Ziraat mühendisinin naklen geçiş talebinin reddi ve idarenin takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullanma değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/16825-S.21.26955

BAŞVURU NO : 2021/7681

KARAR TARİHİ : 30/11/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

Samsun Zirai Karantina Müdürlüğüne naklen geçiş talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza (T.C. Kimlik No: ) tarafından yapılan şikâyet başvurusunda, Başvuran; Tarım ve Orman Bakanlığı Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde Ziraat

Mühendisi olarak 22 yıldır görev yaptığını, Tarım Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdürlüğüne bağlı

Samsun Zirai Karantina Müdürlüğüne Mühendis olarak naklen geçiş yapmak için gerekli şartlara haiz olduğunu, 2006,2008,2010,2019 ve 2021 tarihlerinde olmak üzere 5 defa, Zirai Karantina Müdürlüğüne naklen geçiş için müracaat ettiğini fakat talebine olumsuz cevap verildiğini iddia ederek söz konusu talebinin yerine getirilmesi için Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Tarım ve Orman Bakanlığının Kurumumuza gönderdiği ve sayılı cevabi yazılarda özetle; 2.1. “Bakanlığımız Taşra Teşkilatı Personelinin Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesinin 1.

fıkrasının (f) bendinde “Aynı İl içerisinde olmak, norm kadrosu uygun olmak, halen çalıştığı

İl/ilçe/birim/kuruluşta en az bir yıl çalışmış olmak, atanacağı kuruluşun şartlarını taşımak, yazılı olarak talep etmek ve kuruluşun bağlı bulunduğu Bakanlık hizmet biriminin uygun görüşü olmak kaydıyla

İl/ilçe/birimlerden kuruluşlara, kuruluşlardan il/ilçe/birim/kuruluşlara her zaman için Genel Müdürlükçe

personelin ataması yapılabilir. ” hükmü yer almaktadır. Bu sebeple adı geçene ait 25.02.2021 tarihli dilekçeye istinaden Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’ne görüş sorulmuş olup, anılan Genel Müdürlükçe adı geçenin tayin talebi uygun görülmediğinden talebi hakkında işlem yapılamamıştır.”, 2.2. “ ‘nun şikayete konu edilen 10.12.2019 tarihli dilekçesinden bugüne kadar

Samsun Zirai Karantina Müdürlüğüne 5 kişinin atanma talebi bulunmaktadır. 3 personelin anılan

Müdürlüğe ataması yapılmış, diğer 2 kişinin atanma talebi ise Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünce uygun görülmediğinden reddedilmiştir. Söz konusu başvuralara ait yazılar ve onay suretleri ekte sunulmaktadır.”, 2.3. “Bakanlığımız Taşra Teşkilatı Personelinin Atanmalarına İlişkin Yönetmelik kapsamında bulunan unvanlarda görev yapan personelin atamaları mezkur yönetmelik ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme

Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre yapılmaktadır.”, 2.4. “Adı geçenin naklen geçmek istediği Samsun Zirai Karantina Müdürlüğü ile halen çalıştığı Samsun İl

Tarım ve Orman Müdürlüğünden aynı unvanda çalışan personelin maaş ve özlük hakları hususunda bilgi istenilmiş, konu ile ilgili anılan müdürlüklerce gönderilen cevabi yazılar ekte gönderilmektedir.”, 2.5. “ ile Bakanlığımız arasında şikayet konusu yapılan idari işlemlere ilişkin olarak, “yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar” bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde, “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi”

başlıklı 76 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul:

15/5/1975-1897/1 md.) Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst,

kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.” 6. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle

Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin “Kurum içi yer değiştirmeye ilişkin esaslar (Değişik başlık:RG25/3/2016-29664)” başlıklı 14 üncü maddesinin f bendinde, “Aynı İl içerisinde olmak, norm kadrosu uygun olmak, halen çalıştığı İl/ilçe/birim/kuruluşta en az bir yıl çalışmış olmak, atanacağı kuruluşun şartlarını taşımak, yazılı olarak talep etmek ve kuruluşun bağlı bulunduğu Bakanlık hizmet biriminin uygun görüşü olmak kaydıyla İl/ilçe/birimlerden kuruluşlara, kuruluşlardan (Değişik ibare:RG-14/2/2011-

27846) il/ilçe/birim/kuruluşlara her zaman için Genel Müdürlükçe personelin ataması yapılabilir. ”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, özetle, Tarım ve Orman Bakanlığı Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde Ziraat

Mühendisi olarak 22 yıldır görev yaptığını, Tarım Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdürlüğüne bağlı

Samsun Zirai karantina Müdürlüğüne Mühendis olarak naklen geçiş yapmak için gerekli şartlara haiz olduğunu, 2006,2008,2010,2019 ve 2021 tarihlerinde olmak üzere 5 defa, Zirai Karantina Müdürlüğüne naklen geçiş için müracaat ettiğini fakat talebine olumsuz cevap verildiğini iddia ederek söz konusu talebinin yerine getirilmesi için Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

9. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, ilgilinin naklen geçiş talebi üzerine, Gıda ve Kontrol

Genel Müdürlüğü’ne görüş sorulmuş olup, anılan Genel Müdürlükçe adı geçenin tayin talebi uygun görülmediğinden talebi hakkında işlem yapılmadığı anlaşılmıştır.

10. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare

Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk

Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)

11. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı). Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarını verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir.

12. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; Somut olay kapsamında başvuran, halihazırda Tarım ve Orman Bakanlığı Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde Ziraat Mühendisi olarak görev yapmakta, Tarım Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdürlüğüne bağlı Samsun Zirai karantina

Müdürlüğüne Mühendis olarak naklen geçiş yapmak istemekte ve geniş bir takdir alanı bulunmaktadır.

Yukarda dile getirilen mevzuatın kurum içi görevlendirmelerde idareye takdir yetkisi tanıdığı, idare tarafından kullanılan takdir yetkisinin de kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olmadığı müddetçe göreve atanma koşullarını taşıyanlar arasından tercihte bulunma yönünde kullanılabileceği, somut olay kapsamında idareye tanınmış olan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında başka bir amaç için kullanıldığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamadığı değerlendirildiğinden başvuranın naklen geçiş talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve TARIM ve ORMAN BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.