|
ÖZET: Başvuru, Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü’nde kurulması planlanan zeytinyağı işletmesine ilişkin yaşanan sorunları kapsamaktadır. Başvuran, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından desteklenen projesi için gerekli izinlerin verilmediğini ve bu durumun kendisini mağdur ettiğini ifade etmektedir. İlgili idareler, zeytinlik alanlarda zeytinyağı tesislerinin kurulabilmesi için belirli yasal düzenlemelere uyulması gerektiğini belirtmiş, bu nedenle başvurunun reddedildiğini açıklamıştır.
Kilis İl Özel İdaresi tarafından yapılan incelemelerde, zeytinyağı tesisinin tarımsal amaçlı yapı olarak değerlendirilebileceği, ancak bunun için imar planı yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) gerekliliği ve tarımsal yapı izni konularında da çeşitli yasal gereklilikler bulunmaktadır. Başvuranın, parselin vasfının değiştirilmemesi ve bölünmemesi şartıyla tarımsal yapı izni alabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine dair idari işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilmediğini ve başvuranın taleplerinin yasal çerçevede değerlendirildiğini ifade etmiştir. Başvuran, bu kararın ardından ilgili idareye karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16068-16068 |sayi|36311982-101.07.05.99-E.36311982-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/7218 2018/ 7218
KARAR TARİHİ : 25/09/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kilis İl Özel İdaresi
BAŞVURUNUN KONUSU : Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü, parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde kurulmak istenilen zeytinyağı işletmesine ilişkin ortaya çıkan uyuşmazlık hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/05/2018 21.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen başvuru dilekçesinde özetle; Gıda Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2016/ 37 nolu
‘Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı, Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlar
Yağlı Bitkiler ’ alt başlığı çerçevesinde yeni tesis olarak kendisi tarafından hazırlanarak sunulan ve
GTHB tarafından hibe programına alınan proje numaralı 2 Fazlı
Zeytinyağı Üretim Tesisi Projesi kapsamında hazine hesabına 70.000,00 TL nakit teminat yatırarak
Kilis İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ile 31.05.2017 tarihinde hibe sözleşmesi imzaladığını, 1.1. Bahse konu projesinin Kilis İli Musabeyli İlçesi Yuvabaşı Köyü Yazı mevkii nolu parsel olan yatırım yerini, kan davalısı oldukları kişiler tarafından sözlü taciz ve tehdit edildiği, zaman içerisinde aralarındaki husumetin yeniden sorun teşkil etmemesi ve gençlerinin geleceğini tehlikeye atmamak amacıyla, Kilis ili Musabeyli İlçesi Üçpınar Köyü nolu parsel olarak değiştirmek istediğini, Kilis ili Musabeyli İlçesi Üçpınar Köyü nolu parsel olan yeni yatırım yerinde 200.00 m2 alana sahip imalathane inşaat bölümünü uygulayabilmek amacıyla yapmış olduğu yapı ruhsatı müracaatına cevaben;
1 / 131.2. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü’nün 12.04.2018 tarih
ve -E sayılı yazısında, Çevre Düzeni Planında zeytinlik alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikalarına ilişkin 5.7.3.14. Zeytinlik alanlarda, 3573 sayılı ‘Zeytinciliğin Islahı ve
Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’ hükümleri geçerli olduğunu, bu alanlarda zeytinyağı fabrikaları ile zeytinyağı işletme tesislerinin T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın izni doğrultusunda, bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın alt ölçekli planlar ile yapılabileceğinin belirtildiğini, 1.3. Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nün 23.03.2018 tarih
– -E ve 10.05.2018 tarih – . -E . sayılı yazılarında .
Kilis ili Musabeyli İlçesi Üçpınar Köyü 73 parsel numaralı yeni yatırım yerinin zeytinlik arazi vasfında olduğunu, söz konusu parselde yapılması planlanan zeytinyağı fabrikasının entegre olmayan tarımsal tesis olduğunu vurgulayarak, yasa gereği zeytinlik vasfı değiştirilmeden 200,00 m2 kapalı alana sahip zeytinyağı tesisinin kurulmasında sakınca olmadığının belirtildiğini, 1.4. Kilis İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğünün 17.04.2018 tarih – E . sayılı yazısı ekinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel
Müdürlüğü’nün tarih ve – . -E sayılı Bakanlık görüşü doğrultusunda iş ve işlemlerin yapılacağının belirtildiğini, 1.5. Ruhsat Makamı olan Kilis İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü ile yapılan şifahi görüşmelerde; Tarım İl Müdürlüğünün yazılarına göre entegre olmayan tarımsal amaçlı tesis olarak belirtilen zeytinyağı imalatı tesisinin, birinci sınıf gayrisıhhi müessese olduğunu, bu nedenle parsel numaralı yatırım yeri için mevzi imar planı hazırlattırılarak, zeytinlik olan vasfının arsaya dönüştürülmesi gerektiği, aksi takdirde ruhsat verilemeyeceğinin ifade edildiğini, kasten işine engel olunduğunu, 1.6. Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzaladığı ve nakit teminat mektubu yatırmış olduğu 31.05.2017 tarihinden bu yana bu sorunlarla uğraştığını, projesinin son bitirilme tarihinin 31.08.2018 tarihi olduğunu ve yaklaşık 3 ay süresinin kaldığını, bu tarihe kadar tesisini tamamlayamaz ise hem yatırmış olduğu 70.000,00 TL nakit teminatın hazine adına irat kayıt edileceğini, hem de 700.000,00 TL hibe desteğinden mahrum kalacağını ve telafisi mümkün olmayan mağduriyetler yaşayacağını iddia ve ifade ederek; 1.7. Zeytinyağı işletme tesisleri T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının izni doğrultusunda, bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın alt ölçekli planlar ile yapılabilir hükmü ve diğer mevzuat çerçevesinde; tarımsal tesis olan zeytinyağı tesisi için mevzi imar planı yapılmadan tarafına yapı
İdaresi’ne bilgi verilmesi ve mağduriyetinin ruhsatı verilmesi için ruhsat merci olan Kilis İl Özel giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 05/ 06/ 2018 tarihli ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Kilis
Valiliği’nden alınan 28/ 06/ 2018 tarih ve E sayılı cevabi yazıda, “ İlgi sayılı yazınıza istinaden; İl Özel İdaresi ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün yapmış olduğu inceleme ve araştırma neticesinde; Şaziye Korkmaz’ın dilekçesinde belirlenmiş olan tesis ile alakalı olarak, yapılması planlanan tesis ile ilgili ilgili özellikler 3194 sayılı imar kanununun 27. Maddesi kapsamında olmadığı, ÇED Yönetmeliğine tabi olduğu, entegre tesis olmadığı, tarımsal amaçlı yapı olduğu tespit edilmiştir . Söz konusu niteliklere göre incelendiğinden Kilis İli 1/ 100.000 ölçekli çevre
2 / 13düzeni planının plan hükümlerinde 5.7.3. Tarım alanları ( 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanununa Tabi Araziler) başlığı altında düzenlediği anlaşılmıştır . Yine bu başlık altında listelenen ‘ 5.7.3.14. Zeytinlik alanlarda, 3573 sayılı “Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin
Aşılattırılması Hakkında Kanun” hükümleri geçerlidir . Bu alanlarda zeytinyağı fabrikaları ile zeytinyağı işletme tesisleri, T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın izni doğrultusunda bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın alt ölçekli planlar ile yapılabilir,’ hükmü yer aldığından 1/ 5000 ve 1/ 1000 ölçekli uygulama ve nazım imar planları yapılarak ruhsatlandırılması uygun olacağı, İl
Özel İdaresi’nin raporundan, yatırımcının hibe almaya esas parselini değiştirmesiyle alakalı olarak
Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğüne herhangi bir talebinin bulunmadığı anlaşılmıştır .
2.1. Konu ile alakalı olarak İl Özel İdaresi ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen bilgi, belge ve dokümanlar yazımız ekinde sunulmuştur .” açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Kilis Valiliği’nden alınan ve yukarıdaki paragrafta yer verilen cevabi yazı ekinde
Kurumumuza gönderilen belge ve dokümanların tetkik edildiğinde; Kilis İl Özel İdaresince 11/ 06/ 2018 tarih ve E. sayılı yazısı ile Kilis Valiliği’ne gönderilen yazı ekinde yer alan ve 30/ 05/ 2018 tarih ve E. sayılı yazı ile şikayetçiye gönderilen üst yazıda; “ İlimiz, Musabeyli
İlçesi, Üçpınar Köyü, nolu parselde kayıtlı bulunan taşınmazda yapmayı planladığınız
“Zeytinyağı Fabrikası” tesisine ait başvuru dosyanızda bulunan evraklar ile ilgi sayılı yazılar ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü’ nün görüş yazısı ve İdaremizce kurulan komisyon tarafından incelenerek hazırlanan rapor yazımız ekinde gönderilmiş olup rapor doğrultusunda işlem yapılmaktadır .” açıklamalarına yer verildiği görülmüş olup, şikayet konusu hakkında idare nezdinde kurulan komisyon tarafından hazırlanan ve yazı ekinde yer verilen
‘Rapor ’ da aşağıda belirtilen hususlara yer verilmiştir .
4. “ RAPOR
1) ’ a ait 28/ 04/ 2016 tarih ve kayıt numaralı dilekçe .
2) İdaremize ait 11/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı .
3) Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ait 17/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı .
4) Orman İşletme İl Müdürlüğüne ait 31/ 05/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı .
5) Karayolları 5. Bölge Müdürlüğüne ait 31/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı .
6) Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ait 30/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısı .
7) Gaziantep Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne ait 14/ 07/ 2016 tarih ve
sayılı yazısı .
8) DSİ 20. Bölge Müdürlüğüne ait 11/ 07/ 2016 tarih ve sayılı yazısı .
9) İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait 27/ 06/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı .
10) İdaremize ait 04/ 08/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı .
11) İdaremize ait 12/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısı .
12) İl Sağlık Müdürlüğüne ait 16/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısı .
13) İdaremize ait 23/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısı .
14) İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait 23/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı
yazısı .
15) a ait 23/ 03/ 2018 tarih ve kayıt numaralı dilekçe .
16) Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü) BİLA tarih
ve sayılı yazısı .
17) İdaremize ait 17/ 04/ 2018 tarih ve sayılı yazısı .
18) a ait 30/ 04/ 2018 tarih ve kayıt numaralı dilekçe .
19) İdaremize ait 10/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazısı .
3 / 1320) a ait 11/ 05/ 2018 tarih ve kayıt numaralı dilekçe .
21) İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait BİLA tarihli ve sayılı yazısı .
