|
ÖZET: Uyuşmazlık, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi bulunmayan bir aracın karıştığı trafik kazası sonucunda, ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir. Davacılar, kazanın şehirlerarası yolcu taşımacılığı sırasında meydana geldiğini ve bu nedenle ZMSS kapsamında tazminat talep ettiklerini savunmuşlardır. Davalı ise aracın hususi kullanımda olduğunu ve bu nedenle sigorta yükümlülüğünün bulunmadığını ileri sürmüştür.
Yargıtay, davacıların temyiz itirazlarını değerlendirirken, ZMSS’nin zorunlu sigorta gerekliliği ve taşımanın ticari olup olmadığı konularında yapılan değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Davacıların, taşımanın ticari olduğunu ispatlayamadıkları ve aracın ruhsatında hususi kullanım kaydının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, davalı kurumun sorumluluğu bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Yargıtay, davacıların temyiz itirazlarını reddederek, İtiraz Hakem Heyeti kararının onanmasına hükmetmiştir. Bu karar, zorunlu sigorta yükümlülüğünün varlığı ve taşımanın niteliği açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
4. Hukuk Dairesi 2023/13455 E. , 2024/602 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/939 Değişik İş, 2022/939 Karar
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ
SAYISI : KIT/2022-1535
DAVACILAR : … (kendi adına asaleten, çocukları Muhammed
Remi, Murat Remi, Raf Remi ve … Remi adına velayeten)
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 06.06.2016
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü/ İtirazın Kısmen Kabulü ile Davanın Reddine
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ
SAYISI : K-2016/34128
Taraflar arasında sigorta tahkim yargılaması sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı vekilinin itirazının kabulüne, davanın reddine karar verilmiştir.
İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 28.09.2015 tarihinde meydana gelen çift taraflı kazada davacıların desteği Ferdos …’in minibüste yolcu olarak seyahat ederken araçtan indikten sonra karşıya geçmeye çalıştığı sırada dava dışı aracın çarpması neticesinde vefat ettiğini, davacıların müteveffanın desteğinden mahrum kaldığını, Karayolu Taşımacılık Kanununa göre aracın zorunlu karayolu taşımacılığı mali sorumluluk sigortası olmadığı için Güvence Hesabına dava açıldığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile her davacı için 50,00’şer TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile tahsilini talep etmiş, ıslahla talebini toplam 85.277,79 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; desteğin yolcu olarak bulunduğu araç sürücüsünün kusuru olmadığını, bundan dolayı davalı kurumun sorumluluğunun bulunmadığını, kazaya karışan aracın hususi mi yoksa ticari mi olduğunun araştırılması gerektiğini, taşıma yapılan aracın hususi olması durumunda Güvence Hesabının sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulüyle davacı eş için 56.78,25 TL, davacı…için 4.362,05 TL, davacı …için 5.477,19 TL, davacı… ve … için 9.380,15’er TL destekten yoksun kalma tazminatının 26.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.
B. İtiraz Sebepleri
Davalı vekili itiraz dilekçesinde; davalı …’nın yükümlülüğünün doğabilmesi için ya kanun ile zorunlu sigortanın öngörülmüş olması ya da Bakanlar Kurulu kararı ile zorunlu sigortanın bulunmasının öngörülmüş olması gerektiğini, kazaya sebebiyet veren aracın ruhsat bilgilerinde aracın kullanım tarzının hususi olarak belirtildiğini, davacı tarafından söz konusu taşımanın ticari olduğu ya da içerisindeki yolcuların biletlerinin bulunduğunun ispatlanamadığını, …’nın sorumluluğundan bahsedilmesi için taşımanın ticari olması gerektiğini, davacıların kazaya karışan diğer aracın trafik sigortacısına başvurduğunu ve aynı olay nedeni ile kendilerine ödeme yapıldığını, tazminat hesabının hatalı olduğunu, vekalet ücretinin 1/5 olarak verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetinin 30.01.2017 tarihli 2017/İHK-266 sayılı kararıyla; “Söz konusu talebe ilişkin kazada…plakalı araç ruhsatında aracın kullanım amacının hususi olarak kayıtlı olduğu, aracın ticari yolcu taşımacılığında kullanılamayacak bir araç olduğu, yapılan taşımanın ticari olduğu yahut içerisindeki yolcuların biletlerinin bulunduğunun dosya içeriği ile ispatlanamamış olması ve yukarıda belirtilen gerekli yetki belgesine haiz araçlar için yaptırılmasının zorunlu kılındığı, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılmamış olduğu için Güvence Hesabının söz konusu talepten dolayı sorumluluğunun da olamayacağı, araç malikinin taşımacı niteliğinin bulunmaması ve taşıma yapan aracın hususi nitelikte olması nedeniyle …’nın sorumlu olmayacağının hüküm altına alındığı Yargıtay kararlarının mevcut olduğu” gerekçesi ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından verilen 26.11.2016 – 2016/K.34128 sayılı karara davalı vekilinin itirazının kabulü ile davacıların davasının reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 08.02.2022 tarih, 2021/9493 E. ve 2022/1856 K. sayılı bozma ilamında özetle; “İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacıların statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü’nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacıların teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacı tarafa kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, hükmün bu yönden bozulmasına karar vermek gerekmiştir.” denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 08.02.2022 tarihli ve 2021/9493 E. ve 2022/1856 K. sayılı kararı gereğince yapılan değerlendirme sonucunda, 26.11.2016 – 2016/K.34128 sayılı Sigorta Hakem Heyeti kararına davalı vekilinin itirazının kabulü ile başvuru sahiplerinin talebinin reddine” karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu kazanın taşıma faaliyeti Adıyaman İlinden Kayseri iline yapılırken meydana geldiğini, Karayolları Taşımacılık Kanununun 17. maddesine göre şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşınması sırasında yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı hak sahiplerinin taşımacıya başvurabileceğini, söz konusu olayda ticari taşıma niteliğinde yolcu taşımacılığı yapıldığını, taşımacının bu kapsamdaki faaliyetler için gerekli olan izinleri ve belgeleri idari makamlardan temin edememiş olmasının sorumluluktan kurtulduğunu göstermeyeceğini, kaldı ki yolcuların, seyahatlerde yolculuk yaptıkları araçlarda taşımacının yetki belgesinin olup olmadığı yönünde araştırma yapma zorunlulukları bulunmadığını, bu sebeple yolcu taşıma riskini üstlenen taşımacının sorumluluğunun kabul edilerek Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında yapılan bir taşıma olduğunun kabulü gerektiğini, söz konusu olayda kazanın şehirler arası taşıma faaliyeti yapılırken meydana geldiğini, bu sebeple her ne kadar taşıt mevzuatın gerektirdiği şartlara uygun olmasa da meydana gelen zararın tazmin edilmesinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında … tarafından karşılanması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 53 üncü maddesi, … Yönetmeliği.
3. Değerlendirme
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, karar usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.