|
ÖZET: Danıştay kararında, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede görev yapan öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladıktan sonra ihtiyaç fazlası olarak başka bir eğitim kurumuna atanması durumunda, iki yıla bir kademe ilerlemesi verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran öğretmen, zorunlu yer değiştirme nedeniyle kademe terfi hakkından mahrum kalmasının hakkaniyete aykırı olduğunu belirtmiş ve bu durumun düzeltilmesini talep etmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı’nın uygulamaları incelendiğinde, zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlayan öğretmenlerin, yeni atandıkları kurumda bu haktan yararlanamayacakları belirtilmiştir. Ancak, Danıştay, bu durumun öğretmenler arasında eşitsizlik yarattığını ve hukuki belirsizlik oluşturduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, öğretmenlerin kademe ilerlemesi hakkının korunması gerektiği ve uygulama birliğinin sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının korunması ve adaletin sağlanması açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3914-S.23.6480
BAŞVURU NO : 2022/19317
KARAR TARİHİ : 28/03/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede görev yapan ve zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladıktan sonra ihtiyaç fazlası öğretmen olduğu için zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan öğretmene iki yıla bir kademe ilerlemesi verilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi
İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yaptığını, aynı ilçede İlkokulunda görev yapmakta iken ihtiyaç fazlası öğretmen atamasıyla 22/01/2016 tarihinde İlkokuluna, bu okuldan 04/10/2016 tarihinde ihtiyaç fazlası öğretmen atamasıyla İlkokuluna ve buradan da 18/01/2019 tarihinde yine ihtiyaç fazlası öğretmen atamasıyla İlkokuluna atamasının yapıldığını, zorunlu olarak görev yeri değişikleri esnasında zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlaması ve yer değişikliği yapılması sebebiyle iki yıla bir kademe terfiinin yapılmadığını, konu ile ilgili görev yaptığı okula vermiş olduğu 15/12/2022 tarihli dilekçesi ile eksik olan kademe terfilerimin yapılması talebinde bulunduğunu; ancak talebinin Elbistan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 21/12/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile reddedildiğini, aynı durumda bulunan öğretmenlerden, idare tarafından zorunlu olarak yer değiştirme durumunda bırakılmayanlara kademe terfi ilerlemesi yapılmasına rağmen tarafının bu haktan yararlandırılmamasının hakkaniyete ve eşitliğe aykırı olduğunu, benzer konulu bir başvuruya ilişkin Kamu
Denetçiliği Kurumunun 07/10/2022 tarih sayılı kararında “ihtiyaç fazlası öğretmen olduğu için zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan başvurana ve benzer durumdaki öğretmenlere gerek devletin çalışma barışını sağlamak için tedbir alma yükümlülüğü gerekse hukuk güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri doğrultusunda iki yıla bir kademe ilerlemesi verilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine
ulaşılmaktadır.” ifadelerine yer verildiğini ve başvuru hakkında Tavsiye Kararı verildiğini belirterek başvuru konusuna ilişkin idareye tavsiyede bulunulmasını ve eksik olan kademe terfiinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24/01/2023 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Milli Eğitim Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 10/03/2023 tarihli ve E– sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Diğer taraftan, söz konusu fıkranın uygulanmasına yönelik Maliye Bakanlığınca hazırlanan 28/09/1997 tarihli ve 23124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 150 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunun Genel
Tebliğinin üçüncü fıkrasında; “657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin yukarıda belirtilen son fıkrası hükmünün uygulanabilmesi için ataması yapılan personelin; -Atama ve yer değiştirme yönetmeliğine göre zorunlu atamaya tabi personel olması, -Görev yapmakta olduğu yerin kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yöreler (Erzurum ve Artvin illeri dâhil)
olması, -Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde (Erzurum ve Artvin illeri dâhil) fiilen görev yaptığı sürenin yıllık izin süresi dâhil iki yıldan az olmaması, şartlarını birlikte taşıması gerekmektedir.” denildiği, 2.3. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 26/01/2011 tarihli ve 1116 sayılı yazısında; “…13/8/1990 tarihli ve 113 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “Kalkınmada
1 inci Derecede Öncelikli Yörelerde 2 yılda Bir Terfi İmkanı” başlıklı maddesiyle de konuya açıklık
getirilerek bu imkandan sadece atama ve yer değiştirme yönetmelikleri gereği zorunlu olarak bu yörelerde görev yapanların yararlanacağı, zorunlu yer değiştirmeye tabi olmayan personelin bu imkandan yararlanamayacağı ” hususunun ifade edildiği, 2.4. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliklerine göre, 06/05/2010 tarihinden sonra Bakanlık öğretmen kadrolarında göreve başlayanların zorunlu çalışma yükümlüsü olup hizmet bölgelerinin 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında çalışmaları gerektiği, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki eğitim kurumunda çalışma süresini tamamladıktan sonra, yeni atandığı eğitim kurumunda zorunlu çalışma yükümlüsü olmayanların bu hizmet süreleri için
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmünden yararlanma imkânı
bulunmadığı, 2.5. İlgilinin güncel hizmet belgesi ve kadro kaydı belgesinin yazı ekinde gönderildiği, 2.6. Bakanlık MEBBİS kayıtlarının incelenmesinde; adı geçenin ilk defa öğretmenlik mesleğine zorunlu çalışma yükümlüsü olarak 3 üncü hizmet bölgesinin 6 ncı hizmet alanı (3 yıl çalışma süresi) olan Bitlis ili ilçesi İlkokulunda 05/09/2011 tarihinde görevine başladığı, 05/09/2011 – 28/02/2013 tarihleri arasında çalıştıktan sonra zorunlu çalışma süresini tamamlamadan, 3 üncü hizmet bölgesinin 4 üncü hizmet alanı (5 yıl çalışma süresi) olan Bitlis ili atandığı ve 28/02/2013 – 29/08/2013
/
tarihleri arasında çalıştıktan sonra zorunlu çalışma süresinin tamamlamadan, 2 nci hizmet bölgesinin 6 ncı hizmet alanı (4 yıl çalışma süresi) olan Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi Gücük İlkokulunda atandığı ve 06/09/2013 – 22/01/2016 tarihleri arasında görev yaptığı ve daha önceki hizmet süreleri de dikkate alındığında bu eğitim kurumunda 04/09/2015 tarihi itibarıyla zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladığı ve bu hizmet sürelerinin karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre her iki yıl için bir kademe ilerlemesi verildiği, 2.7. Adı geçenin zorunlu çalışma yükümlüğünü Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi İlkokulunda tamamladıktan sonra 22/01/2016 tarihinde Elbistan ilçesi atandığında zorunlu çalışma yükümlüsü olmadığı, bu bağlamda zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlamış olan ilgilinin bu eğitim kurumunda geçen hizmet sürelerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü kapsamında değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, 2.8. Başvuru konusuna ilişkin herhangi bir dava süreci ve belgelerinin bulunmadığı, Hususları ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.””, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Uygulamayı isteme hakkı” başlıklı 17 nci maddesi; “Devlet memurları, bu kanun ve diğer mevzuata göre tayin ve tesbit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” 5.2. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak
suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz” 5.3. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin birinci fıkrası; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 6. 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; 6.1. “Hizmet bölgeleri” başlıklı 37 nci maddesi; “Öğretmen ihtiyacı, coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden benzerlik gösteren iller gruplandırılarak üç hizmet bölgesi oluşturulmuş ve bu iller, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1 Hizmet Bölgeleri Çizelgesinde gösterilmiştir.” 6.2. “Hizmet alanları” başlıklı 38 inci maddesi; “Öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumları gruplandırılarak altı hizmet alanına ayrılmıştır.
Eğitim kurumlarından 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındakiler zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamı dışında; 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındakiler ise zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında olacak şekilde valiliklerce belirlenerek Bakanlığa bildirilir.” 6.3. “Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları ve süreleri” başlıklı 42 nci maddesi;
“Bakanlık öğretmen kadrolarında 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayanlar:
a) Birinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
b) İkinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl,
çalışmakla yükümlüdür.
6.4. “Zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 43 üncü maddesi; “Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmenlerden yer değiştirme yapılacak yılın 30 Eylül tarihi itibarıyla 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında ayrı ayrı veya toplam adaylık dâhil üç yıl görev yapanlar, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına, tercihlerine ve hizmet puanlarına göre atanır; başvuruda bulunmayanlar ile tercihlerine atanamayanların atamaları Bakanlıkça resen yapılır.
