Zorunlu hizmet sonrası isteğe bağlı atanan öğretmenin kademe ilerlemesi talebi ve 657 sayılı Kanun’un 64. maddesi değerlendirmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, 2014 yılında zorunlu hizmetle öğretmenlik görevine başlamış ve 2018 yılında isteği üzerine Batman’daki bir okula atanmıştır. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesinin 3. fıkrasından yararlanarak her iki yılda bir kademe ilerlemesi talep etmiştir. İlgili mevzuat gereği, bu kademe ilerlemesi için zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamladıktan sonra atananların, zorunlu hizmete tabi olmaları gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, zorunlu hizmetini tamamladıktan sonra kendi isteğiyle başka bir okula atanması nedeniyle bu şartı sağlamadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği, idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın durumunu değerlendirirken ilgili mevzuatın şartlarını göz önünde bulundurduğu ve bu çerçevede karar verdiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvurunun reddi kararı hukuken geçerli kabul edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5201-S.22.7921

BAŞVURU NO : 2021/17968

KARAR TARİHİ : 15/04/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BATMAN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Kalkınmada öncelikli bölgede görev yapmasından bahisle başvuranın

BAŞVURUNUN KONUSU :

kademe ilerlemesi yapılması talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 22/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran ; 2014 yılı Şubat ayında Şırnak ili İdil ilçesi Duruköy Ortaokuluna Sosyal

Bilgiler Öğretmeni olarak atandığını, zorunlu hizmetini tamamladıktan sonra tanınan isteğe bağlı yer değiştirme hakkını kullanarak 2018 yılında Batman Merkez Kocalar Ortaokulunda göreve başladığını, zorunlu hizmet bölgesi ve kalkınmada birinci öncelikli yörede çalışıyor olmasına rağmen bu tarihten itibaren başarılı geçen 2 yılda bir aylık derece fazladan alması için yaptığı başvurunun kurumu tarafından

“isteğe bağlı yer değiştirme ve zorunlu hizmeti tamamlamış olması” gerekçe gösterilerek reddedildiği, fakat

Devlet Personel Başkanlığının 10.08.2012 tarih ve B.13.1.DPB.0.12.00.647.02 sayılı yazısında “zorunlu çalışma süresi tamamlanmış olsa dahi zorunlu hizmet bölgesine isteğe bağlı olarak yer değiştiren kişinin bu hakkından faydalanabileceği” belirtildiğini, idareye bu hususta gönderdiği dilekçenin 19.10.2021 tarihinde reddedildiğini ifade ederek, aylık derece kademesinin yeniden düzenlenerek başarılı geçen her 2 yılda bir derece fazladan alacak şekilde düzeltilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Bilgi – belge isteme yazımıza istinaden gönderilen Milli Eğitim Bakanlığı’nın 02.02.2022 tarihli cevabi yazısında; “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası ve Maliye

Bakanlığınca hazırlanan 28.09.1997 tarihli ve 23124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 150 Seri No’lu

Devlet Memurları Kanunun Genel Tebliğinin üçüncü fıkrası, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve

Yer Değiştirme Yönetmeliklerine değinilerek 06.05.2010 tarihinden sonra Bakanlık öğretmen kadrolarında göreve başlayanlar zorunlu çalışma yükümlüsü olup hizmet bölgelerinin 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında çalışmaları gerekmektedir. Zorunlu çalışma yükümlülüğünü öngörülen hizmet alanındaki eğitim kurumunda çalışma süresini tamamladıktan sonra, yeni atandığı eğitim kurumunda

zorunlu çalışma yükümlüsü olmayanların bu hizmet süreleri için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun

64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünden yararlanma imkanı bulunmamaktadır.

2.1. Bakanlık MEBBIS kayıtları incelenmesinde, başvuranın ilk defa öğretmenlik mesleğine zorunlu çalışma yükümlüsü olarak 13.02.2014 tarihinde 3 üncü hizmet bölgesinin 5 inci hizmet alanı (çalışma süresi

4 yıl) olan Şırnak ili İdil ilçesi Duru köy Ortaokulunda göreve başladığı 13.02.2014 – 04.07.2018 tarihleri

arasında 4 yıl 4 ay 21 gün çalışarak bu eğitim kurumunda zorunlu çalışma yükümlüğünü tamamladığı bu hizmet sürelerinin karşılığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasına göre her iki yıl için bir kademe ilerlemesi verildiği tespit edildiği, çalışma yükümlüğünü Şırnak ili İdil ilçesi Duruköy Ortaokulunda tamamladıktan sonra 05.07.2018 tarihinde kendi isteği ile Batman

Merkez Kocalar Ortaokuluna atandığından hareketle, bu eğitim kurumunda zorunlu çalışma yükümlüsü olmadığı anlaşılmıştır.

2.2. Bu bağlamda, yukarıdaki hüküm ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde Şırnak ili İdil ilçesi

Duruköy Ortaokulunda 12.02.2018 tarihinde zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlayan ilgilinin kendi isteği ile Batman merkez Kocalar Ortaokuluna atandığı 05.07.2018 tarihinde zorunlu çalışma yükümlüsü olmadığından bu eğitim kurumunda geçen hizmet sürelerine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünden yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır.” ifade edildiği görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kademe ve Kademe İlerlemesi” başlıklı 64 üncü

Maddesinde: “72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz”

6. 17.04.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği’nin “Zorunlu Çalışma Yükümlülüğü Öngörülen Hizmet Alanları ve

Süreleri” başlıklı 42 nci Maddesinde: “(1) Bakanlık öğretmen kadrolarında 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayanlar: a) Birinci hizmet bölgesindeki illerin; 1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7 yıl, 2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl, 3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl, b) İkinci hizmet bölgesindeki illerin; 1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl, 2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl, 3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin, 1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl, 2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl, 3)

6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl, çalışmakla yükümlüdür”

7. 28.09.1997 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 150 Seri No’lu Devlet Memurları Genel Tebliği’nin üçüncü fıkrasında: “657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin yukarıda belirtilen son fıkrası hükmünün uygulanabilmesi için ataması yapılan personelin; – Atama ve yer değiştirme yönetmeliğine göre zorunlu atamaya tabi personel olması, – Görev yapmakta olduğu yerin kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yöreler, -Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde (Erzurum ve Artvin illeri dahil) fiilleri görev yaptığı sürenin yıllık izin süresi dahil iki yıldan az olmaması, – Görev süresince olumlu sicil almış olması, şartlarını birlikte taşıması gerekmektedir.”

hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran; 2014 yılında aday öğretmenlik görevine başladığı, 2018 yılından itibaren ise Batman ilinde öğretmen olarak görev yaptığını, görev yaptığı yerin zorunlu hizmet bölgesi ve kalkınmada birinci öncelikli yöre olmasına rağmen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünden yararlanamadığı yani her iki yıl için 1 kademe ilerlemesinin yapılmadığını ifade ederek, mezkur mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

10. İlgili mevzuatın incelemesi neticesinde; Mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için ek bir kademe ilerlemesi verildiği, mezkur kademe ilerlemesinin verilebilmesi için “Atama ve yer değiştirme yönetmeliğine göre zorunlu atamaya tabi personel olma, görev yapmakta olduğu yerin kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerden olması, görev süresince olumlu sicil almış olması” şartlarının beraber gerçekleşmesi gerektiği anlaşılmıştır.

10.1. Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısında: “ Van’da 2006 – 2011 yılları arasında sözleşmeli öğretmen olarak gören yapan, 2011 yılından itibaren ise kadrolu olarak görev yapan başvurana kalkınmada öncelikli bölgelerde görev yaptığı süreler için kademe ilerlemesi yapılıp yapılmayacağı hususunda, başvuranın görev yaptığı ilin kalkınmada öncelikli bir il olmasından bahisle, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülmeyen bir eğitim kurumunda çalışıp çalışılmadığına bakılmaksızın, kademe ilerlemesi yapılması gerektiği” mütalaa edildiği,

10.2. Diğer taraftan; Somut olayda, başvuran; Şırnak İli İdil İlçesinde müdür yardımcısı olarak görev yapmakta iken 04.07.2018 tarihinde zorunlu hizmetinin bitmesine binaen kendi isteği ile Batman Merkez

Kocalar Ortaokuluna öğretmen olarak atandığı, yukarıda belirtildiği üzere, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde görev yapan kamu personelinin her iki yıl için ek bir kademe ilerlemesi verilmesi için

3 şartın beraber gerçekleşmesi gerektiği, bu şartlardan birinin “zorunlu hizmete tabi olma” olduğu, kaldı

ki bu hususun 657 sayılı Kanunun ilgili maddesinde “mecburî olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara..” şeklinde hüküm altına alındığı, ancak başvuranın başvurusunda ifade ettiği ve hizmet belgesinden görüleceği üzere başvuranın zorunlu hizmetinin tamamlaması akabinde kendi isteğine binaen Batman İline tayininin yapıldığı, bu bağlamda,

ilgili şartın sağlanmadığı göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın talebinin karşılanma imkanının bulunmadığı, bu nedenle, İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup BATMAN İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURAN ile BATMAN İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ’ ne tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi