|
ÖZET: Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı’nda zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamladığını belirterek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda bu muafiyetin tanınmasını talep etmiştir. Ancak, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yönetmeliği gereği, zorunlu hizmet sürelerinin tamamlanmadan başka bir hizmet bölgesine atanmanın mümkün olmadığı ve daha önce başka bir Bakanlıkta geçirilen sürelerin zorunlu hizmetten sayılmadığı belirtilmiştir.
İlgili mevzuat, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda görev yapan personelin, belirtilen süreleri tamamlamadan başka bir bölgeye atanamayacağını açıkça ifade etmektedir. Başvuranın iddiaları, mevzuatın hükümleriyle çelişmekte ve bu nedenle başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka aykırı bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9586-S.21.15474
BAŞVURU NO : 2021/332
KARAR TARİHİ : 29/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Zorunlu hizmet muafiyeti hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 05/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)’de öğretmen olarak görev yapmakta iken 2016 yılı şubat ayında Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aksaray İl
Müdürlüğüne kendi isteği ile naklen atandığı halen Ankara Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nde öğretmen kadrosunda görev yaptığını, 01.11.2019 tarihinde ise eş durumu mazeretinden atamasının gerçekleştiği, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre her sene yeniden eş durumu özrünü belgelendirmesi istendiği, ancak MEB’de çalışırken zorunlu hizmetini tamamladığı gibi çalışırken 2 kez zorunlu hizmet affı çıktığı, yani MEB’de kazanmış olduğu tayin ve yer değiştirme hakkı ile zorunlu hizmet muafiyetinin, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ilgili yönetmeliğinin uyumsuzluğu nedeniyle geçersiz kalmakta ve bu durumun kazanılmış hakkını kullanmasına engel olduğunu ifade ederek, zorunlu hizmet muafiyetinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından tanınması ile Yönetmelikte yer alan uyumsuzluğun giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 02.04.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında; Bakanlık
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Hizmet Bölgeleri ve Bölgelerdeki Zorunlu Çalışma Süreleri” başlıklı 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; ” Bu Yönetmeliğin uygulanmasına esas olmak üzere iller; sosyal, kültürel, ulaşım imkânları ve ekonomik şartları ile hizmet gerekleri dikkate alınmak suretiyle Ek-1 sayılı cetvelde gösterilen dört hizmet bölgesine ayrılır.” 2 nci fıkrasında; “Zorunlu çalışma süreleri birinci bölgede
7 yıl, ikinci bölgede 5 yıl, üçüncü bölgede 4 yıl, dördüncü bölgede 3 yıldır.” hükmü yer aldığı, aynı
Yönetmeliğin “Bölgelerde zorunlu çalışma süresinden sayılacak ve sayılmayacak süreler” başlıklı 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının (b) bendi ile de “Bakanlık kadrolarına atanmadan önce başka şekillerde o
/
bölgede geçirilen sürelerin personelin fiilen çalışarak doldurması gereken zorunlu çalışma süresinden sayılmayacağı” hükmüne amir olduğu, 2.1. Ayrıca Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin Memurun
İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler başlıklı 12 nci maddesinin 2 nci fıkrasında; “Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl
Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. ” hükmü kapsamında aile birliği mazereti ile yer değiştiren personelin her yıl mazeretinin devam ettiğini belgelendirmesi gerekmekte olduğu, 2.2. Başvuranın, Bakanlık Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde III. Hizmet bölgesinde yer alan
Aksaray İlinde görevine başladığı ve III. hizmet bölgesinin zorunlu çalışma süresi olan 4 yıllık süreyi tamamlamadan aile birliği mazeretine istinaden 1. hizmet bölgesindeki Ankara İline atandığı, bu duruma bağlı olarak mazeretinin sona ermesi durumunda Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 12’nci maddesi gereğince III. hizmet bölgesinde eksik kalan zorunlu çalışma süresini tamamlaması anılan mevzuat hükmü kapsamında zorunluluk arz etmekte olduğu” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 17.05.2013 tarih ve 28650 sayılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği; 5.1. “Hizmet Bölgeleri ve Zorunlu Çalışma Süreleri” başlıklı 7 nci Maddesinin: 1 inci fıkrasında “Bu
Yönetmeliğin uygulanmasına esas olmak üzere iller; sosyal, kültürel, ulaşım imkânları ve ekonomik şartları ile hizmet gerekleri dikkate .” alınmak suretiyle Ek-1 sayılı cetvelde gösterilen dört hizmet bölgesine ayrılır”, 2 nci fıkrasında; “Zorunlu çalışma süreleri birinci bölgede 7 yıl, ikinci bölgede 5 yıl, üçüncü bölgede 4 yıl, dördüncü bölgede 3 yıldır.”, 4 üncü fıkrasında “Personelin tüm bölgelerde görev yapması esastır. Personelin, atandığı bölge ve bölge içerisindeki yerlerde bu Yönetmelik ile tespit edilmiş süre kadar fiilen çalışması zorunludur. Personelin, hizmet bölgeleri ve bölge içerisindeki yerler için belirlenen süreler kadar fiilen çalışmadan, 13, 14, 15, 16 ve 17 nci maddelerde yer alan mazeretler ve durumlar hariç diğer hizmet bölgelerine atamaları yapılamaz. Ancak bulunduğu yerin zorunlu çalışma süresinin yarısını dolduran personelin, aynı hizmet bölgesinde veya alt hizmet bölgelerinde Bakanlıkça ihtiyaç gösterilen
/
yerlerden, kadro ve unvanına uygun bir yere talepleri halinde genel atama döneminde atamaları yapılabilir.” ibaresi yer almakta olduğu, 5.2. “Bölgelerde Zorunlu Çalışma Süresinden Sayılacak ve Sayılmayacak Süreler” başlıklı 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında: Aşağıda belirtilen hallere ait süreler, personelin fiilen çalışarak doldurması gereken zorunlu çalışma süresinden sayılmaz….”Bakanlık kadrolarına atanmadan önce başka şekillerde o bölgede geçirilen süreler… ”
6. 25.06.1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinin “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer
Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinin 2 nci fıkrasında: “Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. ” 7. 17.04.2015 tarih ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliği’nin “Zorunlu Çalışma Yükümlülüğünden Muaf Tutulacaklar” başlıklı 44 üncü Maddesinde “Zorunlu çalışma yükümlülüğünden; a) 6/5/2010 tarihinden önce Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak göreve başlayanlar,..muaf tutulur.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran; Milli Eğitim Bakanlığı’nda görev yapmakta iken zorunlu hizmet yükümlülüğü’nü tamamlamasına binaen zorunlu hizmet muafiyetinin “şu an görev yapmak olduğu” Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı tarafından tanınması ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı
Yönetmelikleri arasında yer alan uyumsuzluğun giderilmesini talep etmektedir.
10. İlgili mevzuat gereğince; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda zorunlu hizmete tabi personelin ilgili mevzuatta belirtilen süreler nispetinde ilgili hizmet bölgelerinde çalışmasının zorunlu olduğu, Personelin, hizmet bölgeleri ve bölge içerisindeki yerler için belirlenen süreler kadar fiilen çalışmadan, Yönetmelikte belirtilen mazeretler ve durumlar hariç, diğer hizmet bölgelerine atamalarının yapılamayacağı, diğer taraftan Bakanlık kadrolarına atanmadan önce başka şekillerde o bölgede geçirilen sürelerin bu Yönetmelik kapsamında belirtilen zorunlu hizmet sürelerinde sayılamayacağının hüküm altına alındığı,
10.1. İdare’nin cevabi yazısından anlaşılacağı üzere; Başvuranın III. Hizmet bölgesinde yer alan Aksaray
İlinde görevine başladığı ve III. hizmet bölgesinin zorunlu çalışma süresi olan 4 yıllık süreyi tamamlamadan aile birliği mazeretine istinaden 1. hizmet bölgesindeki Ankara İline atandığı,
10.2. Başvuran her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığı’nda zorunlu hizmet yükümlülüğü’nü tamamladığını belirtmiş olsa da, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ilgili mevzuatında açık olarak, personelin
Bakanlık kadrosuna atanmadan önce zorunlu hizmet bölgelerinde geçirdiği sürenin zorunlu hizmetten sayılamayacağının belirtildiği, diğer taraftan Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı’nın iki farklı Bakanlık olduğu, farklı personel ihtiyaçlarının bulunduğu yani bir Bakanlıkta yapılan hizmetin diğer Bakanlık’ta geçerli sayılmasının “Bakanlıkların personel politikasını sekmeye uğratacağı ve hizmette aksaklıklara yol açabileceği”,
10.3. Başvuran Milli Eğitim Bakanlığı’nda görev yaptığı dönemde, zorunlu hizmet muafiyetinin çıktığını belirtmiş olsa da, mezkur muafiyetin sadece 2010 yılından önce ataması yapılan öğretmenlerin Milli Eğitim
Bakanlığı bünyesinde yaptıkları görevlere ilişkin olduğu, başka bir Bakanlık emrinde yapılan görev için geçerliğinin bulunmadığı,
10.4. Bu bağlamda, başvuranın Milli Eğitim Bakanlığı’nda ifa ettiği hizmetlere binaen Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı’nda zorunlu hizmetten muaf tutulmasının ilgili mevzuata aykırılık teşkil edeceği anlaşılmıştır.
11. Başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı mevzuatları arasında uyumsuzluk bulunduğunu iddia etmiş olsa da mevzuatlar arasında herhangi bir uyumsuzluğa rastlanılmamıştır.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/