…
Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden görevli oldukları eğitim kurumunun kapanması, norm kadro uygulaması, mazeret veya diğer nedenlerle görev yerleri zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarına değiştirilen öğretmenlerin bulundukları hizmet alanında çalışmaları gereken sürenin hesabında, daha önce görev yaptıkları eğitim kurumlarında geçen hizmet süreleri birlikte değerlendirilir…” 6.5. “İhtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “Öğretmenlerden; herhangi bir nedenle istihdam alanı daralanlar ile görevli oldukları eğitim kurumlarında alanlarında norm kadro sayısı azalanlar, hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacak değerlendirme sonucunda hizmet puanı en az olandan başlamak üzere norm kadro fazlası olarak belirlenir.
Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha az olan, öğretmenliğe daha sonra başlayan norm kadro fazlası olarak belirlenir. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Norm kadro fazlası olarak belirlenen öğretmenler; öncelikle görevli oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre atanır.” 7. 28/09/1997 tarihli ve 23124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 150 Seri No’lu Devlet Memurları
Kanunu Genel Tebliğinin üçüncü fıkrasında; “657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin yukarıda belirtilen son fıkrası hükmünün uygulanabilmesi için ataması yapılan personelin; -Atama ve yer değiştirme yönetmeliğine göre zorunlu atamaya tabi personel olması, -Görev yapmakta olduğu yerin kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yöreler (Erzurum ve Artvin illeri dâhil)
olması, -Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde (Erzurum ve Artvin illeri dâhil) fiilleri görev yaptığı sürenin yıllık izin süresi dahil iki yıldan az olmaması, – Görev süresince olumlu sicil almış olması, şartlarını birlikte taşıması gerekmektedir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi
İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yaptığını, zorunlu olarak görev yeri değişikleri esnasında zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlaması ve yer değişikliği yapılması sebebiyle iki yıla bir kademe terfiinin yapılmadığını, konu ile ilgili görev yaptığı okula vermiş olduğu 15/12/2022 tarihli dilekçesi ile eksik olan kademe terfilerimin yapılması talebinde bulunduğunu; ancak talebinin Elbistan İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün 21/12/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile reddedildiğini, aynı durumda bulunan öğretmenlerden, idare tarafından zorunlu olarak yer değiştirme durumunda bırakılmayanlara kademe terfi ilerlemesi yapılmasına rağmen tarafının bu haktan yararlandırılmamasının hakkaniyete ve eşitliğe aykırı olduğunu, belirterek eksik olan kademe terfiinin yapılmasını talep etmektedir.
10. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliklerine göre, 06/05/2010 tarihinden sonra Bakanlık öğretmen kadrolarında göreve başlayanların zorunlu çalışma yükümlüsü olup hizmet bölgelerinin 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında çalışmaları gerektiği, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki eğitim kurumunda çalışma süresini tamamladıktan sonra, yeni atandığı eğitim kurumunda zorunlu çalışma yükümlüsü olmayanların bu hizmet süreleri için 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmünden yararlanma imkânı bulunmadığı hususları ifade edilmiştir.
11. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 05/09/2011 tarihinde Bitlis ili ilçesi
İlköğretim Okuluna aday öğretmen olarak atamasının yapıldığı, 05/09/2012 tarihinde adaylık hizmetlerinin değerlendirilerek adaylığının kaldırıldığı, 28/02/2013 tarihinde Bitlis İlkokuluna atamasının yapıldığı, 06/09/2013 tarihinde Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi İlkokuluna atamasının yapıldığı, 22/01/2016 tarihinde ‘ihtiyaç fazlası öğretmen’ olması sebebiyle Kahramanmaraş Elbistan ilçesi
İlkokuluna atamasının yapıldığı, yine ‘ihtiyaç fazlası öğretmen’ olması sebebiyle 04/10/2016 tarihinde Elbistan ilçesi İlkokuluna, 18/01/2019 tarihinde de Elbistan ilçesi
İlkokuluna atamasının yapıldığı ve halihazırda İlkokulunda kamu görevini sürdürdüğü bilgisi edinilmiştir.
12. İdare tarafından MEBBİS kayıtları incelenmesi neticesinde Kurumumuza sunulan bilgilerden de; adı geçenin ilk defa öğretmenlik mesleğine zorunlu çalışma yükümlüsü olarak 3 üncü hizmet bölgesinin 6 ncı hizmet alanı (3 yıl çalışma süresi) olan Bitlis ili ilçesi İlkokulunda 05/09/2011 tarihinde görevine başladığı, 05/09/2011 – 28/02/2013 tarihleri arasında çalıştıktan sonra zorunlu çalışma süresini tamamlamadan, 3 üncü hizmet bölgesinin 4 üncü hizmet alanı (5 yıl çalışma süresi) olan Bitlis ili atandığı ve 28/02/2013 – 29/08/2013 tarihleri arasında çalıştıktan sonra zorunlu çalışma süresinin tamamlamadan, 2 nci hizmet bölgesinin 6 ncı hizmet alanı (4 yıl çalışma süresi) olan
Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi İlkokulunda atandığı ve 06/09/2013 – 22/01/2016 tarihleri arasında görev yaptığı ve daha önceki hizmet süreleri de dikkate alındığında bu eğitim kurumunda 04/09/2015 tarihi itibarıyla zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladığı ve bu hizmet sürelerinin
karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre her iki yıl için bir kademe ilerlemesi verildiği anlaşılmaktadır.
13. 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile öğretmen ihtiyacının karşılanması amacıyla coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden benzerlik gösteren illerin gruplandırılması neticesinde üç hizmet bölgesi, öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumlarının gruplandırılması sonucunda ise altı hizmet alanı belirlenmiş olup bu hizmet alanlarının bazılarında belirli süre zorunlu çalışma yükümlülüğü getirilmiştir.
14. Somut olayda; başvuranın Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi İlkokulunda görev yaptığı dönemde 04/09/2015 tarihinde zorunlu çalışma süresini tamamladığı, ihtiyaç fazlası öğretmen olması gerekçesi ile 22/01/2016 tarihinde Kahramanmaraş Elbistan ilçesi İlkokuluna atamasının yapıldığı dönemde zorunlu çalışma yükümlüsü olmadığı, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğine göre, “06/05/2010 tarihinden sonra Bakanlık öğretmen kadrolarında göreve başlayanlar zorunlu çalışma yükümlüsü olup hizmet bölgelerinin 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında çalışmaları gerektiği, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki eğitim kurumunda çalışma süresini tamamladıktan sonra, yeni atandığı eğitim kurumunda zorunlu çalışma yükümlüsü olmayanların bu hizmet sürelerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası hükmü kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığının idarece bildirildiği görülmektedir.
15. Bu doğrultuda idarece, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesi hükmünün uygulanabilmesi için 150 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunun Genel Tebliğinde diğer şartlarla birlikte anılan Yönetmeliğe atıfla personelin zorunlu atamaya tabi personel olması şartını sağlaması gerektiği belirtilmiştir. 150 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunun Genel Tebliğinin 5 inci maddesi, “Atama ve yer değiştirme yönetmeliğine göre zorunlu atamaya tabi ve kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerdeki illerden (Erzurum ve Artvin illeri dahil) birini herhangi bir nedenle (eş durumu, iste k vb.)
tercih eden personel, kurumunca hizmet ihtiyacı nedeniyle tercihi uygun görülerek atama yapılması halinde anılan madde hükmünden yararlandırılacaktır.
Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerdeki illerden (Erzurum ve Artvin illeri dâhil) birini herhangi bir nedenle tercih eden, kurumunca hizmet ihtiyacı dikkate alınarak ataması yapılan personel kendi kurumunun atama ve yer değiştirme yönetmeliği uyarınca zorunlu atamaya tabi olmaması halinde ise anılan madde hükmünden yararlandırılmayacaktır.” şeklinde düzenlenmiştir.