4.1. ’ a ait ilgi ( 1) tarihli ve kayıt nolu dilekçede, Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü, parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde zeytinyağı işletmesi kurmak istediğini İdareye beyan ettiği görülmüştür .
4.2. İdareye ait ilgi ( 2) tarih ve sayılı yazı ile 3194 sayılı İmar Kanununun Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması başlıklı 8 inci maddesinin c ve e fıkralarına istinaden ve yine söz konusu kanun kapsamında düzenlenen Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin altıncı bölüm maddelerine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarına görüş sorulmuştur .
4.3. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ait ilgi ( 3) tarih ve sayılı yazıda, Çevresel Etki
Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinde yer aldığı ve “ÇED Olumlu Belgesi” veya “ÇED Gerekli
Değildir” kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyeceği, proje için yatırıma başlanamayacağı ve ihale edilemeyeceği İdareye bildirilmiştir .
4.4. Orman İşletme İ 1 Müdürlüğüne ait ilgi ( 4) tarih ve sayılı yazıda, kurum mevzuatları kapsamında tesisin yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.5. Karayolları 5. Bölge Müdürlüğüne ait ilgi ( 5) tarih ve sayılı yazıda, söz konusu taşınmazın mevcut Nurdağı-Musabeyli-Kilis İli yoluna cepheli konumda olduğu, kurum mevzuatları kapsamında tesisin yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.6. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ait ilgi ( 6) tarih ve sayılı yazıda, Sit Alanları Yönetimi
Sistemi üzerinde yapılan araştırma neticesinde, 2863 sayılı Kanun kapsamında Doğal Sit Alanı içerisinde kalmadığı ve Tabiat Varlığının bulunmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.7. Gaziantep Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne ait ilgi ( 7) tarih ve sayılı yazıda, kurum mevzuatları kapsamında tesisin yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.8. DSİ 20. Bölge Müdürlüğüne ait ilgi ( 8) tarih ve sayılı yazıda, kurum mevzuatları kapsamında tesisin yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.9. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait ilgi ( 9) tarih ve sayılı yazıda, söz konusu tesise ait “Koordinatlı ve Onaylı Yerleşim Planı” nın kuramlarına ibraz edilmediğinden herhangi bir işlem yapılmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.10. İdareye ait ilgi ( 10) tarih ve sayılı yazı ile İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait ilgi ( 9) yazısı ’ a bildirildiği görülmüştür .
4.11. İdareye ait ilgi ( 11) tarih ve sayılı yazı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekansal Planlama
Genel Müdürlüğüne) söz konusu tesisin ÇED Yönetmeliğine tabi olduğu ve Gıda Tarım ve
Hayvancılık İl Müdürlüğünce tarım dışı kullanım izni verilmediği ancak parselin bölünmemesi ve vasfının değiştirilmemesi şartı ile tarımsal amaçlı izin verildiği, bu bilgiler doğrultusunda imar uygulaması yapılıp yapılmayacağı ve hangi doğrultuda inşaat ruhsatı verileceği hakkında görüş sorulduğu görülmüştür .
4 / 134.12. İl Sağlık Müdürlüğüne ait ilgi ( 12) tarih ve sayılı yazıda, kurum mevzuatları kapsamında
tesisin yapılmasında herhangi bir sakınca olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.13. İdareye ait ilgi ( 12) tarih ve sayılı yazı ile Kilis Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne, söz konusu tesis için Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce “yapının tarımsal amaçlı bir yapı” olduğu ifade eden bir yazı bulunduğunu ve bu bilgi doğrultusunda imar planı yapılmadan “Plansız Alanlar
İmar Yönetmeliği kapsamında” değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin bildirilmesi istenmiştir .
4.14. ’ a ait ilgi ( 15) tarih ve kayıt nolu dilekçe ile söz konusu parselde yapılması düşünülen tesisin 5403 sayılı yasa kapsamında “yapının tarımsal amaçlı bir yapı ” olduğunu ve bu bilgi doğrultusunda imar planı yapılmadan “Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında” değerlendirilip değerlendirilemeyeceği İdareye sorulmuş ve ekinde İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğüne ait ilgi ( 14) tarih ve sayılı yazısı İdareye sunulduğu görülmüştür .
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğüne) ait ilgi ( 16) tarih ve sayılı yazısında, 4.15. Söz konusu tesisin, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce tarımsal amaçlı yapı olarak değerlendirilmesi ve ilgili idaresince İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında kalan tarımsal amaçlı yapı olduğunun belirlenmesi halinde, söz konusu tesisin Çevre Düzeni Planının (ÇDP)
5.7.3.17 Dikili Tarım Arazileri plan hükmünde belirlenen yapılaşma şartlarına uyulması
koşuluyla “imar planı aranmaksızın ” gerçekleştirilebileceği; 4.16. Söz konusu tesisin, İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında kalmayan tarımsal amaçlı yapı veya tarımsal amaçlı entegre tesisi olarak değerlendirilmesi durumunda ise ÇDP’ nin 5.7.3.14 uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli plan kararları ile gerçekleştirilebileceği İdareye bildirilmiştir .
4.17. İdareye ait ilgi ( 17) tarih ve sayılı yazı ile söz konusu tesis için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğüne) ait ilgi ( 16) tarih ve sayılı yazısı doğrultusunda işlem tesis edileceği, ’ a ait ilgi ( 15) tarih ve kayıt nolu dilekçesine cevap verildiği görülmüştür .
4.18. ’ a ait ilgi ( 18) tarih ve kayıt nolu dilekçesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğüne) ait ilgi ( 16) tarih ve sayılı yazısından ve Î 1 Gıda Tarım ve
Hayvancılık Müdürlüğüne ait ilgi ( 14) tarih ve sayılı yazısından bahsederek, telafisi mümkün olmayan mağduriyetinin önlenmesini, zeytinlik vasfı değiştirilmeden zeytinyağı imalat inşaatının, İ 1
Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün izin verdiği alan üzerinden ruhsatlandırılması istenmiştir .
4.19. ’ a ait ilgi ( 18) tarih ve kayıt nolu yazışma, İdareye ait ilgi ( 19) tarih ve sayılı yazıda, söz konusu tesisin İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında olmadığı ve ÇDP’ nin
5.7.3.14 ile uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli plan kararları ile
gerçekleştirilebileceği ifade edilerek cevap verildiği görülmüştür .
4.20. ’ a ait ilgi ( 20) tarih ve kayıt nolu dilekçesinde, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğüne ait 10.05.2018 tarih ve sayılı yazısı İdareye bildirildiği görülmüştür . İl Gıda
Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait 10.05.2018 tarih ve sayılı yazıda, söz konusu tesisin entegre tesis olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.21. İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait ilgi ( 21) tarih ve sayılı yazıda, söz konusu
5 / 13tesisin entegre tesis olmadığı İdareye bildirilmiştir .
4.22. Söz konusu taşınmaz üzerinde yapılması planlanan tesis için işlem dosyasında bulunan evrakların incelenmesi neticesinde, Tesisin özellikleri;
1) 3194 sayılı İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında olmadığı,
2) ÇED Yönetmeliğine tabi olduğu,
3) Entegre tesis olmadığı,
4) Tarımsal amaçlı yapı olduğu, anlaşılmıştır .
4.23. Sonuç olarak; Yapılması planlanan tesis ile ilgili özellikler yukarıda sıralanarak tespit edilmiştir . Söz konusu niteliklere göre incelendiğinden Kilis İli 1/ 100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planının Plan
Hükümlerinde 5.7.3. TARIM ALANLARI ( 5403 SAYILI TOPRAK KORUMA VE ARAZİ KULLANIMI
KANUNUNA TABİ ARAZİLER) başlığı altında düzenlendiği anlaşılmıştır . Yine bu başlık altında listelenen 5.7.3.14. ZEYTİNLİK ALANLARDA, 3573 SAYILI “ZEYTİNCİLİĞİN ISLAHI VE
YABANİLERİNİN AŞILATTIRILMASI HAKKINDA KANUN” HÜKÜMLERİ GEÇERLİDİR . BU
ALANLARDA, ZEYTİNYAĞI FABRİKALARI İLE ZEYTİNYAĞI İŞLETME TESİSLERİ , T.C.
GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’NIN İZNİ DOĞRULTUSUNDA, BU PLANDA
DEĞİŞİKLİĞE GEREK KALMAKSIZIN ALT ÖLÇEKLİ PLANLAR İLE YAPILABİLİR . Hükmü yer aldığından 1/ 5000 ve 1/ 1000 ölçekli uygulama ve nazım imar planları yapılarak ruhsatlandırılması uygun olacaktır .
4.24. İşbu rapor, Valilik Makamının 23/ 05/ 2018 tarih ve sayılı oluru ile görevlendirilen komisyonumuz tarafından düzenlenmiştir .23/ 05/ 2018”
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 7. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8 nci maddesinde, ” Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur . …
c) Tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz .
…
e) Kamu kurum ve kuruluşları veya plan müellifleri; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından plana ilişkin görüşlerini alır . Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır . Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde
6 / 13ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir . Bu
süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir .”, 8. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Köylerde yapılacak yapılar ve uyulacak esaslar” başlıklı 27 nci maddesinde, “ Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz…” , 9. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un 20 nci maddesinde, “ Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez . Bu alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri yapımı ve işletilmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının iznine bağlıdır .
Zeytincilik sahaları daraltılamaz . Ancak, belediye sınırları içinde bulunan zeytinlik sahalarının imar hudutları kapsamı içine alınması hâlinde altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma, zeytinlik alanının % 10’unu geçemez . Bu sahalardaki zeytin ağaçlarının sökülmesi Tarım ve Köyişleri
Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir . Bu iznin verilmesinde, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığına bağlı araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır .
Bu hâlde dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez . İzinsiz kesenler veya sökenlere ağaç başına altmış Türk Lirası idarî para cezası verilir .”, 10. Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği’nin ‘Belediye ve Mücavir Alan Sınırları İçinde ve
Dışındaki Yerleşme Alanı Dışında Kalan (İskân Dışı) Alanlarda Uygulanacak Esaslar ’ başlıklı
Altıncı Bölümünün “İfraz ve Tevhid İşleri” başlıklı 62 nci maddesinde , “ Üst ölçek planı bulunmayan iskan dışı alanlarda yapılacak ifrazlardan sonra elde edilecek her parsel ( 5000) m2 den küçük olamaz . Bu parsellerin tapu kadastro veya tapulama haritasında bulunan kamu eline geçmiş bir yola, yapılan ifrazdan sonra en az ( 25.00) m. cephesi bulunması zorunludur . Parselden terk suretiyle yol oluşturulamaz . Yeni yerleşme alanı oluşturma amaçlı ifraz işlemi yapılamaz . 2510 sayılı
İskan Kanunu uyarınca hazırlanan Tarımsal İskan Projeleri kapsamında yapılaşma amacı taşımayan tarımsal amaçlı ifrazlarda, yola cephe koşulu aranmaz. Tevhid işlemlerinde ( 5000) m2 asgari büyüklük şartı aranmaz.”, 11. 21.10.2016 tarihli ve 29864 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kırsal
Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesi Hakkında
Tebliğ’in (Tebliğ No: 2016/ 37) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde , “ Bu Tebliğ, 1/ 1/ 2016- 31/ 12/ 2020 tarihleri arasında, kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak, tarım ve tarım dışı istihdamı geliştirmek, gelirleri artırmak ve farklılaştırmak için kadın ve genç girişimciler öncelikli olmak üzere gerçek ve tüzel kişilerin ekonomik faaliyetlere yönelik yatırımlar için yapılacak hibe ödemelerine ilişkin hususları kapsar .” 16 nci maddesinin 8 inci fıkrasında;
“İnşaat işleri ile ilgili ulusal mevzuat gereğince alınması gerekli izin, ruhsat, denetim işleri ve uygulamalarda yapılması zorunlu olan tüm işlemlerin yerine getirilmesinden yatırımcılar sorumludur .”, 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında “Başvuru aşamasında, tatbikat projelerini hazırlamamış olan proje sahipleri hibe sözleşmesi imzalamadan önce mutlaka başvuru konusu ve amacına uygun tatbikat projelerini ve kesin bütçelerini hazırlamak, ilgili yasalar gereğince alınması
7 / 13gerekli izin, ruhsat ve onay işlemlerini tamamlamak zorundadırlar .” 39 uncu maddesinin 4 üncü
fıkrasında ; “Yatırımcılar, nihai raporla birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yapı kullanma belgesini İl Müdürlüğüne ibraz etmekle yükümlüdürler .” , 12. Kilis İli 1/ 100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nın “1.23. Tarımsal Amaçlı Yapılar” maddesinde , “Toprak koruma ve sulamaya yönelik altyapı tesisleri, entegre nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri ile zorunlu olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıralar . üreticinin bitkisel üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyacağı yeterli boyut ve hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve çiftlik atölyeleri, seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla hasattan sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün kalite ve besin değeri kaybolması söz konusu ise bu ürünlerin işlenmesi için kurulan tesisler ile T.C. Gıda Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen, entegre nitelikte olmayan diğer tesislerdir .” , 13. Kilis İli 1/ 100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nın 5.7.3.14. maddesinde, “Zeytinlik alanlarda, 3573 sayılı ‘Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’ hükümleri geçerlidir . Bu alanlarda, zeytinyağı fabrikaları ile zeytinyağı işletme tesisleri, T.C. Gıda
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın izni doğrultusunda, bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın alt ölçekli planlar ile yapılabilir .” açıklamasına , “5.7.3.17. Dikili Tarım Arazileri” üst başlıklı maddesinden sonra gelen maddelerde, plan hükmünde belirlenen yapılaşma şartlarına ilişkin, hüküm ve açıklamalar yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Kilis İl Özel İdaresi’nce tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 15. Uyuşmazlık konusu özetle, şikayetçi tarafından Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü, parselde, ” “Zeytinyağı işletme tesisleri ” yapılmak istendiği, parselin zeytinlik vasfında olduğu, yapılmak istenilen tesise İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce tarım dışı kullanım izni verilmediği ancak parselin bölünmemesi ve vasfının değiştirilmemesi şartıyla tarımsal amaçlı yapı izni verildiği bu izin doğrultusunda, tarımsal tesis olan zeytinyağı tesisi için mevzi imar planı yapılmadan yapı ruhsatı verilmesi talebinin İdare tarafından yerine getirilmemesi sonucu oluşan mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır .
16. Kurumumuzda oluşan şikayet dosyasının tetkiki neticesinde; 16.1. Şikayetçinin, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Bakanlık) Tarım Reformu Genel
Müdürlüğü tarafından uygulanmakta olan 11. Etap Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi
Programı ile ilgili 2016/ 37 No’lu Tebliğ kapsamında, “Zeytinyağı Tesisi Projesi” ile Kilis İl Gıda
Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne (İl Müdürlüğü) hibe amaçlı başvuruda bulunduğu, 16.2. Söz konusu başvurunun, İl Değerlendirme Komisyonu’nca KKYDP programı çerçevesinde;
8 / 13idari uygunluk, başvuru sahibi ve projenin uygunluğu, proje ön değerlendirme ve genel
değerlendirme kriterlerine göre değerlendirilerek ve uygun görülerek, Bakanlığın 07/ 04/ 2017 tarihli ve E . sayılı yazısı hibe programına alındığı, 16.3. 2016/ 37 No’lu Tebliğ çerçevesinde gerçekleştirilmek üzere no ile Bakanlık tarafından hibe programına alınan “Zeytinyağı Tesisi Projesi” kapsamında İl Müdürlüğü ile şikayetçi arasında 01/ 06/ 2017 tarihinde, başvuru tutarının %5’i oranında nakit teminat alınarak Yuvabaşı Köyü sınırları içerisinde yer alan parsel no’lu taşınmazda planlama yapmak üzere hibe sözleşmesi yapıldığı, 16.4. Bakanlığın 13/ 08/ 2015 tarih ve 5143/ 66521 sayılı yazısında; “Tarımsal amaçlı kullanım izinlerinde parselin vasfının arsa olarak değiştirilmemesi ve ifraz edilmemesi şartı yer alacaktır .” ifadesine yer verildiği, İl Müdürlüğünce mezkur yazı başlangıç kabul edilerek bu tarihten sonraki zeytinlik sahalarla ilgili tüm başvurularda ve 5403 sayılı Kanun’a tabii alanlardaki tarımsal amaçlı kullanım izinlendirmelerinde “parselin vasfının arsaya dönüştürülmemesi ve ifraz edilmemesi şartıyla” izinlendirme yapıldığı, 16.5. Diğer taraftan, Kilis Valiliği’nce Kurumumuza gönderilen 28/ 06/ 2018 tarih ve E . sayılı cevabi yazıda, “ Yatırımcının hibe almaya esas parselini değiştirmesiyle alakalı olarak Gıda Tarım ve
Hayvancılık İl Müdürlüğüne herhangi bir talebinin bulunmadığı anlaşılmıştır .” açıklamasına yer verildiği, şikayetçinin hibe almaya esas olan parselinin “ Kilis İli Musabeyli İlçesi Yuvabaşı köyü Yazı mevkii nolu parsel” olduğu, ancak Kararın “BAŞVURANIN İDDİA ve TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verilen gerekçelerle söz konusu parselin “Kilis ili Musabeyli İlçesi Üçpınar Köyü nolu parsel” olarak değiştirdiği ve şikayetçi tarafından verilen 29/ 04/ 2016 tarihli dilekçeyle “ Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü, parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde zeytinyağı işletmesi kurmak istediğini, gerekli izinlerin verilmesi” talebini Kilis İl Özel İdaresi’ne bildirdiği, tespit edilmiştir .
17. Uyuşmazlık konusu hakkında Kilis İl Özel İdaresi (İdare) tarafından kurulan komisyon tarafından incelenerek hazırlanan ‘Rapor ’ da özetle; 17.1. Şikayetçinin 29/ 04/ 2016 tarihli dilekçesiyle, Kilis İli, Musabeyli İlçesi, Üçpınar Köyü, parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde zeytinyağı işletmesi kurmak istediğini Kilis İl Özel İdaresi’ne (İdare) beyan ettiği, 17.2. 3194 sayılı İmar Kanununun Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması başlıklı 8 inci maddesinin (c)ve (e) fıkralarına istinaden ve yine söz konusu kanun kapsamında düzenlenen Plansız
Alanlar İmar Yönetmeliğinin altıncı bölüm maddelerine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarına görüş sorulduğu, bu kapsamda özetle; 17.3. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 17/ 05/ 2016 tarih ve sayılı yazısında, Çevresel Etki
Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinde yer aldığı ve “ÇED Olumlu Belgesi” veya “ÇED Gerekli
Değildir” kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyeceği, proje için yatırıma başlanamayacağı ve ihale edilemeyeceği hususunun İdareye bildirildiği, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce, söz konusu tesise ait “Koordinatlı ve
Onaylı Yerleşim Planı” nın kurumlarına ibraz edilmediğinden herhangi bir işlem yapılmadığı İdareye bildirildiği ve söz konusu yazının İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce şikayetçiye bildirildiği, 17.4. İdare tarafından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne) söz konusu tesisin ÇED Yönetmeliğine tabi olduğu ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce
9 / 13tarım dışı kullanım izni verilmediği ancak parselin bölünmemesi ve vasfının değiştirilmemesi şartı
ile tarımsal amaçlı izin verildiği, bu bilgiler doğrultusunda imar uygulaması yapılıp yapılmayacağı ve hangi doğrultuda inşaat ruhsatı verileceği hakkında görüş sorulduğu, adı geçen Bakanlıktan alınan bila tarih ve sayılı görüş yazısında; söz konusu tesisin, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğünce tarımsal amaçlı yapı olarak değerlendirilmesi ve ilgili idaresince İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında kalan tarımsal amaçlı yapı olduğunun belirlenmesi halinde, söz konusu tesisin Çevre Düzeni Planının (ÇDP) 5.7.3.17 Dikili Tarım Arazileri plan hükmünde belirlenen yapılaşma şartlarına uyulması koşuluyla “imar planı aranmaksızın” gerçekleştirilebileceği; söz konusu tesisin, İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında kalmayan tarımsal amaçlı yapı veya tarımsal amaçlı entegre tesisi olarak değerlendirilmesi durumunda ise ÇDP’ nin 5.7.3.14 uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli plan kararları ile gerçekleştirilebileceği hususunun İdareye bildirildiği, 17.5. Şikayetçinin 23/ 03/ 2018 tarih ve sayılı dilekçesi ile; söz konusu parselde yapılması düşünülen tesisin 5403 sayılı yasa kapsamında “yapının tarımsal amaçlı bir yapı ” olduğunu ve bu bilgi doğrultusunda imar planı yapılmadan “Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında” değerlendirilip değerlendirilemeyeceği İdareye sorulmuş ve ekinde İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğüne ait ilgi 23/ 03/ 2018 tarih ve yazıyı İdareye sunduğu, 17.6. Şikayetçinin mezkur 23/ 03/ 2018 tarihli dilekçesine, İdare tarafından söz konusu tesis için
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün) yukarıda özetlenen yazısı doğrultusunda işlem tesis edileceği yönünde cevaplandırıldığı, 17.7. Şikayetçinin 30/ 04/ 2018 tarih ve kayıt sayılı dilekçesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğüne) ait mezkur bila tarih ve sayılı yazısından ve İl Gıda
Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne mezkur 23/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısından bahsederek, telafisi mümkün olmayan mağduriyetinin önlenmesini, zeytinlik vasfı değiştirilmeden zeytinyağı imalat inşaatının, İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün izin verdiği alan üzerinden ruhsatlandırılması talebi, İdare tarafından 10/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazıyla, söz konusu tesisin
İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında olmadığı ve ÇDP’ nin 5.7.3.14 ile uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli plan kararları ile gerçekleştirilebileceği ifade edilerek cevap verildiği, 17.8. Şikayetçinin 11/ 05/ 2018 tarih ve sayılı dilekçesinde, uyuşmazlık konusu söz konusu tesisin entegre tesis olmadığı hususunun yazılı olduğu İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ait
10.05.2018 tarih ve sayılı yazısı İdareye bildirildiği, aynı zamanda İl Gıda Tarım ve
Hayvancılık Müdürlüğünce bila tarih ve sayılı yazıda, söz konusu tesisin entegre tesis olmadığı hususunun İdareye bildirildiği, tespit edilmiştir .
18. Kurumumuza yapılan şikayet başvurusuna benzer nitelikteki uyuşmazlık konusu hakkında açılan davada, ilgili mahkeme tarafından verilen karar incelendiğinde : “ Davacı vekili tarafından, Kilis İli, … İlçesi, … Köyü sınırları içerisinde bulunan mülkiyeti davacıya ait … numaralı parselin vasfının arsaya çevrilmemesi ye ifrazının yapılmamasına ilişkin Kilis Valiliği İ 1 Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nün 02.03.2016 tarih ve sayılı işleminin; davacı tarafından … parsel sayılı taşınmaz üzerinde “zeytin sıkım, zeytinyağı şişeleme ve enerji üretim tesisi” adlı projeyi hazırlayarak Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne sunulduğu, bu projenin Bakanlık tarafından beğenildiği ve hibe desteği almaya hak kazandığı, bu kapsamda 20.08.2015 tarih ve nolu hibe sözleşmesi imzalandığı, hibe sözleşmesi imzalanırken 31.654,00.-TL teminat alındığı, evrak ve belgelerin hazırlanması ile teminat için 76.992,60 TL
10 / 13masraf yapıldığı, tesisin kurulması için şartlı izin verildiği, zeytinlik alana zeytin sıkım tesisi
kurabilmek; için yapı ruhsatı alınması gerektiği, yapı ruhsatı için tarlanın ifraz edilerek vasfının değiştirilmesi gerektiği, davalı idare tarafından ifraz ve parselin vasfının değişikliğine izin verilmediği, diğer taraftan Kilis İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğünün de ifraz ve vasıf değişikliği olmadan yapı ruhsatı vermediği, hibe sözleşmesinin sürelerinin geçmemesi için davalı tarafından tüm yatırımcılara 90 günlük ek süre verildiği, bu sürenin de 03.10.2016 da dolduğu, kurumlar arası anlaşmazlık çözülemediğinden hibe sözleşmesinin feshedildiği, teminatın hazineye irat kaydedildiği ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi ” talebiyle açılan davada, 18.1. Gaziantep 1. İdare Mahkemesi’nce verilen 29/ 12/ 2017 tarih ve E. , K .
sayılı kararda; “… Uyuşmazlıkta, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın 13.08.2015 tarih ve 5143- 66521 sayılı yazısı baz alınarak, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin
Aşılattırılması Hakkında Kanunda yer alan “zeytincilik sahaları daraltılamaz” hükmü de göz önünde bulundurularak, 13.08.2015 tarih ve sayılı yazının Gıda Tarım ve Hayvancılık İl
Müdürlüğüne giriş tarihi olan 20.08.2015 tarihinde sonra 5403 sayılı Kanuna tabii alanlarda tarımsal amaçlı yapılar için, 3573 sayılı Kanuna tabii alanlarda da zeytinyağı fabrikaları için
‘”cinsinin arsaya dönüştürülmemesi ve ifraz edilmemesi şartı” ile izinlendirme yapıldığı, davacının imar planı değişikliğini yapamamış ve ruhsat alamamış olması sebebiyle, hibe sözleşmesinin 14. maddesi çerçevesinde 31,654,00.-TL . tutarındaki nakit teminatın hazineye irat kaydedildiği görülmüştür .
18.2. Bu durumda, mevzuatta belirtilen “zeytincilik sahaları daraltılamaz .’” hükmü ile birlikte 3573 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler ve davacı tarafından davalı idareye sunulan taahhütname (mevzi imar planını en geç ilk; ödeme talebi ile birlikte İ 1 Müdürlüğüne sunacağını taahhüt ettiği hususu) birlikte değerlendirildiğinde, zeytinlik arazilerde tapu vasfının değiştirilmesinin ‘hukuka, mevzuata, hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı olacağı, ayrıca davalı idarelerin imar planının değiştirilmesi kokusunda herhangi bir müdahalesinin olamayacağı, davalının taahhüdünü yerine getirmemesinden dolayı kusurlu olduğu ve dava konusu idari işlemin tesisi kendi kusurundan kaynaklandığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır .” yönünde karar verilmiştir .
19. Uyuşmazlık konusu hakkında Kilis İl Özel İdaresi’nin 12.03.2018 tarihli ve E. sayılı görüş isteme yazısına istinaden, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel
Müdürlüğü’nden alınan 12/ 04/ 2018 tarih ve E sayılı görüş yazısında özetle; “… Diğer yandan ÇDP’de zeytinlik alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikalarına ilişkin ” Zeytinlik alanlarda,
3573 sayılı “Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun” hükümleri
geçerlidir . Bu alanlarda, zeytinyağı fabrikaları ile zeytinyağı işletme tesisleri, T.C. Gıda Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı’nın izni doğrultusunda, bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın alt ölçekli planlar ile yapılabilir .” uygulama hükmü bulunmaktadır .
19.1. İmar Kanunu’nun Köylerde Yapılacak Yapılar ve Uyulacak Esaslar başlıklı 27. maddesinde
“Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz…” hükmü bulunmaktadır .
19.2. Bu çerçevede yapılmak istenilen zeytinyağı tesisinin, İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık
11 / 13Müdürlüğü’nce tarımsal amaçlı yapı olarak değerlendirilmesi ve ilgili idaresince İmar Kanunu’nun
27. maddesi kapsamında kalan tarımsal amaçlı yapı olduğunun belirlenmesi halinde, söz konusu tesisin ÇDP’nin 5.7.3.17 Dikili Tarım Arazileri plan hükmünde belirlenen yapılaşma şartlarına uyulması koşuluyla imar planı yapılmaksızın gerçekleştirilebileceği, İmar Kanunu’nun 27. maddesi kapsamında kalmayan tarımsal amaçlı yapı veya tarımsal amaçlı entegre tesis olarak değerlendirilmesi durumunda ise ÇDP’nin 5.73.14 uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli plan kararları ile gerçekleştirilebileceği hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim .” açıklamasına yer verildiği tespit edilmiştir .
20. Uyuşmazlık konusu hakkında Kilis Valilik Makamının 23/ 05/ 2018 tarih ve sayılı oluru ile görevlendirilen komisyonu tarafından düzenlenen ‘Rapor ’da; şikayetçi tarafından yapılmak istenilen tesisin özelliklerinin; entegre tesis olmadığı, tarımsal amaçlı yapı olduğu,
3194 sayılı İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında olmadığı ve ÇED Yönetmeliğine tabi
olduğu, tespitlerinin yapıldığı ve bu tespitler çerçevesinde ; . “ Kilis İli 1/ 100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planının Plan Hükümlerinde 5.7.3. TARIM ALANLARI ( 5403 SAYILI TOPRAK KORUMA
VE ARAZİ KULLANIMI KANUNUNA TABİ ARAZİLER) başlığı altında düzenlendiği anlaşılmıştır .
Yine bu başlık altında listelenen 5.7.3.14. ZEYTİNLİK ALANLARDA, 3573 SAYILI
“ZEYTİNCİLİĞİN ISLAHI VE YABANİLERİNİN AŞILATTIRILMASI HAKKINDA KANUN”
HÜKÜMLERİ GEÇERLİDİR . BU ALANLARDA, ZEYTİNYAĞI FABRİKALARI İLE
ZEYTİNYAĞI İŞLETME TESİSLERİ , T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’NIN
İZNİ DOĞRULTUSUNDA, BU PLANDA DEĞİŞİKLİĞE GEREK KALMAKSIZIN ALT
ÖLÇEKLİ PLANLAR İLE YAPILABİLİR . Hükmü yer aldığından 1/ 5000 ve 1/ 1000 ölçekli uygulama ve nazım imar planları yapılarak ruhsatlandırılması uygun olacaktır .” sonucuna varıldığı, görülmüştür .
21. Kurumumuzda oluşan dosya münderecatı kapsamında; şikayetçinin iddiaları, uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idarelerin görüş yazıları, emsal yargı kararı ve Kilis Valiliği nezdinde görevlendirilen komisyon tarafından düzenlenen ilgili ‘Rapor ’ da yer verilen tespit ve değerlendirmeler birlikte dikkate alındığında; 22. Uyuşmazlık konusu hakkında şikayetçinin 30/ 04/ 2018 tarih ve kayıt sayılı dilekçesine
İdare tarafından verilen 10/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazıda, “… Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’nın konu ile ilgili görüşünde 3194 Sayılı İmar Kanununun 27. maddesine atıfta bulunarak
” İmar Kanununun 27. maddesi kapsamında kalmayan tarımsal amaçlı yapı veya tarımsal amaçlı entegre tesis olarak değerlendirilmesi durumunda ÇDP’nin 5.7.3.14 uygulama hükmünde belirtildiği üzere alt ölçekli ( 1/ 1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/ 5000 Ölçekli Nazım İmar Planı) plan kararları ile gerçekleştirilebileceği belirtilmiştir .
İdaremizce bahse konu parsel ile alakalı yapılan inceleme neticesinde planlanan faaliyetin 3194
Sayılı İmar Kanununun 27. maddesi hükümleri kapsamında olmadığı değerlendirilmiş olup, yukarıda belirtilen alt ölçekli plan kararları ile yapılması gerekmektedir .” yönündeki değerlendirmesinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
23. Sonuç olarak, uyuşmazlık konusu hakkında Kilis İl Özel İdaresi’nce tesis edilen idari işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
12 / 13Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler
yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket edildiği, değerlendirilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KİLİS İL ÖZEL İDARESİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi