|
ÖZET: 2024 yılında ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının, işçi sayısıyla uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. İl Belediyesi işçi kadrosunda ve 696 sayılı KHK ile istihdam edilen işçiler için ayrılan kıdem tazminatı tutarlarının, mevcut işçi sayısını yansıtmadığı görülmüştür. Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi, her bir işçinin işe başladığı tarihten itibaren her tam yıl için 30 günlük ücreti kadar kıdem tazminatı ödeneceğini belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde kıdem tazminatı karşılıklarının nasıl izleneceği ve kaydedileceği detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının, fiilen emekli olan işçi sayısı dikkate alınarak hesaplanmadığı ve bu nedenle mevzuat hükümlerine uygun bir ayrım yapılmadığı belirlenmiştir. Belediye, 2023-2024 yıllarında beklenenden fazla emeklilik gerçekleştiğini belirtse de, bu durum mevcut çalışanlar için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanmasında dikkate alınmamıştır. Ayrıca, belediyenin gelecekte gerekli düzenlemeleri yapacağına dair bir açıklama yapılmış, ancak 2024 yılında eksik ayrılan kıdem tazminatı tutarının düzeltilmesine yönelik bir çözüm önerisi sunulmamıştır. Bu bağlamda, belediyenin hem kadrolu hem de hizmet alımı sözleşmesi kapsamında çalışan işçiler için mevzuata uygun şekilde kıdem tazminatı karşılığı ayırması zorunludur. |
BULGU: 2024 Yılında Ayrılan Kıdem Tazminatı Karşılıklarının İşçi Sayısı ile Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İşçi kadrosunda istihdam edilen personel ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Belediye Şirketinden doğrudan hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde istihdam edilen işçiler için 2024 yılında ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının işçi sayısı ile uyumlu olmadığı görülmüştür.
Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte olan “Kıdem tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesinde, kanunda sayılan hallerde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde; 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddesinde; vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının alacak, karşılığında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç kaydedileceği, ödenen tazminatların bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde ise; 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği açıklanmıştır.
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20.05.2016 tarihli ve 9430 sayılı “Kıdem Tazminatı” konulu genel yazısında ise; yukarıda yer verilen açıklamalara değinilerek kıdem tazminatları ile ilgili uygulama birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu işlemlerin bahse konu yazıda yer alan açıklamalar ve yazı ekinde yer alan örnek muhasebe kayıtlarına göre yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, yıl sonunda her bir işçinin almış olduğu 30 günlük maaşı tutarı toplamının ödenebilecek azami tavanı aşmayan kısmının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmesi, izleyen yılda emekli olması beklenen işçilere ödenecek kıdem tazminatı tutarlarının ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Belediye işçi kadrosunda istihdam edilen personel ile doğrudan hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde Belediye Şirketinden istihdam edilen işçi personel için 2024 yılında ayrılan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının, hali hazırda çalışmakta olan işçilerin sayısı ile uyumlu olmadığı; 2024 yılı içinde fiili olarak emekli olan personel sayısı dikkate alınarak 2025 yılında emekliye ayrılabilecek personel sayısı tahmin edilmek suretiyle hesaplanan bir tutarın kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrıldığı, böylece 2024 yılında mevzuat hükümlerine göre ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılığının eksik tutarda ayrıldığı tespit edilmiştir.
Belediye cevabında; 03.03.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “7438 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile 2023-2024 yıllarında tahmin edilenden fazla bir emeklilik sayısı gerçekleştiği belirtilmişse de bulgu konusu husus emekli olan işçilerle ilgili olmayıp halen çalışmaya devam eden işçilere gelecekte ödenecek kıdem tazminatları için karşılık ayrılırken devam eden işçi sayısının dikkate alınmaması nedeniyle karşılığın hesaplanmasında hata yapılmasıdır.
Ayrıca Belediye cevabında, önümüzdeki yıllar için gerekli düzenlemelerin yapılmasının sağlanacağı belirtilmiştir. Ancak, 2024 yılında eksik ayrılan kıdem tazminatı tutarının düzeltilmesine ilişkin bir cevap verilmemiştir.
Belediyenin gerek kadrolu gerek hizmet alımı sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçiler için mevzuat hükümlerine göre hesaplanan tutarda karşılık ayırması gerekmektedir.