16. Milli Eğitim Bakanlığı uygulamasında ise zorunlu çalışma yükümlüsü olup hizmet bölgelerinin 4, 5 ve
6 ncı hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında çalışmaları gerektiği belirtilen öğretmenlerden; zorunlu
çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki eğitim kurumunda çalışma süresini tamamladıktan sonra artık zorunlu çalışma yükümlüsü olmayanlara, aynı eğitim kurumunda görev yapmaya devam ettiği sürece kademe ilerlemesi verildiği, buna karşın çalışma süresini tamamladıktan sonra zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan öğretmenlere artık zorunlu çalışma yükümlüsü olmadıklarından bahisle kademe ilerlemesi verilmediği anlaşılmaktadır.
17. Bu çerçevede başvuru ekinde sunulan değişik idare mahkemesi kararlarında illere göre uygulama farklılıklarının dava ve savunma özetlerinden tespit edilebildiği, dolayısıyla illere göre uygulama farklılıkları bulunduğunun idarece bilindiği açıktır. Mevcut durumda idarenin güncel uygulamasının, anılan
/
Tebliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının hükmüne dayandırıldığı, oysa ki ikinci fıkrada, kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerdeki illerden (Erzurum ve Artvin illeri dâhil) birini herhangi bir nedenle tercih eden, kurumunca hizmet ihtiyacı dikkate alınarak ataması yapılan personelin kendi kurumunun atama ve yer değiştirme yönetmeliği uyarınca zorunlu atamaya tabi olmaması halinde anılan madde hükmünden yararlandırılmayacağının düzenlendiği görülmektedir.
18. Somut olayda okulun norm kadrosuna bağlı olarak başvuranın ihtiyaç fazlası öğretmen pozisyonuna düştüğü, başvuranın ihtiyaç fazlası öğretmen olarak esasında zorunlu bir tercihte bulunma durumunun söz konusu olduğunun değerlendirildiği, diğer yandan Tebliğde personelin zorunlu atamaya tabi olmamasına atıf yapılırken idarece uygulamada zorunlu çalışma yükümlüsü olmadıklarına atıfla kademe ilerlemesinin verilmediği, oysaki öğretmen unvanının, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca zorunlu atamaya tabi bir unvan olduğu, Yönetmelikte zorunlu çalışma yükümlülüğünün “Öğretmenlerin, bu Yönetmelikle belirlenen hizmet bölgelerinin dördüncü, beşinci ve altıncı hizmet alanlarında bu Yönetmelikte belirtilen sürelerde zorunlu olarak çalışmalarını” ifade ettiği, dolayısıyla zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlayarak yine zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan öğretmenlerin, Tebliğde düzenlenen “kendi kurumunun atama ve yer değiştirme yönetmeliği uyarınca zorunlu atamaya tabi olmaması halinde anılan madde hükmünden yararlandırılmayacak personel kapsamında ve anılan Yönetmelik uyarınca zorunlu atamaya tabi bir unvan olmadığı” yönünde yorumlanamayacağı düşünülmektedir.
19. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları, Ombudsmanın 2019/20879 emsal Tavsiye Kararı ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; iki yıla bir kademe ilerlemesinin zorunlu hizmet bölgelerinde görev yapan öğretmenlere yönelik teşvik edici bir uygulama olduğu, aynı hizmet bölgesinde ve zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen aynı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapan farklı öğretmenler bakımından idarenin farklı uygulamaları sonlandırmasına ve uygulama birliği sağlamasına ihtiyaç olduğu, bu nedenle idarenin konuyla ilgili bir çalışma yaparak mevcut uygulamasını düzeltmesi ve tüm ilgili birimlerini çalışma sonuçlarına göre yeniden talimatlandırması, bu şekilde kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede görev yapan ve zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladıktan sonra ihtiyaç fazlası öğretmen olduğu için zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan başvurana ve benzer durumdaki öğretmenlere gerek devletin çalışma barışını sağlamak için tedbir alma yükümlülüğü gerekse hukuk güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri doğrultusunda iki yıla bir kademe ilerlemesi verilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kahramanmaraş İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörede görev yapan ve zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamladıktan sonra ihtiyaç fazlası öğretmen olduğu için zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanındaki başka bir eğitim kurumuna ataması yapılan başvurana ve benzer durumdaki öğretmenlere iki yıla bir kademe ilerlemesi verilmesi ve konuyla ilgili uygulama birliğinin sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi