TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18175-18175 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/6914 2018/ 6914
KARAR TARİHİ : 01/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Zorunlu hizmet kapsamından çıkarılan okulda geçen hizmet sürelerinin tamamının zorunlu hizmet süresinden sayılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 23/05/2018 23.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda, zorunlu hizmet kapsamında
Lisesinde Meslek Dersleri Öğretmeni olarak görev yaparken, 11/ 12/ 2017 tarihli onayla ihtiyaç fazlası öğretmen olması nedeniyle (kendisine tebliğ tarihi 25/ 12/ 2017) zorunlu hizmet kapsamında olan Araklı Lisesine atandığını, atama onayının kendisine tebliğ tarihi olan 25/ 12/ 2017 tarihinde ilişiğini kesip, atamasının yapıldığı okula başlaması durumunda çalışmalarının zorunlu hizmet alanından sayılacağını, benzer durumda olan meslektaşlarının okulun zorunlu hizmet alanı kapsamında olduğu dönemde görev yapmalarından dolayı hizmetlerinin zorunlu hizmet alanından sayıldığı, oysa kendisinin atama onayını müteakip göreve başlamama nedeninin tamamen kendi inisiyatifinin dışında gerçekleştiğini, atandığı okula başlamama nedeninin Milli Eğitim Müdürlüğünün 21/ 12/ 2017 tarihli yazısından kaynaklandığını, bu yazı nedeni ile kendisinin ilişiğinin kesilmediğini iddia ederek, söz konusu atamaya ilişkin işlemlerin tebliğ-tebellüğ tarihleri itibariye kazanılmış hakkı olan hali hazırdaki görev yapmakta bulunduğu
1 / 9kurumda zorunlu hizmet kayıtlarında yazılı bulunan “ Zorunlu çalışma yükümlüsü (yer değişikliği
gerekiyor)” durumunun kaldırılarak “Eğitim Kurumu, zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamındayken görevdeydi” durumunun tesisi ve geriye dönük olarak fiilen görev yapmış olduğu sürenin zorunlu hizmet süresine dahil edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 28/ 08/ 2018 tarih ve sayılı yazısında ve eklerinde özetle; başvuranın, Araklı Lisesinde zorunlu hizmet kapsamında görev yaparken, Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 53 üncü maddesi uyarınca norm kadro fazlası olarak ilan belirlendiği, bu nedenle ihtiyaç fazlası öğretmen atama duyurusuna istinaden, başvuranın talebi doğrultusunda zorunlu hizmet kapsamında bulunan Araklı Lisesine atamasının yapıldığı, ancak Milli Eğitim
Bakanlığının 16/ 11/ 2017 tarihli yazısı uyarınca il genelinde bulunan okulların hizmet alanlarının güncellemesinin yapılması sonucunda, İlçe Kaymakamlığınca Araklı Lisesinin zorunlu hizmet alanından çıkartılarak Milli Eğitim Bakanlığınca 04/ 12/ 2017 tarihinde 1. Hizmet
Bölgesi 3. Hizmet Alanına alındığı, başvuranın 19/ 01/ 2018 tarihinde yeni görev yerinde başlaması nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 43 üncü maddesinin 7 nci bendine göre talebinin yerine getirilemediği, ayrıca başvuranın 2018 yılı öğretmenlerin isteğe bağlı yer değiştirme işlemleri neticesinde Giresun İline atanması nedeniyle görev kaydının MEBBİS modülünden alınamadığı açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 5. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun; “Kanunun kapsamı” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında ,“ Bu Kanun, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve
Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsar .” 5.1..İkinci Bölümünün Türk Milli Eğitiminin “Temel İlkeleri” başlıklı bölümünün “XI Planlılık” başlıklı 14 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Eğitim kurumlarının yer, personel, bina, tesis ve ekleri, donatım, araç, gereç ve kapasiteleri ile ilgili standartlar önceden tespit edilir ve kurumların bu standartlara göre optimal büyüklükte kurulması ve verimli olarak işletilmesi sağlanır .” 6. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Verin Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin ( Bu KHK’nin Adı “Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
.
2 / 9Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” iken, 2/ 7/ 2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 22 nci
maddesiyle maddede işlendiği şekilde değiştirilmiştir .)
6.1. “ Atama” başlıklı 37 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında, “öğretmenlerin Bakanlıkça belirlenen hizmet bölge veya alanlarında en az üç eğitim öğretim yılı görev yapması esastır . Bunların yer değiştirme suretiyle atamaları her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek şekilde sonuçlandırılır . Bakanlıkça belirlenen özür gruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yarıyıl ve/veya yaz tatillerinde yapılır .
6.2. 4 üncü fıkrasında , “Öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarında uyulacak temel ilkeler, özür grupları, hizmet bölgeleri ve alanları, hizmet puanı ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir .” 6.3. 6 ncı fıkrasında, “Öğretmenlerin atamaları Bakanlıkça il/ilçe emrine veya doğrudan eğitim kurumuna yapılır . Bakanlıkça il/ilçe emrine atama yapılması hâlinde, öğretmenlerin atandıkları ildeki görev yerleri, hizmet puanları ve yeterlikleri dikkate alınarak il millî eğitim müdürünün teklifine göre valilerce belirlenir .” hükümleri bulunmaktadır .
7. Resmi Gazetenin 17.04.2015 Tarih ve 29329 Sayısında yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; 7.1.“Amaç” başlıkla 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .” 7.2.“ Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarına aday öğretmen ve öğretmen olarak atanacaklar ile hâlihazırda bu eğitim kurumlarında görev yapan aday öğretmen ve öğretmenleri kapsar .” 7.3. Hizmet Bölgeleri, Hizmet Alanları ve Hizmet Puanları başlıklı 6 ncı bölümünün, “Hizmet bölgeleri ” başlıklı 37 nci maddesinde; “Öğretmen ihtiyacı, coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden benzerlik gösteren iller gruplandırılarak üç hizmet bölgesi oluşturulmuş ve bu iller, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek- 1 Hizmet Bölgeleri Çizelgesinde gösterilmiştir” .
7.4. “Hizmet alanları” başlıklı 38 inci maddesinde; “( 1) Öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumları gruplandırılarak altı hizmet alanına ayrılmıştır . ( 2) Eğitim kurumlarından 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındakiler zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamı dışında; 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındakiler ise zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında olacak şekilde valiliklerce belirlenerek Bakanlığa bildirilir . ( 3) Eğitim kurumlarının yer aldığı hizmet alanları ve bu hizmet alanları için öngörülen hizmet puanları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek- 2 Hizmet Alanları ve Hizmet Puanları Çizelgesinde belirtilir ve Bakan onayından sonra
Tebliğler Dergisinde yayımlanır .” 7.5. “ Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarının belirlenmesi” başlıklı 39 uncu maddesinde; “( 1) Zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alınacak eğitim kurumları, kurumun bulunduğu yerin nüfusu, coğrafi konumu, sosyo-ekonomik yönden gelişmişlik düzeyi, sağlık ve ulaşım şartları dikkate alınarak; a) Eğitim kurumunun bulunduğu yerin bağlı olduğu il veya ilçeye günü
3 / 9birlik gidiş-dönüş imkânının bulunup bulunmadığı, b) Öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmenlerce
karşılanamadığı durumlarda ek ders ücreti karşılığı görevlendirilebilecek yükseköğrenimli potansiyel aday sayısının yeterli olup olmadığı, c) Eğitim kurumunun bulunduğu yerleşim yerine atanan bir öğretmenin, isteğiyle en az üç öğretim yılı görev yapıp yapmadığı, ç) Eğitim kurumunun bulunduğu yerleşim yerinde yeteri kadar lojman olup olmadığı ya da barınma, ikamet ve konaklama imkânlarının bulunup bulunmadığı, d) Eğitim kurumunun bulunduğu yerleşim yerindeki okullaşma oranı, norm kadro durumu ile öğretmen ihtiyacının aynı yerdeki diğer eğitim kurumlarındaki öğretmenlerle karşılanıp karşılanamadığı, e) Sosyal, sportif ve kültürel faaliyet yapılabilecek ortamların bulunup bulunmadığı, f) Sağlık kurumu bulunup bulunmadığı ya da tedavi hizmetlerinin istenilen düzeyde yerine getirilip getirilemediği, g) Eğitim kurumunun bulunduğu yerde asayişi sağlayacak güvenlik biriminin bulunup bulunmadığı, ğ) Eğitim kurumunun bulunduğu hizmet alanında başka eğitim kurumu bulunup bulunmadığı, gibi hususlar ile illerin özelliklerine göre diğer hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle valiliklerce belirlenerek değerlendirilmek üzere
Bakanlığa bildirilir . ( 2) Öğretmen ihtiyacı ve çalışma şartlarındaki değişmeler çerçevesinde zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumları, kapsama alındıkları tarihten itibaren her üç yılda yapılacak değerlendirmeye göre yeniden belirlenebilir .” 7.6. Zorunlu Çalışma Yükümlülüğü başlıklı 7 nci bölümünün, “Zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 38 nci maddesinin;
Birinci fıkrasında ; “Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmenlerden yer değiştirme yapılacak yılın 30
Eylül tarihi itibarıyla 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında ayrı ayrı veya toplam adaylık dâhil üç yıl görev yapanlar, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına, tercihlerine ve hizmet puanlarına göre atanır; başvuruda bulunmayanlar ile tercihlerine atanamayanların atamaları Bakanlıkça resen yapılır .”
İkinci fıkrasında; “Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmenlerden mazerete bağlı zorunlu çalışma yükümlülüğü ertelenenler ile adaylıkları kaldırılanlar, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına yer değiştirme isteğinde bulunabilir . Bunlardan hizmet puanlarının yetersizliği veya alanlarında ihtiyaç bulunmaması gibi nedenlerden dolayı tercihlerine ataması yapılamayanlar bulundukları yerde görevlerine devam eder .”
Dördüncü fıkrasında; “Mazerete bağlı yer değiştirmeler hariç olmak üzere zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmenlerden zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumunda en az 3 yıl süreyle görev yapanlar, il içindeki ya da diğer illerdeki zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına yer değiştirme isteğinde bulunabilir .”
Beşinci fıkrasında; “ Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden görevli oldukları eğitim kurumunun kapanması, norm kadro uygulaması, mazeret veya diğer nedenlerle görev yerleri zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarına değiştirilen öğretmenlerin bulundukları hizmet alanında çalışmaları gereken sürenin hesabında, daha önce görev yaptıkları eğitim kurumlarında geçen hizmet süreleri birlikte değerlendirilir .”
Yedinci fıkrasında; “Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden görevli oldukları eğitim kurumunun kapanması, norm kadro uygulaması veya diğer nedenlerle görev yerleri resen zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumları dışına değiştirilen öğretmenler, ilk yer değiştirme döneminde zorunlu çalışma
4 / 9yükümlülüklerini tamamlamak üzere 4, 5 veya 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarına
atanır .”
Sekizinci fıkrasında : “Zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenler, bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç olmak üzere zorunlu çalışma yükümlülüklerini tamamlamadan zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları dışına yer değiştirme isteğinde bulunamaz .” 7.7. “Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler” başlıklı 46 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“1) Zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirdikleri süreler zorunlu çalışma süresinden sayılır . Bu sürelere;
…
b) Eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunmadığı dönemlerde göreve başladıktan sonra görev yaptıkları eğitim kurumları zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alınan öğretmenlerin, eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alındığı tarihten sonra bu eğitim kurumlarında geçen hizmet süreleri, c) Zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunan eğitim kurumlarında görev yapmakta iken, bu eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamından çıkarılmasından sonra da görev yapmaya devam eden öğretmenlerin bu eğitim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin tamamı, … dâhil edilir .” 7.8.“İhtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 53 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “ ( 1) Eğitim kurumunun ya da bölümün/eğitim kurumunda uygulanmakta olan mesleki ve teknik eğitim alanının kapanması, program değişikliği, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararıyla ders/alan kaldırılması ya da norm kadro esasları gereğince yapılacak düzenlemeler sonucu öğretmen fazlalığı oluşması hâlinde; eğitim kurumunun ya da bölümün kapatılması veya program değişikliği sonucunda bu eğitim kurumlarında görevli öğretmenler, yeni eğitim kurumu açılarak öğrencilerin taşınması hâlinde bu eğitim kurumlarına, öğrenci azlığı nedeniyle kapatılan eğitim kurumlarında ya da bölümlerde görevli olanlar ise açık norm kadro bulunması hâlinde öncelikle öğrencilerin taşındığı eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında ihtiyaç duyulan eğitim kurumlarına mazeretleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atanır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; Trabzon İli Araklı İlçesi
5 / 9Lisesinde Meslek Dersleri Öğretmeni olarak görev
yaparken, 11/ 12/ 2017 tarihli onayla ihtiyaç fazlası öğretmen olması nedeniyle zorunlu hizmet kapsamında Lisesinde görev yaptığı sürelerin zorunlu hizmet süresinden sayılmasını ve zorunlu hizmete ilişkin kaydın “ Eğitim Kurumu, zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamındayken görevdeydi” şeklinde düzeltilmesini Kurumumuzdan talep etmiştir .
10. Milli Eğitim Temel Kanunu’nun “Planlılık” başlıklı maddesinde, eğitim kurumlarının yer, personel, bina, tesis ve …kapasiteleri ile ilgili standartların önceden tespit edilerek kurumların bu standartlara göre optimal büyüklükte kurulması ve verimli olarak işletilmesinin Türk Milli Eğitim düzenlemesinde temel ilkelerden biri olduğu; 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren ve Bazı
Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde kararnamenin 37 nci maddesinde ise, öğretmenlerin bakanlıkça belirlenen hizmet bölge ve alanlarında en az üç eğitim öğretim yılı görev yapmasının esas olduğu, bunların yer değiştirme suretiyle atanmalarının her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek şekilde sonuçlandıracağı, öğretmenlerin yer değiştirmek suretiyle atamalarında uyulacak temel ilkeler, özür grupları ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasların ise yönetmelikle düzenleneceği, öğretmenlerin atandıkları ildeki görev yerlerinin, hizmet puanları ve yeterliliklerinin dikkate alınarak İl Milli Eğitim Müdürünün teklifine göre Valilerce belirleneceği hüküm altına alınmıştır .
11. Bu bağlamda, 17/ 04/ 2015 Tarihli ve 29329 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Milli Eğitim
Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile öğretmen ihtiyacı, coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden benzerlik gösteren iller gruplandırılarak üç hizmet bölgesi oluşturulmuş, öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumları dA gruplandırılarak altı hizmet alanına ayrılmıştır . Bu düzenlemeye göre eğitim kurumlarından 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındakiler zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamı dışında; 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındakiler ise zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında olacak şekilde
Valiliklerce belirlenerek Bakanlığa bildirileceği şeklinde düzenlenmiştir .
12. Söz konusu Yönetmeliğin 42 nci maddesi ila 48 inci maddelerinde de zorunlu çalışma yükümlülüğüne ilişkin öngörülen hizmet alanları ve süreleri, zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirmeler, zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulacaklar, zorunlu çalışma yükümlülüğü ertelenecekler, zorunlu çalışma süresinden sayılmayacak süreler ve azami çalışma sürelerine ilişkin düzenlemeler yer verilmiştir . İhtilafa konu hususlar yönünden ilgili Yönetmelik hükümlerine bakıldığında, Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden görevli oldukları eğitim kurumunun kapanması, norm kadro uygulaması, mazeret veya diğer nedenlerle görev yerleri zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen eğitim kurumlarına değiştirilen öğretmenlerin bulundukları hizmet alanında çalışmaları gereken sürenin hesabında, daha önce görev yaptıkları eğitim kurumlarında geçen hizmet süreleri birlikte değerlendirileceği, 46 ncı maddesinin 1 inci bendinde, zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirdikleri süreler zorunlu çalışma süresinden sayılacağı, aynı maddenin (c) fıkrasında ise bu sürelere zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunan eğitim kurumlarında görev yapmakta iken, bu eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamından çıkarılmasından sonra da görev yapmaya devam eden öğretmenlerin bu eğitim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin tamamının ekleneceği hüküm altına
6 / 9alınmıştır .
13. Bu kapsamda başvuruya konu somut olayın ilgili mevzuat, yargı kararları ile İdarenin
Kurumumuza göndermiş olduğu bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinde; başvuran Trabzon İli
İlçesi Lisesinde 4. hizmet alanı zorunlu hizmet kapsamında
Meslek Dersleri Öğretmeni olarak görev yaparken, İhtiyaç Fazlası Öğretmen Atamalarına (norm kadro) bağlı olarak Trabzon Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 15/ 11/ 2017 tarih ve sayılı duyuru yazısına göre başvurandan başka bir zorunlu hizmet alanında bulunan bir okula nakli için tercih yapmasının istendiği, buna istinaden 22/ 11/ 2017 tarihli Tayin İstek Formu ile 4. hizmet alanında zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunulan Araklı
Lisesinin talep edildiği, bu doğrultuda 11/ 12/ 2017 tarihli Valilik Onayı ile başvuranın atamasının 4. hizmet alanında zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan Araklı Lisesine yapılarak, atama onayının başvurana 25/ 12/ 2017 tarihide tebliğ edildiği, ancak Araklı İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğünün 21/ 12/ 2017 tarihli yazısı ile başvuru ve atamalara ilişkin takvime göre ilişik kesme işleminin 2017- 2018 eğitim öğretim yılı birinci dönem sonunda yapılması gerektiği istendiğinden başvuranın yine zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında görev yaptığı Araklı
Lisesinden 19/ 01/ 2018 tarihinde ayrılarak aynı tarihte yeni görev yeri olan Araklı Lisesinde görev başladığı görülmüştür .
14. Yönetmeliğin 38 inci ve 39 uncu maddesi uyarınca Trabzon Valiliğince hizmet alanının değişmesini uygun gördüğü eğitim kurumlarının tekliflerinin değerlendirilmesi sonucunda, Milli
Eğitim Bakanlığınca başvuranın yeni atandığı Araklı Lisesi 4. hizmet alanı olan zorunlu hizmet alanı kapsamından çıkarılarak 3. hizmet alanına dâhil edilmesine ilişkin kararın 03/ 01/ 2018 tarihli Ocak- Ek- 2018, 2724 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği, başvuranın talebinin yerine getirilmeme gerekçesi olarak ise, Araklı
Lisesinin zorunlu hizmet alanından çıkarıldığı tarih olan 03/ 01/ 2018 tarihinde başvuranın adı geçen okulda göreve başlamadığının öne sürüldüğü anlaşılmıştır .
15. Hukuk devleti olan bir ülkede; idare tarafından gerçekleştirilen işlemlerin hukuk güvenliğine, hukuki öngörülebilirliğe, hukuki belirliliğe, kazanılmış haklara saygı ilkesine, haklı beklenti ve idari işlemin kişisel sonuçlarının dokunulmazlığı ilkesine uygun şekilde tesis edilmesi gerektiği doktrin ve yerleşik içtihatlar gereğince yadsınamaz bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır . Hukuk devleti ilkesinin idare bakımından bir gereği de “idarî güven” ve
“düzenli idare” ilkeleridir .
16. Somut olayımızda, başvuranın norm fazlası olması nedeniyle zorunlu hizmetini yerine getirebileceği başka bir okula atanması gerektiği ifade edilerek idarece zorunlu hizmet kapsamındaki okullardan birini tercih etmesinin istendiği, bunun üzerine başvuranın zorunlu hizmetini yapabileceği okullar arasında bulunan Araklı Lisesini tercih ettiği ve 11/ 12/ 2017 tarihinde atamasının yapıldığı, atandığı tarihte halen zorunlu hizmet alanındaki okullardan bu okulda göreve başlayabilecekken yine idarece verilen bir talimat gereğince dönem sonunda göreve başlamak durumunda olduğu, bu esnada idarenin teklifi üzerine söz konusu okulun Milli Eğitim Bakanlığının 03/ 01/ 2018 tarihli tebliği ile zorunlu hizmet alanından çıkarıldığı, başvuranın ise idarenin talimatı nedeniyle 19/ 01/ 2018 tarihinde fiilen bu okulda görevine başlayabildiği, buna rağmen idarenin
7 / 9Araklı Lisesinde göreve başladığı tarihte bu okulun zorunlu hizmet
kapsamındaki okullardan olmadığı gerekçesiyle başvuranın göreve başladığı tarihten sonraki dönemi zorunlu hizmetten saymadığı gibi başvuranın zorunlu hizmetini yapabileceği başla bir okulu tercih etmeye yönlendirildiği, bu nedenle başvuranın isteğe bağlı yer değiştirme döneminde Giresun iline atamasının yapıldığı görülmektedir .
17. Söz konusu olaylar incelendiğinde, başvuranın zorunlu hizmetini bir an önce yerine getirmek amacıyla tercihte bulunduğu ve bu amaçla atandığı okulda göreve başlayarak zorunlu hizmetini tamamlama yönünde haklı bir beklenti içerisinde olduğu, ancak bu okulda göreve başlayamamasının idareden kaynaklandığı gayet açıktır . Bununla birlikte, idarenin bir yandan başvuranın zorunlu hizmet için başka bir okul tercih etmesini isterken, diğer taraftan eş zamanlı olarak Milli Eğitim Bakanlığından başvuranın tercih edip atamasını gerçekleştirdiği okulun zorunlu hizmet bölgesinden çıkarılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır .
18. Bu durumda, mevzuatın görünür kuralları uygulanarak başvuranın fiilen göreve başladığı tarihin esas alındığında idarenin işleminin mevzuata uygun olduğu düşünülebilir ise de, hukuk devleti ilkesi ve idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemek zorunda olduğu yönündeki Anayasa ilkesi gereğince, başvuranın haklı beklentisinin karşılanması gerekmektedir .
Kaldı ki, başvuranın atandığı 11/ 12/ 2017 tarihinde Araklı Lisesinin zorunlu hizmet alanındaki okullardan olduğu ve başvuranın mevzuat gereğince bu tarihte bu okulda görevine başlaması gerekirken, idarece eski okulunda görevine devam etmesi talimatı verildiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın Araklı Lisesinde görev yaptığı tarihin atama tarihi ile başladığını ve eski okulunda devam ettiği görevinin ise bir nevi geçici görevlendirme mahiyetinde olduğunu kabul etmek hakkaniyet açısından uygun olacaktır .
19. Bu bağlamda, başvuranın Araklı Lisesinde fiilen göreve başladığı tarihin değil, atandığı tarihin baz alınması suretiyle, yine idareye güven ve haklı beklenti ilkesinin bir gereği olarak düzenlenmiş olan, zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunan eğitim kurumlarında görev yapmakta iken bu eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğünden çıkarılmasından sonra da görev yapmaya devam eden öğretmenlerin bu eğitim kurumlarında geçen sürelerinin tamamının zorunlu çalışma süresinden sayılacağı yönündeki Yönetmeliğin 46 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin somut olayımıza uygulanması, bu suretle hakkaniyet gereğince başvuranın söz konusu okulda görev yaptığı bütün sürenin başvuranın zorunlu hizmet süresinden düşülmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
20. Diğer yandan başvuranın zorunlu hizmet kayıtlarında yazılı bulunan “ Zorunlu çalışma yükümlüsü (yer değişikliği gerekiyor)” durumunun kaldırılarak “Eğitim Kurumu, zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamındayken görevdeydi” durumunun tesisi yönündeki talebinin incelenmesinde, başvuranın, Kurumumuza başvurusundan sonra, zorunlu hizmet yükümlülüğü nedeniyle 12/ 06/ 2018 tarihli onayla Giresun Lisesine atandığı tespit edildiğinden bu talebine yönelik bir değerlendirme yapılmamıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
8 / 921. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Bu kapsamda ilgili ilkelerden idarenin hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine aykırı davrandığı anlaşılmış olup söz konusu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın, mevcut hükümler çerçevesinde zorunlu hizmet yükümlülüğü kapsamından çıkarılan okulda geçirdiği sürelerin tamamının zorunlu hizmet kapsamında sayılması yönündeki talebinin ilgili idare tarafından değerlendirilerek yeniden tesisi yönünde Milli Eğitim Bakanlığına
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim
Bakanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine Türkiye
Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi