazdan ayrı olarak vergilendirileceği, 3.3. Buna göre, genel ortak alanların yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi ve kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan yerlerin, mükelleflerin arsa hissesine göre bulunacak payları oranında bağımsız bölümlerle birlikte değerleme korusu yapılarak vergi değerinin hesaplanmasının gerektiği, 3.4. Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 127 nci maddesinde , “Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddî olayları, kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektir …”131 inci maddesinde “Yoklama neticeleri tutanak mahiyetinde olan “yoklama fişine” geçirilir . Bu fişler yoklama yerinde iki nüsha tanzim olunarak tarihlenir, bulunursa nezdinde yoklama yapılan veya yetkili adamına imza ettirilir; bunlar bulunmaz veya imzadan çekinirlerse keyfiyet fişe yazılır ve yoklama fişi polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılır”; 132 nci maddesinde , “Yoklama fişlerinin birinci nüshası yoklaması yapılan şahıs veya yetkili adamına bırakılır . Bunlar bulunmazsa bilinen adresine 7 gün içinde posta ile gönderilir … “ hükümlerinin yer aldığı, 3.5. Bu itibarla, anılan Belediyece dilekçe sahibi adına düzenlenen ve 17/ 02/ 2017 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılan 23/ 01/ 2017 tarihli ve seri nolu yoklama fişine ilişkin yapılan işlemlerin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde yapıldığının anlaşıldığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,
4 / 8hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde
bulunmakla görevlidir .”, 6. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 127 nci maddesinde , “Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddî olayları, kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektir…” 131 inci maddesinde “ Yoklama neticeleri tutanak mahiyetinde olan “yoklama fişine” geçirilir . Bu fişler yoklama yerinde iki nüsha tanzim olunarak tarihlenir, bulunursa nezdinde yoklama yapılan veya yetkili adamına imza ettirilir; bunlar bulunmaz veya imzadan çekinirlerse keyfiyet fişe yazılır ve yoklama fişi polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılır” , 132 nci maddesinde , “Yoklama fişlerinin birinci nüshası yoklaması yapılan şahıs veya yetkili adamına bırakılır . Bunlar bulunmazsa bilinen adresine 7 gün içinde posta ile gönderilir … ” , 7. Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazının cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan tüzük hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir .” 8. 18/ 5/ 1994 tarihli ve 94/ 5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Tapu Sicil
Tüzüğünün “Ortaklaşa Kullanılan Yerlerin Tescili” başlıklı 29 uncu maddesinde, ” ( 1) Sosyal tesis, ticarî mahal, yüzme havuzu, tenis kortu gibi taşınmaz veya bağımsız bölümler ortaklaşa kullanıma ayrılmış ise malik sütununa yararlanan taşınmazların ada ve parsel veya bağımsız bölüm numaraları yazılır .
( 2) Ortaklaşa kullanılan yerler, yararlanan taşınmazlarla aynı ada ve parsel içerisinde olabileceği gibi, ortak sınırı olmaksızın ayrı ada ve parsellerde de bulunabilir .
( 3) Yararlanan taşınmazların kütük sayfasının beyanlar sütununa, ortaklaşa kullanılan taşınmazın, hangi ada ve parsel veya bağımsız bölümle ortak olduğu belirtilir .
( 4) Ortaklaşa kullanılan yerler, kanuni istisnalar dışında, yararlanan bütün taşınmaz maliklerinin birlikte istemleri olmadan paylı mülkiyete dönüştürülemez .”, yerlerin değerlemesi” başlıklı 9. 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak
A/ 1-c bölümünde, “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk
Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir .
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi .) yerleri kapsamaktadır . Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir .
Buna karşılık, Kal Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri .) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır .”
5 / 810. 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün
Tespiti” başlıklı bölümünde “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın
DIŞTAN DIŞA (BRÜT) YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır .
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alanıdır .
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır . Buna göre net alanı 100 m2 olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m2 olacaktır .
Bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir .” , 11. Zeytinburnu Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğü Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin
“Yoklama şefliği” başlıklı 20 nci maddesinde “( 1) Belediye Gelirleri Kanunu’nda adı geçen vergi, harç, katılım payı ve diğer gelirlerle alâkalı vergi kayıp ve kaçak kontrolleri ile Emlak Vergisi
Kanununda belirtilen emlak vergilerinin kayıp ve kaçak kontrolleriyle mükelleflerin bütün kayıt kontrolleri Yoklama Şefiği tarafından yapılır .
( 2) Yoklama şefliğince mükelleflerle ilgili yapılan tespitler yoklama tutanağına geçirilir . Yoklama fişinin bir nüshası mükellefe, bir nüshasını da ilgili şefliğe veya birime verilir .
( 3) Müdürlüğe intikal eden mükelleflerle ilgili dilekçeler de yoklama şefliği tarafından sonuçlandırılır . Mükelleflere elden tebliğ edilmesi gereken ihbarname, tebligat vb . evrak da yoklama şefliğince yapılır .
( 4) Yoklama Şefliği görevlerini Vergi Usul Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu, Emlak Vergisi
Kanunu, Tebligat Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde ifa eder . …”, hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’nca tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yönbulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Uyuşmazlık konusu özetle, şikayetçinin ikamet ettiği meskenle ilgili olarak Zeytinburnu
Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 23/ 01/ 2017 tarihli ve seri nolu yoklama fişini hukuka aykırı olduğunun tespiti ve işlemin geri alınması talebi hakkındadır .
14. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde Türkiye sınırlan içinde bulunan binaların bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olduğu, 2 nci maddesinde, bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsadığı, 3 üncü maddesinde bina vergisinin binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği, 7 nci maddesinde de bina vergisi matrahının binanın bu Kanun hükümlerine göre tespit edilen vergi değeri olduğu hükme bağlanmıştır .
6 / 815. İdareden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda yoklama
işlemleri hakkında yer verilen hükümler gereğince ve Zeytinburnu Belediyesi Mali Hizmetler
Müdürlüğü Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin “Yoklama şefliği” başlıklı 20 nci maddesinde yer verilen düzenlemeler kapsamında, şikâyetçinin ikamet ettiği meskeninin kullanım alanın hakkında, Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği tanzim edilen 23/ 01/ 2017 tarihli seri numaralı yoklama fişinin bir örneğinin 17/ 02/ 2017 tarihinde şikâyetçiye tebliğ edildiği, görülmüştür .
16. Bununla birlikte, uyuşmazlık konusu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazısında belirtilen; genel ortak alanların değerlendirilmesi ve kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan yerlerin, mükelleflerin arsa hissesine göre bulunacak payları oranında bağımsız bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılarak vergi değerinin hesaplanması gerektiği yönündeki açıklamalar ile şikayetçi adına düzenlenen 23/ 01/ 2017 tarihli ve seri no.lu yoklama fişine ilişkin yapılan işlemlerin
213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde yapıldığına ilişkin değerlendirme
dikkate alındığında, söz konusu idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
17. Diğer taraftan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin (g) fıkrasında, dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ve bunların müştemilatının kiraya verilmemek şartıyla bina vergisinden daimi olarak muaf oldukları hükme bağlanmıştır . Buna göre, şikayetçi tarafından site içerisinde bulunduğu ifade edilen Caminin emlak vergisinden muaf tutulması gerektiği hususu açıktır .
18. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Zeytinburnu
Belediye Başkanlığı tarafından, şikayetçi adına düzenlenen 23/ 01/ 2017 tarihli ve seri no.lu yoklama fişine ilişkin tesis edilen idari işlemde , hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, 20. Bununla birlikte, şikâyetçinin maliki olduğu konutun kullanım alanının hatalı bildirildiği gerekçesiyle, şikayetçi adına 23/ 01/ 2017 tarihinde düzenlenen seri numaralı yoklama fişi nazara alınarak emlak beyanının güncellenmesine ilişkin işlemi hakkında; hizmet sunmakla yükümlü olan idarenin, hizmetten yararlanan veya hizmete katılan vatandaş ile olan ilişkisini hukukun genel ilkelerinin yanı sıra hakkaniyet ilkelerini de gözeterek yürütmesi gerektiği değerlendirmesi kapsamında, şikayetçinin konutunun bulunduğu binanın 20/ 07/ 2014 tarihinde tamamlandığı ve mezkur konutun şikayetçi tarafından 12/ 05/ 2015 tarihinde iktisap edildiği hususları dikkate alındığında idare tarafından 23/ 01/ 2017 tarihinde şikayetçi adına düzenlenen seri numaralı yoklama fişi ile tesis edilen işlemin iyi yönetim ilkelerinden “haklı beklentiye uygunluk” ilkesini zedelediği değerlendirilmiştir .
7 / 8V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ZEYTİNBURNU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi